Enige wetenswaardige data over de spoorverbinding Aken, Maastricht, Lanaken, Beverst tot Hasselt.
Onlangs werden de nieuwe geluidabsorberende spoorelementen weer gelegd op de torentjesbrug aan de Brusselseweg te Maastricht in de nabiijheid van de Belgische grens bij Smeermaas.
Reden om eens na te gaan hoe het eigenlijk zit met spoorlijn 20, de verbinding tussen Hasselt ,via Lanaken, en Maastricht. Nog één nieuwe brug over de Zuidwillemsvaart in Boscherveld en de lijn is weer in tact.
Reeds in het jaar 1835 was er een wens, bij de toenmalige Duitse Eisenbahngezelschaft, om het Duitse Spoor te verbinden met de Nederlandse stad Maastricht. Zo kon men een verbinding bewerkstelligen met de Nederlandse waterwegen en ontplooiïng van het kolengebied in zuidlimburg..
Maastricht zat toen echter in een penibele situatie, het was namelijk, sedert de onafhankelijkheid in 1830 van België, een ommuurde enclave omringd door Belgisch grondgebied. Er werd dan ook afgezien van de aanleg van een spoorverbinding.
In 1839, na het verdrag van Londen, waarbij Limburg gesplitst werd, werd wederom het plan van de spoorlijn uit de kast gehaald. Een Duits comité was in het leven geroepen ,dat uitvoeringsplannen opstelde, doch dit kreeg nul op rekwest, omdat Nederland er geen noodwendigheid in zag.
(het scheidingstraktaat van Londen werd getekend op 19 april 1839, nu bijna 150 jaar geleden)
Het spoorcomité gaf echter niet op en haalde het weer van onder tafel in 1844. Dit gebeurde een jaar na het verdrag van Maastricht waarin de grensmarkeringen werden vastgelegd. Het jaartal staat vermeld op de grenspalen samen met het nummer en de tzee wapens.
Intussen had het comité niet stil gezeten en had privé-investeerders er toe bewogen te participeren in de aanleg.Naast het Duitse was nu ook een Nederlands cpoorcomité opgericht om alles in goede banen te leiden.
Uiteindelijk, na lang overleg, ging men in in 1846 in Nederland overstag en verkreeg het comité de concessie voor de aanleg van de spoorverbinding en konden de plannen uitgevoerd worden.
Er kwam een enkelspoorverbinding vanaf Aken naar Bocholtz, Simpelveld, Schin op Geul via Valkenburg tot Meerssen, dwars door het heuvellandschap met de nodige bouwtechnische problemen.
De reden waarom het station niet binnen de Maastrichtse stad kwam te liggen kwam door de vestingmuren die men niet wilde slechten i.v.m. de verdediging van de stad.
De spoorverbinding werd op 20-10-1853 feestelijk ingewijd.
Later zou het Meersense gebied, bij Maastricht gevoegd worden, (waar een houten station opgetrokken was dat snel afgebroken kon worden als verdediging).
In tussentijd had men het kanaal Maastricht langs de Maas gegraven waardoor er een constante scheepsverbinding met de industriële Belgische stad Luik, tot stand was gekomen met een aanmeermogelijkheid in 'het Bassin'.
Drie jaar later op 1-10- 1856 werd het spoor, dat intussen doorgetrokken was naar Hasselt (Beverst) via Lanaken tot Beverst feestelijk geopend, Spoorlijn 20 was daarmee een feit.
In 1915 werd het huidige station van Maastricht (in steen vervaardigd), feestelijk geopend.Naast dit station was er ook een station op de westelijke oever van Maastricht, in Bosscherveld langs de Zuidwillemsvaart bij de sluis.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwam door de neutraliteit van Nederland het spoorvervoer geheel stil te liggen, om na de oorlog wederom een aanvang te nemen.
Toen in 1930-1939 het Albertkanaal gegraven werd kwam er bij Gellik een spoorbrug over het kanaal. De spoorbrug is een Vierendeelbrug genoemd naar de Belgische ingenieur en ontwerper Arthur Vierendeel. De naam heeft dus niets te maken met een aantal.
Een jaar later brak WOII uit.
In de Tweede Wereldoorlog bleef het spoor in gebruik voor het vervoer van oorlogsmaterieel en soldatenvervoer.
Er werden pogingen ondernomen om met bommenwerpers de spoorbrug over de Maas in Maastricht te vernietigen echter zonder resultaat.
Wel werden bij een Amerikaans bombardement op 18 augustus 1944, uitgevoerd door 12 B17's, de beide dorpen aan weerszijden van de brug getroffen en vielen er 109 slachtoffers waaronder 17 Duitse militairen. 325 huizen werden getroffen waarvan er 270 hersteld konden worden, doch die door gebrek aan materiaal eerst ver na het eind van de oorlog hersteld konden worden..Op de 22augustus volgde de begrafenis onder een massale belangstelling. De spoorbrug werd wel in 1944 door de Duitsers bij hun terugtrekking grondig vernietigd..
Nog geen maand later was Maastricht en Lanaken bevrijd.
Na de tweede wereldoorlog nam het goederenvervoer spectaculair af en werd er nog maar sporadisch gebruik gemaakt van het spoor. Toch duurde het nog tot 1992 alvorens de spoorlijn buiten gebruik werd gesteld en werd het tracé overwoekerd door wildgroei van struiken en bomen.
Nu, in de 21e eeuw meer dan 100 jaar na de exploitatie van de spoorverbinding Aken, Maastricht tot Hasselt, is men begonnen met de revitalisering van het spoordeel Maastricht-Lanaken en zal er weer een begin gemaakt worden met het goederen- en personenvervoer over Spoorlijn 20. Op korte termijn zal in eerste instantie het goederenvervoer vanuit Lanaken van start kunnen gaan om later via lightrail opengesteld te worden voor personenvervoer.

de tweede spoorbrug op dezelfde plaats in aanbouw 1947

noodbrug 1945

de bouw in 1856 voor verbinding met Lanaken

gedeeltelijk vernield in 1940 Nl leger

terugleggen spoorverbinding torentjesbrug jan 2009
foto onder emplacement Maastricht, met vooraan het vernieuwde spoor richting Lanaken
