Kapelletjes worden tegenwoordig geïnventariseerd. Dat is leuk. Wat nog leuker is dat is zelf de weg opgaan om dit erfgoed even van naderbij te gaan bekijken.

De regionale landschappen west-vlaamse heuvels vroeg aan de erfgoedvereniging Onzen Heertje om er werk van te maken om jaarlijkse een smaakmaker te verzorgen. Verleden jaar was het de beurt aan de kapelletjes van Roesbrugge-Haringe. Dit jaar is Reningelst aan de beurt. Met de fiets wordt een bescheiden parcours afgelegd. De gids geeft enkele typische aandachtspunten waarmee je zeker zelf nog heel wat zult kunnen meedragen om aan te voelen hoe de traditie dit religieus fenomeen heeft beleefd.

Kapelletjes getuigen van hoe mensen ervaren wat er tussen hemel en aarde kan meespelen. We hebben de magie afgezworen en vechten tegen holle magie…Maar wat hebben we in de plaats? Is ons dodend materialisme geen brug te ver? Hebben we wel het recht onze schouders op te halen voor de ontwapenende eenvoud van een hemelbestormend gebed?

Kapelletjes vertellen ons van de verscheidenheid waarmee mensen de menselijke miserie en angst – de condition humaine – beleven.

De kapelletjes tocht in Reningelst ingericht door de regionale landschappen vertrekt 26.08.2007 met de fiets om 14u00 aan de kerk van Reningelst en is gratis.

Van de kapelletjes van groot-Poperinge is voor het ogenblik een CD-rom van Poperinge stad en van Roesbrugge beschikbaar bij Onzen Heertje erfgoedvereniging vzw. Volgend jaar Reningelst!

De foto hierboven is wat we op een andere schouw vonden... de man is het noorden niet kwijt en ploegt voort... zal ook wel een nuttige filosofie zijn.

We kregen een mailtje van een ijverige bezitter van een veldkapelletje. We eren hem zeker met deze vermelding op de blog. Dit is de mail.

Derde werksessie

We hebben al twee locaties doorgekamd. De CD-roms van de kapelletjes van Poperinge en Roesbrugge zijn een feit. Die kunnen nog altijd aangevraagd worden (mvchvdb@skynet.be).
Het zal niemand verwonderen dat daar een berg werk aan verbonden is.
Niet alleen het fotograferen en digitalisen van de beelden vergt een behoorlijk aantal uren. Ook het verzamelen van gegevens. Vooral de laatste lootjes wegen zwaar.
Ons derde project behelst RENINGELST.
We durven hopen dat er wellicht internetvrienden zijn die zelf her en der gegevens over de veld-, muur-, gevel- en veldkapelletjes van Reningelst liggen hebben... of die vermoeden dat er ergens een half verdoken grot of kapel niet onmiddellijk kan gevonden worden. Indien er nuttige gegevens zijn omtrent de geschiedenis van bepaalde kapelletjes dan bevelen we ons aan.
Zelf deden we volgende opvallende ontdekking.
In de foto hierboven zie je een 'schouw-kapelletje'. In de pastoorstraat zijn er nl. twee schouwen waar een H. Hartbeeld in werd geplaatst.

We zijn al weer ijverig ons aan het voorbereiden op de erfgoeddag 2008. Hier de prille affiche voor dit project. Onze ijver is zoals trouwens ook vorig jaar weer doorkruist door de 'behoedzaamheid' van de platforms die ons breiedwillig willen steunen. Aanvankelijk waren we via via erop gekomen dat het thema TOEKOMST zou zijn vandaar onze TOEKOMSTaffiche. Vandaag kregen we het bericht dat de algemene campagne 'wordt verwacht' zal zijn.

Even wat publiciteit voor onze heemvrienden.  Zaterdag 16 06 2007: heksenwandeling
Toen we ergens de zin lazen "Alle heksengeschiedenissen verloren hun kracht sinds het boek in de kerk één keer werd omgedraaid" hebben we de' speurtocht naar de hekserij eens hernomen. Inderdaad historisch werd het Sint Jansevangelie (de laatste evangelist van de vier) op een bepaald moment aan het einde van de mis toegevoegd. In de Middeleeuwen werd dit evangelie, wellicht om zijn theologisch, enigszins 'gnostisch', zeg maar 'onbegrepen' inhoud als een soort exorcisme gebruikt. 

Vele volkskundigen  ontdekten in de mondelinge verhalen dat het Sint Jansevangelie wordt gelezen ter herinnering van de heksen die in de kerk aanwezig waren en die men wilde kennen.

Het Johannesevangelie begint in de trant van het eerste verbond "in het begin..". Johannes is tevens de schrijver van het boek over het einde met zijn apocalyptisch 'onbegrijpelijke' uiteindelijke boodschap. Het alomvattend beeld van de strijd van het licht tegen de duisternis suggereert de openheid om het Woord te 'gebruiken' – een eerder magisch fenomeen – tegen het kwade. Of  het omgekeerd "lezen van de mis" door de zwarte magie en het satanisme hiermee te maken heeft zou moeten onderzocht worden. Hier zou dan sprake zijn van het bestrijden van het kwaad door het kwaad. De "zwarte mis" zou dan begonnen zijn met het Sint Jansevangelie.

In Kasterlee werden volgens de verhalen rond de keksen door het begin van het Evangelie van Johannes heksen herkend (rapport Jef Goossens). Men wilde eens weten hoeveel heksen er eigenlijk in het dorp waren. De pastoor deed het volgende: na de mis begon hij het St.Jansevangelie te lezen terwijl de mensen buiten gingen. Maar de heksen die in de kerk zaten konden niet van hun stoel af en dat waren er verschillende.

We vonden in de massa devotieprentjes in ons depot een restant van dit naar ons gevoel 'superstitieus' gebruik nl. de oproep van de pastoor van Krombeke in 1944 om dit stuk uit het evangelie te lezen. De doeltreffenheid is ondertussen afgezwakt naar een remedie tegen nood en dreigend onweer.

Juni: Maand van het H. Hart

Zo hebben ze het bij Onze Lieve Vrouw Gasthuis, de RVT, de Plataan, de zusters aan de Ieperstraat en de Bruggestraat begrepen.
Het pastorale team, Zuster Rita en haar medewerkster zochten hun toevlucht bij Onzen Heertje – hoe kan het ook anders -… De erfgoedvereniging heeft uiteraard heel wat dat voor dit doel kan gebruikt worden.
De mini-tentoonstelling siert voor het ogenblik de glazen kast aan de ingang nog geheel de maand juni.
Zo zien de bewoners nog eens de schouwgarnituur, het borstbeeld en de bijhorende vazen. Het beeld met de gestrekte handen verwijst naar de Intronisatie, die in vele huisgezinnen, het beeld van het H. Hart terug in ere had hersteld. Het typische kruisje dat vaak aan de deur ging en de zware spijkers, die spreken over de gekruisigde herinneren ons aan de centrale theologie hoe uit het hart van Jezus de kerk werd geboren, bloed en water, eucharistie en doop…
Zijn 'striemen' heeft ons verlost.
Daar willen we met onze erfgoedvereniging ook onze verantwoordelijkheid nemen. De achtergrond van 'vervlogen' devotie willen we bewaren. Inderdaad enkele drunkwerken die met de H. Hartdevotie te maken hebben liggen op de planken.Ga maar gerust eens langs.

1 06 2007
Het verwondert natuurlijk niemand dat er hoge gasten over de vloer komen. Papieren afbeeldingen van pauzen en heiligen, nieuwe en oude, afgeschafte en recent heilig verklaarde hemelingen doen er dagelijks hun opwachting.
Maar we houden niet van 'plastic' VIP's. Een ogenblik hebben we gedacht dat we een verkeerde afspraak maakten. Er kwamen inderdaad 'hoge gasten'. De firma Verbiese kwam ons dak herstellen.
Inderdaad het was al een tijdje gepland en nu kwamen ze. En toch wel op de dag van ons 'hoog bezoek'. Iedereen mag het weten. We krijgen heel wat aandacht vanuit Ieper voor ons project. We zijn er echt dankbaar voor…
Elisabeth, van CO7, speurde naar de patroonheilige. We waren aangenaam verrast hoe de beschermelinge van Koningin Elisabeth van Hongarijë zich neerboog over de stumpers met een locatie waar het binnen regent en…- vooraal niet te denigrerend er is sanitaire voorziening, ook al is dat assorti met het erfgoedgeheel.
Nele, 'Cornelia' bewees haar erudiete achtergrond. We waren gedwongen de jeugdige horde, die onze santeboetiek bestormde, om hun leergierigheid en hun flarden religieuze kennis, anders in te schatten dan de doorsnee 'stuurlui aan wal' dat gewoon zijn.
Zo te zien zou er wel eens een klimaatverandering kunnen gepusht worden. De 'hoge gasten' van de erfgoedcel Ieper betokkelden de gevoelige snaren. Onze Frans die zat al 'world on line'. Dat heeft niets met de drank te maken, maar wel met het enthousiasme dat de bestuursploeg spijts de enge locatie toch deelt.
Ondertussen werden de gaten in het dak gedicht. De gesprekken optimaliseerden even geleidelijk de visies. Alle aanbevelingen worden meegenomen naar de volgende bestuursvergadering.

Margareta bracht de onmisbare kwinkslagen. Zonder Queen Margaret trekjes, maar met de spontane opgeruimdheid die het moreel van de deze klimaat-sessie op tijd opkrikte, kwam ze met haar opmerkingen te gepaste tijd het erfgoed in ere herstellen. Onzen Heertje, Poperinge, heeft weer 'een dak zonder gaten', letterlijk en figuurlijk.

Ja, we kunnen amper ademen, maar we zetten ons beste beentje voor om de vloed aan erfgoed aan te kunnen. We moeten ontzettend enthousiast en over-tevreden uitbazuinen: we beleven gouden tijden in de erfgoedbranche. Vooral wat onze discipline: DEVOTIONALIA betreft mogen we geen onortodoxe apocalyptische boodschappen de wereld in sturen.

Zo wat iedere schenker komt met een de edelmoedige overtuiging hier wordt onze geërfde schat bewaard. Dat is ook de reden van ons bestaan.

Om je een kijkje te gunnen binnen de muren hebben we onze fotos aangepast. Lange tenen, bombaste rugzakken, lompe 'trappelaars' moeten we voortdurend  tot voorzichtigheid aanmanen. Omzichtigheid is de moeder van de porseleinenwinkel!

13 mei 2007 – De klas 50 jaar geleden.

In het Sint Janscollege te Poperinge hebben ze en boontje voor ons depot. Een tijdje geleden kwamen ze op verplaatsing les volgen. Hun bedrijvige leraar geschiedenis loopt het gevaar hen helemaal te desoriënteren. Eerst brengt hij hen een halve km. verder om ze in de 16^de eeuwse sfeer te brengen. De kudde streek neer in onze lokalen om er het Concilie van Trente te herbeleven.
Blijkbaar was dit een te verre reis. Ditmaal piloteerde de télé-tijdmachien hen slechts 50 jaar terug ter gelegenheid van hun Open Dag.
Hiertoe werden de wanden van het hoge klaslokaal (misschien juist nog geen 50 jaar oud) opgekleed en getooid met van ons erfgoedmateriaal.

Aan de wanden zie je op de foto's: wandprenten van voorheen. Er werden voor de gelegenheid ook beelden verhuisd. De levende beelden waren ook representatief aangekleed. Bij deze kun je hierover oordelen.

In onze eigen erfgoeddaglocatie begon het de zaterdag al.'s Zaterdags (21/04/2007) waren de vrijwilligers van Onzen Heertje al officieel van start gegaan.

Een Gala receptie verheugde de gelukkige bestuursleden om de unieke schenking van de Cera foundation. De lege stoelen waren de zitjes voor de genodigde gemeenteraadsleden en schepenen, die allemaal een uitnodiging kregen.We corrigeren hier uitdrukkelijk de zin die we in westhoek.be hebben gebruikt. Burgemeester en schepen van cultuur hadden zich verontschuldigd, alsmede twee andere gemeenteraadsleden.

Aan erfgoed ontbreekt het in de Trommelaarstraat niet. We hebben er inderdaad nog wat aan de KANT. Plaatsgebrek… en oplossingen. We hebben er dit weekend genoeg klokken horen over luiden. Ook de pers had er zijn idee over.
Geen gezeur de provincie kwam deze keer gul over de streep met een zestal prachtige vitrinekasten… We waanden ons in onzen Heertje voor een dag in het paradijs.

We speelden ze ook nog op verplaatsing: in Roeselare en in Talbot House ter stede prijkte ons St.-Anna-erfgoed.In de Trommelaarstraat was dat nog niet spectaculair te zien.

We zouden aan de objectiviteit geweld aandoen als we de interesse van de erfgoed-professionelen: cubeco en erfgoedcel zouden voorbijgaan. Wat de mensen van Onzen Heertje het meest heeft verheugd is de concluderende zin van de voorzitter van de RAR-Ieper-Poperinge dat het devotioneel erfgoed in Poperinge ontegensprekelijk kwalitatief hoog scoort wat het contextueel bewaren en wat de deskundige registratie en inventarisatie betreft. We nemen over uit de mailing: veel musea halen dit niveau niet. Ook het bezoekersaantal werd geëigend bijgehouden. De teller sloeg op het eindmoment af op 365 personen…. De ontsnapten niet meegerekend.

De publiekswerking van Onzen Heertje belooft. Op het interne netwerk zijn nu 1500 penningen (medailles) op te vragen. Het is nu nog alleen wachten op de volgende geslaagde sponsering en/of subsidiëring om de worldwide te gaan…

Bovenaan de groepsfoto op de opening.

Het is duidelijk de erfgoeddag in Poperinge staat onder het motto "kant". In Talbot House hebben ze een kantwerk kunnen recupereren dat heet schattig de site in de picture brengt. Het leent er zich toe om op deze erfgoeddag waar het om 'schatten' gaat een verhaal eraan te koppelen.

De tentoonstelling kan profiteren van meerdere spelers. Ook onze erfgoedvereniging, evenzeer als 't pensionaat zijn onmiddellijk bereid om "mee te spelen".

Onze medaille van de H. Anna en meerdere prentjes konden de conservator, Dries Chaerle bekoren. Een minuscuul kandelaartje mag - omdat het zo 'assorti' is met het aristocratische van het kantwerk, voor een drietal weken naar die de naburige erfgoedconcentratie... De begeleidende devote folder werd vergroot 'om de onwetenden over Sint Anna te onderrichten'.

Toen Violette Vansteenlandt ons contacteerde was het duidelijk. Dat zou een hoogddag worden.
Naast Mesen is Roeselare de stad waar we al het meest hebben tentoongesteld.

De vrienden van het huis wisten wat ze wilden. Ze zouden het huis volledig inrichten als een archi-katholiek herenhuis van de vorige eeuw. Ze zijn er als je het ons vraagt aardig in gelukt. MEer dan honderd bezoekers bezochten het aangename huis.

Zonder de details, een verzameling plechtige communieprentjes en een verzameling penning of medailles, stuk voor stuk te tellen hadden ze 150 voorwerpen in het autootje gestopt. Violette en haar collega Andrea hebben zich er behoorlijk van gekweten om er een deftig katholiek herenhuis van te maken. De kleine glaasjes waren niet gevuld met wijwater..... De bezoeker kreeg er zo waar "een natje en een droogje''. Schattig! Het thema van de erfgoeddag was: Schatten.

Enkele foto's ervan brengen we in de marge van onze blog.

Opsommen wat er bij Onzen Heertje aan de kant staat is totaal onbegonnen werk.
Zoals het al meerdere malen beschreven is: de site is nokvol.
We hebben nog de schatting niet gedaan maar alle muren van de 8 lokaaltjes staan vol met rekken of kasten... Boven de schouwbank kun je honderden kleine beeldjes zien. Onze twee glazen kasten herbergen eveneens honderden waardevolle stukken...

Onze beeldencollectie is voor het ogenblik de minst geregistreerde. Daar komt wel verandering in. Boeken en penningen zijn - behoudens de nieuwste schenkingen - allemaal gedigitaliseerd en kunnen onmiddellijk worden getoond. Menige bezoeker heeft zich hierover lovend uitgesproken. Dat is niet alleen zo met de boeken. Norbert Verroye, onze medewerker, die doorgaans de tweede shift doet in onz eonderneming - hij werkt tot ver in de nacht aan de klassering van de documentatie - ontfermd zich over de achtergond dockumentatie. Een heel belangrijke beleidsoptie in ons project: het contextueel - niet louter narratief - verzamelen van de achtergronden bij ons erfgoed.

Rond de digitalisering van de penningen kwam ook ons laatste kwartaalschrift tot stand, waarin we een summier overzicht geven over wat er al aan penningen bestaat.

Naast boeken (12000): missaals, heiligenlevens, kerkelijke documenten, litteratuur rond ascese en devotioneel gedrag en prentjes, hebben we kaders, kruisen, bidsnoeren....  en affiches.

Op de foto hierboven zie je een greep uit de kruisjes.

Nog enkele weken en we komen uit onze winterslaap. Wie durft te zeggen dat we geslapen hebben.

We zijn volop bezig met PC en Linux. Voor een keer durven we een 'merk'naam noemen. Inderdaad we hebben de klassieke technologische piste bijna afgezworen. Onze ICT specialist – vrijwilliger - want in onze branche werkt dat zo heeft ons onze lesje goed geleerd. We werken voor het ogenblik met Open Office.
Ook alweer van 'onschatbare' waarde.
De waarde en de schat waar we met erfgoeddag willen mee uitpakken is niet ons programma maar de datastorage, de pixels op de HD, de afbeelding van meer dan duizend medailles.
Het zal een hele klus geweest zijn om die allemaal te beschrijven… Meestal is dat in 'tandem' gebeurd. Handig was dat omdat terwijl de 'penningen' werden ingegeven in de eigen-geconfectionneerde fiches (liba concept) de data gecontroleerd werden door de 'bijzit'. Zo werd het een voorbeeld van iconografische beschrijving met de tekstuele sporen op voor- en achterkant .
Het resultaat zullen de liefhebbers kunnen bewonderen in het embrio van ons virtueel museum. We kunnen er niet van zwijgen. Cera foundation heeft ons aan een mini-netwerk geholpen en daarop zal in de Onze Lieve Vrouwekerk het bereikte resultaat te proeven en te bewonderen zijn.

Conclusie: allen daarheen!

Foto: De Standaard Cultuurbladzijde vrijdag 22 03 2007.

Algemene vergadering Onzen Heertje erfgoedvereniging vzw

17 maart 2007 14u30

De verontschuldigingen druppelden binnen, Albert had een oogoperatie, ons nieuw lid Christiane moest voor het kleinkind zorgen, Marleen volgt cursus aan de hoge school...Beiden vonden het belangrijk genoeg om een volmacht te tekenen.

Zo was de vergadering met wijze mensen genoeg om grondig met de onderneming bezig te zijn.

Eric had de rekeningen uitgepluisd: deskundig werk. Zijn economische geest bracht voor de vzw. geen windeieren. Iedereen is over eens we hebben een goede schatbewaarder. Het weinige waar hij moet voorzorgen was in goede handen. We hebben een gezonde kas en we dromen ervan onze heiligen een zuurvrije omslag te bezorgen.

Allemaal blije 'zuurvrij' gezichten. De goedkeuring van de rekeningen liep van een leien dakje. Sierlijke modelhandtekeningen vereeuwigden de officiële papieren.

Voorbeeldig! Hoe kan het ook anders midden al die kalken 'sancten' en 'sanctinnen'.

In de hoogste ernst inspecteert de secretaris de documenten. Hij zag dat het goed was.

Soberheid en vasten

We moesten van ons hart een steen maken. Helemaal geen gepaste zin voor een devotie-depot. Wie maakt er nu van zijn hart een steen in de vastentijd. De bijbel maant ons aan om van het stenen hart een 'vlezen' hart te maken.

De zorgvuldig opgeborgen kleinnoden uit onze collectie liturgische gewaden en linnen moeten inderdaad de deur uit. Kelkdoekjes, palla, manipels en altaarlinnen, vaak kunstig geborduurd. Ons 'verzamel sentiment' moet ook een soberheidkuur doorstaan.

We strijden een verwoede (helse kunnen we in deze sfeer niet zeggen) tegen het hartverscheurend gebrek aan ruimte. Al Gore heeft ook hierin gelijk. De beangstigende wurggreep op onze gezonde lucht grijpt soms ook toe in de culturele sferen.

We hebben er ons echter mee verzoend. We moeten het blijvend kunnen goed doen.
Na de aderlating in onze boekencollectie. We aanvaarden immers enkel nog de boeken die specifiek met onze collectie te maken hebben. We wijzen er onze schare aan schenkers op dat dubbele boeken en boeken die niet specifiek met onze opzet te maken hebben van de hand worden gedaan, hetzij naar het Nationaal Schoolmuseum, hetzij naar het KADOC, Leuven. Andere litteratuur proberen we nuttig te kanaliseren.
Zo moeten nu onze liturgische gewaden eraan geloven.
Van deze collectie bestaat nog geen inventaris. Ze vertrekt eerstdaags – als de dienst hiermee instemt – naar het C.R.K.C. (Centrum Religieuze Kunst en Cultuur) in Leuven.
http://www.crkc.be/

Ondertussen krijgen we meer ruimte. We willen er wel aan toevoegen dat het gebrek aan ruimte uiteindelijk wel delocatie van het 'bedrijf' zou kunnen meebrengen. God en al Zijn Heiligen spare ons daarvan.