11 juli op Klara

Onder deze titel verscheen pas een cd, uitgegeven door de vzw Tinelmuseum uit Sinaai.
Het is een live-opname van een concert dat op 25 november 2017 gegeven werd in de Sint-Catharinakerk in Sinaai.

Sinaai, waar de wieg van Edgar Tinel stond

Sinaai is het geboortedorp van de grote Vlaamse componist Edgar Tinel die later directeur werd van zowel het Mechelse Lemmensinstituut als het Brusselse conservatorium. Als pianist en componist verwierf hij internationale faam.
Tot vandaag blijft de grote telg in zijn geboortedorp zeer vereerd. De vzw Tinelmuseum richtte in Tinels geboortehuis een museum in en organiseert jaarlijks enkele activiteiten rond de componist.
Zo bracht het kamerkoor Terpander onder de vakkundige leiding van Godfried Van de Vyvere een concert met koormuziek van Edgar Tinel en tijdgenoten.
Van de Vyvere is oud-student en docent aan het Lemmensinstituut. Hij geeft ook les aan de Muziekacademie van Sint-Niklaas en leidt in die hoedanigheid Terpander, het koor van het Deeltijds Onderwijs.
Andere medewerkers waren organist Koen Maris, pianist Stefan Van Landeghem en sopraan Anne Van Ballart.
Heel het concert is nu op cd uitgebracht. De akoestiek is prima op enkele kleine nevengeluidjes na die in een live-opname onvermijdelijk zijn.
Een bepaald koorwerkje werd na het concert hernomen omdat er tijdens de eerste uitvoering iets te veel gehoest werd. Er is dus wel degelijk veel aandacht besteed aan de vlekkeloosheid van de opname…

Edgar Tinel en zijn invloed

De cd opent plechtig en waardig met ‘Improvisata’ voor orgel van Edgar Tinel (1854-1912).  Daarna zingt het koor een uitgebreide selectie uit Tinels ‘Adventsliederen’, ‘Marialiederen’ en ‘Geestelijke Gezangen’. Allemaal koorwerkenop tekst van Tinels goede vriend Guido Gezelle.
Naast werk van Edgar Tinel vertolkt het koor zeer stijlgetrouw, haarfijn, homogeen, sfeervol, klank- en kleurrijk werkjes van toondichters die rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met Edgar.
Het koor geeft in alle uitgevoerde stukken blijk van een zeer verzorgde dictie en sterke toonvastheid en correcte intonatie.

Jef Tinel (1885-1972) studeerde bij zijn oom aan het Lemmensinstituut. Diens ‘O salutaris hostia’ is een pareltje laatromantische religieuze muziek dat helaas te weinig uitgevoerd wordt. Doorzichtige structuur, klassieke tonaliteit en een eigen harmoniekleur zijn enkele kenmerken van zijn koorwerken. Van een van Tinels latere opvolgers als directeur van ‘Lemmens’, Jules Van Nuffel (1883-1953),  horen we een andere versie van ‘O Salutaris hostia’. Camil Van Hulse (1897-1988) was een Sint-Niklazenaar die naar Arizona uitweek. ‘Hear my prayer, O Lord’ illustreert zijn laatromantische schrijfwijze met invloeden van het expressionisme.   
Dit werkje vormt de perfecte overgang naar het moderne ‘The sick Rose’ van Peter Pieters (1957). Deze leerling en leraar van het Lemmensinstituut schreef het als opgelegd stuk voor de Internationale Koorwedstrijd Vlaanderen te Maasmechelen. De compositie is veeleisend voor de zangers omdat er heel wat uitdagingen en stemtechnische eisen in verwerkt zijn. Toch is het zeer toegankelijk voor alle luisteraars.

Waar haalde Edgar Tinel zijn inspiratie?

Naast muziek van leerlingen van Edgar Tinel en zijn instituut prijken op de cd ook enkele werken van componisten die op hun beurt Tinel beïnvloed hebben.
Pianist Stefaan Van Landeghem vertolkt nauwgezet 2 ‘Klavierstücke’ van Johannes Brahms (1833-1897), ‘Widmung’ van Robert Schumann (1810-1856) in een pianotranscriptie door Franz Liszt (1811-1886) en een 'Romance' van Liszt. Een schitterende apotheose van het geheel vormt de zeer krachtige en melodieuze psalm ‘Hör mein Bitten’ van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847). Deze laatste componist was net als Tinel een grote aanhanger van de muziek van J.S. Bach en verbond in zijn oeuvre de klassieke structuur en beheerste toonspraak met de bredere romantiek.
Sopraan Anne Van Ballart gaat met verve de dialoog aan met het koor waardoor het geheel zeer fris, groots, homogeen en harmonieus overkomt.

Een aanrader

Deze cd komt tegemoet aan de vraag van veel Vlaamse luisteraars.
Hij plaatst componisten van bij ons in hun juist perspectief. We kunnen als kritische toehoorder oprecht vaststellen dat onze eigen componisten (en uitvoerders) niet moeten blozen. Onze eigen muziekproductie kan de vergelijking met die uit het buitenland feilloos doorstaan.
Een tweede verdienste is dat we enkele componisten en werkjes van eigen bodem (beter) leren kennen en waarderen.
We kunnen daarom alleen maar hopen dat de cd ruim verspreid wordt en dat deze vzw en andere organisatoren verder die weg opgaan en dergelijke interessante en boeiende initiatieven nemen.

18 euro (en 5 euro verzendkosten)

vzw Tinelmuseum Sinaai
www.edgartinel.be
 

Enkele dagen geleden opende in Merchten een August De Boeckmuseum de deuren.
Meer dan een bezoek waard.

Bij deze gelegenheid werd een videodocumentaire gepresenteerd die via Youtube te bekijken is.

Adres: Reedijk 1, 1785 Merchtem
Bezoek op afspraak: frank.teirlinck@scarlet.be
Naar aanleiding van de opening werd ook een kleine documentaire gemaakt: 
https://youtu.be/lRd3-Ww5HUY

Zalig Paasfeest!

Surfend op het net botsten we toevallig op 2 partituren van Jef Tinel (1885-1972).

'Ballade' voor strijkers en 'Ongestadig' voor 3 violen.

Tobias Broeker schreef ze over vanuit het originele handschrift.
Een manuscript dat in het familiearchief nergens te bespeuren is.
Een unieke vondst dus.

Beide stukjes bestaan ook in een pianoversie. 

Vandaag is het voor de katholieken 'Aswoensdag'.

De veertigdaagse vastentijd om zich klaar te maken voor Pasen start.
40 dagen van boete, inkeer, versobering en verandering.

Een begeleidend orgelstukje.

Het is niet de tijd van het jaar, maar toch dit orgelstukje voor de drieëenheid: Sancta Trinitas.
3 zelfstandige stukjes die 1 geheel vormen en een onderlinge band hebben.

Phaedra 25 jaar

Dit jaar blaast het platenlabel Phaedra 25 verjaardagskaarsjes uit.

In de loop van die kwarteeuw verschenen onder de naam Phaedra Classics een 40-tal CD’s met muziek van internationaal befaamde componisten, uitgevoerd door Vlaamse uitvoerders.

In de reeks In Flanders’ Fields verschenen bijna 100 CD’s met muziek van Vlaamse toondichters. In principe van componisten die werkten tussen 1830 en 1950, maar af en toe kleurde samensteller Luc Famaey wat buiten de lijntjes. Zo werd ook al eens muziek van modernere componisten (bv. Piet Swerts en Johan Duyck) of van de barokcomponist Willem-Gommaar Kennis opgenomen en uitgebracht.

Jubileumuitgave

Voor deze jubileumplaat werd geopteerd voor operamuziek en liederen van Lodewijk Mortelmans, August De Boeck en Peter Aerts.

Lodewijk Mortelmans (1868-1952) was een van de eerste oud-leerlingen van Benoit die de Prijs Van Rome won en later zijn leermeester zou opvolgen als conservatoriumdirecteur.

Hij schreef interessante orkestwerken (In Memoriam; Helios; Morgenstemming…) en pianomuziek maar is vooral gekend als liederencomponist. Hij slaagde er perfect in tekst en muziek tot een psychologische eenheid te verwerken. Een schoolvoorbeeld is ‘Als de ziele luistert’, op tekst van Guido Gezelle. Hier wordt het lied gebracht door sopraan met orkestbegeleiding. Eveneens het lied ‘Ellen, een Lied van de Smart’ (voor tenor en orkest) beantwoordt aan die kenmerken. Een zeer aangrijpend lied. Vreemd dat Mortelmans zelf uitdrukkelijk de uitvoering ervan verbood.

Zijn enige opera ‘Kinderen der zee’, op tekst van Rafaël Verhulst, werd gecreëerd in 1920.

Het verhaal behandelt een dramatische en noodlottige liefdesgeschiedenis. Mortelmans’ muziek ademt de invloed van Wagner met leidmotieven, een rijke, afwisselende, beweeglijke en volle orkestklank en veel tragiek en zwaarmoedigheid.

De opera werd bij de première niet erg gunstig ontvangen en Mortelmans verbood nadien verdere opvoeringen. Zo wordt de cd bijna een florilegium van verboden vruchten….

Hij maakte er echter wel een suite van met een selectie van vocale en instrumentale stukken.

Uit die suite horen we op de cd enkele aria’s en duetten met verve vertolkt door sopraan Liesbeth Devos, tenor Peter Gijsbertsen en bas-bariton Werner Van Mechelen.

De Würtenbergische Philharmonie Reutlingen staat onder de leiding van Dirk Vermeulen.

Ook August De Boeck (1865-1937) kennen we als virtuoos toondichter van symfonische muziek (Symfonie in G; Dahomese Rhapsodie; Nocturne…), cantates en liederen. Vooral zijn liederen op Franse teksten oogstten internationale lof. Maurice Ravel vond ze even mooi als de liederen van Gabriel Fauré. ‘C’est en toi, bien aimé’ bewijst dit ten volle.

Maar net zoals Mortelmans waagde De Boeck zich aan het operagenre. Vijfmaal zelfs. Twee sopraanaria’s, uit La route d’ Emeraude / Francesca en Winternachtsdroom illustreren de veelzijdigheid van de Merchtemnaar die telkens de juiste toon wist te vinden om de bij wijlen passionele emoties uit te drukken. De Boecks opera’s hebben een onmiskenbare invloed van Wagner, maar hebben ook een veristische inslag in die zin dat de melodieën nooit een zuiver esthetische functie hebben, maar steeds gebruikt worden om een landschap, een gebeurtenis of de gevoelens van een personage uit te beelden of op te roepen.

Peter Aerts

Bij het grote publiek is Peter Aerts (1912-1996) wellicht minder bekend. Dus is het zeer lovenswaardig dat de cd ook een stuk van deze componist aanbiedt.

Aerts volgde pianolessen bij zijn tante Jozefa Aerts, studeerde notenleer bij Karel Candael, Hendrik Van Schoor en Jan Broeckx en volgde lessen compositie, harmonie en orkestratie bij o.a. Lodewijk Ontrop, Jef Schampaert, August Baeyens (zelf een leerling van De Boeck) en Edward Verheyden. Om den brode studeerde hij tussendoor voor tandtechnicus.

Hij werkte als begeleider nauw samen met Jef Van Hoof en werkte bij het NIR en VLANARA. Hij was ook koordirigent.

Aerts componeerde als laat-romanticus met wat modernistische inslag een zeer gevarieerd oeuvre bijeen van liederen, missen, kamermuziek, orkestwerken, piano- en beiaardcomposities, koormuziek en zelfs een opera.

Verschillende werken werden bekroond met provinciale of andere prijzen.

Peter Gijsbertsen vertolkt op deze cd het uitdrukkingsvolle lied ‘In Flanders’ Fields’ op de gekende oorlogsverzen van John McCrae.

Lyriek ten top

Deze cd bevat niet meteen de meest opgewekte of lichte muziek. Alle composities bevatten een pathetiek, een vol emotioneel lyrisme met een wijd gedragen melos, een breedvoerige melodieuze en bij wijlen tragische, getourmenteerde en melancholische  dramatiek.

De solisten zingen zeer spanningsvol, genuanceerd, beweeglijk en soepel.

Het orkest begeleidt accuraat en veelkleurig.

Orkest en soli zijn heel goed in harmonie en balans waardoor de tekstverstaanbaarheid zeer groot is en de begeleiding toch zeer levendig en haarfijn tot haar recht komt.

Warm aanbevolen voor al wie houdt van romantische opera en liederen.

Peter Leys

 ________________________________________________

Phaedra

In Flanders’ Fields 97

92097

Arias and Orchestral Songs by Lodewijk Mortelmans, Peter Aerts, August De Boeck.

Liesbeth Devos (sopraan), Peter Gijsbertsen (tenor), Werner Van Mechelen (bas-bariton);

Würtenbergische Philharmonie Reutlingen o.l.v. Dirk Vermeulen.

€ 21 (per post) of € 13 (download)

http://www.phaedracd.com

5 werkwoorden uit het 'Gloria'.
Wij loven u, wij prijzen u, wij aanbidden u, wij verheerlijken u en zeggen u dank.
5 orgelstukjes....

.. hebben we een klein orgelstukje voor je klaar!

Transitio.

Alvast nu al de beste wensen!

Op vrijdag 22 december om 20 uur woonden we in een zeer goed gevulde Catharinakerk van Sinaai een zeer sfeervol kerstconcert bij.
Het mannenkoor Gaudeamus bracht een originele keuze uit het rijke kerstrepertoire.
Zo konden we geboeid luisteren naar het Gregoriaanse 'Puer natus', maar ook naar het eeuwenoude 'O Kerstnacht, schoner dan de dagen', het Russisch-orthodoxe 'Otsje Nasj' of 'O blijde nacht, o lang verwacht'.
Voor vele Sinaaienaren zal het wellicht een verrassing geweest zijn dat er werk van Tinel op het programma stond, maar deze keer niet van hun grote dorpsgenoot Edgar. Neen, in dit concert werd een bewerking van een oud - Nederlands kerstlied (Ic heb geiaecht) van diens neef en leerling Jef Tinel (1885-1972) gebracht. Een rustige en stemmige driestemmige bewerking. Heel net, zuiver en mooi vertolkt door het mannenkoor. Achteraf hoorden we kenners zeggen dat deze wat verwaarloosde toondichter meer aandacht verdient. Hopelijk komt die aandacht dan ook.
Een andere kennis van Edgar Tinel was Jaak-Nicolaas Lemmens. Van hem zong het koor een vrij geritmeerde 'Salve Regina'.
Gaudeamus is een grote (vrienden)groep die heel verfijnd en gedisciplineerd musiceerde onder de zeer muzikale en bekwame leiding van Raf Vandermeulen. Hij slaagde er in het koor heel genuanceerd en toonvast te laten zingen. Mooi opgebouwde crescendi en decrescendi die zeer natuurlijk klonken. Een goed verstaanbare dictie en een heel homogene klank. 

Het koor werd zeer vakkundig begeleid door organist Nicolas De Troyer. De Troyer heeft als organist een drukke agenda in Hamme, Antwerpen en Brussel en is bovendien nog leraar in allerlei muziekdisciplines.
Hij soleerde in werk van Brahms en Boëly. 
Zowel in het solowerk als in zijn begeleidingen liet hij alle facetten van het mooie romantische kerkorgel horen aan de hand van een fijne en soms verrassende registratie.

De revelatie van de avond was de 15-jarige Jolien D'Hooghe. Met een glasheldere en zuivere sopraanstem zong zij vlekkeloos Max Regers 'Maria's wiegelied' en Ennio Morricones 'Nella Fantasia', een gekende melodie uit The Mission. 
Samen met het koor vertolkte ze 'Komt herders', 'Komt, verwondert u hier, mensen' en Preud'hommes 'Susa Nina'. Heel mooi was haar dialoog in het refrein: zij zong de Susa-Nina - melodie terwijl het volledige koor op de achtergrond 'Stille Nacht' liet horen. Een geslaagde compositie van Armand Preud'homme die zeer goed tot haar recht kwam in deze uitvoering.

De afstand koor - orgel leidde soms wel eens tot een ongelijkheid, maar het werd telkens vlot bijgewerkt en rechtgetrokken.

De kerstsfeer werd nog extra aangewakkerd door het doedelzak- en hakkebordspel van Roeland Segers en de vlotte en poëtische presentatie door Georges Van Damme.
En natuurlijk konden we als publiek meezingen in klassiekers zoals 'Nu zijt wellekome', 'Maria die zoude naar Bethlehem gaan' en 'Kom allen tezamen'.

Een glaasje met hartelijke babbel sloot dit gevarieerd, sfeervol en mooi verzorgde concert af.
Het kan Kerstmis worden.....

In de bijlage een klankfragment van het lied van Tinel en Preud'homme.

Op zoek naar kerstmuziek van Vlaamse toondichters?

Dan is deze link iets voor jou...

In de aanloop naar Kerstmis presenteren we u een orgelstukje:
'Transeamus in Bethlehem' (Laten we oversteken naar Bethlehem).

Fijne advent verder!

Klik op de link...en volg de ster.

Een orgelstukje in de oude kerkmodus: Dorische toonaard.
De Dorische toon is de toonladder van re, zonder si mol, of een mineurtoonaard met verhoogde sext.