Wie weet

Alle heiligen verzamelden dit weekend in Boezinge

 In de kerk van Boezinge toonde de familie Termote een keur van heiligen. Een vrij unieke verzameling. Keurig met naam opgesteld in de verschillende hemelse orden, heiligen, Onze Lieve Vrouw en Jezus, alias Heilig Hart e.a. titels.

 Tussen de vele bekende stonden inderdaad ook de minder bekenden (Expeditus en Co), maar ook recentere sancti, Pater Pio, enz. Wanneer we schrijven een keur van heiligen dan hebben we bedoeld dat de eigenaar met kennis verzameld zo konden we de beide Nicolai onderscheiden.

Ook actie en verhaal-volle beelden hebben er hun sober en stijlvolle plaats: de wonderbare visvangst, de vlucht naar Egypte, Vincentius de Paul (Wikipedia naam, alias Vincentius a Paulo) en  zelfs tweemaal de zeldzame en prijzige Antonius(abt, alias met zijn zwijntje).

Wie van de boetiek houdt. Dat moet je gezien hebben.

Graag hebben we onze medewerking verleend aan het project funerair erfgoed in Poperinge. De oude begraafplaats (wellicht oudste van Vlaanderen) in Poperinge bekend als Cherf's hommelhof is via een project gedigitaliseerd. Als tussentijdse publiciteit werd een stand van zaken gepresenteerd in de gasthuiskapel.



Naast de know how rond symboliek hebben we ook enkele erfgoedstukken uitgeleend.
Het was bijzonder boeiend mee te werken omdat de begraafplaats een rijkdom aan religieus omgaan met de dood illustreert. Het is daarbij rond Allerzielen een geëigende tijd om ieder op zijn manier die ons verlaten hebben te gedenken.






De sobere tentoonstelling in de aangepaste omgeving van de gasthuiskapel biedt de kans om het fenomeen begrafenis via grafmonument en de vormgeving toe te lichten. Het blijft altijd wat pijnlijk de daar begraven gasthuiszusters letterlijk "met de voeten te treden"....  Poperinge vindt het een noodzakelijk kwaad deze locatie als een tentoonstellingsruimte te gebruiken... Soit! ?

We zijn af en toe UITVERKOREN

Het hoofd koel houden. Fabula existit!

Terwijl men bij onze Zuiderburen stilaan even komt over de muur kijken. Terwijl we zelf onze grijze hersenstof almaar door pijnigen om het precieze Franse woord te vinden voor de stolp en de penning.

Hebben de gezamenlijk heredety watchers  voor de zoveelste keer in onze verzameling gedoken om een foto te halen voor de nationale brochure (fot Philippe Debroe, ere wie ere toekomt).

We mogen zeggen dat onze aaibaarheidsfactor niet versleten is en we er wel fier om zijn.

We haasten ons erbij te zeggen dat het om geen prestigieuze geldsomprijs gaat.

Even de contextuele gegevens. In het kader van de armoede werpt het beeld het licht op de creativiteit van de arme die zijn wellicht niet meer gangbare (10 cent, een dikken)  munt nog weet te gebruiken en met de doosjes van zijn tondel (lucifers) een kruisbeeld heeft gemaakt.

In Rust en verzorging Ieperstraat wordt er jaarlijks gezorgd voor een mini tentoonstelling en daar zijn we d'er als de kippen bij om ze te bevoorraden en de studie die eraan voorafgaat te verzorgen.

De oktobermaand is zoals in katholieke middens toch nog geweten is de rozenkransmaand. Omdat daar al uitvoerig is op ingegaan vorige jaren werd deze keer het accent op missie versterkt.

Keurig ingekleed wordt in de ingang van het gasthuiscomplex de kast goed gecounterd door hop en de gebruikelijke attributen. Ook de verzorging geeft de bewoners de kans even langs te gaan.

(voor andere foto's zie westhoek.be)

Binnen de studieruimte werd ons de vraag gesteld wat de afkorting betekent die op de graven van de zusters Benedictinessen staat gegraveerd.

Onze zoektocht bracht ons bij de H. Benedicrus. We hadden er ons vroeger al mee beziggehouden wat die afkorting op de penning van de Heilige Benedictus betekende in het kader van de vele penningen van de Heilige. Het bleek een duivelbezwering te zijn. De Heilige had de uitzonderlijke macht gift en duivel te vernietigen. Crux Sancti Benedicti = het kruis van de Heilige Benedictus jaagt de duivel weg.

C.S.P.B.: CRUX SANCTI PATRIS BENEDICTI Het kruis van de Heilige Vader Benedictus C.S.S.M.L.: CRUX SACRA SIT MIHI LUX Dat het Heilig Kruis mijn licht weze! N.D.S.M.D.: NUNQUAM DRACO SIT MIHI DUX! Moge de draak nooit mijn gids zijn. V.R.S.: VADE RETRO SATANA Ga achteruit Satan! N.S.M.V.:  NUNQUAM SUADE MIHI VANA! - Bekoor me nooit met jouw ijdelhedenS.M.Q.L.: SUNT MALA QUAE LIBAS Wat je me presenteert is slecht I.V.B.: IPSE VENEA BIBAS Drink zelf jouw gift!

De kruisen van de zusters op de oude begraafplaats vertonen eenzelfde  spreuk.

Onze medewerking met de funeraire tentoonstelling heeft volgende sporen kunnena natrekken. We vinden in het stadsarchief processen 1759 (dank aan een bezoeker) een tekst waarbij we inderdaad samen niet onmiddellijk de betekenis van konden achterhalen.
Je kan hierna meelezen.We lezen dat er een betwisting is rond een dobbel geborduurde agasante. Een woord dat we opnieuw niet terugvinden in de bekende woordenboeken.



Via via kregen we van Sorber Frieda, conservator historische collectie, Modemuseum

Het woord agasante is vermoedelijk een verbastering van het franse “engageante”, (in Antwerpse archieven, einde 17^de en begin 18^de eeuw vind ik het terug als angesanten).

Een angageante is de meestal dubbele of driedubbele manchet in kant, fijn linnen of borduurwerk; die aan de boord van de ellebooglange mouw van 18^de eeuwse dameskledij gebruikt werd. 

Zo zie je maar weer de erfgoedsector mag bogen op her en der mededeelzame genoten.

We noteerden uit de devotionele wereld dat er een larme d'ange santé bestaat. Dat bleek een tinnen medaille te zijn zonder oogje gedragen als porte bonheur, geluksbrenger. Dit verwees uiteraard naar de engelbewaarder.Er bestond misschien een gebruik dat de engelbewaarder (ange sainte) uitgebeeld meeging met de lijkkist. Uit te zoeken valt of dit enkel gold voor een overleden kind.

 

De reportage stond nog geen kwartier op de westhoek-site en we kregen al de aanmoedigende sympatie van een deelnemer.
Het bijgeloof tartend zaten we met 13 effectieven aan tafel om het fenomeen van de devotie te bestuderen.




Alle dank aan de sympathisanten uit het pensionaat die ons met de gevleugelde zin. De kleintjes moeten elkaar helpen met raad en DAAD hebben geholpen aan tentoonstellingstafels. Inside vonden we het jammer dat het zo vlug voorbij was. Zoals je ziet bakken naar boven en beneden sleuren voor een dag expositie...

Maar alles wel bekeken. Het was een opkikker. Het smaakt naar nog....
EN als het heeft gesmaakt dat akn je ook aflezen aan de foto's bij de lunch (hi)

We kregen Mia Vandermarliere's verzameling noveenkaarsen en we wilden daar toch eens iets meer van weten. Hier ons resultaat.

Kaars. De  kaars komt toch wel enigszins terug in de mode. Het wordt in de bezigheidstherapie gemaakt, alternatievelingen zetten sessie er rond op, er is iets mythisch, mystiek en/of mysterieus mee gemoeid. In de devotionele context blijft de kaars het symbool van offerend opbranden. De kaars blijft in jouw plaats voort bidden, licht verspreiden, wegsmelten. Precies deze bestendiging ligt aan de oorsprong van de noveenkaars die langer moest in functie blijven.

 Noveenkaars. De noveen is een religieuze praktijk die erin bestaat negen dagen na een een bepaald gebed, voor een bepaalde heilige te bidden. Nogal verspreid in onze streken was de noveen van de Heilige Livinus (Elverdinge), de noveen van de Broeder Isidoor (Kortrijk, opeenvolgend Dienaar Gods, Zalige en Heilige).

Al heel snel werd dit gebed vergezeld van een kaarsje dat men branden liet.  Aanvankelijk geen noveenkaars. De wassen kaarsen werden later vervangen door meer industriele producten en men vond het nuttig een kaars  te fabriceren die negen dagen meeging. De noveenkaars werd geboren.

In de oorspronkelijk toepassing begon de noveen, de zaterdag morgen en eindigde op zondag van de volgende week 's morgens.

In de litteratuur errond beweert men dat men de vrijdag ervoor een bad moest nemen en zeker de zondag van de einddag de eucharistie moest bijwonen. De Noveekaarsen – mode kent ook de verkoopstechniek van negen kaarsen én één voor de eindzondag om te danken.. Dit gebruik hebben we in de streek nog nergens opgevangen.

Definitie. Instituut Kerkelijke Kunst in Nederland definieert een noveenkaars in de volgende zin: Een pot - meestal versierd met de afbeelding van een heilige - die zuiver plantaardige olie bevat om negen dagen en nachten te laten branden. (Stichting Kerkelijke Kunst in Nederland)

De pot. Kaarsen kunnen uiteraard veel vormen aannemen. Ze kunnen ook gelovigen op verschillende manieren in hun overtuiging steunen. Op internet kun je er tegenwoordig voor alle bedieningen bestellen. Ze kunnen je in de zwarte magie vooruit helpen (satankaarsen), ze brengen je oplossingen, ze geven je promotie in je liefdesleven of ze laten je een bank naar voor schuiven in de klas.

Noveenkaars. Dé noveenkaarsen, in tegenstelling met al die randutilities, zijn meestal in een cylindervormig recipiënt. Hoogte 180 mm gewicht 500 gram, aantal per doos 20 stuks , Diameter 68, Brandduur 9 dagen.

Er bestaan er die maar 120 mm hoogte hebben. Die zullen uiteraard – we hebben het niet getest – minder lang branden en kunnen dus strikt genomen geen noveenkaarsen noemen.

Negen is tenslotte het getal dat het uiterste aangeeft. Dan gaat men over naar een hoger tiental. Negen houdt dus een wending (in de miserie) of een afronding (een gelegenheid om te bedanken).

Hallooo
Onder de auspicieën van de stad
Liefhebbers die willen aansluiten bij onze gidsenstudiedag 25/09/2010 het is vijf voor twaalf voor de inschrijving (einddatum 15/09/2010).
Drie degelijke lezingen zullen de studaces prikkelen en tot nadenken stemmen.
Twee degelijke handleidingen om mee naar huis te nemen helpen om er nadien te digesteren.
- volksdevotie: volksgeloof en volkse religiositeit.
- casestudie: Onze Lieve vrouw van Sint Jan.
- bijgeloof.

info@onzeheertje.be of andre.decrock@belgacom.net  Storten gebeurt op

rek OHvzw 979-6317621-16

De volle dag zonder middagmaal:             12, --  €

De volle dag met middagmaal                  22, -- €.

Halve dag + syllabus.                                 8, -- €

Reeds een vijftal jaar is het de gewoonte dat de bestuursleden de derde donderdag vrij houden om te werken op onze locatie: Trommelaarstraat 15.
Het was vandaag weer zover.
Er is altijd wel iets te doen.


Zo hebben we vandaag onze zuurvrije omslagen wat bijgewerkt. De devotieprentjes ontdubbelen en de nieuwe aanwinsten in hun zuurvrij hoesje opbergen. Onze ijverige medewerkster nam enkele stevige stapels mee om thuis verder af te werken. Zo zie je maar we hebben een heel gemotiveerde ploeg.
Hoe zeggen ze dat weer e kermesse is een geeseling waard. Verleden week op plezierreis, stduiebezoek naar onGELOOFlijk, vandaag WERKDAG.

De fierheid was te lezen op aller gezichten. Onzen Heertje erfgoedvereniging staat een half jaar lang in de belangstelling.

Zo te zien zullen bussen bezoekers komen en gaan.


Deze prestatie is niet alleen op onze naam te zetten. We willen hier bij herhaling de initiatiefnemer (alten we maar geen namen noemen) proficiat wensen en de trouwe bezoekers van onze blog willen we suggereren hen te vereren met een bezoek.



De treinreis verliep gezellig gecounterd door de erfgoed official van de streek.

Sprekend zagen we de secretaris opstijgen naar de hemel en de snoepers onder ons genoten van de Onze Lieve Vrouwtjes. We geven best geen bloemlezing van de commentaren over de hoeveelheid 'snoep' - een handige captatio benevolentiae' - voor de bezoeker.

Met de filosofische bedenking dat de jeugd zeker met andere ogen kijkt naar het nostalgisch gegeven werd de dag nog een studiedag ook.

Het blijft ontzettend boeiend.
We brachten weer een namiddag door in ons buitenverblijf Rue du Tambour 15.
Ondertussen weten we dat een noveen van 9 dagen een kaars van 18 à 19 cm. vergt. Trouwens de kaarsen van iets minder cm. noemt men toch nog noveenkaarsen.
De kaars geeft een performant beeld. Ze brandt op en geeft licht. Ze vervangt de devote ziel en geeft zich-weg-smeltend LICHT. Ze is een-en-al gave en offer.
In die context is het inspirerend werken.


Vaak is de inspiratie niet naadloos verbonden aan onze tijdsgeest.

Of we kennen de betrokken heilige slechts voor een deel waar de devotie van op het plastieken vat wordt gepresenteerd. San Pancracio bv. Wellicht een PAN-figuur met krachtige uitstraling....

Of we horen ons te verdiepen in de vrome overtuiging van de voorvaderen die met de pre-TGV in de hemel wilden geraken cf. de enge en de brede weg of de kader die je vroeger hier al eens kon zien.
In dat verband willen we U ook de vermaningen omtrent de conversaties niet onthouden. Zo te zien werden ze in grote aantallen uitgedeeld.

Na bijna tien jaar werking is het inderdaad tijd om te oogsten.
En daar willen we iedereen van laten mee genieten. In de loop der jaren hebben we heel wat eruditie opgedaan. We zijn gelukkig in de branche grootgebracht en hebben er toch een pakket academische en permanente vorming op zitten. We willen iedereen laten mee plukken van de vruchten.
Na de loopbaan gidsdienstonderricht in de technische scholen ter stede begonnen we aan de depot van devotionalia waar we nu al een tijd mee uitpakken.

We dachten dat de beste manier om andere te laten meedelen aan onze kennis een studiedag zou zijn.
Die STUDIEdag die komt er.
Op 25 september 2010 wordt in het huis van Vormingplus te Poperinge een gehele dag gewijd aan de volksreligie, volksdevotie en/of bijgeloof..... Het wordt een koorddansen tussen fictie en spirituele realiteit, tussen bijgeloof en bij-geloof.

Programma

9u15-9u30	Koffie en thee;  onthaal
10u00	Volksdevotie. Gewijd of vervlogen. Henri Vandenberghe
11u30	Zoemsessie: Vragen. Babbel en bezoek tentoonstelling. Info: Onzen Heertje.
12u00	Middagmaal of vrij                      of Proventier.
13u30	Casestudy: Onze Lieve vrouw van Sint Jan. Respijtkinderen. Henri Vandenberghe
15u00	Break: koffie, thee..
15u30	Bijgeloof. Ludo Dumon.
16u45	Babbel en gelegenheid tot vragen. info@onzeheertje.be of andre.decrock@belgacom.net Storten gebeurt op rek OHvzw 979-6317621-16   De volle dag zonder middagmaal:            12, --  € De volle dag met middagmaal                  22, -- €. Halve dag + syllabus.                                 8, -- €

We zijn weer volop aan de digitale arbeid geweest. Straks nog eens honderd erfgoedstukken meer online. We zijn verheugd dat we het niet allemaal alleen moeten doen. We hebben onze medewerkers al eens in de bloemetjes gezet. Ze denken mee zoals je in de vorige hot-spot kon zien...

Maar we hebben ook permanente medewerkers. High techn bollebozen. Een tje ervan hebben we beloofd zijn aangezicht niet op de site te zetten..

Maar hij gelijk volgens ons helemaal op 'tintin'.... Hij heeft onze PC geupgraded en straks ook onze website bijwerken... Geloof me ik weet dat het nachtwerk is ....


Ondertussen krijgen we erfgoed na erfgoed binnen. Het wacht op digitalisering, inventarisering en bereikbaar conserveren.
We vergeten ook onze hersteldienst niet. De twee onderste stukken zijn totaal gerestaureerd....

Om de drie maand komt ons bestuur samen. Daar worden alle grote projecten grondig gescreend en samen bekeken.

Het was een gezellige doening. Vooral opgewekte gezichten om allerlei redenen. Blije opa's die hun pensioen vullen met de kleinkinderen, feestvierenden en mensen die uit die kiplekkere en walvisfrisse of is het vosfrisse vakantie komen.


De revue is op dergelijke vergaderingen vaak ellenlang twee zesmaandelijkse tentoonstellingen, de erfgoeddag 2011, kwartaalschriften... onze TOPschenker Armand en onze ICT een te laueren hightech bonze.

Vooral de catalogus van d etentoonstelling onGELOOFlijk viel duidelijk in de smaak.

Het was een ongelooflijke ervaring al die stukken terugzien die met de voorzichtigheid van de porseleinenwinkel waren verpakt en voor een half jaar naar de grootstad gingen. Het was zo'n ervaring als wanneer je de kinderen op kamp even gaat bezoeken om te zien hoe ze zich op kamp jeunen.
Omnis comparatio claudicat.
Iedere vergelijking loopt wel ergens mank.
De beveiliging is prima. Als serreplantjes zijn ze verzorgd.De fotografen worden verzocht geen flisten te gebruiken..  Ieder erfgoedstuk heeft zo zijn plaats gekregen en...  ze zullen er iets bij leren, naast hun protestants of moslim zusje en broertje. Ze zullen breeddenkend terugkeren.
Proficiat aan de ploeg.



We willen hier meteen ons steentje ertoe bijdragen om de tag KORTRIJK toe te voegen aan de blog en onze sympathisanten op onze knieën te smeken en te bidden dat ze de tentoonstelling bezoeken. Het is ongelooflijk vrijblijvend zodat niemand het STOLPSYNDROOM van de Mevrouw van het kabinet moet vrezen. Het is daarbij ONgeloofLIJK VERdraagzaam. Niet te geloven voor ons  mensen uit de achterhoek - die met de grootstad te maken hebben - in onze perceptie van minderwaardigheid hadden we iets meer triomfalistisch voorgesteld. Het is ongelooflijk eenvoudig naratief..



Even hadden we identificatieprobleem toen we bij de opening vzn de tentoonstelling in de Sint Maartenskerk channelling en een ZINdering aan de grenzen van het spiritisme meemaakten. Wordt hier nova et vetera nieuwe religie gepropageerd. Ongelooflijk hoe je op die tentoonstelling op de ROOSTER wordt gelegd. Sint Laurentius sta ons bij.

Het immaterieel erfgoed moet je smaken en innemen. Devotie te voet. Processies zijn er in Vlaanderen heel veel constateerde KADOC Leuven en zo is het.



In Poperinge registreerden we de ommegang. We probeerden de stoet digitaal vast te leggen.

Enkele fot's willen we U niet ontnemen.

Ook de Noorderburen zijn aangesloten op onze vraagbak. We zijn niet altijd onmiddellijk op de hoogte van de precieze gegevens?

Monsieur,  Je me permet de vous envoyer ce mail car je recherche des renseignements sur le couvent des petits oiseaux à Poperinge. Il paraitrait qu'il y a une histoire sur ce couvent sur le fait que des religieuses pouvaient soigner par des crèmes de leur fabrication des personnes atteintes d'ecxémas ou deproblèmes de peau. Serait ce toujours d'actualité? Si cela est le cas serait il possible d'avoir leurs coordonnées? en espérant avoir une réponse je vous en remercie d'avance. cordialement.Mme Vanhouck Dupale Maryse

Wie er meer van weet graag enkele concrete details.

De praktijk stopte dat konden we al in de pers bij het overlijden van de laatste zuster die nog maagpoeder distribueerde. Voor zoveel we weten was ze via familie (geneeskundige) op de hoogte van de werkende kracht van haar product. 

Het bewuste artikel zetten we op de blog.