Vergeten groenten
De aardpeer
Zonneknollen
De Italianen noemen hem Girasole del Canada, of “zonnebloem uit Canada”, terwijl de Engelsen het hebben over Jerusalem Artichoke. Er is wellicht geen groente wiens naamgeving zo intrigerend is als de aardpeer. Topinamboeren (de Franse naam voor de aardpeer) komen in onze contreien al zo’n 400 jaar voor, maar raakten reeds meermaals in de vergetelheid. Pas vrij recent worden ze opnieuw gewaardeerd en hoe langer hoe vaker gebruikt door topchefs, die de aardpeer vooral appreciëren wegens hun “gronderige” en licht-zoete smaak.
Als plant heeft de aardpeer maar weinig met artisjokken te maken. De benaming Jerusalem artichoke werd gegeven door ontdekkingsreiziger Samuel de Champlain, die de aardpeer ontdekte aan de oostkust van de Verenigde Staten. Qua smaak deed ze hem denken aan de artisjok. In de jaren na haar introductie in Frankrijk in de eerste helft van de 17de eeuw bereikte de groente een ongekende populariteit, en dat was niet in het minst door de benaming "artisjok". Die naamgeving wordt nog fascinerender wanneer je vergelijkt met andere talen: Erdapfel in het Duits en topinambour in het Frans, naar een Braziliaanse indianenstam die naar Frankrijk werd gebracht rond de periode waarin de plant werd ingevoerd.
Het Engelse "Jerusalem" is wellicht een verbastering van het Italiaanse Girasole, wat letterlijk "naar de zon keren" betekent. De Amerikaanse Indianen noemden ze "zonneknollen", waar de Amerikanen meer recent sunchokes van maakten. Aardperen zijn inderdaad familie van de zonnebloem. Ook de aardpeerplant heeft gele, weliswaar kleinere bloemen en kan tot drie meter hoog groeien. Het eetbare deel van de aardpeer zijn de knollen die tussen de wortels groeien. Deze worden gevormd in de late herfst tijdens het afsterven van de stengels.
Aan de populariteit die de knol genoot aan het eind van de jaren 1600 kwam een abrupt einde toen de volkswijsheid ging vertellen dat de aardpeer lepra zou veroorzaken. Dat vermoeden was gebaseerd op de onregelmatige vorm en de gevlekte schil die deden denken aan de vingers van melaatsen. Sindsdien is de populariteit van de groente door dergelijk imagoprobleem blijven schommelen. Slechts in tijden van oorlog of hongersnood deed de aardpeer het weer goed, hoewel dat dan veel meer te maken had met het gemak en de snelheid waarmee de plant groeit dan met haar culinaire kwaliteiten. De aardpeer was een van die weinige groenten die niet gerantsoeneerd waren tijdens de tweede wereldoorlog. Pas sinds kort is de aardpeer bezig aan een comeback.
Aardperen kunnen op allerlei wijzen worden klaargemaakt, rauw of gepureerd, gekonfijt of geroosterd. Dikwijls worden ze in hun geheel verwerkt, slechts schoongemaakt met een borsteltje.
Aardperen kunnen net als aardappelen in de schil in de oven worden gegaard, uitgespreid op wat grof zout. Zoals bij aardappelen is de smaak dan geconcentreerder en iets ronder dan wanneer ze geschild worden gekookt in lichtgezouten water. Typisch is het rokerige aroma dat tijdens het bereiden ontstaat. De knollen kunnen ook rauw in dunne schijfjes worden gegeten of snel in olie gebakken of gekookt verwerkt worden. Ook in de Noord-Afrikaanse keuken worden aardperen fel gesmaakt, waar ze vooral rauw of geraspt worden gegeten.
De licht-zoete smaak ontstaat door de omzetting van zetmeel in de zoet smakende stof inuline. Hier vinden we de reden waarom de aardpeer ook door diabetici gesmaakt kan worden: bij de vertering van deze inuline komt geen glucose vrij, die door diabetici moeilijk afgebroken wordt.
De aardpeer vind je doorgaans als grillig gevormde knollen met een witte of rode schil. Zeldzamer zijn de langwerpige, gladde knollen, de topinambour fuseaux . Deze geselecteerde aardpeer is minder hobbelig en bultig, en daardoor ook makkelijker te reinigen. De smaak blijft vrijwel identiek.
De aardperen die je vandaag in de winkel (vooral in natuurvoedingswinkels, maar dikwijls ook in de bio-afdeling van je supermarkt) terugvindt, worden vooral uit Frankrijk ingevoerd, waar ze voornamelijk in het noorden en in de Provence worden geteeld. Aardperen zijn het lekkerst aan het eind van de herfst of in de winter. Ze zijn best stevig en strak, met zo weinig mogelijk knobbels.
Je kan aardpeer ook in je eigen tuin planten. Dan verdient het aanbeveling om enkele van de opschietende scheuten van het licht af te schermen om zo scheuten van een tiental centimeter hoogte te kweken, die als voorjaarsdelicatesse geoogst worden. Zowel de scheuten als de knollen hebben een zachte, zoete smaak met – jawel, daar was die Samuel wél juist – een zweem van artisjok.
Bij gerechten waarin aardpeer de hoofdrol speelt, hoort – zoals bij alle groenten – een wijn met dezelfde smaakcomponenten als de groente zelf: een licht-zoete, "gronderige" smaak.
31 reacties op dit bericht
YQSN
Trucker_John komt met zijn 10 tonner truck door de blogs gereden met zijn vriend Zeno_Blog
goedenavond fjaka
Fijne 1 mei avond fjak@
Dag Fjak@
g avond
Een geluksbloemetje voor jou
hahaha dat blondje 'en zo helder als kan hahahaha
Lana en Pip wensen jullie een warme groet
Ik kom je een fijne maandag wensen
Het fijne van het verleden is, dat het voorbij is.
lieve 1 mei groetjes, Fjaka
zondaggroetjes
lieve zondaggroetjes voor jou Fjaka, Greetje
Ik kwam ook eens binnenpiepen lieve Fjak@
Geen idee wie je werkelijk bent..en wat je zoal doet...maar woordspelingen vind ik absoluut goed. Ik weet er ook nog wel één, niet zo leuk maar wel waar...We zeggen, met vereende krachten, toch zie ik eenden die worden verkracht. He jakkes...da's de natuur.Lieve groetjes van Rozemarijn.
Dag Fjak@
Kom je even een geluksbrengertje brengen
En laat het hopen dat het veel geluk brengt.
wens jullie een fijne dag
bezoek ook eens mijn 2de blogje
Lieve groetjes Roosje
goedemiddag Fjak@
We zijn vandaag zondag 1 mei.Het is vandaag Beloken Pasen en vieren wij het feest van Sint-Jozef ARBEIDER.Daar de meiklokjes door het warme weer bijna zijn uitgebloeid brengt dit lieve meisje een ander bloemetje voor Jullie mee.Het wordt terug een zonnige lentedag en ik wens Jullie ALLEN een schitterende 1 mei met vele lieve en hartelijke lentegroetjes vanwege Jos.
Hallo
1 mei groetjes, Nineke
Dag Fjaka,
liefs Alida
Fijne feesdag
Geniet van een fijne en zonnige dag met
Liefs van Christiane
Goeieavond Fjak@
Meiklokjes brengen geluk
Meiklokjes zijn heel speciaal,
spreken met geur en kleur hun eigen taal.
Een taal uit de natuur geboren,
iets wat je alleen met je hart kunt horen.
Een fijne 1 mei
spreken met geur en kleur hun eigen taal.
Een taal uit de natuur geboren,
iets wat je alleen met je hart kunt horen.
Meiklokjes geplukt in gedachten,
in staat om alle pijn te verzachten.
Hun geur bedwelmt men gevoel,
als water zo zacht en zo koel
Meiklokjes de taal van romantiek,
er naar kijken is zachte muziek.
Een fluistering, een streling voor heel even,
is dit nu het ware leven
Groetjes Nikki
Lieve 1 Mei groetjes
Op 1 Mei hoort er een Meiklokje bij
Een warme knuff van Gré
xxxxx
Een mooie 1 mei zondag, met zon.
Meiklokjes
Een mooie eerste mei gewenst Fjaka

hallo
vriendschap voor 't leven!
met liefs van Nestje&Lipske
zondaggroetjes
Op het feest van de arbeid brengen
wij graag een geluksbrengertje,
neem er gerust eentje mee.
Lieve groetjes van Freddy en Patty
en een dikke knuffel van
onze drie kapoentjes.
Zondaggroetjes..
Wens u een fijne 1 mei- dag en een aangenaam weekend
Bedankt voor uw lieve bezoekje
Knufje en liefs, Indra-
Voor jou..
Want op 1 mei schenkt men dit meiklokje
aan iedereen die men graag mag..
fijne eerste mei
Lieve groetjes dikke knuffel maatje
Een kus in plaats van een lelietje :-)
Lieve groetjes Ton/Franciscus.
Veel geluk en liefs op deze eerste mei mateke
Ik wens u voor deze eerste mei
heel veel geluk ...
vele lieve groetjes en
Zo zie je maar dat je je soms kan vergissen in die blondjes!!
De duiker was diep gezonken;
Word bokser: meer kans op slagen.
Ik herken je niet, maar kan je wel thuis brengen.
Hij was dun van haar, zij dik van hem.
Ik stuur jou symbolisch een bosje meiklokjes Fjak@ samen met een warme knuffel!
Trucker_John komt met zijn 10 tonner truck door de blogs gereden met zijn vriend Zeno_Blog