Men meldt mij... Erfgoeddag

Kant uit Geraardsbergen



Bij Chantillykant worden de motieven in halve slag geklost, omlijnd door een dikkere sierdraad en omringd door zeshoekige tralies. De voornaamste patronen zijn bloemenruikers versierd met allerlei sierlijke arcades. De grootste breedte van de strook wordt bepaald door de breedte van het kussen en de kunst om de klosjes te manoevreren. Grotere stukken kloste men in stroken die men daarna onzichtbaar aan elkaar naaide met een raccroc steek.


Oorlogskant - War Lace



Twee certificaten met kantwerken gemaakt door een Geraardsbergse kantwerkster in opdracht van het Rode Kruis van Geraardsbergen. Deze kantwerkjes werden verkocht te voordele van de slachtoffers aan geallieerde zijde.
Het ene is een hommage aan Amerika, het andere toont koningin Elisabeth als verpleegster. Koningin Elisabeth was de kantnijverheid zeer genegen en steunde dergelijke acties ten volle.
Handgekloste Chantillykant in zwarte zijde 1914-1915.
Hunnegem vzw, Geraardsbergen

Kant uit Geraardsbergen


De Chantillykant kende in Frankrijk zijn eerste bloei tussen 1740 en 1785 onder het bewind van Lodewijk XV en zijn opvolger Lodewijk XVI. Het was de favoriete kant van elegante dames zoals Madame du Barry en Marie-Antoinette. De Franse revolutie maakte een abrupt einde aan de vraag naar kant en aan de productie in Chantilly.

In het begin van de 19^de eeuw zouden Caen en Bayeux de productie terug opnemen en vandaar bereikte deze kantsoort ook Oost-Vlaanderen.





Parasolblad in Chantillykant in zwarte zijde met een doormeter van 70 cm.
Chantillymuseum Geraardsbergen (een bezoekje waard)

Kant uit Geraardsbergen

Al in 1812 waren er 130 kantwerksters in Geraardsbergen werkzaam. In 1847 was dit aantal opgelopen tot 1830. Ze legden zich vooral toe op de CHANTILLYKANT, een kant met doorlopende draden  en vooral uitgevoerd in zwarte zijde.

Omtrent 1850 waren er in Oost- en West-Vlaanderen 49 scholen die uitsluitend Chantillykant aanleerden.

Dit alles had te maken met de toen heersende mode van de crinoline of hoepelrok. De wijde rokken werden rijkelijk gedrapeerd met strikken, linten en kant.

Daarnaast werden ook parasols, sjaals en waaiers geklost in Chantillykant.

Laatste kantcentrum uit Oost-Vlaanderen :

Kant uit Geraardsbergen



Aankleedpop bekleed met lossen stroken kant en mantilla (sjaal) in zwarte zijde.
Handgekloste Chantillykant ca. 1882-1883.
Chantillykantmuseum Geraardsbergen.

noot : Het is geen duidelijke foto maar het probleem met de moderne culturele centra is dat er teveel glas is, dus teveel weerkaatsing om goede foto's te nemen.

Beverse kant



Patroon voor Beverse kant
Eind 19de - begin 20ste eeuw
Collectie Hertogelijke Heemkundige Kring Land van Beveren.




Stalenboek voor kant. Begin 20ste eeuw
Privécollectie Beveren

Beverse kant



Borduurpatroon voor de bol van een muts, met een door een dier getrokken wagentje omringd door vogels, bloemen en pluimen.
Mogelijk uit Kieldrecht
1ste kwart van de 20ste eeuw
Privécollectie Wijnegem



Eénbloemer in Beverse kant van 3 el lang (ca 201 cm).
Eénbloemer betekent 1 bloem per el.
Waarschijnlijk 1ste helft van de 20ste eeuw.
Privécollectie Schelle.

Beverse kant



Muts van het Cornettype uit de regio Cadzand met een boord in Beverse kant (tienbloemer) en bol uitgevoerd in Kieldrechts borduurwerk.
1ste helft van de 20ste eeuw



"Hul" muts met boord in Beverse kloskant (zesbloemer) en bol uitgevoerd in Kieldrechts borduurwerk in plumetis techniek.
1ste helft van de 20ste eeuw
Privécollectie Wijnegem

Beverse kant



Kantkussen voorzien van 192 houten klossen (bouten) en met aanzet van een stukje Beverse kant op een kantpatroon.
Privécollectie Beveren

Beverse kant en Kieldrechts borduurwerk werden hoofdzakelijk toegepast in de Nederlandse (mutsen)drachten.
De sluiermuts, de cornetmuts en de hul behoorden tot de typische klederdrachten die tot de jaren 1950 nog vrij frequent gedragen werden in het zuiden van Nederland.



Sluiermuts met boord in Beverse kant, driebloemer met een totale lengte van 3 el (ca 201 cm) bol in doorstopwerk op tule, streek van Beveren.
1ste helft van de 20ste eeuw.
Privécollectie Wijnegem


Driebloemer verwijst naar het aantal bloemen per el. Hoe minder bloemen, hoe groter het motief en hoe duurder de kant.
1 el = 69,4 cm

Kant uit Beveren

De figuur van Eugéne Van Migem

Begin 19^de eeuw komt de in Dendermonde geboren Jean Collier vanuit Rijsel terug naar Vlaanderen en vestigt zich als kanthandelaar in Antwerpen. Hij wil de Rijselse kant in de streek lanceren en laat daarom mensen vanuit Rijsel overkomen om de kantwerksters de techniek aan te leren. Gevolg gevend aan de stijgende vraag richt hij in 1818 een kantschool op in het naburige Beveren. In het najaar van 1829 komt ook dochter Julie naar Beveren wonen, waar ze haar latere echtgenoot, onderwijzer en letterkundige Eugéne Van Migem leert kennen.

Kant uit Beveren



Het ontwerptalent van Eugéne Van Migem (Beveren 1808-1849) ligt aan de basis van de prachtig uitgewerkte kant- en borduurpatronen. Alle latere creaties van Beverse patronen zijn grotendeels eenvoudigere afgeleiden van zijn ontwerpen.

Na zijn dood verhuisde zijn weduwe, samen met haar zoon Emile (°1837) terug naar Antwerpen, waar ze de kanthandel voortzetten. Met het overlijden van Emile Van Migem-Segers in 1927 verdwijnt de laatste telg van de familie die bedrijvig was in de kanthandel.


Of het allemaal nazaten zijn van Eugéne Van Migem, weet ik niet, maar de naam Van Migem komt nog altijd frequent voor in Beveren.(noot Gisela)

Uit "hartje Waasland"...





Beverse kant ligt mij nauw aan het hart. Beveren is mijn geboortedorp en in mijn jeugd werd er nog sporadisch kant geklost.
Ik kon er uren naar kijken...


Terminologie van de Beverse kant :

 Zelfkant of achterwerk
Grondwerk of tule
Pluimke
Kunstslag of Dutse slag
Leerken
Volwerk of platwerk
Omogen of picots
Annemieke

Damesvest in Renaissancekant, style "Dentelle Arabe", in linnen ca 1920. Privécollectie J. Beeckman, Aalst



Rechthoekig sierdoekje in Zeelse naaldkant. Vlasgaren.
Midden 20ste eeuw.
Heem- en Oudheidkundige Kring Zele, collectie Kapelhof.

Kant uit Zele

Bestaat er zoiets als Zeelse kant ? In Zele is daar geen twijfel over, daarbuiten spreekt men eerder over “kant uit Zele.” Wat uniek is aan sommige kanten gemaakt door Zeelse naaldkantwerksters is de illusie van schaduw zogenaamd “schaduwleggen” die verkregen wordt door een tweede laagje kant bovenop het eerste aan te brengen : kant in 3D als het ware ! Deze manier van werken werd voor het eerst ca 1900 toegepast.


Foto' s uit mijn thesis : De Zeelse kant de krone spant

Wil je meer weten over Zeelse naaldkant, klik op 2007 in het archief.

Kant uit Zele

Venetiaanse naaldkant is een grovere kant waarvan de sierlijke motieven onderling verbonden zijn door onregelmatige gefestonneerde of gecordonneerde spijlen met picots (oogjes).

De zware omrandingen van de motieven komen ook hier voor. De gesloten delen van de tekening worden met feston-, knoopsgat- of siersteken opgevuld. Eerst waren het vooral geometrische tekeningen die daarna evolueren naar doorlopende ranken waaruit sierlijke bloemen en bladeren ontspringen.



Met dank aan M.-L. Vehent en Annemie Dhooge - Zele

Kant uit Zele

Naaldkant is in Zele al gekend van in de 17^de eeuw maar in de 19^de eeuw groeide de gemeente uit tot wellicht het grootste centrum van de naaldkant, waar handelaars van overal zich kwamen bevoorraden.

In Zele werden twee soorten naaldkant vervaardigd :

De Brusselse naaldkant en de Venetiaanse naaldkant

De Brusselse naaldkant

is een verfijnde en lichte kantsoort. Het typische kenmerk is vooral de fijne tule waaruit het grondwerk is samengesteld. Verfijnde motieven zoals ranken, bloemen en bladeren, worden met een zware contourdraad omsloten, wat diepte in de tekening geeft.

Deze techniek is uiterst geschikt voor het maken van medaillons. Later worden de fijne motieven ook apart gemaakt en op fijne, dikwijls mechanische, tule aangebracht. Dit wordt ook applicatiekant genoemd. Die was minder duur en dus beter verkoopbaar.

Kant uit Aalst en de Denderstreek

Kant uit Aalst en de Denderstreek




Het is uitzonderlijk dat hier zoveel streekgebonden kantsoorten worden aangetroffen. Wat de kloskanten betreft zijn er mooie stukken in ‘Rosaline’ gemaakt. Ook ‘Vieux Flandres’ en de zeer gekende ‘Duchesse’ behoren tot de paradepaardjes van de streek. Deze kantsoorten zijn gemengde kanten d.w.z. kloskant en naaldkant in eenzelfde kantwerk samen.

Ook ‘halfmachinale’ kanten staan op het repertoire nl. de ‘Renaissancekant’ of ‘’lintjeskant’ en ‘Princesse-kant’ of ‘strikwerk’.

Deze aanverwante technieken zijn een combinatie van machinale grond (linten) met vullingen in handwerk.

Via Brussel werden de kanten over de hele wereld verhandeld.

Met dank aan Gie Moors en Yolande Beeckman van Kantatelier Rozemarijn uit Aalst, voor het beschrijven van de kanten.

Kant uit Aalst en de Denderstreek

Het kantklossen werd er aangeleerd in kantscholen die, in vele gemeenten, vanaf 1840 werden opgericht. De “stiel” werd ook overgeleverd van moeder op dochter.

In de late 18^de eeuw was de stad Aalst een belangrijk textielcentrum. Door de industrialisatie in de tweede helft van de 19^de eeuw verplaatsten de kantactiviteiten zich naar de omliggende dorpen zoals Nieuwerkerken, Haaltert, Bambrugge, Burst enz.

Kant uit Aalst en de Denderstreek



Aalst en de Denderstreek zijn alom gekend voor de kloskant en de fijnere naaldkant.De kloskanten die in deze regio gemaakt werden zijn allemaal bloemenkanten die met de naald verrijkt werden. Men kan hier dus spreken van "gemengde kant".

Rosaline kant