Initiaal

Lodewijk XIV , col rabat

Een vleugje kantgeschiedenis 6

In de 2° helft van de 17^de eeuw verschijnt de “BEF” of “COL RABAT” ten tonele.

Het dragen van lange pruiken maakt een brede kantstrook op schouder en rugzijde overbodig.

Men legt het accent van de kraag nu op de voorzijde.

 Deze voorzijde bestaat uit 2 rechthoekige lappen die door middel van koordjes met elkaar verbonden zijn. De koordjes eindigen in kwastjes.

Het gebruik van het linnen wordt tot een minimum herleid.

De kant aan de voorzijde, meestal naaldkant, is één geheel en de tekening is speciaal hiervoor ontworpen. 

Portret van een vrouw door Dirk Santvoort

Sjaalkraag met Van Dijckkant.

Een vleugje kantgeschiedenis 5

Vanaf 1620-1630 verandert de mode van het dameskostuum en de halsuitsnijding wordt rechthoekig.

Daardoor verliezen rechtopstaande kragen aan populariteit!

Om de vrouwelijke vormen (borst) te verdoezelen, legde men een diagonaal gevouwen en met kant afgeboorde sjaal over de schouders.

Er was een onderscheid tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden.

Dames uit de Noordelijke Nederlanden droegen onder de open kraag een hoog in de hals gesloten onderhemd. In de Zuidelijke Nederlanden daarentegen, durfde men het aan om met een open décolleté te verschijnen!!

Ook de mannenmode bleef niet achter! Door de langere haardracht was het onmogelijk om een gepijpte kraag te dragen en de liggende manskraag werd dan ook enthousiast onthaald.

Men werkte de kant in delen en dat resulteerde in een geschulpte kraagrand.

Door zijn barokke uitzicht sprak men van Lodewijk XIII of Van Dijck-kant naar de beroemde Vlaamse schilder. 

Portret van een jongen door Jan Cornelisz.Verspronck

Liggende kraag met Van Dijckkant.

Een vleugje kantgeschiedenis 4

De gepijpte kraag, die helemaal rond de hals sluit, evolueert in de damesmode naar een waaiervormige kraag.

Deze waaiervormige, rechtopstaande kraag laat het décolleté vrij.

Maria de Medici, gehuwd met Hendrik IV in 1600, zou aan de basis liggen van deze kraagmode. Men spreekt dan ook van de “Medici kraag”.

In heel Europa heeft deze kraag een groot succes maar het Engelse hof spant de kroon!!

Vandaar dat men ook spreekt van de

“Stuart kraag”.

Portret van Maria de Medici door Pourbus, Frans de jonge

Medicikraag afgeboord met naaldkant

Een pronte dame uit het Waasland raakte verweven in Vlaamse kant. De échte, zulle want die met tule maakt alleen de Lierenaar plezant.

Deze prachtige limerick werd speciaal voor mij gemaakt door Aramis


https://blog.seniorennet.be/dagverse_limericks/

Een vleugje kantgeschiedenis 3

Van het ogenblik dat de gepijpte kragen volop in de mode kwamen, steeg de vraag naar kantstroken aanzienlijk.

Volgens de overlevering heeft Hendrik II van Frankrijk, deze mode ingevoerd om een litteken in zijn hals te verbergen!

De kragen kregen evenwel zulke gigantische afmetingen dat de dragers nog nauwelijks in staat waren hun hoofd te draaien.

Hendrik III was met zijn enorme kragen een voorwerp van spot. Toen hij in 1579 een bezoek bracht aan Saint Germain, werd hij bespot, door met papieren gepijpte kragen uitgedoste studenten, met de woorden : “A la fraise on connait le veau”.

Reine Margot moest, toen ze haar soep wilde eten, iemand om een lepel van twee voet sturen.

In de Nederlanden sprak men satirisch van “molensteenkragen”.

Albrecht en Isabella geschilderd
door Pieter Paul Rubens

Kant in kledij

Omstreeks 1540 liet men het met gefronste kant versierde halsrandje van het hemd, heel discreet boven de kledij uitkomen.

Jaar na jaar groeide dit randje tot het een echte kraag werd.

Gepijpte kraag

Midden 16^de eeuw evolueert de gefronste halsrand tot een “pijpkraagje”.

De gepijpte kraag, bevestigd op een gesteven boord, wordt hoog in de hals gedragen en belemmerde daardoor de bewegingsvrijheid

Portret van de Infante Isabel Clara Eugenia, dochter van Filips II.

Hoog in de hals gedragen gepijpt kraagje met getande kant afgeboord.

Een vleugje kantgeschiedenis

Kant was een luxeartikel bij uitstek!

Men kan zich moeilijk voorstellen dat deze exclusieve nijverheid ontstaan is uit huishoudelijke spaarzaamheid. Oorspronkelijk was het de bedoeling om de randen van het linnen, die het meest aan slijtage waren blootgesteld, te verstevigen.

Het is dus logisch dat kant een voorname rol gaat spelen in de mode.

Vanaf de tweede helft van de 16^de eeuw dringt “kant” binnen in de meeste lagen van de bevolking en de herenmode doet niet onder voor de dames!!!

Op het einde van de 17^de eeuw wordt het gebruik van kant overdreven…kostuums werden rijkelijk met kant versierd, vaak zelfs tot in het absurde.

Laarzen, haartooi en harnassen ontsnapten niet aan de rage!!

Het was soms zodanig erg dat men tijdens een gevecht een pauze inlaste om de kant op harnassen en laarzen te vervangen !!

Het zal tot einde 18^de eeuw duren eer de “kantrage” tot zijn normale proporties wordt herleid.

Portret van Frederik Hendrik, Prins van Oranje
Geschilderd door : van Miervelt Michiel Janszoon
17de eeuw

Ach meneer...

Uiteindelijk is het dit geworden!

Het derde luik van mijn trilogie…

Ach meneer,

Ik weet het ….beter één vogel in de hand dan tien in de lucht !!

Maar ik zie ze zo graag vliegen dus…

 vogel nummer twee.

Vakantie!

De kantlessen zitten er weer op!!

Ik dank de dames voor de welgemeende attenties.

In september beginnen we met een nieuwe lei en de “anciens” uit Eeklo starten met hun initiaal in Milanese kant.

Omdat ik de letters zelf teken en uitwerk, zal ik niet te veel mogen stilzitten. Ik hoop dus van harte dat het een beetje minder warm wordt want met dit weer is het praktisch onmogelijk om te klossen want de klossen PLAKKEN gewoon aan de vingers!

Ach Meneer…

In 1985 heb ik deze vogel getekend en uitgewerkt. Ongetwijfeld met het liedje , De Vogel van Tim Visterin, in mijn achterhoofd.

Wie kent het refrein niet ?

De knaap zei onbevreesd "meneer, meneer, ach meneer,

Ach meneer, een mooie vogel wil ik zijn
Met sterke vleugels alstublieft meneer Merlijn
Een mooie vogel in de lucht met pluimen, poten en een vlucht
En alle kleuren van de regenboog aha
Ach meneer een mooie vogel wil ik zijn!

Met sterke vleugels alstublieft meneer Merlijn
Dan kan ik slapen op een wolk, de lucht doorklieven als een dolk
En het zonlicht vangen met een boog
Ach meneer een mooie vogel wil ik zijn!

De heer Debersaques is per toeval op mijn blog terecht gekomen en was aangenaam verrast zijn gedicht te zien.

Ik kreeg dan ook een leuk bericht in mijn gastenboek.

Het vervolg is deze mail en bijbehorende foto !!!

Waartoe bloggen toch kan leiden !

Hallo Gisela,

De foto die ik u doorstuur is van een reeds overleden familievriend. Moest de vrouw nog leven dan was ze reeds meer dan honderd jaar. Bertha was geboren in 1900 en was weduwe en een zeer goede kantwerkster. Jammer genoeg bezit ik enkel wat foto's van haar waaronder degene die ik doorstuur. Je mag hem vrij gebruiken daar ik hem zelf nam.

Hartelijke groeten
Eric  Debersaques

De heer Debersaques is blijkbaar ook een kantliefhebber !!!
Ode aan de kant

Als wij nu eens klosjes waren?

Kantwerkklossen aldoorheen.

Vriendschap namen wij als garen,

’t Werd een kantwerk als geen één.

Rusteloos wriemelen op het kussen,

Werken aan het groot patroon…

Met ons kruisen als spelden ertussen.
Och, ’t ware toch al te schoon.

Mocht ons garen nimmer kort zijn,

Het kussen nimmer vrij.

Laat ons, met de spelden, klossen zonder pijn.
Zo, ja zo maken wij ons Here blij.

Klikklakklikkend door elkaar,

’t garen vliegt, ’t een al over ’t andere.
Zo, komt ’t levenskantwerk klaar.

En garenloze klosjes ruimen plaats voor andere.

’t Klinkt simpel, rijmelaarswoorden

En toch… denk eens na!

’t Komt uit dieper zielsakkoorden.
Daarom is ’t dat jij en ik besta.

 Eric Debersaques

Doordenkertje

Als je de bloem die verwelkt is,

Niet meer mooi vindt…

Heb je haar schoonheid niet begrepen.

G.A.

Kantwerkster uit Le Puy

Bij mijn bezoek aan Le Puy-en-Velay, enkele jaren geleden, heb ik een paar postkaarten gekocht.Op één ervan staat dit gedichtje.

Quand la neige couvre la terre

Quand il fait froid, quand il fait noir,

Dans plus d’ une pauvre chaumière

On veille bien longtemps le soir.

M.D.B.

 

Kantwerkster

Een prachtig voorbeeld van een “ kanten “ kantwerkster !!  

Dit is het werk van een dame uit de groep van Eeklo. Het ontwerp is van de Finse Eeva Liisa Kortelahti.

Jaren geleden heb ik eens een liedje gehoord van Will Tura, waarin hij het leven van een kantwerkster bezong. Ik heb toen dat bandje gekocht, heb het grijsgedraaid maar daarna uit het oog verloren.

Nu was ik er al een tijdje naar op zoek maar helaas…het was verdwenen!!! Tot deze morgen, ik deed mijn beklag bij mijn echtgenoot en wat kwam er te voorschijn? Inderdaad …het bandje met het betreffende liedje.

Ik heb de tekst nu genoteerd en geef hem jullie graag mee.

De kantwerkster

De zon ontwaakt, een klokje slaat

’t Is nog maar half zeven

En ’t vrouwtje zit al voor het raam

ijverig kant te weven.

Dat doet ze nu al 50 jaar

Zonder het op te geven

Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat

Ied’re dag van haar leven!

Klosjes vliegen door elkaar

Vlugge vingers weven.

Het oudje laat van hier naar daar

Haar gedachten zweven

Ze denkt terug aan de tijd

Aan haar kinderjaren

Toen ze hier op moeders schoot

Kantjes leerde maken.

Als speelgoed heeft ze niets gekend

Dan draad en schaar

Werken was ze al gewend

Vanaf haar 13 jaar !

Zonnetje straalt, de klok slaat 12

Tijd om wat te rusten.

De klosjes liggen naast elkaar

Op het speldenkussen (dichterlijke vrijheid)

En gans alleen zit ’t vrouwtje daar

Stil haar brood te eten

Een kort gebed en ’t is al tijd

Om haar werk te hernemen!

Klosjes vliegen door elkaar

Vlugge vingers weven.

Het oudje laat van hier naar daar

Haar gedachten zweven.

Ze denkt terug aan vroeger tijd

Aan die blijde jaren

Toen man en kinderen elke dag

Aan haar zijde waren.

Maar de jongens gingen weg van huis

Één voor één

En vader is er ook niet meer

Moeke zit alleen!

Zonnetje daalt, ’t klokje slaat

En wekt haar uit haar dromen

De klosjes rusten naast elkaar

De avond is gekomen.

Morgen wordt weer kant gemaakt

Al doen haar vingers pijn.

Tot haar lange levensdraad…

Zal afgesponnen zijn!

(J.Kluger/N.Byl)

Mijn vriendin ANNA

Op 15 juni e.k. is mijn vriendin ANNA jarig !!

Ik noem haar mijn “ tuinvriendin” want samen hebben we al menig uurtje gevuld met “tuinpraatjes” ! Zij heeft groene vingers en als ze een stekje in de grond steekt…je raadt het al, HET GROEIT!!!

Omdat haar tuin, volgens mij, toch al vol staat met alle mogelijke planten en struiken, heb ik deze keer haar initiaal geklost. Ze zal er reuze blij mee zijn, dat weet ik zeker, want ze houdt heel veel van kant.