*De blinde passagiers* van JAN BROKKEN
De blinde passagiers
Uitgeverij : ATLAS
paperback -415 blz.
ISBN 9025414613
EEN VERBIJSTERENDE ROMAN !
OVER VRIENDSCHAP, LIEFDE EN REBELLIE, over een verminkte vader en een gedroomde moeder ... en over de zee.
***
Vier passagiers varen op een vrachtschip mee, twee als een verstekeling.
Terwijl ze tussen de containers in het onderste ruim een verbeten strijd leveren tegen dorst en uitputting, zoeken op het dek Adriana, de vrouw van de roerganger, en Maurice Schotel toenadering tot elkaar.
Schotel koos voor de zee omdat hij geen bevrediging meer vond in zijn werk.
Gaandeweg wint hij het vertrouwen van de bemanningsleden, hij trekt zich het lot aan van de verstekelingen, die hun leven op het spel zetten om de nieuwe wereld te bereiken en hij raakt in een even onstuimige als moeizame affaire met Adriana verwikkeld.
Achtervolgd door rampspoed steekt het schip de oceaan over. Het doet Cuba aan en Curaçao, het zet koers naar de eenzame wateren van Zuid-Amerika.
Maar hoe ze ook varen, de hoofdpersonen komen niet los van hun verleden...
Maurice Schotel aanvaardt dat als laatste. Dan blijkt hoezeer zijn jeugd verbonden is geweest met havens en schepen.
De blinde passagiers is een verbijsterend verhaal .
Over vriendschap, liefde en rebellie,over een verminkte vader,een gedroomde moeder, de laatste Maria Reygersbergen en over de zee, die weer even grimmig is als eertijds.
Een spectaculaire roman met een grote stilistische inzet of gedurfde behandeling van grote vragen is het niet. Een boeiend verslag van een lange zeereis einde jaren tachtig, met een even geloofwaardig als interessant hoofdpersonage is het wel. Daarin verraadt zich de journalist in Brokken : hij weet het echte leven met al zijn opmerkelijke details vast te leggen.
Jan Brokken : 1949
Jan Brokken werd op 10 juni 1949 geboren in Leiden. Hij groeide op onder de rook van Rotterdam, in Rhoon, waar zijn vader geroepen werd als dominee van de plaatselijke Nederlands-Hervormde kerk.
Brokken zelf had een andere, wereldser belangstelling; hij studeerde journalistiek in Utrecht en later nog politieke wetenschappen in Bordeaux.
Zijn journalistieke carrière begon bij Trouw waar hij van 1972 tot 1975 werkte, waarna hij naar de Haagse Post ging. Voor dit weekblad specialiseerde hij zich in het maken van portretten van schrijvers, musici en beeldende kunstenaars, waarbij het werk zelf en het vakmanschap van de kunstenaars voorop stond - en minder de autobiografische of thematische kant van hun kunstenaarschap.
De portretten werden gebundeld in Schrijven (1980), Met musici (1988) en Spiegels (1993).
In 1984 verscheen Brokkens debuutroman De Provincie, die veel lof oogstte en enige jaren later verfilmd werd. In het spannende boek keert een jongen terug naar het benauwde, in-en-in religieuze dorp van zijn jeugd, waar een moord op ene Lilli Sartorius is gepleegd. De moord op Sartorius blijkt te maken te hebben met een geheimzinnige episode van het dorpsverleden. In de daarop volgende verhalenbundel De zee van vroeger (1988) staat Het laatste oordeel, een parallel verhaal waarin hetzelfde dorp en dezelfde geschiedenis weer centraal staat, maar nu verteld vanuit een geheel ander perspectief.
De bundel won de Van der Hoogtprijs 1988.
In 1986 hield Brokken op met zijn journalistieke werk en concentreerde hij zich vrijwel volledig op de literatuur.
Na zijn eerste geslaagde romans en verhalenbundels hield hij zich meer en meer bezig met een combinatie van fictie en non-fictie, die abusievelijk ‘reisjournalistiek' wordt genoemd, maar eerder omschreven zou kunnen worden als ‘stevig gedocumenteerde romans'.
De hoofdpersonen zijn steevast boeiende en zeer aansprekende mensen, met wie je graag een avondje in een zeemanskroeg zou doorzakken.
Zowel Zaza en de president (1988) en De moordenaar van Quagadougou (1989) spelen zich af in de buurlanden van Burkina Faso en Ivoorkust, waar Brokken een staatsgreep meemaakte en zijn vrouw moest opsporen.
In De regenvogel uit 1991 was de bestemming Gabon en reisde Brokken in het voetspoor van de eerste ontdekkingsreizigers. Het in het Engels vertaalde boek is nog steeds een klassieker in de reisliteratuur.
Zijn fascinatie voor de Britse schrijfster Jean Rhys - over wie Brokken eerder schreef en ook een documentaire maakte - bracht hem in Goedenavond Mrs. Rhys (1991) naar de Caraïben, waar hij in Dominica het levensverhaal van de schrijfster van Wide Sargossa Sea reconstrueerde en onderwijl het eiland verkende.
In 1995 verscheen Brokkens opus magnum, de roman De blinde passagiers. Deze ambitieuze roman gaat over vier passagiers aan boord van de Maria Reygersbergen, die allemaal op hun eigen manier op de vlucht zijn: de schilderijenrestaurateur Maurice, die een mislukte liefde achter de rug heeft, Adriana, de echtgenote van de roerganger Wimpie en twee Poolse verstekelingen die zichzelf ‘Buick' en ‘Humphrey' noemen omdat ze naar Amerika gaan.
Rob Schouten in Trouw: "Hoe vernuftig Brokken het binnenwereld-perspectief van die arme sloebers op weg naar het paradijs heeft getekend zonder hen werkelijk uit te schilderen blijkt als ze halverwege het boek ontdekt worden; pas dan wordt ook de lezer die ze allang dacht te kennen van hun uiterlijke verschijning op de hoogte gebracht. Een sterk, filmisch effect". De roman werd genomineerd voor de Gouden Uil.
In de roman Voel maar uit 2001 gaat Brokken onverdroten voort met zijn oeuvre. Hoofdpersoon is deze keer Mr. Lucas Saverijn, een rechter op Curaçao die na een lastige rechtspraak vakantie neemt om afstand te nemen van zijn werk en zich inscheept op een passagiersschip naar Panama,. Tijdens de reis vindt hij steun in de verzamelde essays van schrijver J.L. Borges. Net zo wonderlijk als diens proza is de ontmoeting met een slachtoffer van de Argentijnse junta, de balletlerares Gabriele Abrizki. De twee krijgen een intense relatie, waarin de twee werelden voortdurend botsen, elkaar opstoken, aanvullen en inkleuren. Langzaam moet Saverijn ‘aanvaarden dat je nooit een claim op iemand kunt leggen, ook al gaat het om de vrouw met wie je sinds mensenheugenis samenleeft.'
Eind 2003/begin 2004 komt de autobiografische roman Mijn kleine waanzin uit. In februari 2004, aan de vooravond van de Boekenweek die gewijd is aan Frankrijk, verschijnt Zoals Frankrijk was, een boek van Jan Brokken met nieuwe en reeds gepubliceerde artikelen en verhalen over Frankrijk.
Zijn laatstverschenen boek draagt de titel: Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin (2006). Dit boek heeft qua Antilliaanse achtergrond raakvlakken met het boek "Dubbelspel" van Frank Martinus Arion, dat momenteel volop in de belangstelling staat in verband met de actie "Nederland leest".
Bibliografie
Mata Hari (1975)
Schrijven (1980)
De provincie (1984)
De zee van vroeger (1986)
Met musici (1988)
Zaza en de president (1988)
De moordenaar van Ouagadougou, gevolgd door Een basiliek in het regenwoud (1989)
De regenvogel (1991)
Goedenavond, mrs. Rhys (1992)
Spiegels (1993)
Vulkanen vanaf zee (1993)
De blinde passagiers (1995)
De droevige kampioen (1997)
Jungle Rudy (1999)
Voel maar (2001)
Mijn kleine waanzin (2003)
Zoals Frankrijk was (2004)
Waarom elf Antillianen knielen voor het hart van Chopin (2006)
)
