Kopiëren van een kantpatroon

Om de kant aan de man of beter gezegd “de vrouw” te brengen maakte de kanthandelaar gebruik van een staalboek of “een kopie” van de gewerkte kant.

Deze kopieën waren handig voor de klant maar ook voor de kantwerkster die zo”n kopie kregen om te laten zien hoe het motief uitgeklost moest worden.

Soms gebruikte men de kopie als patroon.

Maar kopieermachines bestonden nog niet!

Hoe ging men dan te werk ?

Er waren verschillende manieren om te kopiëren.

De Frotté

Een frotté wordt gemaakt door een dun blad papier op een afgewerkte kant te leggen en er met een zwarte, wasachtige klomp over te wrijven.

Op deze manier krijgt men een afdruk van de kant.

Deze werkwijze werd ook gebruikt om afdrukken van prikkingen te maken die op hun beurt dienden om nieuwe prikkingen te maken.



Bron: Filum
Eigen foto's van de kanttento in Turnhout.

Om deze misbruiken te vermijden kreeg de kantwerkster van tijd tot tijd, op onverwachte momenten, controle.

Voor kanten met afgeknoopte draden, zoals bloemwerk, kreeg de kantwerkster maar een deel van het patroon. Ze zag zelden of nooit het volledige patroon.

De verschillende delen werden dan door een specialist aan elkaar gezet.

Foto's : Asociacion Encajeras de Bolillos

Om mogelijke concurrentie een stap voor te zijn werden de kantwerksters streng gecontroleerd door de kanthandelaars.

Soms spelde die het patroon eigenhandig op het kussen zodat de kantwerkster niet zelf een prikking kon bijmaken om te verkopen.

Maar sommigen waren zeer inventief en ze schoven een papier onder het patroon om het al klossend te kopiëren.



Foto's : Asociacion Encajeras de Bolillos

Van één doorsteek werden meerdere prikkingen gemaakt.

Het perkament of de karton werd op het prikkussen gespeld met daarboven de doorsteek. De prikster kon beginnen.

Als het prikwerk klaar was, tekende de prikster met Oost-Indische inkt de motieven en vullingen in. Voor de vullingen waren bepaalde merktekens afgesproken zoals bijvoorbeeld een zwart bolletje = de grote sneeuwvlok,
vierkante blokjes = vierkante kunstslag (Dutse slagen).

Het patroon was klaar voor de kantwerkster.



Perkament van een Beverse kant.

Deze doorsteek werd gebruikt om de definitieve prikking te maken.

Omdat een prikking meerdere keren gebruikt werd, moest ze van stevig materiaal gemaakt zijn.

Perkament gemaakt van ezels-, kalfs- of schapenhuid.

 Ook Carton de Lyon,(zeer zwaar bruin of groen prikkarton dat ik zelf ook veel gebruikt heb) maar ook karton van oude staalboeken, modeboeken …kortom alle mogelijke materiaal dat stevig genoeg was om dikwijls te gebruiken.

 


(dit is geen perfect voorbeeld van een prikking)

Perkamenten werden in Vlaanderen groen gekleurd om de gewerkte kant beter te zien. In Engeland werden ze ongekleurd gebruikt waardoor ze doorzichtig waren.

De “perkamentsteekster” was diegene die het patroon klaar maakte voor de kantwerkster want prikken en kantklossen werd door twee verschillende personen gedaan.

Getalenteerde tekenaars werden opgeleid tot prikster.

Het werk van de prikster was “precisiewerk” want hoe mooier de prikking, hoe mooier het kantwerk.

Het ontwerp werd op doorschijnend papier(patroonpapier) getekend.



foto Filum

Voor een prikking van kant met doorlopende draden, zoals Vlaanderse, Parijse, Beverse enz., schoof de prikster een raster voor de betreffende kantsoort onder dit ontwerp, prikte de rasterpunten en paste de speldenpunten aan het motief aan.

Dit was de “doorsteek”.



foto Gisela

De grote doorbraak kwam er toen E.H. Machiels uit Izegem de technische tekening bedacht.

De tekening geeft het dradenverloop weer en de kleurcode geeft aan welke slagen er gebruikt worden. De Kantnormaalschool in Brugge verfijnde de werkwijze en rond 1919 stond alles op punt.

Deze “uitvinding” is wereldwijd verspreid en daardoor kan de kantklosster meerdere kantsoorten klossen en niet meer alleen deze uit haar streek zoals het vroeger was.

De technische tekening is een visuele weergave van de klostechniek.


Binche kant : "dertiende eeuwtje"

Denk aan de “Oorlogskant” of

“War Lace”.

Deze speciale kantwerken werden bijna altijd ontworpen door gespecialiseerde ontwerpers met name Ferdinand Knopff en Isidore De Rudder.

Aan de kantwerkster werd geleerd hoe ze een prikking moest interpreteren en uitvoeren. Men leerde “op zicht” klossen, dus zonder technische tekening.

Deze methode was lange tijd van toepassing omdat men enkel de kantsoort uit de streek kloste.

Toen er een eind kwam aan “kantklossen om den brode” en er werd geklost als vrijetijdsbesteding, zocht men naar een efficiëntere manier om het kantwerken aan te leren.

In de “Encyclopédie des Ouvrages de Dames” van Th. De Dillmont, was er sprake van een teltekening waarbij de prikpunten genummerd zijn en de werkvolgorde weergeven.



Een deel van de technische tekening van het kantwerk waar ik aan bezig ben.

Het tekenen en kopiëren van een kantpatroon

Evolutie 

Om kant te maken is er een patroon nodig.

Tegenwoordig is dat eenvoudig. Je koopt een patroon, spelt het op het kantkussen en begin te klossen.

Maar sommigen willen toch iets unieks, iets persoonlijk, en tekenen hun eigen patroon of maken van een bestaand patroon een nieuwe prikking met een persoonlijke touch.

Vroeger was patroontekenen specialistenwerk !

De kanthandelaar ontwierp zelf een patroon voor zijn kantwerksters, zorgde voor een opleiding ontwerptekenen voor zijn personeel of hij deed beroep op een kunstenaar om een ontwerp.

Bron : Filum 3&4 2009  -  Foto's : kanttento Turnhout

Salvador Dali
Brons van Arno Breker-1975

Salvador Dali

Salvador Dali werd geboren op 11 mei 1904 in Figueras (Catalonië), een dorpje aan de voet van de Pyreneeën, zo’n 25 km van de Franse grens.

Hij overleed op 23 januari 1989 in de Galatea-toren van zijn museum in Figueras, waar hij de laatste jaren van zijn leven woonde en waar hij ook begraven is.

Dali was een productief maar exentriek figuur, die er alles aan deed om in de belangstelling te staan.

Dit prachtige schilderij uit 1929, is geschilderd in zijn

Surrealistische periode

die duurde van 1929 tot 1940.

Puntaire de Dali 

Hij beschreef zijn schilderijen als geschilderde droomfoto's, omdat de zeer realistisch geschilderde objecten vaak in geen enkel verband met elkaar lijken te staan. Ook was hij een meester in de techniek van de trompe-l’oeil (gezichtsbedrog) en het spel met perspectief.

Bron: Wikipedia

Vera Sabino

De Braziliaanse kunstenares Vera Sabino is autodidact. Vanaf haar 8^ste jaar was zij bezig met verf en inkt en op 14-jarige leeftijd won zij de Design Award van de Academie voor Plastische kunsten in Curitiba.

Als 18-jarige stelde zij voor het eerst tentoon in Florianopolis, op het eiland Santa Catarina.Ze was vertegenwoordigd op meer dan 60 tentoonstellingen tot in Frankrijk en Amerika.

Verhalen die ze als kind gehoord heeft vormen de thema’s van haar schilderijen:

De heksen van Caccaes, verhalen van het eiland Santa Catarina, heiligen, kerken, bloemen en vrouwen.

Mytologische figuren.

Het werk van Vera Sabino is een synthese van mythe en werkelijkheid, een levende spiegel van ons universum dat de kunstenares beoefent met integriteit, waardigheid en een zeldzame pracht.

In 2009 werd zij gelauwerd voor 40 jaar schilderkunst.

Maar wat mij vooral opvalt in haar schilderijen is, dat er veel kant afgebeeld is.
Niet verwonderlijk, wetende dat Brazilië een kantminnend land is.



Detail van het schilderij :

Rendeiras (kantklosster) de Santa Antônio de Lisboa
(1m/0,70m)

Uit het boek :
Van speldengrond tot Turnhoutse kant
heb ik dit werk geklost.

Nog één van de motieven die vroeger geklost werden voor de Hollandse mutsen.



Het voornaamste kenmerk van deze prachtige kant is
DE PLUIM
een motief dat steeds weerkeert.

In dit stuk Beverse kant heb ik verkante kunstslagen gewerkt omdat er teveel tralie was. Ons buurvrouwtje uit mijn jeugd noemde de vierkante kunstslagen ...Dutse slougen.
Wat dat eigenlijk met Duitsland te maken heeft, heb ik haar nooit gevraagd.

Beverse kant is één van mijn favoriete kantsoorten.
Ondanks het grote aantal klossen, werk ik er altijd met veel plezier aan.



208 klossen - 24 paar sierdraden

Patroon uit het boek :
Beverse kant van M. Guisiana - N. Pauwels - Sally C. Barry

Ondertussen klos ik er zelf ook nog op los.

Hier een Beverse kant uit het boek :

Beveren Lace - Beverse kant



Ongeveer 208 klossen en 27 paren sierdraad.
Vulling : Luizen in gewrongen slagen

In haar atelier houdt Jacobina de oude Vlaamse artisanale kunst van de

“wassen Madonna”

onder glazen stolp en

“Kerstbeelden”

in ere met engelengeduld en vaardige vingers. Zij restaureert er eveneens antieke wassen beelden en bloemenboeketten.

In haar museum biedt zij U een historisch overzicht van de 18-de en 19-de eeuwse traditionele kunst in beelden, vruchten en bloemboeketten. Uniek is de collectie van zelfgemaakte wassen madonna's met elke soort antieke

Vlaamse kant.

In haar renaissancezaal koestert zij 17-de eeuws meubilair. Een droom die waar werd !

Samen met haar echtgenoot ontvangt Jacobina hier gasten op een voordracht, poëzieavond of kamermuziek (geen feesten).

In het kruidenhuis geuren droogbloemen en kruiden. Flessen en bokalen zijn gevuld, een streling voor het oog en ... ook lekker !

In het bakhuis waant men zich in "de tijd van toen".

Meer info op de website :

www.jacobinahof.be

Een geleid bezoek, ook voor groepen van 10 tot 60 personen, aan Jacobinahof is mogelijk van april tot en met december,
enkel op afspraak.

Een bezoek aan het Jacobinahof is …

Genieten van de schoonheid van :

·  De 18^de eeuwse vierkantshoeve

·  De galerij met madonna’s van Jacobina

·  Het atelier voor restauraties

·  Het museum met kunst onder stolp en drie eeuwen Vlaamse kant

Bron: Folder van het Jacobinahof

Jacobina

 


Jacobina is een kranige dame van 82 jaar die nog lang niet bij de pakken blijft zitten.
Ze woont in het
“Jacobinahof”

 in Hoeleden (Kortenaken).

Ik heb haar ontmoet in Oostmalle en was getroffen door haar positieve houding en vriendelijkheid.