Bornfree

(FOTO VERVOER VAN SPIJZEN NAAR  DE LOOPGRAVEN  DE WARME SOEPMAN )En vijfde tegenaanval dan, ontstuimiger nog, gestund door alle helsche weermiddelen. De Kanadeezen hielden zich dapper. Ze wilden van geen wijken weten. Versterkingen naderen, hoe ook geteisterd, eer ze op den Goudberg waren. En ook die vijfden aanval mislukte en de Goudberg met al zijn lijken en zijn arme gewonden bleef aan de Britten. Wat noordelijker kampten matrozen en Londensche al even hardnekkig; om het gehucht Moselmarkt , en bleven er meester .Passchendale was nauw omsloten. Te Roeselare heerschte zenuwachtige angst bij de Duitschers.Ze vreesden reeds de stad te moeten ontruimen. Wat er eenigzins aan versterking was, werd ter verdediging gezonden ,Passchendale moest behouden blijven. Zo was er in den  nacht van Allerheiligen, den vierden hoogdag reeds tijdens den oorlog.En welk een hoogdag nu: overal lagen dooden en stervenden, zwaar gewonden, waarvan er zoo weinig konden geholpen worden. Men hoorde de kreten , gekerm en nu en dan gehuil, waar patroeljes op ekaar botsten en een kort,hevig gevecht leverden. De Britten legerden in het slijk, zochten een schuilplaats in granaattrechters,tot aan de borst, de de schouders in 't ijskoude water. Toch hielden ze het uit, ze wisten dat er een vreeselijke strijd nog zou volgen. Maar men moest wachten op meer hulp, op verplaatsing van geschut.Zoo gingen de beide eerste dagen van November slechts in schermutselingen voorbij; de tegenaanvallen van den vijand mislukten. Den 5* was de worsteling heviger en namen de Britten steunpunten ter Brookseinde en bij Poelkapelle. Want ook nog om een andere reden moest men trager te werk gaan. Op vele plaatsen waren nog Duitsche blokhuizen of pilledoozen, echte schansen, met veel machinegeweren . Men was ze voorbij gestormd en de bezetters van die punten gaven zich niet over, hopend dat 't getij weer keeren en de linie van de Britten terugvallen zou.Die punten, steeds bedrijgingen in flank en rug; moest men opruimen en zuiveren, zooals men zulks in militaire taal noemde. En 't was een vreeselijk werk; allereerst leed men zware verliezen door het vuur uit de blokhuizen zelf, welke met een paar handgranaten of door artillerie niet vernield werden: en dan geschiedde dit opruimen onder ontzettende aktie van het vijandelijk geschut, dat de gansche vlakte bestookte. Den 6* eindelijk konden de Britten pogen verder te rukken en hun doel; Passchendale te bereiken.Bij dit dorp was nog puin van hoeven, door beton, aarde en zakken, in echte vestingen herschappen.'t Waren brandpunten van verzet.Tanks werkten wel mee, maar vormden op het bloote veld, zonder eenige beschutting, voor een gemakkelijk doelwit van de Duitsche kanonnen. Tal van stormwagens lagen dan ook vernield aan de weg van Poelkapelle.Van 's morgens  reeds begon de strijd. De Britten gingen ten aanval, van 't Noorden, 't Oosten en 't Zuiden rukten zij naar het dorp op. Tegen den middag hadden zij de begeerde plaats. Hevige aanvallen. Telkens weer sprongen de Duitschers nader. De Britten sloegen hen terug, maar even toch was de tegenpartij weer meester van het Oostelijk deel. Versterkingen wierpen ze weer uit posities en Passchendale was veroverd.Tergelijkertijd worstelde men voor de hoogten tusschen Becelare en Geluwvelt. Daar behielden de Duitschers hun stellingen(Wordt vervolgd op 3)

( Foto de zwaar gegavende Sint-Janstoren van Diksmuide)Al de vorderingen der geallieerden zouden van ondergeschikt belang blijven, zo men geen meester werd van de gansche heuvelrij en in de eerste plaats van Passchendale. Zestig dagen duurde nu de geweldige strijd. Men had den vijand 30000 gevangenen 700 officieren ontnomen ongeveer 100 kanonnen, 500 machienegeweren,200 mortieren; men wist, dat zijn verlies aan dooden en gewonden ook zeer zwaar was. De tegenpartij has herhaaldelijk  zijn divisies moeten afwisselen. Van 31 Juli tot 30 Oktober had men op dit kort frond 52 verschillende divisies geteld.Ja, meer dan de helft der effektieven van het westelijk front had voor Ieperen moeten strijden en was min of meer gehavend geworden.Doch , angstig keek de Entente naar Rusland.Van daar konden de divisies aangevult worden. En 't was  of de Centralen aan de wereld wilden toonen,dat ze nog veel vermochten, want terzelfdertijd begonnen ze een geweldig offencief tegen de Italianen en deze moesten tusschen de Isonzo en Piava wijken. Dat gebood  aan de geallieerden de tegenpartij in Vlaanderen niet te los te laten. Ze moesten de Duitschers vast houden en verhinderen troepen tegenover de Italianen te voeren. Den 30* Oktober laaide den strijd dan ook weer fel op. De Britten gingen ten aanval tusschen den spoorweg Ieperen-Roeselare en den weg Poelkapelle-West-Roozebeke. Nogmaals sloeg het weer tegen; het stortregende en gansch het gewest was een slijkpoel. De wagens der transporten zonken tot aan de assen in den modder, men moest telkens eindjes weg aanleggen, om eenige vordering te maken. Ook de tanks werden daardoor in hun aktie belemmerd. De Kanadeezen bestormden Passchendale en drongen binnen het dorp. Verwoed werd  er gestreden, man tegen man. Uit allerlei mitrailleurnesten spoot het kogels, De artillerie bracht afschuwelijk spervuur, waardoor toch versterking aanrukken moest. De Kanadeezen werden weer uit Passchendale geworpen, maar klemden zich aan den Goudberg, een gewichtige stelling.Hindenburg  had belast dat Passchendale tot elken prijs behouden moest worden. De staf gelastte dus ook
den Goudberg terug te nemen. Door artillerie en mitrallieurs gesteund,vielen de Duitschers de hoogte aan. een bloedige worsteling ontstond. Vier maal viel den vijand aan, viermaal werd hij verdreven.vervolg op (2)

Indien ik je kon dragen over de diepe grachten ,
van je getob en je angsten heen,
 dan droeg ik je dagen lang.

Indien ik de woorden kende om antwoord te geven,
op al je vragen, over leven;over jezelf,
over liefhebben en gelukkig worden,
dan sprak ik dagenlang met je

Indien ik vrede kon planten in je hart,
om geduldig te wachten en te hopen,
dat het zaad van vrede in je openbrak
dan wachte ik dagen lang op je.

Als ik genezen kon wat omgaat in je hart,
 aan onmacht en onverwerkt verdriet,
dan bleef ik naast je staan,
vele dagen lang.

Maar ik ben niet groter en niet sterker dan jij,
en ik weet ook niet alles,
ik ben maar een vriend op je weg,
voor uren en voor dagen lang.

Ik kan alleen maar hopen dat je 't weet,
je moet nooit alleen vechten, huilen,
als je een vriend hebt voor het leven lang.


(Met de groetjes van ploef)

Geluk dat is?
Het gewoonste en het meest wonderlijke:
licht dat 's morgens in je kamer binnen valt;
een zwerm vogels hoog boven jou,
bomen zachtmoedig ruisend in de wind;
de prikkelende geur van regen;
bloemen zomaar aan de kant van de weg;
een melodie, "muziek" dat je al eens hebt gehoord;
een kind dat je vol vertouwen aankijkt; 
iemand die 'z en hand opsteekt naar je,
de glimlach van een vriend,
ook wel een lieve vriendin:
een vleugje tederheid,
een arm even koestrend om je heen,
Geluk is zo mens zijn dat je mens tussen de mensen bent,
het is niet een kwestie van hebben,
maar van zijn.

Wil je geluk,
leef dan met open handen,
met open ogen en een open geest.


(Met de groetjes van ploef) en als je nog eens een vallende ster mocht zien
bewaar ze dan in je hart,want 'z is van een vriend die je het beste toewenst.

Het geld dat je bezit,
een carrière,iets dat je zelf presteert,
geluk licht nooit in de sfeer van  het maakbare,
en 't is nooit te koop.
Je moet het zoeken ,en als je goed kijkt,
het ligt binnen je bereik in al de mooie dingen om je geen.
het is een gift van de Heer, en de mensen om je geen,
Zo zou de wereld er heel anders uitzien.

(Met de groetjes van ploef)

Een lach, een vriendelijk gebaar,
dat willen wij ; een licht dat glanst in 't hart,
het tart de doden in de nacht,
een straal dat binnen in je ziel woont ,
als vleugels van hoop,
de kleine dingen die wij zeggen, een fonkel in je oog,
een gift; eenvoudig maar  bedacht,
ergens is een paradijs, waar ieder rust kan vinden,
je vind het tussen je ogen, die plaats om vrede te vinden,
open je hart en reik naar de sterren,
geloof in je kracht hier op aarde,
geen naam,geen prijs, enkel een 't huis
waar 't goed is om te wonen.

(Met de groetjes van ploef)

( FOTO albert 1 te PAARD )Voor ieder werd het vonnis afzonderlijk voorgelezen  en pas twee dagen later toen de familieGrandprez samen moest komen, deelden ze elkaar hun vonnisen mee.Ze spraken over het proces, hun zaken, maakten hun testament, en dan was het afscheid aangrijpend. Constand mocht in de gevangenis zijn maaltijden van buiten laten komen en aldus verzond hij nog een middel om briefjes te verzenden. Hij waarschuwde de  zuster van den pastoor van Rogery op haar hoede te zijn.Tijdens het proces had hij uitlatingen gehoord, die op gevaar voor haar ween. Op Maandag 7 Mei om vijf uur 'savonds werden Elise, Constant en Gregoire uit de gevangenis gehaald. Een celrijtuig voerde hen naar Chartreuse. Daar zie men hun,dat ze den volgenden morgen om vijf uurterechtgesteld zouden worden. De mannen zeiden geen woord.Elise hief de hand op en riep:" Moed?Leve Belgié?" Een Duitsch aalmoezenier verscheen. De veroordeelden vroegen om een Belgisch priester.Constant en Elise werden samen in een cel enGregoire in een andere opgesloten. Om drie uur verscheen priester Brepoels van het Beiersch hospitaal. De Duitsche aalmoezenier had hem gehaald. De deur der beide cellen werd geopend, in de gang stond een klein altaar. Constant sprak eerst biecht, dan Elise, eindelijk Gregoire. Dan spraken  ze langen tijd met den priester en overhandigden hem de brieven, welke ze in den nacht geschreven hadden. Gregoire had zeer met zijn kinderen te doen, maar toonde zich gelaten.Allen bleken vol moed.Drie zonen aan het frond, zijn vrouw was in de gevangenis...Hij gaf zijn leven. Om half vier baden ze gezamelijk. Elise, bad voor met vaste stem.De Duitsche aalmoezenier deed de mis. Ze baden vervolgens, tot men hen kwam halen. Elise verklaarde dat ze al haar vijanden vergaf. Men hoorde de zware stappen der soldaten.... Het executie-peloton." MOED? Vooruit?" riep Elise. Met lintjes had ze in de gevangenis drie vlaggetjes gemaakt. Ze gaf er een aan haar broer en aan den derde lotgenoot. Ze knielde neer en bad nog even. Dan stapte ze de eerste heen. Constant volgde, dan Gregoire, allen baden. Voor de palen stonden dertig soldaten. Priester Brepoels mocht niet tot daar meegaan. Men bond de drie veroordeelden een blinddoek aan voor, "Leve Belgié?" riep Elise, en wuifde met een vlaggetje. De anderen volgden het voorbeeld. De Duitsche aalmoezenier toonde zijn oprechte bewondering."VUUR?" Het salvo klonk. Zoo stierven Constant en Elise Grandprez en briefdrager Gregoire. Drie armzalige doodskisten stonden klaar. Men groef drie graven, Geen familielid, geen vriend woonde de teraardbestelling bij. De dochter van een volksvertegenwoordiger van Luik hoorde dien dag in den tram Duitsche soldaten, die van het executie-peloton deel gemaakt hadden, over de terechtstelling spreken. Een van de militairen verklaarde dat hij niet kon begrijpen, hoe men zulke edele menschen ter dood bracht. Ziedaar een beeld uit de verre Ardennen . Nog anderen zijn in de Cartreuse onder het moordend lood gevallen, maar wij kozen hier een der aangrijpenste feiten. Later zullen we dit droevig hoofdstuk- in verband met den tijd- nog moeten voortzetten , Wij zouden onvolledig zijn, moesten we ook niet de strijders ver achter het frond doen kennen.einde.

(Foto bezoek van de Koningin an een school achter het frond)Om half drie belde hij aan. Delacourt ontving er hem. In de kamer waren nog twee dames Delacourt stelde ze voor als zijn vrouw en schoonzuster, twee ingewijden en hij prees den bezoeker om zijn ijver en nauwgezetheid. Dan vroeg hij, of den bezoeker het verslag Gregoire mee gebracht had. Constant reikte het over; ging zich wat aan den haard warmen, want het was een bitter koude dag. Delacourt bood hem een stoel aan en spraak levendig over zijn werk. Zoo werd het drie uur.Grandprez zei toen , dat hij moest heengaan, daar zijn broer hem wachtte in de Continental.Delacourt antwoorde,dat hij ook in 't centrum der stad moest zijn en een rijtuig zou laten halen.Hij ging uit de kamer en kwam weldra terug, zeggende dat ze zo dadelijk zouden vertrekken.Even later was het voertuig daar, Grandprez nam afscheid van de dames en vergezelde zijn gastheer. Voor de deur stond geen rijtuig, maar een auto.Twee mannen noodigden den nijveraaar van Stavelot uit in te stappen.Grandprez begreep plots alles. Verraad? Maar hij was als verstomd over zooveel laagheid.Dan vroeg hij wat dit allemaal beteekende . Een van de mannen toonde zijn kaart van politieagent, en zei dat zijn gevangene meer uitleg zou krijgen op het gerechtshof.Delacourt reed mee, onbeschaamd,Cynisch. Zijn slachtoffer spraak geen woord tot hem.Een half uur later was den ongelukkigen vaderlander in de gevangenis van Sint-Leonard in cel 121 opgesloten. Zijn broer Francois was intusschen in het hotel Continental, maar zag natuurlijk Constant niet verschijnen. Hij maakte zich hierover niet ongerust, maar meende, dat de een of andere omstandigheid de reis belet had. Hij deed eenig boodschappen en wilde 's avonds aan het station Guillemins vertrekken, doch werd daar aangehouden. Scherp ondervroeg men  hem , maar Francois bekende niets. Bij het verhoor was Delacourt aanwezig. De gemeene verrader, de fielt, toonde niet de minste schaamte. Francois werd ook naar de gevangenis gevoerd.Te Stavelot hield men Elise en Marie Grandprez aan, de zusters der gebroeders. Na een langdurige huiszoeking voerden de soldaten de dames naar het station.Ze moesten de ganschen nacht in de onverwarmde wachtkamer blijven en er heerschte een temperatuur van tien graden onder nul.Den volgenden morgen bracht men hen naat Luik. Dan volgde de gevangenneming van den briefdragerGregoire en zijn vrouw. Den 27"Maart 1917 begon het proces. In een celrijtuig voerde men de zes gevangenen naar de place Sait Lambert. Eerst kwam de zaak Beaupain voor. WilliamsBeaupain was advokaat te Vieilsalm. Delacourt beweerde, dat hij met de Grandprez samengewerkt had.Constant Grandprez hied bij hoog en laag vol, dat hij zulks wel aan Beaupain gevraagd,maar deze hardnekkig geweigerd had. De beschuldigde werd dan ook vrijgesproken. Na twee uur wachten verschenen nu de zes beschuldigden. Vijf officieren zaten achter een tafel. Een tolk hielp bij de ondervraging.Constant bekende, dat hij reeds minstens twee jaar inlichtingen aan de geallieerden verschaft hed en zulks deed uit plichtsgevoel als Belg.Hij weigerde de namen zijner medewerkers te noemen. Geen Belgisch advokaat mocht hem verdedigen, wel een Duitsch, die echter zeer kort moest zijn De auditeur eischte de doodstraf tegen drie mannen en voor elk der vrouwen tien jaar dwangarbeid.De rechtbank deed dien dag geen uitspraak. Deze volgde twee dagen later. Ze was verbluffend:Constant Grandprez, den briefdrager Gregoire en Elise Granprez kregen de doodstraf, en de drie overige elk 15 jaar dwangardbeid.(Vervolg enslot op 21)

Blijf kalm in 't leven en kijk eens naar bloeiende bloemen,
ga eens samen uit, gewoon eens wandelen,
neem haar onder je arm om te beschermen,
en aan den kant van 't hart om te beminnen,
kijk samen naar de golven van de zee,
niet te vergeten ook eens naar de maan,
 wees jezelf en doe eens niets,
of doe eens wat je wil; "wees happy"
 hou van je familie en je vrienden,
maar zorg ook goed voor jullie zelf.

(Met de groetjes van ploef)

( Foto van de Koning Leopold 2))Wenden we thans even een blik naar de Ardennen; ook daar waren mannen, die alles veil hadden voor hun land. Te Stavelot woonde Constant Grandprez een, verstandig en aktief nijveraar. Met zijn broer François zijn zuster Elise en den briefdrager Andrè Gregoire was hij de ziel van een organisatie, wier inlichtingen vooral van belang waren voor de krijgsverrichtingen bij Verdun. Hij had zich daartoe verbonden met een man die zich noemde "Dieudonnè Lambrecht" van Luik . Geen trein uit Duitschland over Verviers en Spa of over Malmèdy, die onbespied voorbij reed. Constant Grandprèz bevorderde  ook de vlucht van veel jongelingen. Aan den spoorweg van Vieilsalm werkten  Russische gevangenen. De pastoor van Rogery bood een schuilplaats aan gevluchte Russen en hielp ze over de grens .Ook in de bosschen waren Russen, die daar verborgen waren, maar van ellende gestorven zouden zijn zonder hulp. Mej Simon de zuster van den pastoor van Rogery bracht hun voedsel en kleederen. Vooral in en winter met de sneeuwstormen was dat werk vol opoffering. Ook François Grandprez zocht dergelijke zwervers op, en dompelde daarvoor door bosschen en moerassen langs onbegaanbare wegen. Maar het belangrijkst van alles was den inlichtingendienst ten behoeve van van den strijd bij Verdun. In Januari 1917 werd de strik gespannen. Constant Grandprez kreeg het bezoek van zekeren Emile Delancourt, van Rijsel, die naar belgiè gekomen was om inlichtingen te verzamelen.Grandprez toonde zich eerst achterdochtig. Hij beweerde, dat hij geen inlichtingen geven kon en zich slechts met zijn leerlooierij bezig hield. Delacourt toonde allerlei bewijsstukken en aanbevelingen.Nog gaf Granprez niet toeDen vreemdeling verdween dan.Vier dagen later keerde hij terug, en was nu in het bezit van zulke inlichtingen en gegevens, dat Grandprez eindelijk zijn volle vertrouwen schonk. Den volgenden dag hadden ze een nieuw onderhoud waarbij Constands zuster Elise tegewoordig was. Ze ontwierpen een nieuw plan tot orgenisatie van den inlichtingsdienst en de meest hartlijkheid beheerschte hun gesprek.Dieudunnè Lamdrecht, hun eerste medewerker, was te Luik aangehouden en gefusilleerd geworden. Sedert dien tijd had den briefdrager Andrè Gregoire zich wat rustig gehouden maar nu stemde hij toe meer ijverig mee te werken. den 28* Januari kwam Delacourt weer naar Stavelot en zei, dat de geallieerden dringend om inlichtingen vroegen, daar zij een groot offensief voorbereidden."S Morgens krijg ik een verslag van den briefdrager Gregoire", aantwoordde Grandprez. " Ik zal het u te Luik zelf komen brengen." En den volgenden dag begaf Constant Granprez zich naar Luik. Hij moest daar in de rue de Fetinne,160,zijn. Wordt vervolgd op 20

Jouw stem heeft ons geroepen God,
jouw woord heeft ons gemaakt.
Wij zijn jou beeld, je hebt ons aan elkaar gegeven,
wij mogen nieuwe mensen worden,
 een nieuw begin van hoop en vrede in deze wereld.
Jij hebt uw naam in onze mond gelegd,
 jou werk in onze handen,
 wij heten Jouw kerk,
Jouw volk onderweg,
zo hebben wij geschiedenis,
een lang verleden van duisternis en licht,.
Wij bidden open voor ons nieuwe toekomst,
 roept ons weg uit al die zekerheden waarin wij gevangen zijn
en maak ons vrij en wijs om opnieuw uw evangelie te verstaan
en uw zoon jezus te volgen,
 vandaag en alle dagen van ons leven.

(Met de groetjes van ploef)

Beter een hart zonder woorden
dan woorden zonder hart

(FOTO De Koningin en Prinses Marrie-Josè)De heer Errera herinnerde er aan,dat de verdediging aan Bril onthouden was."Het vonnis heeft daarover uitspraak gedaan?" Maar het was een vaderlandsche daad en geen gewone moord." De goeverneur kloeg dan over...de ondankbaarheid der Belgen, enc rei dat deze nog wapend verborgen, enz. Maar het slot van alles was:" Bril wordt terechtgesteld."De heer Errera ging diep teleurgesteld heen.Van dien eenen man hing Brils leven af, maar die man was een hartelooze Duitsche militair?En dan bezochten de verwanten den veroordeelde.Zijn gebrekkige moeder kon niet komen. Vreeselijk tooneel daar in de hatelijke gevangenis. Bril was zeer kalm en  moedig. Om drie uur reeds stonden zijn vader en twee schoonbroeders aan de Nationale Schietbaan. Om zes uur kwamen twee autos en daarachter een rijtuig. Om zeven uur hoorden ze een salvo.Stierf toen Louis Bril? nooit hebben ze over dat punt zekerheid gehad. Maat den 11* hing te Brussel e"en plakaat. Bericht.Het vonnis van 8-9 Februari 1916 heeft het veldgerecht,buiten de veroordeeling van andere personen tot verschillende straffen veroordeeld Louis Bril, koffiehuisbediende te Brussel Tot de doodstraf.Voor moord met de hulp van een vuurwapen gepleegd. Het vonnis werd bekrachtigd en uitgevoerd.Brussel 11 Februari 1916. De gouverneur van Brussel.De gemeenten van Groot Brussel liepen bovendien nog een gezamelijke boete van 500.000 mark op omdat Bril een revolver had gebruikt en Schaarbeek had daarenboven 50.000 markte betalen, daar het gebruik van het wapen op zijn grondgebied plaats had.Gouverneur von Bissing schreef later een het gemeentebestuur van Brussel, dat hij die boete introk./ D e roode plakbrief van Brils veroordeling hing langen tijd op de muren en menige voorbijgangers ontblootte het hoofd voor den naam. Stoeber liet een bbeschuldigde tot twee maal de doodstraf veroordeelen het was Francois Feyens. de gouverneur schonk dezen toch genade, ofschoon tijdens de zitting Feyens zijn verachting voor de auditeur  niet had verborgen. Wij kunnen niet uitweiden over de processen, maar moeten ons tot de voornaamste bepalen.Uit Eeklo werden de gebroeders Van de Woestijne te Gent gefusilleerd , uit Tielt den briefdrager Vermeersch,den schoenmaker Mathys, en de trambediende Keirsbilck. Deze laatste drie werden gevangen genomen op 3 Januari 1916. Het proces werd te Gent gevoerd. De kinderen van een van de veroordeelden werden voor den hertog van Wurtemberg geleid, om genade te vragen, maar het mocht dan ook niet baten. De familieleden bezochten 's avonds te voren de veroordeelden in den kerker. wordt vervolgd op 19