Het bijzondere aan de grote piramide

Vaasjes en flesjes van glas waren in het oude Egypte luxeproducten.
 Het grote aantal dat uit de 18de dynastie bewaard is, vormt het beste bewijs voor de enorme welvaart en rijkdom  in deze periode .

Glazen vaatwerk was zeer gegeerd, niet alleen vanwege de aantrekkelijke vormen en de kleurrijke  versieringen, of door de functie als container voor zalf of parfums, maar ook omdat deze voorwerpen  waren gemaakt in de ateliers van paleizen.
 
Natuurlijk is dit kostbaar glaswerk ook in graven aangetroffen.
 Ook zijn glazen voorwerpen als dierbare familiestukken van generatie op generatie overgeërfd.

 Voor glaswerk uit de 18de dynastie werd als basisstof zand gebruikt, waaraan kwarts, soda en kalk werden toegevoegd.

Voordat het glasblazen in 50 v.Chr. werd uitgevonden, werd de 'kern-glastechniek' toegepast.( de 'kern-glastechniek':
draden van gesmolten glas gewonden om een kern van met een organisch bindmiddel vermengde klei. De buitenkant van het zo gevormde flesje of vaasje werd vervolgens gladgemaakt door dit over een plat vlak te strijken.)    


De krateriskos (op de afbeelding/links), een miniatuurmengvat, heeft twee opstaande oren.
De buik is versierd met veerpatronen.
De hals is bedekt met guirlandemotieven in dezelfde kleuren.
 Er werd parfum in bewaard.

Het flesje middenin heeft de vorm van een palmzuil,
met een smal toelopende stam en een kroon van gestileerde palmbladeren.
Deze flesjes werden gebruikt om kohl in te doen, een cosmetische stof waarmee zowel mannen als vrouwen hun ogen opmaakten.

Het granaatappelflesje (rechts) imiteert een van Egyptes meest geliefde vruchten.

Hemhem

Het is een kroon die de atef-kroon combineert  met heilige symbolen zoals zon en ramshorens.
Onderaan begonnen de ramshorens dan kwamen er drie atef-kronen waar tussenin de zonnen  stonden.

 De kroon werd gedragen door goden en koningen. De hemhem kwam in de mode ten tijde van de ptolemaeen.

Nemes

Gierenkap

Dubbele kroon (psjent)

Deze kroon was een combinatie van de witte en de rode kroon. Er bestaan twee varianten.
Beide werden gebruikt in de schilderkunst en in de beeldhouwkunst. Deze kroon stond onder invloed van de twee godinnen van Egypte .

Men beschouwt deze kroon ook als kroon van verenigd Egypte.

De varianten:

• De rode kroon zit aan de buitenkant en de witte kroon zit daar binnen in.
• De witte kroon heeft een strook die schuin-omhoog springt en eindigd in een krul.
  
  
  

  De Atef-kroon

   

  De atef-kroon werd gedragen door de mythische eerste koning: Osiris.
  Osiris was ook de god van de vruchtbaarheid en op zijn kroon prijkte een witte kroon met plantenstengels en struisvogelveren.
  Deze kroon werd tijdens het nieuwe rijk verfraaid met hoorns van de ram

In de Oud-Egyptische kunst zijn er veel kronen te zien. De meeste goden/farao's werden met zo'n kroon getooid .
 Men vermoedt dat de kroon ook aan de dode werd meegegeven voor het dodenrijk
Raar genoeg zijn deze kronen nooit echt in graven gevonden.
Wellicht omdat ze meestal waren geplunderd voordat de archeoloog het graf ondekte.

Er zijn verschillende soorten: ( worden besproken in volgende artikels)

• Rode kroon (desjret)
• Witte kroon (hedjet)
• Dubbele kroon (psjent)
• Oorlogskroon (chepresj)
• Atef-kroon
• Hemhem
  
  Bij de afbeelding:
  Van links naar rechts: Hadjet, Desjret en Psjent.

Egypte verdeeld over naakt vrijen

Wie als moslim naakt de liefde bedrijft, maakt daarmee het huwelijk ongeldig. Dat is althans het oordeel van de conservatieve Egyptische Korangeleerde Sjeik Rashad Hassan Chalil. Hij vaardigde recentelijk een fatwa uit van die strekking.

Het hiernamaals was voor de Egyptenaar de voortzetting van het aardse leven.
Dit werd benadrukt door het 'mondopeningsritueel' waarmee ook de kunstenaar zijn creaties leven inblies. ( zie voorgaande artikels)

 Opvallende kenmerken waren;
*'hoe groter des te belangrijker',
*de combinatie van opeenvolgende episoden in één beeld,
* het ontbreken van  juiste onderlinge ruimtelijke verhoudingen   tussen voorwerpen.

Voor de uitbeelding van onderwerpen waren er vaststaande, typische modellen:
*een zittende schrijver,
*een vergoddelijkte mummie,
*de dode voor een tafel met broden.

Voor de afbeelding van figuren waren er strenge proportievoorschriften.
Er werd gewerkt in laagreliëf, waarbij de afbeelding tegen een lage achtergrond stond,
en verzonken reliëf, met figuren die in een hoog gelaten achtergrond stonden.
 Hoogreliëf bestond niet.

Weinig kunstenaars zijn  bij naam bekend omdat "Kunst"  gelijk stond aan vakmanschap !
Het vak was erfelijk van vader op zoon.

 De kunstenaars werkten in de tempel of het paleis. De farao was persoonlijk betrokken bij de controle van het resultaat.
 Sommige kunstenaars stonden hoog op de sociale ladder en genoten  dan ook allerlei voordelen.

Aanvulling met afbeelding op vorig en volgend artikel:

Maat was de godin van de waarheid en de justitie.
Ze ging ook rampen tegen zoals zandstormen en aanvallen van vreemde volken. Maat was de godin van de orde.

Maat werd afgebeeld als een godin die een veer draagt.
De veer werd vergeleken met het gewicht van het hart van een dode. Dit bepaalde of de dode naar het dodenrijk mocht gaan.

Het was de taak van de farao om de orde te handhaven door Maat te aanbidden.
Dit werd gedaan door dagelijkse rituelen te volgen die bestonden uit het offeren van voedsel en drank. .

 Soms wordt Maat ook afgebeeld met vleugels, maar meestal met gewone armen.

 De reliëfs tonen de hoogtepunten van Horemhebs carrière voorafgaand aan zijn koningschap
 Vooral de militaire successen van de generaal worden breed uitgesmeerd. Lange stoeten van gevangenen uit Syrië en Palestina, maar ook van Hittieten uit het verre Anatolië en Nubiërs, trekken voorbij. Geboeid worden die door Egyptische soldaten meegevoerd.

Impressies van  gevoerde gesprekken met verslagen opperhoofden en rapporten over Horemhebs' leger aan Toetanchamon  zijn door de kunstenaars levendig en kleurrijk in beeld gebracht. 

Het belanrijkste moment van het hele beeldverhaal is de huldiging die Horemheb te beurt valt in aanwezigheid van de farao 

 Omhangen met gouden banden - 'het goud van eer', dat voor bijzondere prestaties aan hoge functionarissen werd uitgereikt - heft de generaal zijn armen omhoog. 
Hij draagt een lange, ceremoniële pruik. Op zijn voorhoofd prijkt het koninklijk attribuut, de uraeusslang.

 Evenals op andere afbeeldingen in het graf is die slang later, toen de generaal al farao was, nog aan het reliëf toegevoegd geworden.

De rest van deze huldigingsscène bevindt zich gedeeltelijk nog op de zuidelijke wand in het kleine binnenhof van het graf.
 Daar zijn de koning en de koningin te zien op een troon onder een baldakijn, en een dienaar die de treden van de troon afrent, Horemheb tegemoet.

Even Horemheb situeren in de tijd:
Behoorde tot het Nieuwe Rijk  1550-1070
Meer bepaald tot de 18e dynastie  1550 tot 1307 v C
Tot deze dynastie behoorde ook Toetanchamon die regeerde van 1333 tot 1323 v C
Horemheb regeerde van 1319 tot 1307

Een van de spectaculairste graven in  het Nieuwe Rijk te Sakkara is dat van Horemheb.
Horemheb was de leider van een kleine groep van topambtenaren die onder Toetanchamon  de feitelijke macht uitoefenden. Hij was generaal en droeg de titel 'plaatsvervanger des konings'.

 Onder Toetanchamon was hij aan zijn graf begonnen, maar hij liet het werk stoppen toen hij, rond 1319, zelf farao werd en daardoor recht had op een graf in de Vallei der Koningen in Thebe.
 Dat koningsgraf behoort tot de mooiste farao-graven in de vallei. Daarin is hij  ook begraven.

In de jaren twintig van de 19de eeuw is een aantal reliëfs uit graf van Horemheb in Sakkara verwijderd.
 De beste en grootste stukken werden in 1830 door de Italiaanse kunsthandel voor het Rijksmuseum van Oudheden verworven.
Dan gebeurde er enige tijd niets meer...

De ligging van het monument is daarna in vergetelheid geraakt.
 Men kon dus van een herontdekking spreken toen het graf in 1975 door een gemeenschappelijk opgravingsteam van de Engelse Egypt Exploration Society en het Rijksmuseum van Oudheden werd teruggevonden.

 De architectuur van het graf :

De bovenbouw van het graf van Horemheb heeft de vorm van een tempel, 52 meter lang bij 20 meter breed. De ingang heeft een 4,5 meter hoge poortconstructie en een pyloon die gericht is naar het oosten.

 In westelijke richting  treft men een groot binnenhof aan met een zuilengaanderij  en vervolgens drie naast elkaar liggende, lange ruimten.

 De middelste was bestemd voor de beelden van Horemheb en gaf toegang tot een kleiner binnenhof.
 Deze kleine hof is aan de westkant begrensd door drie kapellen.
 
De muren van het gebouw zijn gemaakt van in de zon gedroogde kleistenen .. 
 Op de muren zijn hier en daar nog grote delen van de originele wandreliëfs van witte kalksteen bewaard.

Vier schachten in de vloeren van de hoven en in de muren leiden naar verscheidene kamercomplexen diep in de rotsbodem.

Het hoofdcomplex, dat oorspronkelijk voor generaal Horemheb bestemd was, ligt op een diepte van 25 meter.

In een kamer op 30 meter diepte zou Horemhebs vrouw, koningin Moetnodjemet, begraven zijn.