Zweden : Madonna naar een skulptuur uit de kloosterkerk in Vadstena.
Antieke kantstukken
Volgende kanten zijn niet door mij gemaakt maar werden tentoongesteld te Brugge.
Zoeken in blog
Beoordeel dit blog
Ordinaal
Vlaanderse kant
Brusselse kant
Mechelse kant
Kant van Bayeux
Chantillykant
Point à la rose
Vrienden, luister nu eens even Dréke stal toch weer de show ! Met zijn smoking en zijn strik… Was hij reuze in zijn schik !!
Beschermheren van de Franse kant
Louis XIV (1638-1715)
Jean-Baptiste Colbert (1619-1683)
Napoleon Bonaparte (1769-1821)
De M van Madammeke!!
Duitse klosjes
Het "parapluklosje" wordt gebruikt als er met metaaldraad gewerkt wordt.
2-delige Franse klosjes
Het nut zie ik er niet van in maar het zijn toch leuke hebbedingetjes!
Enkele voorbeelden van stropkant.
Eigen ontwerpen in stropkant
Duchessekant of Fijn Brugs Bloemwerk
Deense klosjes
Voorbeelden van Chantilly-kant Dit zijn foto's van oude kanten.
Bedrukt klosje
RACCROC steek
Voorbeelden van hedendaagse Chantilly kantjes
Moeder en kind
In het klosje is een klein klosje uitgesneden!!!
Enkele voorbeelden van Binche kant .
De ijsvogel : detail
't Herte : detail
Rosaline kant
Voorbeelden van Milanese kant.
Medaillon in Milanese kant
Witte Zwaan
Zwarte zwaan
De 4 seizoenen
Voorbeelden van Beverse of Rijselse kant
Russische kant Dit oud DMC patroon was oorspronkelijk een gordijnrand.Ik heb het herwerkt en geklost met zijde.
Volwerk in Russische kant Zeer mooi volwerk dat geklost is met slechts 14 klosjes.
Op 2 juni 2005 worden Mileen en Ywein 1 jaar !!!!
Enkele details van het kantwerk : De PELGRIM
Nog enkele prachtige voorbeelden van Russische kant
Sterrenbeeld : Kreeft
Vlinder in Russische kant
Vlinder in fijn bloemwerk
KERST en NIEUWJAAR
Een ster aan de hemel Vol licht in de nacht
Moge 2006 brengen... Al wat je ervan verwacht !!
Een kaarsje in deze donkere tijd is iets dat warmte brengt en het hart verblijdt !
Ik wens je : 365 dagen om van te dromen te gaan en te komen te ontvangen en te geven en tussenin... de tijd om gezond en vredig te leven !
Open monumentendag !
Duitse raamdecoratie : Nep-kant maar toch een sfeerbrenger !
Terug naar 't kantkussen.
Een hobby die een obsessie werd !!
Niet alle afgebeelde kant is door mij gemaakt, dat zou trouwens onmogelijk zijn. Ik wil alleen ALLE facetten van KANT belichten !!
18-11-2009
l' Arboç del Penedès - Catalonië 10
Tijdens de Fira worden er reuzenpoppen het dorp rond gedragen. Er is enerzijds de Llúcia uit 1827, godin van het licht,
en anderzijds de reuzin “gegantona Teresa”,
die model staat voor de plaatselijke kantklosster Teresina Urpí.
L’Arboç geniet een uitzonderlijke faam inzake kloskant. Allerhande technieken en materialen worden gebruikt. De vraag naar kloskant is hier nog groot. Men klost vaandels, lingerie, tafellopers, bedlinnen, gordijnen…kortom alles wat bruikbaar is en waar vraag naar is.
De "Fira" brengt een hulde aan de eeuwenoude traditie van het kantklossen. Elk jaar opnieuw vormen de "trobades", ontmoetingen, tussen de duizenden kantklossters het hoogtepunt van de Fira. Vanuit alle windstreken van het Iberisch Schiereiland komen de kantklossters hun kennis uitwisselen.
De “Fira de Santa Llùcia” (jaarmarkt) gaat terug tot in de 14de eeuw.
Tot 1970 stond ze volledig in het teken van verkoop van vee en artisanale landbouwproducten.
Later is het louter agrarisch karakter verloren gegaan naarmate de sociaal-economische verhoudingen in het dorp gewijzigd werden.
Vandaag de dag is de “Fira de Santa Llùcia” nog altijd één van de belangrijkste festiviteiten in de Penedès maar de manifestatie staat nu meer dan ooit in het teken van de “kantkunde” als cultuurgegeven.
Vast staat dat er in de 18de eeuw al kant geklost werd in l’Arboç maar sommigen spreken van een vroeger tijdstip.
Einde 19de , begin 20ste eeuw bereikten de plaatselijke “puntaires”het toppunt van artisanale en artistieke verfijning. Hun kantwerken getuigden van een uiterst delicate en luisterrijke verfijning waardoor l’Arboç op economisch gebied een bloeiperiode kende.
Tussen 1880 en 1911 floreerde in Catalonië het “modernisme”, dit was een Catalaanse variant op de Jugendstil en Art Nouveau.
Het nieuws zal wel intussen wel in heel België en Nederland doorgedrongen zijn dat het kantcentrum dicht moet!
Het is nu dus ook afgelopen met ons tijdschrift kant ( nr. 4 van dit jaar is toch ook betaald) De kantdagen in augustus enz...... De zomercursussen..... De workshops.... De tentoonstellingen.......enz.
Eigenlijk mag dat kantcertum niet dicht gaan vinden wij, maar kunnen wij er iets aan doen?
Als alle kantwerksters en liefhebbers van België en Nederland de krachten zouden bundelen kunnen wij dan niets bereiken?
Misschien kunnen we ons eens laten horen bij bvb de stad Brugge of de provincie West-Vlaanderen ....
Kunnen we samen iets ondernemen? Als iedereen eens even meedenkt vinden we misschien wel een manier om iets te forceren..... Samen staan we toch sterk !
als zelfs in Brugge kant niet beschouwd wordt als erfgoed, waar dan wel.
In Lier hebben we dezelfde problemen om Lierse kant te doen aanvaarden door de stad.
Er was een kantkamertje in het Timmermans-Opsomerhuis, maar nu is het een vuil magazijn! Om een nieuwe kantflyer uit te geven vanuit de toeristische dienst zijn jàààààren nodig, alhoewel er genoeg (kosteloze vrijwillige) gegadigden zijn om die folder voor de stad te schrijven. Het vvv-kantoor van de toeristische dienst stuurt de mensen wandelen die vragen naar kantkringen die die dag demonstraties geven. Onze nieuwe reuzin Grimmara, in Lierse kant gemaakt, kon niet vlug genoeg verdwijnen voor het publiek. En dat voor de tweede maal, want jaren ervoor was hetzelfde gebeurd met een reus gemaakt door een kantgroep. Enz. enz.
Wat we allen tesamen kunnen doen is onze plaatselijke steden of verantwoordelijken belegeren met materiaal om dit erfgoed niet verloren te laten gaan. En dat kan zonder veel geld. Enkel de goede wil en vooral een goede samenwerking tussen overheid en de talloze vrijwilligers (kantsters) levert als plaats en ruimte om ons werk aan het publiek kenbaar te maken.
Voorbeelden van samenwerking: gratis tentoonstellingsruimte, op de websites van de overheid voldoende ruimte voor kant, veel meer aandacht van de toeristische diensten. Dat lokt talloze groepen naar de kant. Ik sta er steeds versteld van hoeveel mensen (mannen en vrouwen) interesse tonen voor de fabricage van kant. In het kleine stadje Lier heb ik al van alle continenten mensen op bezoek gehad. Alleen de overheid zelf heb ik nog nooit, maar dan ook nooit gezien.
Kant is altijd een job voor arme mensen geweest. En waarschijnlijk zijn we geen sant in eigen land.
Daarom dat we meer aandacht moeten eisen van onze toeristische diensten en gemeentebesturen. Zonder daarom veel geld maar wel veel meer aandacht nodig te krijgen.
Gedurende de 19de eeuw behoorden deze Catalaanse “blondes” tot de meest begeerde ter wereld. Men gebruikte ze ondermeer voor de mantillas, het traditionele attribuut van de Spaanse vrouwen.
Gaandeweg werden de handgekloste mantillas vervangen door een veel goedkopere broderie op tule.
CATALAANSE BLONDE
Met de komst van de machinale kant werd handgemaakte kant eerder een zeldzaam en veel te duur luxeartikel.
Maar tot op vandaag bleef het kantklossen levendig in de stadjes Almagro (Castilië-La Mancha), in Camariñas (Galicië), langsheen de hele Catalaanse kuststreek en niet in het minst in de Catalaanse hoofdstad Barcelona.
In de 18de eeuw deden de Bourbons pogingen om de kantindustrie te doen heropleven. De meeste originele patronen waren verloren gegaan, daarom werd de Spaanse stijl door de Franse vervangen.
In de 18de eeuw nam Catalonië het initiatief inzake kantproductie en groeide zo uit tot één van de voornaamste kantcentra van Spanje.
Catalonië kan vanaf de 16de eeuw bogen op een rijk kantverleden.
Kloskant = puntes de coixi, was de meest populaire kantsoort en daarnaast kende men ook naaldkant = Punta Catalana, die sterk verwant was aan de Reticella Italiana.
Door de soberheidspolitiek van de Spaanse Habsburgers werd de ontwikkeling van de kantproductie sterk afgeremd. Onder de regering van Filips II (1555) werd het dragen en produceren van kant zelfs verboden, net zoals in vele andere Europese landen.
Doch deze verbodsbepalingen werden door de smokkelhandel teniet gedaan.
Wij wisten al een hele tijd dat het Brugse kantcentrum, in de Balstraat, in slechte papieren zat maar nu is het officieel :
Het kantcentrum is in vereffening !!!!!
Dit is een slechte zaak voor de stad Brugge die hiermee een toeristische trekpleister verliest.
Tevens een zwarte dag voor de vele kantklossters, cursisten en leraressen die met weemoed terugdenken aan de gezellige sfeer en de verbondenheid "in kant". De 3 jaar durende opleiding tot kantlerares was één van de aangenaamste periodes in mijn leven.
Misschien moeten we wel, gewapend met klossen en kussen, onze opwachting maken bij de Brugse burgemeester om dit Brugse cultuurpatrimonium te behouden.
Van 14 november 2009, tot 28 februari 2010, organiseert Kant in Vlaanderen de tentoonstellingswandeling
‘Kantroute 2009 Sint-Truiden’
waarbij op zes locaties in Sint-Truiden kanten te bewonderen zijn. De locaties bevinden zich in het centrum van de stad en zijn op wandelafstand van elkaar gelegen.
Voor dit project werkt Kant in Vlaanderen samen met verschillende partners:
·Kantsite Ursulinen: KantelinK: atelier voor hedendaagse kant onder leiding van Juliana Swinnen
·Politiehuis : Centrum voor Volwassenenonderwijs Vrije LeergangenLimburg – Genk
·Museum van de Vlaamse Minderbroeders: Betty Cuykx kunstenares
·Schatkamer van de Onze-Lieve-Vrouwekerk : selectie topstukken in oude kant uit het eigen archief
·Abdijsite: Kant in Vlaanderen vzw - werken van het project ‘Gebroken wit’ - hedendaagse kant
De tentoonstellingen zijn geopend op zaterdag en zondag van 14.00 tot 17.00 uur en zijn gratis te bezoeken.Gesloten op 19, 20,26,27 december 2009, 2 en 3 januari 2010.
Voor diegenen die geïnteresseerd zijn in KANT is deze kantroute een "must".
Dank zij de zusters Ursulinen is Sint-Truiden jaren lang de bakermat geweest van kant in Vlaanderen en België. ( zie archief)
In 2008 is het voormalige Refugiehuis van de zusters Ursulinen in erfpacht genomen door de stad Sint-Truiden met de bedoeling er een kantcentrum van te maken.
Daar waar het huidige klooster plaats zal maken voor een bouwproject met een gemengde functie, diensten-handel-wonen, blijft het Refugiehuis in zijn oorspronkelijke toestand bewaard.
De VZW Vereniging van zusters Ursulinen heeft het voor een periode van 50 jaar in erfpacht gegeven aan de stad Sint-Truiden tegen de jaarlijkse betaling van 50 euro.
De stad Sint-Truiden geeft op haar beurt een gedeelte van het gebouw in erfpacht aan de VZW Kant in Vlaanderen en de VZW Museum Vlaamse Minderbroeders voor één symbolische euro!
Cartoonist Dré Mathijs heeft voor deze gelegenheid deze leuke cartoon getekend. Burgemeester Ludwig Vandenhove zet zijn eerste stappen in het kantklossen onder het toeziend oog van een zuster.
Het is een computerprogramma van de Duitse Petra Pönisch met een overzichtelijke handleiding in het Nederlands.
Het gaat natuurlijk niet in één, twee, drie maar na een tijdje oefenen heb ik toch al enkele prikkingen kunnen maken en ik heb ze uitgeklost in de techniek van de ’s Gravenmoerse kant.
Maar een tijdje geleden zag ik op een kanttentoonstelling, een Franse heer die kant ontwierp via de computer. Ik haalde mijn beste Frans (?) boven en kreeg alle inlichtingen betreffende
KNIPLING,
een computerprogramma voor het ontwerpen van kant.
Het ontwerpen van kant is een tijdrovende bezigheid.
Bij moderne kantwerken is men vrijer qua afmetingen en draaddikte maar dat wil niet zeggen dat modern kantwerk ontstaat “met kunst- en vliegwerk”! Neen, er gaat altijd een studie aan vooraf om van het kantwerk een evenwichtig geheel te maken.
Het ontwerp van een klassieke kant, zoals Vlaanderse kant, Stropkant, Parijse kant enz…, is aan strenge regels gebonden. Om een prikking te maken gebruikt men millimeterpapier. De puntjes waarop de spelden worden gestoken, moeten met grote precisie op de juiste afstand geplaatst worden.
Hoe mooier de prikking, hoe mooier het kantwerk.
Als je de prikking van deze Beverse kant ziet kun je je wel voorstellen dat het een precisiewerk is.
Ieder detail wordt met uiterste zorg behandeld, kunstenaars zijn enorm trots op dit “witte goud” zoals men porselein noemt.
Over MOGA porselein zegt men :
Het is zo delicaat als Limoges (Frankrijk), meer gesofisticeerd dan Belleek (Ierland), zo geliefd als Meissen (Duitsland) en even populair als Herend (Hongarije).
Op het gebied van porselein is Roemenië wereldberoemd.
De bakermat van het Roemeense porselein ligt in Transylvanië, dank zij de oude Europese adel die hier thuishoorde.
De tradities en het vakmanschap van Alfold, uit Hongarije, en Rosenthal, uit Duitsland, werden verder gezet in de oude citadel van Klausenburg (Cluj) door de Roemeense familie Moga.
Porseleinfabriek Moga is de eerste private porseleinfabriek in Roemenië. Het was vroeger onmogelijk om een private fabriek op te richten en het is door de inzet, de toewijding en de passie van de familie Moga, dat in 1990 deze fabriek werd gesticht.
Maar wat heeft dit alles met kant te maken ?
In principe niets, ware het niet dat de Moga fabriek gespecialiseerd is in …
In de achtiende eeuw schreef William Cowper, dit gedicht als ode aan de meer dan 10.000 kantwerksters van Dowton en omgeving.
Lace maker (Kantwerkster)
‘Yon cottager, who weaves at her own door, Pillow and bobbins all her little store; Content though mean, and cheerful if not gay, Shuffling her threads about the livelong day, Just earns a scanty pittance, and at night Lies down secure, her heart and pocket light.’
Om het kussen te dragen legt men het op een grote, vierkante lap stof. De tegenover elkaar liggende hoeken worden geknoopt en zo krijgt men als het ware een tas om het kussen te transporteren.
De klosjes zijn 8 cm lang, recht, puntvormig en met een korte nek (waar het garen op gewonden wordt). In tegenstelling tot de gewone Engelse klossen worden de Downton klossen niet verzwaard met een geparelde ring( zie archief).
De vroegere klosjes werden met de hand gesneden uit plaatselijk hout zoals hout van fruitbomen, taxus, eik… Ze werden versierd met blaadjes, takken, hartjes, vissen enz. Deze inscripties werden ingekleurd met rode of zwarte was.
Dowton kant wordt geklost met de zelfkant aan de linker zijde, zoals bij ons, in tegenstelling tot de andere Engelse kanten waarvan de zelfkant rechts gewerkt wordt.
Er werden hoofdzakelijk boorden en tussenzetsels geklost. De fijne stropkanten uit Downton werden gekenmerkt door het veelvuldig gebruik van waaiers.
Voor Donton kant gebruikt men als kussen een dikke rol, gevuld met stro en overtrokken met (meestal) blauw linnen. Het kussen moet heel hard gevuld zijn, anders blijven de spelden niet steken.
Het kussen wordt op de schoot gelegd of op een standaard.
Het is onmogelijk te achterhalen welke kanten er in de 17de en 18de eeuw in Salisbury werden geklost.
Prikkingen uit de 19de eeuw tonen aan dat er naast tulekant ook Bedfordshire, Honiton, stropkant en Russische kant vervaardigd werd.
De patronen die begin de 20ste eeuw door de Downton Lace Industry (een commerciële organisatie) overgenomen werden, zijn allen genummerd, 550 in totaal. De gekloste stalen werden op een zijden lint genaaid, zodat de klant kon kiezen. Deze zijden linten hadden dezelfde functie als het staalboek van bij ons.
De patronen werden geprikt op oude documenten of perkament gemaakt van schapen- of koeienhuid en ze werden voorzien van een geklost staaltje.
Kantreizen, tentoonstellingen, boeken … als ’t maar “Kant” is !!
Hoewel ik denk dat “Kant” nog weinig geheimen heeft voor mij, ben ik telkens verbaasd als ik een voor mij onbekende kantsoort “ontdek”.
Dit is het geval met Downton kant.
In “Filum 2” van 2009 staat de geschiedenis van deze kantsoort.
Downton kant :
een minder bekende Engelse kant
Het zuiden van Engeland heeft een lange kanttraditie.
In de bakstenen huisjes met rieten dak, werd door honderden vrouwen kant geklost. Toen in 1910 de interesse in kant zodanig was afgenomen, kon men met klossen niet meer in het levensonderhoud voorzien. Daarom startte men in Downton een huisindustrie, een commerciële onderneming, waar plaatselijke vrouwen kant maakten om wat bij te verdienen.
Deze onderneming bestond tot 1960 maar tot op de dag van vandaag zorgen enthousiaste kantwerksters er voor dat dit traditionele ambacht bewaard blijft.
De basis van de Roemeense lacé kant is een gehaakt, tamelijk plat koord dat gemakkelijk de krommingen van een patroon volgt.
Gekloste of geweven linten moeten in de hoek gevouwen worden wat niet zo’n mooi resultaat geeft.
Het motief wordt op een dun stuk papier getekend en dit wordt met rijgsteken vastgenaaid op een stoffen ondergrond, juist zoals bij naaldkant.
Het gehaakte koord wordt met kleine steekjes vastgezet op het patroon. Om het werkstuk een bepaald reliëf te geven worden koorden van verschillende dikten gebruikt.
Wanneer de omtrek van het motief volledig met het koord is afgewerkt, verbindt men op plaatsen waar de koorden elkaar raken, deze met kleine, onzichtbare steekjes.
De open ruimten tussen het koord vult men dan op met spijltjes, naaldkant of naaldweefsel..
Kenmerkend aan de Roemeense kant is de enorme variëteit van de vullingen. Bepaalde technieken worden doorgegeven van moeder op dochter.
Wanneer alle open ruimten opgevuld zijn en alle koord met elkaar verbonden, kunnen de rijgdraden verwijderd worden. Ze worden aan de achterkant losgeknipt en het kantwerk komt los van zijn ondergrond.
Roemeense kant werd traditioneel gebruikt als decoratie en niet als versiering van de kledij. Waarschijnlijk komt het omdat het een stugge en dikke kantsoort is door het gebruik van de gehaakte banden.
Tafelkleden, lopers, ingelijste wanddecoraties, kerstversiering, kussens … zijn de meest voorkomende toepassingen.
Roemeense lacé kant met "petit point" motiefje in 't midden.
Na WO II, toen Roemenië tot het Oostblok ging behoren, werd de productie van Roemeense lacé kant georganiseerd in coöperatieven. De kant werd verkocht in speciale winkels, in toeristische centra, waar men alleen met buitenlandse valuta kon betalen.
Na de val van Ceausescu zijn productie en kanthandel geheel vrij.
Tijdens een rondreis door Roemenië kom je talrijke kantwerksters tegen met hun eigen standje aan een toeristisch trekpleister.
Rond de vorige eeuwwisseling werd Point-lacé kant erg populair in Europa. Toen was Transylvanië een onderdeel van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie. Volgens sommigen kwam de techniek van de Roemeense lacékant uit Frankrijk via Hongarije in Transylvanië terecht. Dat zou best kunnen want in Roemenië noemde men vroeger de lacé kant ook wel "LACETTE".
In Roemenië zelf werden nog tot in de jaren '60 en '70 patroonboeken uitgegeven Via Roemeense uitwijkelingen kende deze kantsoort een ware bloeiperiode in de Verenigde Staten van Amerika.
In Transylvanië maakt men nu nog een gemengde kant, een soort lintkant ook wel Point-Lacé genoemd.
Bij de lintkant uit onze streken maakt men gebruik van mechanisch geweven linten (banden). Hiermee vormt men een patroon dat nadien wordt opgevuld met naaldkantsteken. Zie Princessekant.
De basis van de Roemeense lacé-kant zijn gehaakte, katoenen banden waardoor de kant wat meer reliëf krijgt.
Bij Roemeense Point-Lacé gebeurt de vlakvulling meestal met een speciale “naaldweef techniek” en soms ook met naaldkantsteken zoals bij ons.
Voorbeeld van opvultechnieken :
Links naaldweefsel , typisch voor Roemeense lacé kant.
Rechts naaldkant vulling, de zogenaamde Brusselse steek, die met één draad gemaakt wordt.
De "gaitan" is een gekloste band die vooral gebruikt werd om de winterkledij van de mannen te versieren. Volgens de geschriften leefden er honderden gezinnen van de productie van deze banden. Spijtig genoeg is er weinig over te vinden, alleen deze foto uit het museum van volkskunde te Brasov. Hierop is een vrouw afgebeeld die gaitan aan het maken is. Het kussen ligt op haar schoot en ze werkt met grote klossen. Dat duidt op het gebruik van dik garen. We zien ook dat de vrouw in armoedige omstandigheden leeft, ze zit met blote voeten op een aarden vloer, in een armtierig interieur.
Deze huisnijverheid is momenteel volledig verdwenen en de gekloste linten zijn vervangen door gehaakte of mehanische banden.
Sinds 1 januari 2007 maakt Roemenië deel uit van de Europese Unie.
In de loop der eeuwen heeft Roemenië een grote verscheidenheid aan culturen en culturele invloeden ondergaan en dat is de reden dat het land rijk is aan regionale klederdrachten.
Naast prachtig en kleurrijk borduurwerk zijn de klederdrachten ook versierd met kant.
Toch zijn er in Roemenië weinig sporen van kantcentra en kantproductie te vinden.
Uitzondering hierop is een randgemeente, ten noorden van Brasov in het district Transylvanië waar de "GAITAN" gemaakt werd.
De porseleinkaarten geven dus een waaier van interessante informatie aan wie ze nauwkeurig bestudeert en eens de andere kant van “kant” wil zien.
Opvallend is wel dat alle kaarten in het Frans zijn. Men spreekt altijd van “dentelles” alhoewel de meeste kaarten verwijzen naar Vlaamse kanthandelaars uit Gent, Brugge, Ieper…
Ondertussen zijn er ongeveer 150 jaar verlopen en nu pronkt iedereen met een “business card”.
Maar als ik kijk naar de creatieve decoraties op deze ouderwetse “adreskaartjes” kan ik een vleugje nostalgie niet wegcijferen !
In de 19de eeuw waren Brussel en Brugge belangrijk voor de kantproductie : Point de Gaze,Brugse en Brusselse Duchesse waren en zijn nog steeds wereldberoemde kantsoorten.
Ook Geraardsbergen waar de ragfijne Chantillykant geklost werd, kende rond deze periode een hoogtepunt.
Het lag dus voor de hand dat ook kanthandelaars porseleinkaarten lieten drukken.
Voor deze hoofdzakelijk in België gebruikte methode was een schitterende toekomst weggelegd tot bleek dat “loodwit”(basisch loodcarbonaat), het kleurpigment om het karton glanzend wit te maken, zéér giftig was voor de drukkers !!
Prikkelbaarheid, hoofdpijn, beven, geheugenverlies, stuipen, coma …zijn maar enkele symptomen die arbeiders kregen als ze veel met “loodwit” werkten. Na een kwarteeuw werd het gebruik van dit pigment verboden.
De voettocht van mijn man, Theo, naar Santiago de Compostela wordt stap na stap beschreven op zijn blog !! Interesse ? Kijk dan naar : blog.seniorennet.be/camino2005
