Naar de inhoud

Hylpen likje stea oen it Yselmor

mijn
Welkom in Hindeloopen. Welkom bij mijn digitaal boek over Hindeloopen.
akke.beakke.be

mijn

Hindelooper volksverhalen

Zie ook andere blogs in linker kolom

Ik wens u veel kijk- en leesplezier


Archief

De pinksterkronen




De op de foto afgebeelde pinksterkroon werd in de zestiger jaren van de vorige eeuw gemaakt door Ant Bakker. Foto afkomstig van Harmen W Glashouwer.





DE PINKSTERKROONEN
.

Deze zijn drie in getal en worden in de week voor Pinkstèr door eenige meisjes vervaardigd van hoepels, versierd met gekleurd papier, vlaggetjes, uitgeblazen eijerschalen in touwtjes geregen en als guirlandes daar onder aan hangende. De binnenruimte tusschen de hoe­pels bevat een aantal hangende ledige fleschjes, die bij de minste beweging hun eigenaardig gerinkink doen hooren. Op den eersten Pinksterdag, na afloop der voormiddag-godsdienst, worden deze zoogenaamde kroo­nen in de twee hoofdstraten aan een touw, dat aan twee geveltoppen is vastgemaakt, opgehangen. Des avonds tegen donker begint de pinkstervreugd door op de straat in een kring ouder deze kroonen te dan­sen, hij het zingen van liedjes, die, van zeer oude tijden af, op dien avond en den volgenden worden ge­zongen. Dit duurt veelal tot laat in den nacht, terwijl de eene troep de andere vervangt. Thans bestaat het personeel, dat aan deze vreugde deelneemt, hoofdzakelijk uit jongens en meisjes; maar vroeger namen ook gehuwden en zelfs meer bejaarden daaraan deel, zoodat het voor velen geen Pinkster ware geweest, zoo zij niet eens om de kroonen gedanst hadden. Den oor­sprong van dit gebruik hebben wij niet kunnen opspo­ren, maar wel hebben wij vernomen, dat zoodanige feestelijkheden ook op sommige dorpen in Gelderland en Overissel plaats hebben.

Uit: Merkwaardigheden van Hindeloopen

Voor meer over oude gebruiken, kleding en taal uit Hindeloopen verwijs ik graag naar het boekwerkje

“Merkwaardigheden van Hindeloopen”


Reageer op dit bericht

Mijn visie



 

Mijn visie op Hindeloopen in het Fries            


VISIE OP HYLPEN


Der wurdt wolris ût'e gek sein dat de Hylpers ôfstamme fan seerovers en froulju mei skiere knibbels. Oft dit wier is of net, is my net bekend. Wol is my bekend dat yn de bloei-jierren fan Hylpen in protte ynwenners op see farren en, sa't ik oannim, mei in soad ferskate minsken en kulturen yn'e kunde kamen.

Yn dy tijd waarden de hjoeddedei rûnom ferneamde kapiteinshuzen boud, mids tusken de doedetiids gongbere, folle lytsere wenningen.

Ek moatte doe, sa as de skiednisboeken sizze, de klaaijinge en it skilderwurk ûntstien weze. Ik tink dat wy san tiid hjoeddedei Heechkonjunktuur neame soene. Mar krekt as altyd yn de skiednis, kamen nei fette jierren ûnferbidlik de meagere jierren.

Ek Hylpen sakke yn en waard werom smiten op himsels en waard wer ofhinklik fan de Sudersee en it lân om us hinne. Mei troch de isolearre lizzîng ûntstie der yn dy tiid, sa't ik dat sjoch, in befolking fan boeren, boargers, fiskers en ambachtslju, dy't dwers troch inoar hinne wennen, mei hjir en der noch res­ten fan de âlde gloarjetiid.

Nei de oarlochsjierren 40-45, doe't Hylpen de bynamme fan Frii Nederlân hie, hiene wy te krijen mei in ny fenomeen; it toerisme. In soad folk ut us buor­lannen, benammen ût Dûtslan, teagen nei Hylpen en joegen Hylpen in sadaniche ympuls, dat der doe withoefolle fenijd en ferbettere is, dat yn it ferliene dochs aardich fertuttearze wie.

Dat alles hat in hjoeddeisk Hylpen opsmiten dat, nei myn betinskt, ridlik tol­erant is, ja somtiden wolris hwat tefolle alles mar nimt. It is de Hylper lang goed. En salang hysels mei rest litten wurdt, salang mei in oar ek oars weze en oars tinke. Mar fansels binne der grinzen oan dizze toleranzije. En as men, nei betinken fan de Hylpers, oer dy grins hinne giet, dan hat men hjir oan­strijd om dat nei eigen goedtinken op te lossen.

Fierder is men yn Hylpen allergysk foar minsken dy't miene alles better te witten of dy't miene in bepaalde stân ophâlde te moatten. De Hylper fynt ge­woan al gek genôch.

Mei dit stikje skiednîs en myn fisy op de Hylper yn e ef­terholle, wol ik noch efkes nei it hert en sintrim fan Hylpen. No leit in de measte plakken it sintrim yn it midden, mar yn Hylpen is de hafen of, sa as wy sizze "It Toast", it sintrim. Der kloppet it hert fan de Hylper. En dit hert is, dat doar ik rêstich te sizzen, UNYK

Toeristen meitsie der alle dagen prachtige foto's. En skilders hawwe dit part fan Hylpen al withoefaak op it wite doek set. Ek is dat plakje is in pree foar breidspearen, om foto's te meitsjen. Se komme fan hein en fier om oan de hafen harren troudei op de foto fest te lizzen.En nettsjinsteand it feit dat deun achter de âlde hafen in moderne en fan alle foarsijenningen foarsjoen jachthafen leit, sjogge in soat wetterspoarters om nei in lisplakje yn de âlde hafen. Mar ek foar de eigen ynwenners is de rûchwei 100 meter dyk foar de hafen lâns fan net nei te kommen betsjutting. Sûnder "It Toast" is Hylpen Hylpen net mear. Op in dei troch de wike, foar de kofje, komme alle net mear wurkjende Hylpers nei de hafen, om der it leste nijs ût te wikseljen en de aktuele polityk fan kommentaar te foarsjen. Meastentiids is de leugenbank dan it plak fan gearkomste mar mei in Noardenwyn, wykt men ût nei de lyte fan de reddingsloads. Sa om healwel ienen hinne, sammelt it wurkjende part fan Hylpen him yn de leugenbank en nimt der yn it middeiskoft it nijs noch efkes mei inoar troch. En leau my, der bliuwt dan neat ûnbesprutsen en men is dan ek net skrutel om inoar bikkelhurd de wierheid te sizzen. Al moat ik der wol bysizze dat dy wierheid wolris hwat ferdraaid wurdt. Ek docht de leugenbank al sûnt minskeheugenis tsjinst as plak fan gearkomste foar car-poolers. En benammen yn de simmermoannen is it sneins in gean en kommen fan minsken rûnom de hafen. Nest dy withoefolle toeristen sette dan ek in soad Hylpers rjochting hafen. En elkenien hat dan, sûnder dat der oer praat wurdt, sa syn of har iegen plakje der. Op'e hichte fan it mienskipsintrim "De Foeke" is de jongerein fan Hylpen te finen. Mei op sa n 20 meter ôfstân, de trochgeans hwat âldere manlju yn de leugenbank. Fanof de Slûsbrege oan't Hotel De Hinde sitte de froulju dy't all­innich op stap binne en de troude pearen op de der hwat legere basaltmuorre te praten Tsjinoer Hotel De Hinde is it hwat âldere jongfolk trochgeans te finen. En as men lest fan de wyn kriget, siket men de lijte fan de reddingsloads op. Op sa n simmerske middei jowt dit in sfear, dy't net maklik te beskrîuwen falt. Ik foar mysels, moat dan altyd tinke oan dat ferske,"Daar in dat kleine café aan de haven" fan Vader Abraham”. Want ik hoech it wurd café mar fuort te litten en ik haw de sfear, dy t der dan om de hafen hinne hinget beskreaun. Op sa’n dei binne de Hylpers krekt sa as hy dat yn dat ferske omskriuwt.

"ZE ZIJN DAN ALLEMAAL GELIJK EN TEVREE, GELD OF WIE JE BENT, TELT DAN NIET MEE"

Reageer op dit bericht

Dure grap

EEN DURE GRAP

De plaatselijke visboer, die zijn kar op de haven van Hindeloopen had staan, kwam in verband met de bevoorrading vele malen per dag langs de plaatselijke supermarkt en de naastgelegen bar.

Deze visboer, altijd wel in voor een geintje, dacht op zekere dag eens grappig te zijn. In het voorbijlopen nam hij de merkvlag van de supermarkt mee en plaatste deze in de vlaggenstandaard op het terras van de bar.

Wat deze visboer echter niet wist was dat de eigenaar van de bar juist bij de politie geklaagd had over kleine pesterijen in en rond zijn zaak. Ook had onze brave visboer niet opgemerkt dat de politie net op dat moment voorbij reed.

De politie, gebrand op een succesje, sprak de visboer die spontaan een grapje uithaalde, op deze wandaad aan. De visboer kon uitleggen wat hij wou maar hij kreeg een boete. Deze spontane grap koste hem 75 gulden.

Historisch

Reageer op dit bericht

De macht der gewoonte

DE MACHT DER GEWOONTE

Tegenwoordig weten we niet beter dan dat de elektriciteitskabels, net als gas- en waterleiding, in de grond worden gelegd. Uit opnames uit andere, vaak minder ontwikkelde landen, ziet men echter deze elektriciteitsleidingen ook nog wel bovengronds op palen. In vroegere jaren was dat ook in Hindeloopen het geval. Nadeel van dit bovengrondse leidingnet was de veelvuldige storingen. Als er dan bij harde wind of ijzel zo’n draad gebroken was of er spontaan een zekering in paal stuk raakte moest er altijd iemand met klimijzers in de paal klimmen om de storing op te heffen.

Zo gebeurde het in het verleden ook eens in Hindeloopen. Er was een storing in één van de elektriciteitspalen op de Nieuwstad. De plaatselijke storingsagent moest dit euvel even verhelpen. Uiteraard moest, voor hij de paal in klom, de stroom uitgeschakeld worden. Dit moest gebeuren in het transformatorhokje dat vooraan in Hindeloopen stond (iets voor de huidige voetbal kantine). Om dit euvel snel op te lossen zonder dat de hele Nieuwstad te lang zonder stroom zou zitten had hij twee collega’s ingeschakeld. Eén stond bij het transformatorhokje om de stroom af te sluiten. De andere stond op de z.g.n. Weeshuisbrug vanwaar hij zicht had op de persoon die in de paal zou klimmem en de man die bij knoppen van aan en uit stond. Afgesproken werd dat zodra het probleem in de paal verholpen was en de man in de paal weer beneden was, de tussen persoon op de brug dit door zijn hand op te steken kenbaar zou maken aan de man bij de knoppen.

Goed geregeld zoals het leek. Maar helaas op een gegeven moment zag de tussenpersoon op de Weeshuisbrug een bekende lopen. Uit de macht der gewoonte groette hij deze door middel van zwaaien. Maar de man bij knopen zag deze groet als teken dat de klus geklaard was en de stroom weer ingeschakeld kon worden. Nu het gevolg laat zich raden. De man in de paal overleefde deze catastrofale fout niet.

Waar gebeurd.

Reageer op dit bericht

De tijd

HOE LAAT IS HET ?

De tijd is een menselijk begrip. Dieren leven zonder besef van tijd of klok. Zij richten hun leven in naar de stand van de zon en de jaargetijden. Maar ook de mens was in vroegere tijden veel meer gericht op de stand van de zon

Het volgende verhaaltje speelde zich af in de tijd dat een zakhorloge nog geen algemeen goed was. Van een polshorloge had men helemaal nog niet gehoord. In feite was de plaatselijke kerktoren en de stand van de zon het enige middel om de tijd waar te nemen.

In die tijd was er een boer die een stuk land had wat ongeveer 2 km van de bewoonde wereld af lag. Deze boer was, met een 3 tal z.g.n. losse arbeiders, ‘s morgens om een uur of 9 vertrokken naar deze weide om de oogst binnen te halen. Op zeker moment vroeg de boer, “hoe laat zou het zijn? Ik krijg honger”. Eén van de mannen richtte zich na deze vraag naar de kerktoren van Hindeloopen. Met zijn hand boven de ogen, om de zon af te schermen, stond hij enige tijd strak te turen. Ten slotte kwam de mededeling dat het 10 minuten voor 12 was. Dit ontlokte de stomverbaasde boer de volgende woorden. “Here God, jij hebt zeker arendsogen. Ik zie amper de kerk­to­ren, laat staan dat ik zie hoe laat het is”.

Dit wonder duurde vele dagen voort. Niemand die in de gaten had dat de bewuste man met de arendsogen elke keer stiekem op zijn pas verworven zakhorloge keek.

N.B. O ja, die stomverbaasde boer was mijn grootvader

Reageer op dit bericht

Hoe waait de wind

HOE BEPAAL JE DE WINDRICHTING IN HINDELOOPEN

De uitgang van de haven (‘de mûnt’) loopt nagenoeg precies naar het Noorden. De kerk met de toren aan de Westkant van de kerk. Ook de Horn (uitstekende hoek) wijst nagenoeg naar het Westen. En Molkwerum ligt redelijk ten zuiden van Hindeloopen. Met deze gegevens zijn praktisch alle winderichtingen zonder kompas vrij redelijk vast te stellen.

Wist U?

Wist u trouwens dat praktisch alle protestante kerken Oost- West staan. En wist u dat met name aan de kust de meeste bomen enigszins naar het Oosten wijzen. En wist u dat bij een krimpende wind de wind tegen de zon in draait en doorgaans een slecht voorteken is wat het weer betreft en dat een uitgaande wind (met de zon mee) als positief wordt ervaren.


Reageer op dit bericht

Politie

HALT, POLITIE!

Naast de weg naar Hindeloopen loopt een fietspad. Dit is een zogenaamd toeristisch fietspad. Dit houdt in dat op dat fietspad alleen maar fietsers mogen en de brommers op de rijweg moeten rijden. Bij de weg staat dan ook het ronde bord met een rode rand met daarin een fiets. Dus verboden voor fietsers. Keurig geregeld zou men zeggen.

Helaas was er in die tijd vaak een misverstand over het feit of de brommers nu op het fietspad moesten of op de weg mochten rijden. Maar men zou toch zeggen dat de politie wel moest weten hoe de verkeersregels in elkaar zitten. Maar schijnbaar is ook de politie niet alwetend en altijd op de hoogte van de plaatselijke situatie.

Zo reed een Hylper op een mooie zomerdag op zijn brommer rustig om zich heen kijkend over de bedoelde weg. Zich van geen kwaad bewust groette hij de hem achterop komende politie. Maar deze was iets minder vriendelijk. De politieauto reed hem enige meters voorbij, stopte en de agenten hielden de brommerrijder staande. Volgens hen mocht hij niet op de weg rijden en maanden hem in het vervolg via het fietspad naar Hindeloopen te rijden. De brommerrijder, goed op hoogte van de regels en de situatie ter plaatse betwiste deze stelling van de agenten echter. Hij verwijst hen naar het bord wat 100 meter verderop bij de weg stond. Hier gezamenlijk aangekomen moesten de agenten tot hun schaamte erkennen dat zij fout zaten en de persoon in kwestie gelijk had.

Nu zou men denken dat de agenten hen excuseerden en bromfietser zijn weg zou kunnen vervolgen. Maar oom en tante agent waren natuurlijk niet gelijk uit het veld geslagen. Zij liepen een paar maal om de brommer heen en constateerden dat het achterspatbord niet naar behoren wit was en de handrem niet voor 100% correct functioneerde. Gevolg geen bekeuring voor het op een verkeerde weg rijden, maar wel 75 piek betalen voor een ondeugdelijke handrem.

Ja, ja, en dan zegt men “de politie is uw vriend”. Nu, ik denk of dat weet ik wel zeker, dat deze bromfietser uit Hindeloopen daar nu inmiddels anders over denkt.

Reageer op dit bericht

De vlag op de tonnenpraam

                


DE  FLAGGE OP DE HÛSJEPRAIM



Voordat het watercloset, waar ieder mens af entoe wat achterlaat, algemeen goed was in Hindeloopen had een ieder voor zijn noodzakelijke behoeften ‘hûsjen’ op het erf. Dit hûsjen was doorgaans voorzien van een keurige zitting met daaronder een ton. Deze hûsjentonne werd afhankelijk van de grote van het gezin l a 2 keer per week door de gemeente opgehaald en verwisseld voor een lege ton. Deze tonnen werden met een kar verzameld op een bepaalde plaats aan het water. Vervolgens werden de tonnen, voor verder vervoer naar de ‘Iskepolle’, overgeladen op een praam die algemeen ‘de husjepraim’ werd genoemd. Met deze zogenaamde hûsjepraim werd het verzamelde menselijk afval afgevoerd naar de speciale bakken op "de Iskepolle".

Een gezegde uit die tijd,  wat mijn moeder veel gebruikte als iets niet goed bij elkaar paste, en verwijst naar deze hûsjepraim was:

“Dot steet os in flagge op de hûsjepraim”

Nederlandse vertaling:
Hûsjen=toilet gebouwtje (achter) op het erf
Iskepolle= stortplaats waar de tonnen en ander afval heengebracht werd
Praim=praam
Flagge=vlag
Hûsjenpraim= praam waar de tonnen mee werden vervoerd

Reageer op dit bericht

Het herstel van een voetbal

DE MÚLE VAN SJOERDJE

Der seet in gat yn de bal, hy wied tróchslyten. Otte, Titte en Fóppe tôten, in niien bal sit der naat oen. Der mut mar in lapjen op.

Jê geengen dermei nei de búrkerii fan Jelle Sjoerdje. Nó môsten jê fansem ek in stikjen lear hewwe. Op ‘e koestal stooch een múle; dot dot leek skoan, jê knipten der handich in stikjen út. Otte hee inmiddels in piktree mei op beide eenden in bargebórstel bij Anne de skoenmekker weihelle. Nó jette in els en oent ’t siien      

Mar oa wea!
Alles wie slagge, de bal wied heel, mar dê kôm Sjoerdje en rôp: “Jûnges, he jimme soms myn múle ek siend?”.

Bron: Jubileumboek voetbalclub
Sjoerdtje was mijn Ame(Oma)

Reageer op dit bericht

Het veulen Dorien

HET VEULEN DORIEN

Dorien was een klein jong veulentje van amper twee maanden oud. Ze had mooi donker bruin haar. Precies midden op haar kop, nee pardon haar hoofd, had zei een prachtige mooie witte bles. Dat gaf haar zo de kenners zeiden een intelligent uiterlijk. Maar dit was nog niet alles. Ook werden haar vier benen gesierd met vier prachtig mooie witte sokken. Ja werkelijk Dorien was een heel mooi veulentje. Ons veulentje Dorien werd geboren op de boerderij aan de Nieuwe Weide in Hindeloopen. Dorien genoot daar volop van haar jonge leventje. In de warme stal had zij samen met haar moeder een mooi groot hok. En als moeder aan het werk moest mocht zij altijd mee. Doorgaans liep ze dan vrij en blij naast moeder naar het weiland waar het werk moest gebeuren. En eenmaal in de wei kon ze natuurlijk naar hartelust spelen. Ook wat het eten en drinken aanging had Dorien niets te klagen. De boer zorgde er voor dat als ze met moeder in de stal was er een gevuld voerrib was Ook in de wei was natuurlijk voldoende eten voor de kleine Dorien voor handen En ja, ook was moeder met haar gevulde uier natuurlijk dag en nacht in haar nabijheid. Als ze dorst kreeg was daar altijd wel wat lekkere warme melk te halen. Ja werkelijk, het ontbrak Dorien aan niets. Helaas was onze mooi en dartel veulen Dorien af en toe ook wel eens nieuwsgierig. Als de boer met moeder voor de wagen huiswaarts ging was zij spijtig genoeg niet altijd even gehoorzaam. Ze wist, zo had de boer haar vaak genoeg verteld, dat het verstandig was altijd dicht in de buurt van de wagen en haar moeder te blijven. De eerste weken van haar jonge leventje hield ze zich ook aardig aan deze regel. Maar hoe ouder ze werd hoe vaker zij achterbleef en dingen op eigen houtje ging onderzoeken.

Zo ook op zekere dag in Juni. De boer was de gehele ochtend met moeder paard in de wei aan het werk geweest. Om twaalf uur keerden ze huiswaarts. Moeder paard uiteraard de wagen trekkend en de boer op de wagen om het paard te mennen. Dorien liep, moe van het spelen, een eindje achter de wagen aan. Langzaam maar zeker werd de afstand tot de wagen met moeder paard er voor echter groter en groter. Ja, uiteindelijk bleef ze zover achter dat ze moeder noch de boer meer zag. Maar och, dat deerde ons kleine veulentje niet. Zij was dat pad al zo vaak gegaan dat ze zelf ook wel wist hoe ze thuis moest komen. Moeder was dan ook al lang en breed op het erf toen Dorien de Nieuwe Weide op huppelde. Nieuwsgierig om haar heen kijkend liep Dorien alleen richting boerderij en erf. Net voor ze het erf zou oplopen zag ze echter iets bijzonders. Het hekje in het stek bij de buren stond open. Achter dit smeedijzeren hek met scherpe punten stond zo was haar al vaak opgevallen lekker mals gras en kleurige bloemen. Ondanks dat ze wist dat ze naar moeder toe moest kon ze, nu dit hekje open stond, de verleiding niet weerstaan om even bij de buren te kijken Voorzichtig liep ze door het openstaande hekje en verkende daar al snuffelend de omgeving. Plotseling hoorde ze echter haar moeder achter op het erf van de boerderij hinniken ten teken dat ze nu eindelijk snel moest komen. Geschrokken realiseerde ons lief veulentje zich dat ze in overtreding was en besloot snel gehoor te geven aan moeder haar geroep. Door de schrik vergat ze echter dat ze daar door het openstaande hekje gekomen was. In een reflex besloot ze maar over het hek heen te springen. Helaas, helaas, ons veulentje Dorien vergat hierbij dat ze nog maar twee maanden oud was en het springen nooit had geleerd.

Het droeve einde van dit verhaal is dat Dorien de sprong niet haalde Ze bleef steken in de scherpe ijzeren punten van het hek. Ondanks de hulp van de boer en de toegeschoten buren kwam er op die dag een noodlottig einde aan het jonge leven van Dorien.

Bron: Een fantasie naar aanleiding van een ware gebeurtenis

Reageer op dit bericht

Meer van Hylpen likje stea oen it Yselmor

↑ Terug naar de berichten