FELIX DE BOECK  en de pioniers van de abstracte kunst.

                                                    Door Raoul Maria de Puydt

Wat is abstracte kunst, vragen sommigen zich af. Een definitie ervan is niet zo evident, alsof kunstcritici vrezen voor het keurslijf dat een definitie onvermijdelijk met zich meebrengt. Het zou volgens Albert Van Wiemeersch een ‘Verzamelnaam zijn voor alle non-figuratieve beeldmiddelen rond 1910 in Frankrijk, Rusland, Duitsland, Italië en Nederland, dit schreef hij in zijn Nieuw Internationaal Lexicon beeldende kunsten van de 20^ste eeuw.

In abstracte kunst wordt er geëxperimenteerd met lijnen, kleuren en vormen, er is geen afbeelding te zien, de kijker moet zijn verbeelding laten werken.

Er zijn verschillende kunstenaars die zich aan deze abstracte  kunst begeven hebben. Wassili Kandinsky zou de grondlegger zijn, zijn werk is opvallend van kleur en vorm, het spreekt velen aan. Hij heeft een innerlijk schilderij op doek gebracht en zijn compositie mag zeker geslaagd worden genoemd. Volgens hem kan het oog ook geprikkeld worden door de kleur en de vorm en kan het de toeschouwer een vreugdig genot geven. Hij zorgde ervoor dat de abstracte kunst als wereldomvattend gebeuren haar bestaansrecht niet meer ontzegd kan worden.

Ook Felix De Boeck, bij ons zeer gekend, waagde zich aan de abstractie. Zijn werk is adembenemend. Op samenkomsten, in kringen van modernistische schilders, in menig atelier zie je doeken die door zijn werk werden beïnvloed,en wordt zijn naam genoemd. Felix De Boeck  is een schilder en werkt in stilte verder. Iedereen werd door zijn trillende kleuren getroffen en het licht in zijn werk is opvallend aanwezig. Toch werd hem niet de erkenning toebedeeld hem waardig. Maar hij schilderde verder, toonde zijn ziel en zijn leven, tot hij de natuur ontdekte. Ook de drama’s en de emoties die hij te verwerken kreeg zette hij op doek. Vanaf dan ademt zijn werk rust en sereniteit uit. 

Felix De Boeck heeft zich in stilte teruggetrokken op zijn hoeve te Drogenbos, maar bleef alleen abstract schilderen. Al de anderen die verhuisd waren naar Frankrijk bleven in de aandacht. De andere pioniers van de abstracte kunst werden vergeten, voor jaren en jaren.

Gelukkig laat dit boek, dit essay, deze pioniers weer tot leven komen. Wij denken aan: Alkema, Delannay, Husza, Kandinsky, Kupka, Malevitch, Moholy-Magy, Mondriaan, Servranckx, Van Doesburg en natuurlijk Felix De Boeck. Wie werk van hem wil bewonderen kan naar het Felix De Boeckmuseum te Drogenbos en zal perplex staan bij zijn werk, de kleuren en figuren hebben een bijzondere uitstraling. En wie graag meer leest over al deze pioniers kan het rijk geïllustreerd boek bestellen bij: Uitgeverij Snoeck, ISBN: 9789053497869, 40.00 euro op rekeningnummer: BE33 3100 1175 2446, vermelden Abstractie.

Edith Oeyen

 MENS IN ABSTRACT LANDSCHAP

Voorzichtig is de ochtend bij het ontwaken

de taal van de rozelaar spreekt roze

onstuimig jubelen wolken

als een wakende moeder haar kind sust

samen luisteren ze

naar de adem van de vogels

ontwaren dieren in vredige verbondenheid

in dit landschap doorkruist met duizend lijnen

fluistert de wind zachte woorden

verscholen achter wolken

Thor met rode blos.

Edith Oeyen

 
DE DOODSSTRIJD

Duister omkleedt de laatste uren

gebroken ogen hopen nog op kracht

maar in filterlicht is verlichting opgeborgen

de dood heeft reeds een masker op jou gelegd

 rimpels tekenden jouw lijden

als  een vreemde vogel in mijn ogen

avondkruid en altijd duren

hebben een verbond getekend

straks als het licht in jouw ogen dooft

ontvangt jouw ziel de blauwe rust

en vindt zij

de stilte van geliefde doden.

Edith Oeyen

DE LAATSTE RUSTPLAATS

Hier heeft de vredige rust

een woonplaats van stilte gebouwd

daalt de zon elke avond neer

zij die heengingen naar het wolkenhuis

zijn de zwijgzame boodschappers

van de wind

fluisteren minzaam hoe

vleugels vluchten voor geluiden

wat blijft zijn herinneringen

zij vervullen zonderlinge geheimen

tussen wolken en zon 

schitteren in dit dal

zweven naar het licht

als een woordeloos gebed

dat zich neervlijt

om de kilte van de nacht te verdrijven

 hier heeft de vredige rust

een woonplaats van stilte gebouwd.

Edith Oeyen

Gedicht geschreven voor het ossuarium  te Heppen en Leopoldsburg
waar een monument werd geplaatst door Fabian Saeren op vraag van de gemeente.

Aan leerlingen te Lommel (Sint Jozefscollege)

Leergierig stelde ze zich op

gewapend met vele vragen

antwoorden was de taak

ik schrijf over vele dingen

maar liefde draagt mijn voorkeur

hoewel kinderen bekoren mij ook

maar vandaag is het gedichtendag

en schrijf ik een gedicht voor jou

ik dicht een gedicht

een gedacht

en gedachten gedicht

daarin kun jij lezen

dat jouw ogen glinsteren

en ik met blijheid voor jou

deze woorden neerpen

want elke jongeren is een stukje poëzie

Edith Oeyen

VREDESDUIF II

Haar wijde vleugels

vliegen om bevrijding

het aanvangslicht aangeraakt

elk geheim bewaard

Ze vlucht in stugheid

schikt bitter haar veren

tot vleugels

biddend smeken om

eenheid te bewaren

de aarde lijkt driftig

als water

rouw en vernieling toont

haar vlucht twijfelt

strooit langzaam hoop.

Edith Oeyen

Omdat ik niet bij hem
kan zijn
draag ik hem elk moment
diep in mijn hart

daar vertoeft hij reeds jaren
hij zal er steeds blijven wonen
tot de dag dat mijn hart
niet meer klopt.
 
Edith Oeyen

VREDESDUIF II

Haar wijde vleugels

vliegen om bevrijding

het aanvangslicht aangeraakt

elk geheim bewaard

Ze vlucht in stugheid

schikt bitter haar veren

tot vleugels

biddend smeken om

eenheid te bewaren

de aarde lijkt driftig

als water

rouw en vernieling toont

haar vlucht twijfelt

strooit langzaam hoop.

Edith Oeyen

IN HUN BEVENDE WERELD

            Bij onregelmatigheden te Zaïre

Hun ogen zijn ijsvelden van angst

waarin vertrouwen bevroren ligt

zij kijken

zien hun vrees vergroten

in eigen schaduw

ooit zongen zij

ooit dansten zij

ooit hoorden zij

de donkere roep van het woud

In het schemerlicht van de dood

wensen zij te breken met weerloosheid

als schuld een naam krijgt

als het zwaard opgeborgen wordt

als kogels niet meer fluiten

zal het stilzwijgen van bloed

rust brengen in de ochtend 

zij zwerven in bevende werelden

van niets tot niets

Edith Oeyen

Dit is het niet zegt hij

grijpt naar mijn hand

het witte zand dat in potjes troont

is ijscreme is alle kleuren

vanille

pistache

chocolade en citroen

wat zal hij doen

denk ik even

voel mijn gedachten zweven

de pop

de bal en ook het bos

daar liet ik al mijn dromen los

ik lach en weet geluk herleven

het witte zand  korrelt in mijn hand

glipt door mijn vingers heen

wat is het groot dat kind naast mij

allen de zon verpinkt heel even.

Edith Oeyen

De bron

            Bij werk van Norbert De Clercq

In herinneringen zie ik

het vloeien van weemoed

mijn denken  kent pijn

als groene hoop verdwaalt

in de stilte van wezen

bij het ontwaken

heeft mist alles grijs gemaakt

de oorsprong ontdekt

en gejubeld

om een sluier tederheid

die zich om mijn lenden wond

slapen wil ik

vluchten uit de dag

het teken ontwaren

en schreeuwen van angst

ik wil vrij zijn

in de bron van dit  bestaan.

Edith Oeyen

PIJL NAAR NIRWANA

Bij werk van  Clair Vanden Abeele

Luister naar het zoekende water

naar de psalm van de landman

het toverbos vol vermoeide vogels

schrikt als ik me prik

aan een christusdoorn

vreugde als de zomer

zijn dagen openzet

als een koningskind onstuimig speelt

bij de pijl van Nirwana

Hoeveel onschuld verbergt het rood.

Edith Oeyen

Het ontstaan

Alles was stilte

alles was beweegloosheid

naamloze dagen dwaalden verbonden

in een tijdloos bestaan

zon en aarde verenigd als broer en zus

er kwam beweging

lucht steeg naar de ruimte

zocht naar leven

als een laaiend vuur steeds hoger

klommen zon

maan en sterren

drassig moeras scheidde zich

langzaam van de zeeën

verhard onder invloed

van brandende zonnestralen

werd modder aarde

gistte hoge temperaturen op

waaruit bellen de ontsnapping vonden 

in zich droegen zij zaad van leven

baarden plant en dier

vogels gedragen door de warmtekracht

vlogen hoog naar het blauw

zwaartekracht en kilte

toverden reptielen uit het niets

water werd leven voor vissen

er was een nieuw tijdperk ontstaan 

grassen en planten waren manna

alles nog ontembaar

verwekte moeilijkheden tot leven

grotten als veiligheid

tegen dreigend gevaar

warmte en wind verharde de aardkorst

vechtend om zijn bestaan

werd de Homo Sapiens

met ruwe tijden bedacht

vond voedsel in de smaak van bessen

groeperen was zich veilig stellen

geen stem bij hen

tekens werden taal

regen vruchtbaarheid

de oerknal uit de eerste tijd

werd het rijk van al wat leeft.

Edith Oeyen

Het plein draagt kinderen

op zijn vlak

joelend

juichend

blijheid en zon

dra likt de wereld

zijn wonden om wat was

als zij de waarheid ontkrachten

hoeveel onschuld

werd er reeds vermoord.

Edith Oeyen 

Op zoek naar verborgen talent

vind ik de donkere nacht

die een diepe zucht laat ontsnappen

in ons samen

wij beklimmen het hoogtepunt

 als jonge geliefden

versmelten op het ritme

van  dravende paarden.

Edith Oeyen

Het was een wrak

 zoals hij door de tijd liep

getekend door het verlies

beide ouders jong gestorven

en hij op de dool

drank als toevlucht hielp hem niet

en goede raad blies hij in de wind

zo jong als kind

een wees te zijn

doet meer dan pijn

ooit sprak ik met hem in nuchtere bui

hij weende en was vol goede wil

alleen zei hij jij weet niet wat het is

een ransel te dragen van wel duizend kilo

verdriet om

verlang naar

en heimwee over

toen  heb ik begrip voor hem getoond.

Edith Oeyen

Eenzaamheid ik heb mijn handen vol

zo zijn de dagen voorbij met leegte

sinds die dag dat jij niet meer weet waar ik ben

jij die de hemel beloofde

en al het blauw uit de lucht

de zee met haar golven

en de eindeloze  eindert

eenzaamheid duwt mijn schouders

loodzwaar naar beneden  

doet mijn adem stokken in mijn keel

mijn tranen stollen in mijn ogen

maar ook doet eenzaamheid

me nadenken over het leven

over de dood

over de dagen die nog komen

en deze die zijn geweest

eenzaamheid is een kwelling

sinds jij er mijn handen mee gevuld hebt.

Edith Oeyen

Nu

ben je verleden tijd

alles wat was is voorbij

zelfs je adem voel ik niet meer

hoe vlug reist de tijd langs ons heen

vergeten wij dat leven

leven moet zijn  

de stoel

de tafel

het bed

alles blijft

enkel wij gaan in stilte heen

 ik denk aan je

nu je verleden bent.

Edith Oeyen

Ze sprak en sprak

en wij maar luisteren

 moe van aanhoren

knikten ons hoofd

 terwijl haar taal door de ruimte vloog

over het weder

over haar broer

over haar kind

over de zomer

over haar klederen

over alle onderwerpen

die haar te binnen schoten

ze sprak en sprak

en ’s nacht hoorde ik nog haar taal

nog net alsof ze naast me lag in bed

gelukkig was de morgen rustig.

Edith Oeyen

Blauw is de bril die ze draagt

haar ogen en de lucht

blauw is het zeewater

dat klotst tegen de dijk

waarop mensen wandelen

blauw is ook de vergeet me niet

die weelderig bloeit in de lente

de korenbloem in de zomer

blauw is de kleur van pijn

blauw is ook de kleur

van de trampoline waarop jij springt

tot je in mijn armen valt

en er blauwe plekken aan overhoud.

Edith Oeyen

Door de galmgaten van de tijd

weerklinkt een oude mijnwerkerroep

de verbondenheid met

zwarte schouders uit de diepte

is groot over de grenzen heen

herinneringen wandelen

tussen de gangen hier

geluid dwaalt verloren rond

het lied van hun ziel

is vol droefheid

nu de schachten niet meer werken

door de galmgaten van de tijd

borrelen zoveel woorden op

van toen.

Edith Oeyen