Natuur

Belgische is eerste vrouwelijke kapitein bij Bahreinse Gulf Air

De 31-jarige Belgische pilote Vanessa Umba is de eerste vrouwelijke kapitein bij de Bahreinse vliegmaatschappij Gulf Air. Dat meldt de Gulf Daily News op zijn website. Umba vliegt sinds eind vorig jaar als kapitein en dus gezagvoerder met A320's. Niet meteen alledaags in de Golfstaat en een primeur voor Gulf Air.

Umba begon haar pilotenopleiding in 1998 bij de Sabena Flight Academy. Na haar afstuderen werkte ze twee jaar aan de grond, waarna ze als first officer aan de slag kon bij Brussels Airlines. In 2006 stapte ze over naar Gulf Air.

"Ik ben momenteel de enige vrouwelijke kapitein, maar er zijn nog acht vrouwen die al first officer zijn. Het is dus aan het opkomen", vertelde Umba aan Gulf Daily News. "Toch zijn het nog steeds voornamelijk mannen. Bovendien staat het Midden-Oosten niet meteen open voor vrouwen in gezaghebbende functies."

Met haar promotie zorgt Umba trouwens niet voor de eerste primeur binnen de Bahreinse vliegmaatschappij. Toen ze in 2007 zwanger werd, moest Gulf Air immers al plots een beleid uittekenen specifiek op maat van vrouwelijke piloten. (belga/sg)

Nieuwe 'super-Aarde' ontdekt

Een internationaal onderzoeksteam heeft met een telescoop van de Europese ESO in Chili en de Kecktelescoop op Hawaii een potentieel bewoonbare 'super-Aarde' gevonden op ongeveer 22 lichtjaar van ons. Dat meldt Guillem Anglada-Escudé van het Carnegie Instituut in Washington, nu werkzaam aan de Universiteit van Göttingen, in het vakblad Astrophysical Journal Letters. Het gaat om al een vierde ontdekte potentieel levensvatbare exoplaneet.

Astronomen hebben het over super-Aardes als exoplaneten die niet veel groter zijn dan de onze en waarschijnlijk uit gesteente bestaan. De nieuw ontdekte planeet heeft 4,5 keer de massa van onze Aarde en is dus ongeveer de helft groter dan de onze.

Water
Exoplaneet GJ 667Cc draait in 28 dagen rond dwergster GJ 667 van de M-klasse, die wezenlijk kleiner is dan onze zon. Het hemellichaam bevindt zich op de juiste afstand voor temperaturen om vloeibaar water mogelijk te maken: niet te heet, niet te koud.

"Deze planeet is de nieuwe beste kandidaat voor omstandigheden die vloeibaar water en wellicht leven mogelijk maken en zoals wij dat kennen", schrijft Anglada-Escudé. Vloeibaar water geldt als basisvereiste voor het door ons gekende leven. Of er wel degelijk water dan wel leven is, is helemaal onduidelijk.

Andere planeten
Er zijn aanwijzingen dat er rond GJ 667 nog tot drie andere planeten wentelen, waaronder nog een 'super-Aarde'. De ster maakt deel uit van een systeem met drie sterren. Potentieel levensvatbare planeten kunnen zich dus in een groter variëteit van omgevingen voordoen dan gedacht, stellen de ontdekkers. (belga/sam)

Irina Shayk

Cartoon

 Gigantische 'garnaal' zwemt in diepste delen van oceaan

Het leven in de diepste delen van de oceaan is nog altijd een mysterie. Nabij Nieuw-Zeeland is op zeven kilometer diepte een gigantisch schaaldier ontdekt.

Dit vreemde wezen is een soort vlokreeft, maar dan een overmaatse versie ervan. Normaal worden de dieren ongeveer 2 tot 3 centimeter lang. Deze soort is tien keer groter. "Het is alsof we een kakkerlak van 30 centimeter zouden ontdekken", zegt Alan Jamieson, van de universiteit van Aberdeen. "Ik stopte en dacht: 'Wat voor iets is dat?' Deze vlokreeft is veel groter dan ik ooit mogelijk achtte."

Een metalen val werd met een camera in het water gelaten in de 'Kermadec Trench'. Zeven exemplaren van deze vreemde dieren werden gevangen. Het grootste gevangen dier was 28 centimeter lang, maar de camera filmde een exemplaar van liefst 34 centimeter. Vlokreeften komen vaak voor in de diepste kloven van de oceaan, die tot 11 kilometer diep kunnen gaan.

Deze soort werd al omgedoopt tot 'supergiants' toen enkele grote exemplaren in de jaren 80 nabij Hawaï gevangen werden. Voor Antarctica werden nadien nog vlokreeften van 10 centimeter gezien, maar deze ontdekking slaat wetenschappers met verstomming. "Het is niet te geloven dat zo'n groot dier al die tijd onopgemerkt is gebleven. Het zegt veel over onze kennis van het leven in de diepste habitat van Nieuw-Zeeland", zegt Dr. Ashley Rowden, van Niwa. (gb)

Oorsprong van het woord 'fiets' na 140 jaar "onthuld"

Het woord 'fiets' verwijst in het Duits naar 'ersatzpaard': het rijwiel is dus een vervangpaard of Vize-Pferd. Professor Gunnar de Boel van de vakgroep Letterkunde aan de Gentse Universiteit maakt met zijn ontdekking een eind aan een ethymologische discussie die sinds 1886 woedt.

De doorbraak kwam er nadat de hoogleraar vergelijkende taalkunde cider schonk aan Duitse vrienden. "Ik vernam daarbij dat appelwijn in het zuidelijke Rijnland 'Viez' heet, uitgesproken als 'fiets'", aldus de hoogleraar. "Viez is daarbij een 'verkorte kopvorm' van 'vice-vinum', zoals 'auto' voor 'automobiel'." Cider wordt daar dus beschouwd als 'vice-wijn', 'ersatz-wijn' of 'vervangwijn' dus.

Professor De Boel legde het verband met de fiets, die ook stalen ros genoemd wordt, en met andere woorden een 'ersatzpaard' is. Volgens hoogleraar Duitste Taalkunde Luc De Grauwe komt het woord "Fitz" en "Fietse" voor in oudere Duitse dialectwoordenbeken.

"In het Duits wordt, in tegenstelling tot het Nederlands, het prefix vice- wel eens schertsend gebruikt, precies om de notie van vervanging uit te drukken", aldus de professoren. "Zo zal ook de fiets in sommige gebieden in het noordwesten van Duitsland, met een vervorming van 'Veloziped', 'Vize-P(f)e(r)d' genoemd zijn. Deze term kon dan net als Viez 'cider' afgekort worden tot 'Viez', wat een Duitser als 'fiets' uitspreekt."

De schertsende volksetymologische vervorming werd echter onherkenbaar zodra ze de grens met de Nederlanden overstak, maar een glas cider bracht daar dus verandering in. (belga/sps)

Cartoon

Orbiter ontdekt geologische activiteit op de Maan

Op de Maan zijn aanwijzingen gevonden van recente geologische activiteit, meldt de NASA.

De Amerikaanse 'Lunar Reconnaissance Orbiter' (LRO) heeft met name kleine, langgerekte, "geulen" ontdekt die wijzen op recente tektonische activiteit, vermoedelijk in de afgelopen vijftig miljoen jaar. Dit geldt als recent gezien de Wachter van de Aarde meer dan 4,5 miljard jaar oud is.

Door afkoeling van het inwendige krimpt de Maan in de loop van de miljarden jaren een beetje, waardoor de korst juist wordt samengedrukt en er langgerekte "bergkammen" ontstaan. Het feit dat er desondanks ook "geulen" blijken voor te komen, wijst op geologische activiteit. (belga/vsv)

 Nieuw type planeet ontdekt: hoofdzakelijk bestaand uit water

Astrofysici hebben dinsdag de ontdekking bevestigd van een nieuw type planeet: voornamelijk samengesteld uit water en omgeven door een dikke en vochtige atmosfeer. De astrofysici baseerden zich voor hun conclusie op het onderzoek naar de exoplaneet GJ 1214b, die zich buiten ons zonnestelsel bevindt en in 2009 ontdekt werd met de Hubble-telescoop.

Tot nu werd er uitgegaan van drie type planeten: de terrestrische planeten met een rotsachtig oppervlak (zoals de Aarde, Mercurius, Venus en Mars), de gasreuzen (Jupiter en Saturnus) en de ijsreuzen (Uranus en Neptunus). "GJ 1214b lijkt niet op een van de planeten die we kennen", zegt astronoom Zachory Berta, van het centrum voor astrofysica Harvard Smithsonian. "Een groot deel van de massa bestaat uit water."

GJ 1214b is ongeveer 2,7 keer zo groot en ongeveer 7 keer zo zwaar als de Aarde. Daarmee behoort hij tot een klasse van exoplaneten die 'super-Aarde' worden genoemd. Zijn moederster staat op ongeveer 40 lichtjaar van ons in het sterrenbeeld Slangendrager. De afstand van GJ 1214b tot zijn ster bedraagt slechts twee miljoen kilometer, waardoor de temperatuur er wellicht 232 graden Celsius zal bedragen. (belga/dea)