Aambeien, speen of hemorroïden vormen zelden het onderwerp van gesprek. Ze zijn nochtans allesbehalve zeldzaam en kunnen behoorlijk vervelend zijn. Gelukkig zijn ze ongevaarlijk. Een juiste diagnose ligt minder voor de hand dan je zou verwachten voor zo’n banale aandoening. Sommige darmklachten worden verward met die van aambeien, met als gevolg een verkeerde behandeling. In het beste geval betekent dat alleen maar tijdverlies, in het ergste wordt een ernstige darmziekte over het hoofd gezien.

Onze dichtingsring

Vanaf de geboorte heeft iedereen aambeienweefsel in het anaal kanaal, dat wil zeggen net boven en in de anus. Dat weefsel is een sponsachtig netwerk van aders, beschermd door een slijmvlieslaag. Samen met de kringspieren zorgt het ervoor dat we de aars luchtdicht kunnen afsluiten en onze stoelgang ophouden.

Die aders hebben een eigenaardigheidje. Ze worden rechtstreeks vanuit de slagaders met bloed gevuld. Elders in het lichaam gebeurt de uitwisseling van bloed tussen aders en slagaders via heel kleine adertjes: de capillairen of haarvaatjes. Hier ontbreekt dat tussenstation. Daardoor zijn de hemorroïdenaders veel sterker doorbloed dan de aders elders in het lichaam.

Sleet

Iedere keer wanneer je stoelgang maakt, wordt dat kwetsbare aambeienweefsel platgeduwd door de ontlasting. Zeker wanneer je hard moet persen, krijgt het behoorlijk wat druk te verduren. Geen wonder dat je vanaf de leeftijd van 25-30 jaar plaatselijke slijtageverschijnselen kunt krijgen. De aders zetten uit en vullen zich met bloed, dat niet meteen weer wegstroomt. Ze gaan ook uitpuilen. Zo ontstaan aambeien.

Er bestaan twee soorten:

• uitwendige aambeien zitten op de anus zelf. Je kunt ze met je vinger voelen en bij een uitwendig onderzoek van de aarsstreek zijn ze meteen zichtbaar.
• Inwendige aambeien zitten vanbinnen in de endeldarm, het laatste stukje van de dikke darm. Als ze op hun plaats zitten, kun je ze niet voelen of zien. Maar daar blijven ze niet altijd.

Bloedverlies

Aambeien zijn kwetsbaar en zitten vol bloed. Wanneer het beschermende slijmvlieslaagje scheurt, gaat de aambei bloeden. Dat gebeurt gemakkelijk wanneer je hard moet persen. Het is het vaakst voorkomende aambeiprobleem.

Het bloed is helderrood door de typische structuur van de aambeienaders: het is bijna slagaderlijk en bevat daardoor veel zuurstof. Het bloedverlies ziet er vaak spectaculair uit omdat het wc-papier en het water in de wc-pot knalrood kleuren, maar meestal gaat het maar om enkel milliliter per keer.

Uitzakking of prolaps

Met de stoelgang mee kunnen inwendige aambeien naarbuiten geperst worden. Dan komen ze uit de aars tevoorschijn. Ook een prolaps veroorzaakt bloedverlies.

Een prolaps kan verschillende stadia doorlopen. In het begin keren ze vanzelf terug; later moet je ze met je vinger weer naarbinnen duwen. In het ergste geval blijven ze voortdurend buiten hangen. Het kan ook dat je alleen maar een drukkend gevoel in de aars hebt, maar geen prolaps.

Pijn

• Plotse bobbel + pijn = aambeientrombose
  Aambeien zelf zijn pijnloos. Wat wel degelijk pijn doet, is een trombose. Dat is een bloedklonter die in de aambei gevormd wordt en er vastzit. Dan voel je ineens een pijnlijke, harde knobbel. Die bloedklonter vormt zich ofwel in een uitwendige aambei, ofwel in een inwendige aambei die niet meer thuisgeraakt is.
• Aanhoudende pijn = kloof
  Je krijgt heel erge pijn als je naar de wc moet gaan. Het gaat even beter na de ontlasting, maar de pijn komt snel weer opzetten en kan uren aanhouden.
  Dat soort pijn heeft alles te maken met een kloofje of fissuur in de anus, maar niets met aambeien. Toch wordt ze nog te vaak aan aambeien toegeschreven. Iedere arts kan de juiste diagnose stellen na een vraaggesprek en een lichamelijk onderzoek, maar dat gebeurt niet altijd. Met als gevolg dat je een verkeerde behandeling krijgt en de kloof niet wil genezen.
  
  Vervolg morgen