* Aan de oevers van de Bosporus * van Irfan Orga
Aan de oevers van de Bosporus'
Uitgeverij : " ATLAS "-2002
Paperback : 320 pag.
Oorspronkelijke titel :
" Portrait of a Turkish Family "-1950ISBN 904501131X
van
Autobiografie van een kindertijd.
***
De Turkse schrijver Irfan Orga werd aan het begin van de twintigste eeuw, in de nadagen van het Osmaanse rijk , geboren in Istanbul. Zijn ouders stamden af van rijke families en leidden een traditioneel, maar welvarend leven.
De Eerste Wereldoorlog bracht daar verandering in.
De familie Orga, verarmd en van haar voorrechten beroofd , werd gedwongen zich aan te passen aan de nieuwe westerse normen.
In 1941 verhuisde het gezin naar Londen , waar Irfan de geschiedenis en overlevingsstrijd van zijn familie optekende. Een meeslepend, persoonlijk verhaal met een grote historische waarde.
Het boek vertelt ons echter veel meer dan die ontroerende familiegeschiedenis.
Het maakt de enorme veranderingen in het Midden-Oosten voelbaar, ook in de geest van mensen en in de intimiteit van een gewone familie. Zelden lees je een boek dat je zo meesleept, naar andere tijden en een andere wereld , en dat tegelijk een zo grote nabijheid schept.
Het hoofdverhaal begint in 1908 met de geboorte van Orga en eindigt in 1940 met de dood van zijn moeder.
De meest interessante ontwikkeling in het boek zit in de relatie van İrfan met zijn moeder. Door de ellende van de Eerste Wereldoorlog vervalt de familie Orga van ongehoorde rijkdom in relatieve armoede. De vader en de oom sterven in het Turkse leger en het huis brandt af tijdens een bombardement.
De naïviteit van de moeder, die grote hoeveelheden papiergeld achterlaat in het brandende huis, zorgt voor grotere armoede dan gezien de situatie nodig is.
Zij heeft moeite zich aan te passen aan de nieuwe situatie en het vergaat haar steeds slechter naarmate de oorlogstoestand meer vindingrijkheid vergt om de honger te stillen.
Uiteindelijk geeft ze de zorg voor haar twee oudste kinderen op en brengt hen onder in een tehuis.
Na de oorlog worden İrfan en zijn broer door hun moeder uit het tehuis gehaald, de broer blijkt zwaar ondervoed waardoor de moeder zich alleen nog meer schuldiger voelt over haar onmacht hen goed te verzorgen.
Als Irfan en zijn broer een paar jaar later voor de tweede keer worden afgegeven bij een instelling – ditmaal een kadettenschool van het Turkse leger –beschrijft hij wel treffend hoe moeilijk zijn moeder het heeft om haar jongens te 'verkopen'. Ze krijgen een interne opleiding en bij goed gevolg een hoge positie in ruil voor in totaal 25 jaar legerdienst.
İrfan merkt middenin zijn emotionele beschrijvingen bot op dat het hem weinig doet zijn moeder zo verscheurd te zien, omdat het daar te laat voor is.
Zijn gedetailleerdheid verraadt evenwel het tegendeel.
De beschrijving valt op in het verhaal, waarin pittoreske landschapsbeschrijvingen, weergaven van het dagelijkse leven en tedere of grappige anekdotes de boventoon voeren.
Over het algemeen koestert de auteur geen wrok maar brengt hij een gedistingeerd begrip op voor het gedrag van zijn medemensen.İrfans broer wordt opgeleid tot arts en İrfan zelf tot piloot – naar eigen zeggen omdat hij totaal niet weet wat hij wil.
Dergelijke opleidingen hadden zij zelf nooit kunnen bekostigen.
Op deze manier krabbelt de familie weer op tot de zonnige status die ze voor 1914 gewoon waren.
Het gedrag van de moeder herinnert echter blijvend aan de doorstane loutering. Haar geestelijke toestand gaat erg achteruit ,de laatste jaren van haar leven brengt ze door in een inrichting.
Het is niet de aftakeling van een rijkeluisfamilie die de autobiografie van Orga boeiend maakt, ook al benadrukt de schrijver de impact hiervan op hem en zijn familieleden.Gedwongen door de oorlogs-situatie worden er tot ver na de oorlog keuzen gemaakt die, als het leven van voorheen was voortgekabbeld, nooit aan de orde geweest zouden zijn.
In 1941 arriveerde Irfan Orga in Londen, waar hij zeven jaar later dit uitzonderlijke verhaal over de overlevingsstrijd van zijn familie schreef.
Boeken van Orga
Ataturk
Portrait of a Turkish Family
Caravan Moves On
Cooking With Yogurt
Turkish Cooking
