Oude Romeinse wegenkaart wordt online routeplanner

De enige complete wegenkaart die is overgebleven uit de Romeinse tijd kan dankzij internet weer worden gebruikt om reizen te plannen. Dit meldt de Volkskrant.

De Nederlandse historicus René Voorburg heeft deze wereldberoemde 'Tabula Peutingeriana' dankzij diverse onderzoeksbronnen kunnen verwerken tot een hedendaagse routeplanner. Zo kunnen geïnteresseerden zien hoe in de Romeinse tijd bijvoorbeeld een reis van Nijmegen naar Rome zou zijn verlopen. Voorburg heeft zijn Romeinse routeplanner online gezet op de site Omnesviae.org. De historicus is in het dagelijks leven als webarchivaris werkzaam bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Hij heeft de afgelopen zes maanden al zijn vrije tijd in het project gestoken.

Tabula Peutingeriana

2.760 plaatsen

"Wetenschappers hebben recent de locaties van alle plaatsen op de Tabula Peutingeriana in kaart weten te brengen", vertelt Voorburg. "Ik ben toen voor mijzelf eens gaan kijken waar ik in het Romeinse Rijk tijdens een reis van A naar B allemaal langs zou komen." Uiteindelijk besloot hij maar alle 2.760 plaatsen op de oude kaart en tussenliggende wegen in te gaan voeren.

Voor zover Voorburg bekend is zijn project volstrekt uniek in de wereld. Hij heeft de afgelopen maanden contact gelegd met collega's in het buitenland, die hem hebben geholpen startpagina's in andere talen te maken. Het is de bedoeling dat de site uiteindelijk beschikbaar komt in alle landen die op de Tabula Peutingeriana staan.

Perkament

De Romeinse reiskaart uit de 3e en 4e eeuw na Christus beslaat het gebied van Groot-Brittannië tot aan de rivier de Ganges, die door India en Bangladesh stroomt. De enorme kaart, die oorspronkelijk bestond uit 12 bladen perkament, staat sinds 2007 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. De voor zover bekend oudste nog bestaande kopie wordt bewaard in de Oostenrijkse Nationale Bibliotheek in Wenen, maar is niet toegankelijk voor het publiek. (kve) hln

Danielle Lloyd

Vleermuisspeeksel doet dienst als bloedverdunner

In tien Britse ziekenhuizen vindt een test plaats waarbij slachtoffers van een beroerte behandeld worden met een medicijn op basis van eiwitten uit het speeksel van vampiervleermuizen. Dat bericht The Sunday Telegraph.

Eerder onderzoek wees uit dat in het speeksel van de Zuid-Amerikaanse vleermuizensoort stoffen zitten die bloedklonters in de hersenen kunnen oplossen, en op die manier levens sparen of de schade ten gevolge van beroertes verminderen.

Momenteel moeten beroerteslachtoffers binnen de vier uur bloedverdunners toegediend krijgen, maar met medicijnen op basis van eiwitten uit vampiervleermuizenspeeksel kan die deadline tot negen uur worden opgeschoven. Met het vleermuizenmiddel kunnen bijvoorbeeld patiënten geholpen worden, die een beroerte tijdens de slaap kregen en pas uren later ontwaken.

De Britse Nationale Gezondheidsdienst (NHS) zegt dat het middel over drie jaar algemeen toegepast kan worden. Alle samen nemen aan het onderzoek vierhonderd patiënten deel, verspreid over veertig ziekenhuizen wereldwijd, waaronder tien Britse. (belga/tma)

Meer dan 1 op 3 Europeanen lijdt aan mentale ziekte

38 procent van de Europese bevolking kampt met een mentale aandoening blijkt uit een grootschalig, drie jaar durend onderzoek van de European College of Neuropsychopharmacology. Het gaat om psychologische problemen zoals chronische depressie, angstaanvallen en chronische slapeloosheid, en neurologische aandoeningen zoals dementie en Parkinsons. Opvallend is dat de toename in die aandoeningen relatief sneller toeneemt bij vrouwen en dat ze zich ook op steeds jongere leeftijf manifesteren.

"We zijn zelf verrast van de hoge aantallen", zegt Hans-Ulrich Wittchen, één van de auteurs van de studie. Angstaanvallen en aanverwnate aandoeningen zoals paranoia staat bovenaan het lijstje. 14 procent van de Europeanen zou er mee te kampen hebben. 7 procent lijdt aan chronische slapeloosheid. 6,9 procent van de Europeanen is chronisch depressief. 5,4 procent lijdt ondertussen aan dementie.

Volgens de makers van de studie zijn er nauwelijks verschillen tussen de landen wat die cijfers betreft. Er is wel een verschil tussen vrouwen en mannen. Bij vrouwen is de jongste 40 jaar het aantal depressies relatief veel sneller gestegen, vooral in de leeftijdsgroep 16-42 jaar volgens Wittchen.

Vrouwen en tieners

Dat zou te maken hebben met de veranderende rol van de vrouw in onze maatschappij. Wat Wittchen en zijn collega's echter vooral verontrust is dat angstaanvallen en aanverwante ziekten zich op steeds jongere leeftijd manifesteren. 90 procent van de mensen die er aan lijden krijgen er voor het eerst mee af te rekenen in hun tienerjaren, terwijl dat in de jaren zeventig nog vooral twintigers waren.

Afhankelijk van het probleem zoeken slechts 30 procent tot de helft van de Europeanen die lijden aan een mentale ziekte professionele hulp. Tussen 8 en 16 procent onder hen gaat verder en zoekt hulp bij een specialist. (mvl) hln

Meer dan 1 miljoen Belgen slikt antidepressiva

Op 10 jaar tijd zijn er 65 procent meer geneesmiddelen op voorschrift verkocht, van 2,7 miljard dagelijkse dosissen in 2000 naar 4,5 miljard in 2009. Dat blijkt uit de jongste gegevens van het Riziv. Meer dan 1 miljoen patiënten namen antidepressiva in 2009.

Cardiovasculaire geneesmiddelen blijven wel het meest voorgeschreven - ze zijn goed voor 41 procent van de dosissen. Daarna volgen de geneesmiddelen voor maag en darmen (11,9 procent), en voor neurologische aandoeningen (10,2 procent).

Antidepressiva hebben in 2009 de symbolische kaap gerond van 1 miljoen patiënten. Precies 256.819 mensen (23 procent) hadden genoeg aan 1 doosje, 526.595 (46 procent) namen antidepressiva gedurende minstens 3 maanden, en 230.973 (20 procent) namen er elke dag, schrijft de krant Le Soir.

Uit de gegevens van het Riziv blijkt wel dat de kosten minder fors toenamen als het aantal voorgeschreven geneesmiddelen. In 2009 kostten ze 2,7 miljard euro aan de sociale zekerheid, en 580 miljoen aan de patiënten, 55 procent meer dan 10 jaar eerder. Vrouwen en bejaarden nemen de meeste geneesmiddelen. (belga/vsv) hln

Borstvoeding tovert moeder om in agressieve leeuwin

Mama's die hun pasgeborenen borstvoeding geven, ontwikkelen hetzelfde mechanisme als dat van vrouwelijke grizzlyberen of leeuwinnen om hun nageslacht te beschermen.

De vorsers bestudeerden bijna 60 vrouwen, een derde van hen gaf borstvoeding, een derde gaf flesjes en een derde was kinderloos. Ze moesten in een computerspel het opnemen tegen iemand die zich wild gedroeg, het eventuele kind van de vrouw verbleef in een nabijgelegen kamer. Als de vrouw won, mocht ze op een knop duwen om een geluid te laten weerklinken als een teken van agressie ten opzichte van de verliezer. De dames die borstvoeding gaven, lieten het geluid twee keer zo luid en lang weerklinken als de andere vrouwen. Hun bloedgroep was ook tien punten lager dan die van wie flesjes aan haar kroost gaf en 12 punten lager dan die van kinderloze vrouwen.

Verdediging

Deze moeders hebben dus meer moed en zijn beter in het verdedigen van zichzelf dan wie zijn kind flesjesvoeding geeft of wie geen kind heeft. Dit effect noemen ze de 'moederlijke verdediging'. Dit effect is erg gelijkaardig aan het mechanisme van vrouwelijke beren, leeuwen, herten en zelfs hamsters om hun jongen van roofdieren te beschermen. Hoewel mama's waarschijnlijk nooit hun baby's zullen moeten verdedigen als dieren in het wild, helpt het hen beter om te gaan met de uitdagingen die gepaard gaan met het moederschap.

Voordelen

Onderzoekster Jennifer Hahn-Holbrook: "Borstvoeding heeft veel voordelen voor de gezondheid en de immuniteit van baby's. Maar het blijkt ook een voordeel voor de mama te hebben. Het is niet zo dat deze moeders naar een café zullen gaan en daar vechten, maar als ze in een bedreigende situatie terechtkomen, is de kans groot dat ze zichzelf op een agressieve manier zullen verdedigen."

Door borstvoeding te geven, dragen borstvoedende moeders hun immuuncellen over op hun baby en kunnen ze hen zo beschermen tegen infecties van de ademhalingswegen, oren, tegen eczeem en darmbacteriën. Studies tonen ook aan dat het de ontwikkeling van de hersenen van een baby stimuleert en het de kans op latere obesitas beperkt. (ep) hln

Cartoon

Ministerraad erkent hevige sneeuwval december 2010 als algemene ramp

De ministerraad heeft de hevige sneeuwval van december vorig jaar in alle provincies behalve West-Vlaanderen erkend als algemene ramp. Hij keurde daarvoor een ontwerp-kb van minister van Binnenlandse Zaken Annemie Turtelboom goed.

Het gaat om de hevige sneeuwbuien die in december de provincies Vlaams-Brabant, Waals-Brabant, Antwerpen, Oost-Vlaanderen, Henegouwen, Luik, Limburg, Luxemburg en Namen teisterden.

Sinds maart 2007 dekt elke brandverzekeringspolis natuurrampen. Het rampenfonds van de federale overheid komt slechts tussen in een beperkt aantal omstandigheden: wanneer de betrokkene omwille van zijn financiële toestand niet verzekerd is, wanneer de goederen niet gedekt zijn door de verzekering, wanneer de goederen geen eenvoudig risico vormen en wanneer het gaat om schade aan openbare domeingoederen. (belga/kve)

Global warming maakt van Nederland nu al 12de onveiligste land ter wereld

De VN heeft z'n World Risk Report voorgesteld, waarin berekend wordt welke landen het sterkst bedreigd worden door een natuurramp. Verrassing daarin is Nederland, dat 12de staat. Het land scoort erg hoog in drie van de vijf soorten dreigingen: stormen, overstromingen en stijging van de zeespiegel.

België doet het behoorlijk goed. op het WorldRiskReport, dat is opgesteld door het United Nations University Institute for Environment and Human Security (UNU-EHS) en Alliance Development Works.

We staan bij de veiligste landen wereldwijd en 12de in Europa. Maar daar moet wel een kanttekening bij worden gemaakt, want het hoger gelegen en geen kust hebbende Wallonië trekt ons risico naar omlaag. We scoren ook beter dan onze noorderburen omdat we een relatief kleine kustlijn hebben in proportie met de rest van het land.

Aardbevingen en droogte zijn de twee andere natuurrampen. De eilandstaatjes Vanuatu en Tonga zijn respectievelijk de gevaarlijkste plaatsen ter wereld, tenminste wat natuurgeweld betreft. De Filipijnen staan derde, Costa Rica vierde en Japan vijfde.

Opvallend is dat de Afrikaanse landen zich ergens in het midden bevinden van de lijst. Wat er jammer genoeg op duidt dat mens en maatschappij bottom line de grootste veroorzakers van miserie zijn aldaar.

Nederland scoort erg slecht en dat heeft met één ding te maken: (te veel) water. Onze noorderburen zijn gedoemd tegen 2100 als de huidige opwarming van het klimaat zich doorzet. Maar, dat geldt ook voor een groot stuk van Vlaanderen.

De cijfers weerspiegelen enkel het risico dat landen hebben om getroffenen te worden. Ze zeggen niks over de mate waarin een land zich daartegen wapent, of hoe goed het kan reageren wanneer getroffen door een natuurramp. (mvl) hln

Natuur