Zonen van het licht en zonen van de dag.

Op een dag zal de wereld om ons heen met een schok ontdekken dat er Iemand is met Wie zij ten onrechte geen rekening heeft gehouden. Het zal een dag van ongekende verschrikking en van oordeel zijn.

Die oordeelsdag zal ons bespaard blijven, omdat wij al zijn overgebracht in het koninkrijk van de Zoon van Gods liefde. En nu verlangen wij naar het moment waarop wij samen met Christus zullen leven, voor altijd.

Voor de wereld om ons heen geldt dat velen nog in de duisternis leven, bestemd tot toorn. God wil ook van hen zonen en dochters van het licht maken; Hij heeft voor hen ook een andere toekomst op het oog: de behoudenis door de Heer Jezus Christus.

Wee wanneer alle mensen goed van u spreken.

Mensen hebben een onbedwingbare neiging om zichzelf goed voor te doen. Wij vinden het ook wel belangrijk om te weten wat anderen aan goede dingen van ons zeggen. Maar wat mensen ook voor goeds van ons denken of zeggen: de Bijbel zegt dat er niemand is die goed doet, zelfs niet één. Wij hebben allemaal, zonder uitzondering, een redder nodig. Het is een keuze tussen 'zalig' en 'wee'. Wee u wanneer alle mensen goed van u spreken, want u lijkt op een valse profeet: u hebt u zelf goed voorgedaan, terwijl u dat niet bent. We kunnen maar beter eerlijk toegeven dat het oordeel van de Bijbel over ons betrouwbaarder is dan wat wijzelf of anderen van ons denken.

DE ZONDE VAN NALATIGHEID

Een zakenman hoeft zich niet speciaal in te spannen om failliet te gaan. Hij hoeft alleen maar zijn zaak te verwaarlozen, zijn klanten slecht te bedienen: het faillissement komt vanzelf.

Een boer hoeft geen onkruid op zijn akker te zaaien om die te bederven. De akker brengt vanzelf onkruid voort. De boer hoeft alleen maar met de armen over elkaar toe te zien en het gaat vanzelf mis.

Een boekhouder hoeft geen grote onregelmatigheden te plegen om zijn baan te verliezen.

Zo kan ik wel door gaan. Een mens hoeft er namelijk niet bijzonder veel moeite voor te doen om verloren te gaan. Het is niet nodig daarvoor een misdaad te begaan. Het gaat vanzelf, ook als je helemaal niets doet. Als je niet wilt geloven dat de mens een eeuwige bestemming heeft, als je de Bijbel links laat liggen, als je denkt dat je God niet nodig hebt, als je het verzoeningswerk van de Heer Jezus niet wilt aanvaarden, dan is dat voldoende om voor eeuwig verloren te gaan!

ZOALS IK BEN

Anna was een orginele, opgewekte persoonlijkheid. Het gaf me altijd een goed gevoel in haar gezelschap te zijn. Op een woensdagavond waren verschillenden van ons al vroeg in het kerkgebouwtje voor de woensdagavondsamenkomst. Plotseling werd de stilte verbroken door het kraken van de deur. Toen de deur langzaam openging, keek een hoofd, bedekt met een rode zakdoek, om de hoek en Anna's bekende, vrolijke stem vroeg: 'Mag ik binnenkomen - zoals ik ben?' De deur ging verder open en daar stond Anna, gekleed in een oude overall en laarzen. Ze legde uit dat ze in haar tuin aan het werk geweest was, toen ze zich opeens realiseerde dat het tijd was voor de samenkomst. Ze had geen tijd meer om zich te verkleden, maar sprong meteen in de auto en kwam naar de samenkomst precies zoals ze was. We moesten allemaal lachen om haar verrukkelijke spontaniteit. Maar Anna herinnerde mij eraan dat God wil van ons allemaal dat we tot Hem komen op deze manier 'zoals we zijn'. Ik hoef geen indruk op Hem te maken door mezelf op te poetsen. Hij kent mij en ziet mij zoals ik werkelijk ben.

DE DRIE LICHTEN

Wij staan in het leven soms voor belangrijke beslissingen. Soms vragen we ons af wat de wil van God is en wat we moeten doen. Misschien kan de volgende geschiedenis ons daarbij helpen:

In een donkere nacht is een schip op weg naar de veilige haven. Een passagier staat op het dek en kijkt toe hoe het schip langzaam de kust nadert. Hij vraagt aan de kapitein hoe hij bij zo'n duisternis de haven in kan varen. 'Ziet u daar in de verte die drie lichten?' vraagt de kapitein. 'Als ik nu zo vaar dat die drie lichten in één lijn liggen, dan kan ik rechtdoor varen en ben ik er zeker van dat ik veilig in de haven kom.'

Deze drie lichten die op één lijn moeten liggen, kunnen we vergelijken met:

1. het licht van het Woord van God, dus de aanwijzingen uit de Bijbel

2. onze innerlijke overtuiging, gewerkt door de Heilige Geest

3. Uiterlijke omstandigheden.

Als deze drie 'lichten' op één lijn liggen, met elkaar overeenstemmen, dan kunnen we rustig 'doorvaren' en kunnen we er zeker van zijn dat we veilig in de haven zullen aankomen.

Geloofd zij de HERE voor eeuwig.

Een van de aspecten van het lijden en sterven van onze Heer Jezus die misschien wel het moeilijkst te doorgronden is, is het feit dat God Zelf Zich tegen zijn eigen Zoon keerde. Gods straf kwam over Hem. We lezen hierover in het gedeelte van de psalm van vandaag.

Want niet alleen legde God de Joden en Romeinen die de Heer aan het kruis nagelden geen strobreed in de weg, maar oordeelde Hij over de zonde van de mensheid en gaf Hem de straf. Hij verliet Jezus, omdat Jezus belast was met onze zonde: 'Hem die geen zonde heeft gekend, heeft Hij voor ons tot zonde gemaakt' (2 Korintiërs 5:21). Hebreeën 2:10 wijst op die betrokkenheid van God bij het lijden van de Heer Jezus: 'Want het paste Hem, om Wie alle dingen zijn en door Wie alle dingen zijn, dat Hij, om vele zonen tot heerlijkheid te leiden, de overste leidsman van hun behoudenis door lijden volmaakte.'

Maar het was diezelfde God die de Heer Jezus terugbracht uit de doden en Hem als mensenzoon aan zijn rechterhand heeft laten plaatsnemen met de woorden: 'Zit aan mijn rechterhand, totdat Ik uw vijanden tot een voetbank voor uw voeten stel' (Lukas 20:43). Het is een raadsel waar we niet over uitgedacht raken, maar dat ons vervult met bewondering en liefde, om wat de Heer Jezus voor ons heeft moeten doormaken. En bovenal danken we God dat Hij het gebed van zijn Zoon niet onbeantwoord heeft gelaten, maar zijn werk als volmaakt offer in ontvangst heeft genomen en ons nu in Hem gerechtvaardigd heeft. Het loflied waarmee deze psalm besluit, mag ook in onze harten opwellen als we over deze dingen nadenken.

HEBT U NOG DORST?

Ja, God wil wonen bij de mensen. Dat is het geweldige perspectief dat de Bijbel ons biedt, en dat pas in het Vrederijk en in de eeuwige toestand ten volle zal worden vervuld. God woonde te midden van Zijn volk Israël. Nu woont Hij in de Gemeente. Het is altijd Gods wens geweest om bij Zijn volk te wonen. Daartoe verloste Hij het steeds uit de macht van de tegenstander. Dat geldt ook voor ons, wanneer wij gekocht en betaald zijn met het bloed van Christus. Dan zijn wij Gods eigendom en zijn wij tot Hem gebracht om bij Hem te wonen en Hem groot te maken. Dan voorziet Hij ook in al onze behoeften. Er is een geestelijke rivier, vol van water, vol van vrede, vol van vreugde, waaruit wij mogen putten. Die rivier verheugt de stad van God (openb.22.) Hebt u nog dorst? Ga dan naar Christus, en drink! Het levende water wordt u gratis aangeboden.

VOOROORDELEN

We zitten vol vooroordelen, las ik krantlezend in de trein! Volgens een hoogleraar in de gedragswetenschap zitten mensen vol met vooroordelen en negatieve associaties over anderen. Vooroordeel wil zeggen: op een te geringe kennis van de zaak of persoon berustende mening of afkeer, een ongegrond oordeel. De dingen zitten ingewikkeld in elkaar. Vooroordelen hebben zo vaak te maken met het (voor)oordeel over onszelf. Een gebrek aan kennis betreffende de persoon kan ook een gebrek aan kennis over onszelf zijn. Het heeft ook veel te maken met hoe we over onszelf denken: als we negatief over onszelf denken, dan zien we vaak onszelf 'niet zitten', laat staan anderen.

Het tegenovergestelde van vooroordelen is 'kennen en aanvaarden'. Het is geweldig te weten dat God ons wél 'ziet zitten' en ons aanvaardt zoals we zijn. Hij kent ons, Hij weet waarom we zijn zoals we zijn. Hij heeft ons gemaakt en Hem behoren wij toe (Psalm 100:3).

In zijn aanvaarding mogen we onszelf gaan aanvaarden, en ons 'zelf' leren kennen. Daar worden we milder van en daardoor laten we onze vooroordelen varen!

Ook zochten wij geen heerlijkheid van mensen.

Ze zijn er gelukkig nog: broeders en zusters, getrouwd of alleenstaand, die zich fulltime inzetten om aan anderen het evangelie te brengen en hun medegelovigen te coachen in hun leven met de Heer. Bij zulk werk - of het nu fulltime is of niet - is niet alleen kennis en ervaring vereist, maar ook een juiste wandel en een maximale inzet. Wat ook van cruciaal belang is, is dat evangelisatiewerk en gemeente-opbouw in vriendelijkheid en liefde gebeurt, in oprechtheid en zonder dubbele agenda. Paulus, Silas en Timoteüs wisten dat en konden in alle eerlijkheid zeggen dat ze, als een moeder haar kinderen, de gemeente in Tessalonika hadden gevoed en gekoesterd. En dat is eigenlijk een zeer goed werkmodel voor álle evangelisten en gemeentewerkers...

Het evangelie van de heerlijkheid van de gelukkige God dat mij is toevertrouwd.

Honderd-en-een slechte en zondige en verwerpelijke dingen worden hier genoemd. Daartegenover staat de blijde boodschap van de 'heerlijkheid' van de 'gelukkige' God. 'Gelukkig' is hier wat anders als een 'zalig toetje' of zo, en 'heerlijk' is hier niet een taartje. Het gaat over God. Hij is heerlijk: het evangelie verkondigd zijn innerlijke voortreffelijkheid. Hij is gelukkig in Zichzelf. Gods welbehagen is het, volmaakt en volkomen in Zichzelf te zijn. Dat is het geluk dat Hij wil delen met mensen. Als dat geen blijde boodschap is!

PERPLEX

Hij zat in een invalidenwagen. Ik zat naast hem op een stoel, licht voorovergebogen, om geen woord te missen. Hij vertelde mij zijn levensverhaal. Af en toe glinsterden zijn ogen van plezier. Dan weer keek hij ernstig, afgewisseld met verdriet en boosheid. Hij praatte honderduit. Over zijn ex, waar hij al jaren van was gescheiden. Het deed hem nog pijn. Over zijn zoon, die vijf jaar geleden met een scooter tegen een stilstaande auto reed. Dood. Over zijn ziekte: pijn in de benen, epilepsie en dan nog zijn zwakke hart. Ik - recht van lijf en leden - voelde mij er steeds ongemakkelijker bij. Hulpeloos keek hij mij aan. Wat had ik moeten zeggen - moeten doen? Wat zou u gedaan hebben? O ja, hij vertelde ook nog iets over zijn geloof in Jezus. Maar ik luisterde toen nog maar half. Ik was overdonderd door zoveel leed - verdoofd. En hij maar praten...

Mijn gedachten dwaalden af naar mijn eigen vrouw. We hebben het goed, we zijn gezond. Ik dacht aan mijn zoon, dochter en schoondochter; allemaal springlevend, blakend gezond. Aan mijn baan, mijn auto en mijn geld. Waarom mocht deze man dit alles niet hebben? Of, bedacht ik mij toen, waarom is het mij tot nu toe zo voor de wind gegaan - en hem niet? Waarom? Ik weet het niet.

...Ik keek opzij. De man huilde. Zijn brede schouders schokten en er rolden enkele tranen over zijn gezicht. Ik wist niet wat ik moest doen, wat ik moest zeggen. Een arm om hem heenslaan? Nee, ik kende hem nog maar net. Ik schoof mijn stoel wat dichterbij. Na enkele minuten hoorde ik mijzelf zeggen: 'Waarom huil je, Ruud?' Stom, stom, stom, dacht ik toen. Wat een vraag! Ik kreeg er een kleur van. Maar Ruud veegde zijn wangen droog en zei: 'Dat er nog steeds mensen zijn die de Heer Jezus niet vertrouwen.'

GOD WERKT ZO GEWOON

Johannes vertelt dat de discipelen van Jezus aan het strand een figuur zien staan die hen adviseert hun netten aan de andere kant van de boot uit te werpen. Ze kennen de man niet, maar doen toch maar wat hij zegt. Dan blijkt hun net tot barstens toe vol te zitten. Ze gaan naar de kant. Hij geeft hun wat vis en brood te eten, dat hij op een vuurtje aan de kant heeft bereid en dan... zien ze pas dat het Jezus is. Zo kan het ook in ons leven gaan. Er gebeuren zoveel dingen die wij 'vanzelfsprekend' vinden. Ook dingen die wij 'toeval' noemen. Maar we brengen ze niet snel in verband met de leiding van onze Heer. Want we hebben het idee dat de dingen van God toch wel heel spectaculair moeten zijn. Alsof die met toeters en schijnwerpers worden aangekondigd.

Maar het meeste van Gods werk gaat helemaal niet zo. Dat gaat juist heel gewoon. Zo gewoon, dat het ons meestal niet opvalt. Net als die verschijning van Jezus aan het meer. Waarom hebben de discipelen niet in de gaten dat het Jezus is? Omdat ze Hem daar helemaal niet verwachtten. Daarom zien ze Hem aanvankelijk ook niet.

Het overkomt zoveel mensen. Wij kunnen soms achteraf ervaren dat God er wel degelijk bij was, maar op een heel andere manier dan wij verwacht zouden hebben. Eigenlijk zo gewoon...

HANNA

Dichtbij de tempel klinkt een lied. Het klinkt hoog boven het rumoer van stemmen uit. Het lied legt stilte op. Een jubel barst open in een stem. De stem van Hanna.
Naast Hanna staat een kleine jongen, de ogen op zijn moeder gericht. Het is Samuël. Vanwaar dit lied, vanwaar dit kind?
En dan gaan we enkele jaren terug. We vinden de man Elkana, met in zijn huis twee vrouwen: Hanna en Peninna. Peninna gezegend met kinderen en Hanna kinderloos. Elk jaar trekt Elkana met zijn beide vrouwen en kinderen naar de tempel in Silo om er de Heer een offer te brengen. We zien hen gaan. Peninna met kinderen trekkend aan haar rokken, kinderen voor haar uit hollend, maar toch steeds weer om haar heen, haar aandacht vragend. En Hanna helemaal alleen, met soms de arm van Elkana om haar heen geslagen, peinzend haar verdriet om haar gemis aan kinderen. Vol liefde zich tot Hanna wendend, want zij is hem het meest dierbaar.
En dan de vlammende jaloezie, die omhoog schiet in Peninna. Peninna, die zodra zij de kans schoon ziet Hanna tergt om haar kinderloosheid, haar tracht tot drift te prikkelen.We lezen dat 'jaar op jaar, zo dikwijls zij opging naar het Huis des Heren, zij zo handelde en haar tergde' (1 Sam. 1:7). De tergende woorden wekken echter geen drift op in Hanna, maar een mateloos verdriet.
Als Elkana zijn vrouwen en kinderen een maaltijd aanbiedt, kan Hanna geen hap door haar keel krijgen en huilt zij. Hoe Elkana ook tracht haar te troosten, haar tranen kunnen niet gedroogd worden.
Elk jaar opnieuw herhaalt deze scene zich. Tot op een keer, als zij zich daar weer rond de tempel in Silo geschaard hebben, Hanna zich terugtrekt.
Zij wacht tot alle drukte voorbij is en de rust is weergekeerd op het tabernakelplein. Dan knielt zij neer en bidt, een vurig gebed tot God om een kind. En dan volgt haar gelofte: 'Als U mij een zoon schenkt, dan zal ik die voor zijn hele leven de Heer geven.'
Nog geen jaar later ontvangt Hanna een zoon. Zij noemt hem Samuël, van de Heer gebeden.Maar hoe vol geluk Hanna ook is bij zijn geboorte, haar lied klinkt niet dan, maar enige jaren later: als zij volgens haar belofte haar zoon terugschenkt aan de Heer en hem bij de hogepriester Eli brengt, om in het Huis des Heren als een kleine knecht dienstbaar te zijn.
Hier worden we stil van. Een kind, zolang verwacht, zo begeerd, teruggegeven aan God, als het nog zo heel jong is. Het van vreugde uitjubelen omdat God haar smaad heeft weggenomen, en tegelijk het kind weer weg te schenken.
Opnieuw alleen keert Hanna terug naar huis. Maar haar gedachten zijn altijd om Samuël heen. Elk jaar naait zij een jas voor hem. Een jas die steeds een beetje groter wordt. Zo kleedt zij Samuël steeds opnieuw met de mantel der liefde.
En God ziet naar Hanna om. Hij vult opnieuw haar armen: nog drie zonen en twee dochters schenkt Hij haar. Het moederschap heeft zij ten volle genoten.
Hanna was een gewone vrouw, zoals wij. Zij heeft het liefste wat zij bezat aan God geschonken en van vreugde gejubeld. Elk geschenk, in welke vorm ook verpakt, biedt vreugde. Geven is rijker worden. En u zult ervaren dat God uw handen steeds opnieuw zal vullen.

BOVEN ONS VERSTAND.

Net als u bij uw kinderen doet, leren wij onze kinderen van jongs af aan dat je God te állen tijde kunt vertrouwen.

We vertellen er maar niet bij dat dit voor ons, volwassenen, een moeizame weg is. En dat het gevaar op de loer ligt dat je Godsvertrouwen omgekeerd evenredig wordt aan je zelfredzaamheid.

Nee, natúúrlijk vertrouwen we God! Dat papa een maagzweer heeft is zuiver toeval, en in mama's familie komt gewoon een gen voor dat slapeloze nachten veroorzaakt, daar kan mama niks aan doen.

Toen mijn dochter drie jaar was, merkten we dat het met haar geestelijke leven al helemaal snor zat. Dus ook met haar Godsvertrouwen. Toch was ik erg blij toen ze mij eerst even kwam melden dat ze van plan was om van het bruggetje bij de grote vijver te springen, daar God haar vast ook wel een vis zou sturen, net als bij Jona. Twijfels hierover? Geen moment! God kan álles, en wie in Hem gelooft, kan bíjna alles, aldus mijn dochter.

Fijn, zo'n groot geloof, maar er is toch ook een verschil tussen zaken die bóven je verstand gaan en die tégen je verstand ingaan? Het scheppingsverhaal bijvoorbeeld gaat voor sommigen van ons hun verstand te boven, dus geen probleem, en voor anderen tegen hun verstand in, zodat ze kunnen uitwijken naar ID. Net zoals bij de slang in het paradijs: zou die echt hardop gesproken hebben?

We kletsen hier en daar eens met anderen over deze meningsverschillen, want het is wel zaak dat we erachter komen wat de Enig Juiste Uitleg is. We organiseren een vergadering, een symposium, een congres, een synode, een concilie. We worden het niet eens, en organiseren een scheuring. O nee: de scheuring overkwám ons, want de Heer maakte ons duidelijk dat er niets anders opzat, tot ons grote verdriet. Helaas. We hebben een luxe-probleem. We hebben een veel-te-luxe-probleem. We zijn met zóveel, dat we elkaar niet meer nodig hebben. Er zijn altijd wel mensen in onze buurt die dezelfde overtuiging als wij zijn toegedaan (lees: met wie het klikt), dus we hebben geen reden om ons best te doen voor mensen met wie het niet klikt (sorry: die een overtuiging hebben waarin wij echt niet mee kunnen gaan).

Geloofd zij de HERE voor eeuwig.

Een van de aspecten van het lijden en sterven van onze Heer Jezus die misschien wel het moeilijkst te doorgronden is, is het feit dat God Zelf Zich tegen zijn eigen Zoon keerde. Gods straf kwam over Hem. We lezen hierover in het gedeelte van de psalm van vandaag.

Want niet alleen legde God de Joden en Romeinen die de Heer aan het kruis nagelden geen strobreed in de weg, maar oordeelde Hij over de zonde van de mensheid en gaf Hem de straf. Hij verliet Jezus, omdat Jezus belast was met onze zonde: 'Hem die geen zonde heeft gekend, h eeft Hij voor ons tot zonde gemaakt' (2 Korintiërs 5:21).

Hebreeën 2:10 wijst op die betrokkenheid van God bij het lijden van de Heer Jezus: 'Want het paste Hem, om Wie alle dingen zijn en door Wie alle dingen zijn, dat Hij, om vele zonen tot heerlijkheid te leiden, de overste leidsman van hun behoudenis door lijden volmaakte.'

Maar het was diezelfde God die de Heer Jezus terugbracht uit de doden en Hem als Mensenzoon aan zijn rechterhand heeft laten plaatsnemen met de woorden: 'Zit aan mijn rechterhand, totdat Ik uw vijanden tot een voetbank voor uw voeten stel' (Lukas 20:43). Het is een raadsel waar we niet over uitgedacht raken, maar dat ons vervult met bewondering en liefde, om wat de Heer Jezus voor ons heeft moeten doormaken. En bovenal danken we God dat Hij het gebed van zijn Zoon niet onbeantwoord heeft gelaten, maar zijn werk als volmaakt offer in ontvangst heeft genomen en ons nu in Hem gerechtvaardigd heeft. Het loflied waarmee deze psalm besluit, mag ook in onze harten opwellen als we over deze dingen nadenken.

U heerst over de overmoed van de zee.

Deze psalm spreekt van het Vrederijk, wanneer satan duizend jaar gebonden zal zijn. We lezen van 'het verbond dat God met zijn knecht David heeft gesloten' en 'van de troon van David die Hij zal bouwen van geslacht tot geslacht.' Hierbij denken we aan de grote Zoon van David en het Messiaanse rijk. 'Welzalig is het volk dat de jubelroep kent, zij wandelen, HERE, in het licht van uw aanschijn.' In plaats van 'jubelroep' zegt de Statenvertaling: 'het geklank'. Hierbij denken we aan het Feest van het Geklank, wanneer er op de bazuin geblazen wordt om de Grote Verzoendag aan te kondigen. Daarna komt het Loofhuttenfeest, dat een beeld is van het Vrederijk.

Boven dit gedeelte staat: 'U heerst over de overmoed van de zee.' U denkt hierbij vast ook aan hoe de Heer Jezus slaapt tijdens een storm op de zee (Matteüs 8:23-27). De discipelen worden ontzettend bang en maken Hem wakker. De Heer Jezus staat op, Hij bestraft de winden en de zee en er ontstaat een grote stilte.

De zee, de wateren, zijn in de Bijbel overigens een beeld van de volken die in beroering zijn (Openbaring 17:15). In Jesaja lezen we van 'vele volken die rumoer maken als rumoerige zeeën, en een gebruis van natiën, die bruisen zoals geweldige wateren bruisen' (Jesaja 17:12). Net zoals de Heer Jezus deed in de storm op het meer, zal Hij ook in de toekomst doen: Hij zal opstaan en de winden en de zee bestraffen. In Psalm 65:8 lezen we: 'Die het bruisen der zeeën doet bedaren, het bruisen van haar golven en het rumoer van de natiën.' Dan zal er een grote stilte zijn op aarde. In Jesaja 14:7 lezen we: 'De gehele aarde heeft rust, is stil.' Die grote stilte op aarde is een beeld van het Vrederijk. De vrede is het teken van Christus' heerschappij. Dan zal er gerechtigheid, vrede en blijdschap zijn op deze aarde.

Bevestigt U het werk van onze handen over ons.

Wanneer we de duur van een mensenleven afzetten tegen de tijd die is verstreken vanaf de schepping tot nu toe, worden we ons bewust van onze kleinheid tegenover de eeuwige God, die er al voor de schepping was. In de ogen van Degene voor Wie duizend jaar als een nachtwake zijn, zijn de mensen als grassprietjes die 's morgens opschieten en 's avonds verdorren. In dat licht is het heel wonderlijk dat de machtige Schepper, die al die tijd heeft gezien hoe de mensen elkaar bestreden en zijn dienaars naar het leven stonden, de mensheid niet door zijn toorn heeft laten vergaan.

Een gelovige sluit zijn ogen om beter te kunnen zien.

En hij vouwt zijn handen om er beter mee te kunnen werken.