Zeer oude vondsten uit Egypte: 4000 à 3500 v. Chr: De voorraadpot

De oudste Egyptenaren begroeven hun doden in kuilgraven en gaven ze eenvoudige gebruiksvoorwerpen mee. Een intrigerend voorwerp  is de afbeelding van dit dodenschip.

 In het midden van dit bootvormig model ligt een naakte persoon met een spitse baard. Hij ligt gevouwen op zijn zij, in slaap- of embryohouding.

Aan de voorkant van het 'schip' is het lichaam van een kikker te zien, symbool van de geboortegodin Heket. Blijkbaar diende het dodenschip voor wederopstanding uit de dood.

De meeste bewaard gebleven scarabeeën met koningsnamen dragen echter variaties van de naam Menche-perrê, de troonnaam van de Thoetmosis III.
 Generaties lang brachten de Egyptenaren zijn naam aan op amuletten en zegelstenen. De reden daarvoor is dat hij zo een succesvol legeraanvoerder en groot bouwmeester was en daarom zijn  naam in ere wilde houden.

Ook de doden kregen amuletten tussen de mummiewindsels gestopt.

Op de afbeelding  staan een aantal scarabeeën  met beschermende of gelukbrengende formules die  van toepassing  zijn op de levenden.

De grote scarabee geheel links draagt bijvoorbeeld de wens gelukkig nieuwjaar.

 De Egyptenaren hadden de gewoonte elkaar op nieuwjaarsdag kleine cadeautjes te geven, meestal olieflesjes of kleine beeldjes en amuletten, beschreven met een heilswens zoals deze scarabee.
 
Een vergelijkbare wens is te lezen op het stuk ernaast: een gelukkig leven.

De middelste scarabee wenst de drager: moge je naam voortbestaan, moge je kinderen geboren worden!

De twee laatste scarabeeën van dit rijtje herinneren weer aan de overheersende rol die de goden speelden in de Egyptische voorstellingswereld. Uiterst rechts lezen we:

bestendig is iedere stad die Amon liefheeft.

Daarnaast ligt een exemplaar met de verzuchting

Amon is alle goede dingen! 

De voorgestelde scarabeeën zijn moeilijk juist te dateren, maar stammen vermoedelijk allemaal uit het Nieuwe Rijk.

 Zegelstenen namen dus in de Egyptische cultuur een zeer belangrijke plaats in.
Bij gebrek aan paspoort of handtekening fungeerde een zegel als legitimatiemiddel; het droeg dan de naam van de eigenaar.

Het kon ook een ambtsteken zijn door de vermelding van eventuele titels .
 De koning bezorgde zijn hoge ambtenaren zegels met de koninklijke titel, zodat die uit zijn naam konden optreden. 

Met zulke zegels maakten ze afdrukken op alles wat in opdracht van de overheid afgesloten of beveiligd moest worden. Zegelafdrukken namen de plaats in van sloten en beveiligingssystemen.
Magazijnen, kisten of zakken met leveringen werden met een touw dichtgebonden; daarover deed men een klontje vochtige klei , waarin het zegel werd afgedrukt.
Ook brieven op papyrus werden voor verzending verzegeld om ze voor indiscrete blikken te beschermen.

De oudste zegelstenen uit Egypte hadden de vorm van cilinders. In de loop van het Middenrijk verdwenen deze cilinderzegels, om te worden vervangen door zuiver Egyptische type.
Na een periode van experimenteren met knopvormige zegels viel de keus op de scarabee.
Dit is een afbeelding in steen van de heilige mestkever.

De ovale vorm met bolle rug en vlakke onderkant leende zich goed voor het aanbrengen van gegraveerde opschriften . De scarabee zat aan een pin  en kon gedraaid worden voor het aanbrengen van een zegelafdruk.
De scarabee had  niet alleen een praktische vorm maar bovendien ook een symbolische betekenis !
 Het diertje was een symbool van opstanding en nieuw leven. 

Scarabeeën droeg men dan ook niet alleen als zegelsteen, maar ook als amulet.
De opschriften op het ondervlak, die meestal de naam en titels van ambtenaren hadden, maakten in de loop van het Nieuwe Rijk steeds vaker plaats voor symbolische afbeeldingen van godenmachten of beschermende formules.

Op heel wat Egyptische kronen staan een gierenkop en een rechtopstaande cobra.

De gier is een symbool van de godin Nechbet die de beschermvrouw is van Boven-Egypte (het zuiden).
De cobra staat voor Wadjet die Beneden-Egypte (het noorden) beschermt.

De baard (de bekende lange baard die aan de onderkant breder is) is een teken van goddelijkheid.
 De koning, die door de Egyptenaren als een levende god wordt beschouwd, droeg in het dagelijks leven ook een baard, maar dan een nepbaard die aan een touwtje hing.

 Daarom was het mogelijk dat  een vrouwelijke farao zoals Hatsjepshoet deze tekenen van macht kon dragen.

De Ankh bestaat uit een ovaal met daaronder een T-vormig kruis. In het Oude Egypte was het een zeer belangrijk symbool. 

Als hiëroglief betekent het ‘leven’; daarmee wordt vaak het eeuwige, goddelijke leven bedoeld.
 Naar de verdere betekenis van de Ankh is heel wat gespeculeerd. 

• In de betekenis van vruchtbaarheidssymbool kan de ovaal de zon voorstellen en het T-vormige kruis de aarde. De Ankh beeldt in dit geval de bevruchting van de aarde door de zon uit.     
  
  ° Een andere combinatie van symbolen, ook in de betekenis van vruchtbaarheidssymbool, beeldt de vereniging van het mannelijke en vrouwelijke beginsel voor.
   De mannelijke uitdaging (= seksuele kracht = T-kruis van Osiris)
   en het vrouwelijke = zich-open-stellen (= vruchtbaarheid = ovaal van Isis)
  versmelten tot een nieuw leven voortbrengende eenheid.

“De scarabee –  de mestkever – werd door de oude Egyptenaren als een heilig dier beschouwd.
 Het dier werd ook wel drekroller genoemd of pillendraaier.

Waarom kreeg het dier zulke namen???
Van afval maakt de kever met zijn pootjes een bolletje van ongeveer vijf centimeter groot.
In dat bolletje wordt een eitje gelegd. Dan gaat het bolletje de grond in.
 Na enige tijd komt uit het eitje een larfje en het leven begint opnieuw.
 De Egyptenaren hadden een groot geloof in het leven na de dood en de mestkever deed precies wat ze geloofden.
Daarom was deze kever het symbool van de voortgang van het leven en de opgang van de zon.
 In de rotsgraven langs de Nijl zijn gebalsemde kevers gevonden. Ook in de tempels zie je afbeeldingen van de scarabee.

Bij de tempel van Karnak staat  een grote granieten scarabee. Nog altijd lopen Egyptische vrouwen rondjes rond dit beeld waarmee ze hopen dat dit de vruchtbaarheid van hun schoot  bevordert.
 
En vergeet niet, de scarabee met die prachtige groenblauwe kleuren is thans nog altijd een sieraad dat door vele vrouwen gedragen wordt.