Kant in Rusland 5

Johannes Vermeer

(Delft 1632 – 1675)

Eén van de  beroemdste Nederlandse kunstschilders, na Rembrandt, is ongetwijfeld Johannes Vermeer !

Hij leefde in de Gouden Eeuw en behoorde tot de Oude Hollandse Meesters.

Alhoewel “Het melkmeisje” en “Het meisje met de parel” zijn bekendste werken zijn, is ook de “Kantwerkster” bijzonder populair. Wie is haar nog niet tegengekomen op een postzegel of een koekjesdoos?

Van Bomi kreeg ik dit mooie plaatje.

Zij heeft de “Kantwerkster” bewerkt en dit is het resultaat.

Witte kant

In de loop van de 18^de eeuw kreeg de Russische hofkledij een Westers tintje. Ook de kledij van de rijke koopmanstand werd hierdoor beïnvloed.

Daardoor bleef ook de witte kant een gevestigde waarde.

De metaalkant werd meer en meer vervangen door stroken witte linnen en zijden kant.

Ingevoerde kant was zeer duur en was het privilege van de tsarenfamilie en het hof. Daardoor begon men de buitenlandse kanten na te bootsen.

Na zijn bezoek aan Parijs, in het begin van de 18^de eeuw, stichtte Peter de Grote een kantatelier voor zijdekant in Novgorod en aan het hof stond het kantatelier onder de leiding van een Brabantse kantwerkster.

De kant was niet zo fijn als de Westerse omdat men niet beschikte over voldoende fijn garen, maar toch gaven de Russische kantwerksters er een persoonlijk touch aan. De motieven, meestal pauwen, bomen, vogels, werden omrand met een dikke draad om beter uit te komen.

Gekleurde zijdekant

In de 18^de eeuw werd metaalkant nog als zeer modieus beschouwd, maar men was ook begonnen met het klossen van gekleurde zijdekant.

Kleuren zoals hoogrood, helblauw, groen,zalmroze en geel behoorden tot het kleurenpalet.

Galic, in de provincie Kostroma, was hét centrum waar deze kantkunst bloeide. Prachtig versierde volksklederdrachten zijn nu nog altijd een stille getuige van deze kunst.

Ook in Jelez, provincie Orjol,werd beroemd omwille van de zeer decoratieve, maar niet zo fijne handdoekkant.

Handdoekrand in gekleurde zijde. (rond 1820)

Ook een kantklosster is onderhevig aan het griepvirus !!!

Daarom zal het een paar dagen stilletjes zijn op mijn blog maar een bezoekje hier of daar zie ik wel zitten!
Ondanks alle tegenkanting van manlief ben ik toch naar Eeklo geweest om kantles te geven.
Een babbel en een glaasje nadien, was er niet bij want ik ben blij dat ik onder de wol kan kruipen!!

Valentijn…

Het is niet moeilijk, eens per jaar

Zichzelf te forceren

En Valentijn, ik zeg het maar…

Eén dagje te vereren!

Een duur geschenk,

Een etentje, een bosje rode rozen…

Maar dikwijls gaat dit mooi moment

Op één, twee, drie verloren!

In plaats van al dat commerciële,

Soms huichelarij, het artificiële,

Schenk ik aan diegenen die mij behoren

Deze eenvoudige woorden :

                            

Een blik, een woord

Een stille wenk…

Elkaar zó kennen

Is een geschenk !!

Gisela

Goud -en zilverkloskant

De luxueuze goud -en zilverkanten werden vaak bewerkt met parels en edelstenen en daarna geappliqueerd op kostbare stof zoals kostbare brokaat.

De schitterende randen omzoomden het kostuum en werden ook gebruikt om het interieur van koetsen en paleizen te bekleden.

In het atelier van de tsarina en in de voorname huizen van Moskou, werd op grote schaal kant gewerkt.

Ten tijde van Katharina II waren er in Sint-Petersburg 12 goudkant werkers die nauwelijks aan de vraag konden voldoen!

Kloskant in de 17^de en 18^de eeuw

Het duurde tot het einde van de 17^de eeuw vooraleer de kant in Rusland een rol ging spelen.

Met “Kruzevo”, het Russische woord voor kant,bedoelde men allerhande versieringen van kleding en textiel.

In de inventarissen van rijke kloosters in het Noorden van Rusland, komt het begrip “Kruzevo” veelvuldig voor.

In de archieven , 17^de en 18^de eeuw, uit Vologda spreekt men van geestelijke en wereldlijke kleding, kerk –en huishoudlinnen, die met kant zijn versierd.

De eerste kanten werden gewerkt met zijdedraad, omwikkeld met goud of zilver.

Babyboom

Geboortekaartjes, geschenken en doopkleedjes.

De teloorgang van de winterprik!

Vandaag eens geen “kant” op mijn blog maar enkele sfeerbeelden van de korte levensloop van onze sneeuwman.

Gisteren stond hij te pronken maar vanmorgen was hij al "scheef" gezonken!!!

Geraardsbergse  Kantwerkster

Foto van rond de eeuwwisseling (1900) die een Geraardsbergse kantwerkster voorstelt.

Meerdere foto’s uit de oude doos, zijn te zien op het blog :

Blog.Seniorennet.be/ave

Het koninklijk doopkleed

Dit prachtige doopkleed in uitzonderlijk fijne Honitonkant, met een onderkleed van witte satijn, is gemaakt voor koningin Victoria en werd gedragen bij de doop van de Prince of Wales, de latere

koning Edward VII.

In 1894 schonk koningin Victoria het doopkleed aan de hertogin van York, de latere koningin Mary.

Al haar kinderen werden erin gedoopt.

Zo ging het doopkleed van generatie naar generatie en de laatste keer dat het gebruikt werd is bij de doop van prins William.

Honitonkant 8

Mannen, vrouwen en ook jongens van alle leeftijden gingen naar deze kantscholen.Meestal werkten ze twaalf uren per dag, soms bij het licht van een ordinaal. (zie verder in dit blog)

Jonge vrouwen met een zwakke gezondheid of diegenen die ongeschikt waren voor huishoudelijk werk, konden een cent verdienen met hun werk in een kantschool namelijk door het herstellen en onderhouden van kostbare kanten.

Afbeelding : tak met sleutelbloem

Honitonkant 7

Voor de invoering van de leerplicht werden, in Devon, veel kinderen op vijfjarige leeftijd naar een kantschool gestuurd.

Hun prestaties waren verbazingwekkend!!

Veel van hun werken zijn nog te zien op oude bruidsluiers.

De bruidsluier, hier afgebeeld, werd geklost in Honitonkant omstreeks 1860.

Honitonkant 6

Victoria bestelde ook een zwarte, zijden stola bij de kantwerksters van Beer.

De bloemen en takken waren in zijde gewerkt en geappliqueerd op een machinaal vervaardigde zijden tule.

Doordat de prijs van de zwarte zijde enorm gestegen was, werd er vele jaren geen zwarte kant meer gemaakt in Devon!

Afgewerkte stukken en zelfs stalen van zwarte kant zijn dan ook uiterst zeldzaam.

De afbeelding is een Honitonkant die gewerkt is naar het voorbeeld van een bestaande “deurklopper”!!

Honitonkant 5

In 1840 bestelde koningin Victoria een bruidsjapon in witte zijde en Honitonkant in Beer (Oost – Devon).

Jane Bidney werkte 6 maand, met een honderdtal ervaren kantwerksters aan de japon die £1000 kostte.

Toen het kleed af was werden de patronen vernield zodat men ze later niet meer kon kopiëren.

Koningin Victoria was de eerste koninklijke bruid die gebruik maakte van bruidsmeisjes om de sleep te dragen.

In de 19^de eeuw werd het kanten overkleed, na het huwelijk, ook voor andere gelegenheden gebruikt.

Zo ook koningin Victoria, zij droeg het kanten overkleed bij haar diamanten jubileum, 50 jaar later, over een zwart zijden kleed.

Van de bruidsjapon zelf heb ik geen bruikbare afbeelding gevonden maar wel van een Berthe (kraag) die nog aan koningin Victoria heeft toebehoord.

Ook de huidige koningin Elisabeth plaatste regelmatig bestellingen en kreeg bij diverse gelegenheden prachtige Honitonkanten ten geschenke.

Honitonkant 4

Dat de techniek van Honitonkant niet volledig verloren is gegaan is vooral te danken aan het Engelse vorstenhuis!

Omstreeks 1830 bestelde koningin Adelaide, vrouw van Willem v, een japon in Honitonkant. De motieven werden gevormd door bloemen waarvan de beginletters haar naam vormden :

        Amaranth

         Daphne
                 Eglantine
                Lilac
                    Auricula
                    IVy
                      Dahlia

Honitonkant 3

Het was vooral Oost-Devon waar de kantnijverheid tot bloei kwam.In 1724 waren er 3600 kantwerksters geregistreerd waarvan ongeveer de helft in Honiton woonde.

De kantwerken werden gecentraliseerd en via Honiton naar Londen gezonden.

Vandaar de naam, Honitonkant, zelfs al was hij uit een andere streek afkomstig!

In 1809 ontwikkelde Thomas Heathcoat de tulemachine en samen met de veranderde mode nam de belangstelling voor de handgekloste kant sterk af. Door de lage lonen begonnen de Honiton kantwerksters inferieure patronen en technieken te gebruiken om met minder garen meer kant te kunnen klossen.

In deze periode verloor de Honitonkant zijn charme en kwaliteit!!

Ik was een draad

Niet min, niet meer.

Een losse eenzaat

Eenzaam, zonder patroon.

Dacht mooi te zijn

Gerold op mijn bobijn.

En uitgestrekt een rechte lijn

Tot op die keer…

Een hand mij in de klossen bracht

En ik deel werd van het onbeschrijfelijk vele

En vorm werd,

En structuur,

Gemeenschap om in te delen.

Niet langer losse draad

Maar kant van kunst en kracht.

Als draad lag ik daar breekbaar en afgezonderd…

Als kant word ik geliefkoosd en bewonderd !!!

Marius Degeest