Vergeten groenten Pastinaak.
Oude groente terug van weggeweest,
De laatste tijd zien we tussen andere knolgewassen op de markt in de groentenwinkels een soort vaalgele wortels opduiken, waarvan velen onder ons de naam niet (meer) kennen. Hoewel deze groente oorspronkelijk in haar wilde vorm en later in gekweekte, voorkwam in streken van Europa met een gematigd klimaat en dus ook in onze contreien een geschikte bodem vindt, is ze met de jaren "uit de mode" geraakt. Zoals met vele goede oude dingen is de pastinaak nu aan een "comeback" toe, net zoals postelein, spitskool en andere…
Pastinaca sativa is een tweejarige schermbloemige met een vlezige aromatische witgeelachtige wortel die voorkomt in verschillende lengtes en diktes, naargelang de soort. De pastinaak heeft een lange weg afgelegd. Archeologische opgravingen brachten aan het licht dat hij gekweekt werd rond 3000 jaar oude woningen van nederzettingen in de Zwitserse en Italiaanse Voor-Alpen. Ook de "verzamelaars" uit de oude steentijd wisten hem naar waarde te schatten. Kelten, Germanen, Slaven en Romeinen cultiveerden pastinaak. Het eerste zaadgoed in de Nieuwe Wereld dook op in de staat Virginia in 1609 bij de Pocahontas Indianen via kolonisten. Nadien brachten pelgrims het zaad in 1620 naar Massachusetts, waar ze zich vestigden. Van de Iroquois Indianen in Canada is geweten dat ze maïs, pompoen, bonen, noten en... pastinaakwortel kweekten als wintervoorraad.
Door de Romeinen zeer gewaardeerd, door de Fransen genegeerd, had de pastinaak de Engelsen nodig om in ere te worden hersteld en via lekkere, zeer gevarieerde bereidingen opnieuw op het menu te geraken. Tot in de 18de eeuw was de pastinaak geliefder dan de wortel. Hij is minder krokant, maar volumineuzer en voedzamer.
In de tijden van ridders en minnezangers was pastinaak één van de basiselementen van de voeding. Er werden verfijnde gerechten mee bereid: gestoofd of gebakken met amandelen, kastanjes, rozijnen, muskaat en dure specerijen sierde de pastinaak de tafels van de rijkere burgerkeukens. Maar ook bij het simpele volk was de pastinaak zeer geliefd. Vóór de aardappel z'n intrede deed was de pastinaakwortel een belangrijke verzadigingsspijs en een vast bestanddeel van boerensoepen en eenpansgerechten.
Zijn grote hoeveelheid koolhydraten en etherische oliën maakten hem zeer geschikt om oudere, zwakke en herstellende mensen te versterken. TBC-lijders in de 19de eeuw kregen pastinaakwortel in melk toegediend.
Wanneer de bevolking in de vastentijd slechts beschikte over karige voorraden, werd verse pastinaak opgegraven, die precies deze voedingsstoffen leverde die het traag geworden organisme na het lichtarme jaargetijde nodig heeft om weer fit te worden. De vitamine C voorkomt scheurbuik tijdens en na de wintermaanden en zet de klieren aan tot werken. De zaden van pastinaak worden gebruikt om spijzen te kruiden zoals vele schermbloemigen: dille, bevernel, karwij, kervel, koriander, kummel, lavas, peterselie, selder, venkel...
Vee dat pastinaakwortel gevoederd kreeg, werd er gezond en rond van. Zo werd vermeden dat varkens 's winters zouden vermageren. Het vetgehalte van koemelk ging erdoor tijgen en de smaak van de boter verbeterde er door. Maar al deze oude vakkneepjes dienden plaats te maken voor modernere methodes waarover we de laatste jaren maar al te vaak hoorden.
Een nutriëntentabel wensen we hier niet te brengen. De gegevens uit meerdere bronnen vertonen nogal wat verschillen, maar de meest in het oog lopende eigenschappen van pastinaak, die we bij alle auteurs terugvinden, zetten we hier even op een rijtje:
· pastinaak bevat een hoog gehalte aan licht verteerbare eiwitten
· een flinke hoeveelheid koolhydraten maakt van pastinaak een goede energiebron
· kalium (potassium) is het dominante nutriënt dat de spierontwikkeling bevordert, de vertering van zetmeel vergemakkelijkt en zorgt voor het juiste vloeistofbehoud in de weefsels.
· het fosforgehalte draagt bij tot het versterken van het zenuwstelsel
· de overvloed aan de mineralen chloor en sulfer is goed voor een efficiënte lichaamsreiniging en werkt preventief tegen infecties.
· de aanwezigheid van kiezelzuur (silicone) is bevorderlijk voor gezond haar, huid en nagels
· magnesium houdt de zenuwen gezond
· het spoorelement broom houdt de klieren in orde
· pastinaak bevat vitaminen van het B-complex met zeer uiteenlopende functies
· vitamines A en C (waardevolle anti-oxidanten) zijn vooral in verse, rauwe pastinaak goed vertegenwoordigd
· foliumzuur, dat zovele belangrijke functies vervult in het lichaam en vooral bij zwangerschap om verhoog gebruik vraagt is ruim aanwezig in pastinaak.
Voorts lezen we nog dat het sap van rauwe pastinaak (al dan niet gemengd met ander vers groentensap) urine- en galafdrijvend werkt en in staat is kleine korrels en gruis (evenwel geen stenen) uit blaas en nieren met de urine uit te scheiden.
Hongergevoel tussen maaltijden hoeft niet noodzakelijk gestild te worden met snoep, chocolade of gebak. Een glaasje pastinaak-wortelsap kan met zijn hoog koolhydratengehalte met succes een knagende honger wegwerken.
De smaak van pastinaak is beter nadat hij 's winters in de aarde bevroren is geweest. In het voorjaar smaakt hij zoeter omdat veel van het opgestapelde zetmeel is omgezet in suiker. 's Zomers is de pastinaak niet meer lekker, en wordt hij papperig. Het is een uitdaging voor mensen om de woelmuizen, die de pastinaak een lekkernij vinden, vóór te zijn.
Pastinaak laat zich goed bewaren op een koele, vochtige plaats.
Sinds de terugkeer van pastinaak in het groentenaanbod zitten moderne fijnkostrestaurants en Michelen-sterrenkoks niet om edele pastinaakgerechten verlegen.
29 reacties op dit bericht
oud nieuws mooi nieuws fjaka
wie danst 'staat niet stil..groetjes van bo
fjaka
Lana en Pip wensen jullie een warme groet
Ik kom je een fijne avond wensen
De waarheid van gisteren is de onzekerheid van vandaag en de illusie van morgen.
Lieve groetjes
Groetjes van Catootje
Wens je een fijne namiddag lieve vriendin
hallo Fj@k
Wel ik zou Londen wel een willen zien! :lol:
Lieve groetjes
dag Fjak
Wanneer de mond glimlacht,
glimlacht het hart
en een dikke knuf
Frieda
voor ik vertrek , even dag zeggen , als vriend !! bedankt voor de lieve reactie's !
Gezellige dinsdag groetjes
Een vriend is iemand die zonder
vragen weet wat je bezielt,
omdat hij deel is van die zelfde ziel
Heel veel liefs
lieve groetjes vanwege dewesthoek
Gezellige groeten uit Terneuzen,
Hoi Fjak@,
het was weer fijn ,
om even hier te zijn,
gezellige morgengroetjes uit Terneuzen,
met veel liefs en een dikke knuffel
van Lilian en Paolo.
Dag Fjak@
Vriendschap is een wonderlijk woord
misschien wel het mooiste op aarde.
wens jullie een fijne dag
bezoek ook eens mijn 2de blogje
Lieve groetjes Roosje
Trucker_John komt met zijn 10 tonner truck door de blogs gereden met zijn vriend Zeno_Blog
Goedemorgen Fjak@
We zijn vandaag dinsdag 14 juni en ik denk dat we vandaag toch geregeld de zon zullen zien.Toch heeft er onze poes nog niet veel zin in.Ik wens Jullie ALLEN een mooie en hopelijk zonnige dinsdag toe met vele lieve en hartelijke groetjes vanwege Jos.
Lieve dinsdaggroetjes vanuit Bredene ...
fijne dag Gita.
Het is onvoorzichtig voor een spiegel te geeuwen: wie zal er het eerst ophouden Fjak@ ?
Een aangename dag toegewenst vanwege Amor Fati !
Wie blij is met kleine dingen kan zich een hele dag verheugen
Grote woorden zijn niet nodig, een klein gebaar is al voldoende
dinsdag bezoekje !
Nog geen zon te zien hier Fjak@, maar zal denkelijk niet meer regenen vandaag, hier is het markt in Londerzeel !
lieve groetjes en xxx
Goeiemorgen Fjak@
Mijn droom gaat telkens de kleininderen hier rondlopen in vervulling Fjak@
Hier zijn we weer ...
Hier zijn we na een lang weekend
Fjak@ om je een mooi kort weekje te wensen
Ik wens jouw van harte een fijne dinsdag
geniet ervan
Veel liefs & knuffie Jeske
fijne dinsdag Fjaka
liefs Greetje
hallo lieve vriendin
Hello
Lieve Groetjes,
Beste Fjak@
Lieve groetjes dikke knuffel maatje
fijne dinsdag
Met gebalde vuist, kan je
niets door de vingers zien.
Een ander begrijpen waar je
over praat, dat zijn vrienden
waar het in het leven om gaat.
Lieve groetjes van Freddy en Patty
en een dikke knuffel van
onze drie kapoentjes.
Hallo lieve vriendin :-)... ik wens jou een fijne dag ...
En hier was da feestje
tot volgend jaar voor een nieuw feestje !!
Met lieve groetjes en een lach
Wens ik iedereen een fijne dinsdag
Veel liefs