26ste Brugse Kantdagen

The flower of Scotland

De distel staat niet alleen symbool voor het onofficiële Schotse volkslied, maar is ook het uithangbord van de groep doedelzakspelers waar mevr. Vera Huylebroeck deel van uit maakt.

Ze maakte dit mooie werk als geschenk voor de dirigent van de groep.

Chromo’s

In mijn jeugdjaren was ik een verwoed verzamelaarster van prentkaarten, chromo’s noemde men het toen.

 Filmsterren, ’s Lands glorie, Ken uw land e.a.

 Het was een rage.

Spijtig genoeg heb ik nooit geweten dat er “kantchromo’s” van Liebig waren want dan zou ik nu de gelukkige eigenares zijn.

Ik heb er enkele ontdekt op internet en zeg nu zelf…is dat geen pure nostalgie ?

Lodewijk XIV en Colbert

Sint Anna

Sint Anna was de patroonheilige van de, devote Brugse kantwerksters. Op 26 juli was haar feestdag en dat werd in de Brugse kantscholen uitbundig gevierd.

Deze “mesdag” ,waarvoor ze het hele jaar spaarden, was het hoogtepunt van het jaar !!

Op een kar, versierd met bloemen en slingers en getrokken door fraai uitgedoste paarden, ging het richting Blankenberge of Oostende. Deze karren werden “serrebank” (char-à-bancs) genoemd.

Onderweg werd gelachen en vooral veel gezongen.

“’t Is St Annetje-feestje

de nunnetjes zijn zo geestig

z’hen hunder kappetje an

en rijen met de serreban” !

Een eindje verder ging het zo :

Wij zijn bijeen en we trekken naar St Annetje

Wij gaan op zoek al achter een ander mannetje,

Wij zijn bijeen

En wij zullen niet meer scheên,

Wij zijn gezworen kameraden.

En ze zien aan onzen trein

Da’me van Sint Anna zijn !      bis

Sint Anna “ten drieën” , een beeld zoals men veel in Brugge ziet.

Sint Anna, Maria en kindje Jesus.

Portet van Philippe Néricault-Destouches door G. Dubuisson
 

Een vleugje kantgeschiedenis 7

Volgens de ene bron is de “CRAVATE” ontstaan uit de “Col rabat”, een andere bron vermeld dat Kroatische soldaten aan de oorsprong liggen.

Feit is dat de “Cravate” ook wel “das” of “jabot” genoemd, lange tijd in het modebeeld aanwezig blijft.

De cravate bestaat uit een lange strook fijne linnen stof met kanten uiteinden. Men slaat de cravate tweemaal rond de hals en afhankelijk van tijd en plaats, wordt hij op diverse manieren gestrikt.

Na 1692 wordt hij “STEENKERKENDAS” genoemd!  

Een slordig geknoopte das.

Hier is een anekdote aan verbonden.

In de slag bij Steenkerken moesten de officieren zich in allerijl naar het strijdtoneel begeven zonder de tijd te hebben om hun das fatsoenlijk te knopen.

Buste van Lodewijk XIV door Coysevox Antoine

Laten we zeggen…. De B van Bomi !!

Lodewijk XIV , col rabat

Een vleugje kantgeschiedenis 6

In de 2° helft van de 17^de eeuw verschijnt de “BEF” of “COL RABAT” ten tonele.

Het dragen van lange pruiken maakt een brede kantstrook op schouder en rugzijde overbodig.

Men legt het accent van de kraag nu op de voorzijde.

 Deze voorzijde bestaat uit 2 rechthoekige lappen die door middel van koordjes met elkaar verbonden zijn. De koordjes eindigen in kwastjes.

Het gebruik van het linnen wordt tot een minimum herleid.

De kant aan de voorzijde, meestal naaldkant, is één geheel en de tekening is speciaal hiervoor ontworpen. 

Portret van een vrouw door Dirk Santvoort

Sjaalkraag met Van Dijckkant.

Een vleugje kantgeschiedenis 5

Vanaf 1620-1630 verandert de mode van het dameskostuum en de halsuitsnijding wordt rechthoekig.

Daardoor verliezen rechtopstaande kragen aan populariteit!

Om de vrouwelijke vormen (borst) te verdoezelen, legde men een diagonaal gevouwen en met kant afgeboorde sjaal over de schouders.

Er was een onderscheid tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden.

Dames uit de Noordelijke Nederlanden droegen onder de open kraag een hoog in de hals gesloten onderhemd. In de Zuidelijke Nederlanden daarentegen, durfde men het aan om met een open décolleté te verschijnen!!

Ook de mannenmode bleef niet achter! Door de langere haardracht was het onmogelijk om een gepijpte kraag te dragen en de liggende manskraag werd dan ook enthousiast onthaald.

Men werkte de kant in delen en dat resulteerde in een geschulpte kraagrand.

Door zijn barokke uitzicht sprak men van Lodewijk XIII of Van Dijck-kant naar de beroemde Vlaamse schilder. 

Portret van een jongen door Jan Cornelisz.Verspronck

Liggende kraag met Van Dijckkant.

Een vleugje kantgeschiedenis 4

De gepijpte kraag, die helemaal rond de hals sluit, evolueert in de damesmode naar een waaiervormige kraag.

Deze waaiervormige, rechtopstaande kraag laat het décolleté vrij.

Maria de Medici, gehuwd met Hendrik IV in 1600, zou aan de basis liggen van deze kraagmode. Men spreekt dan ook van de “Medici kraag”.

In heel Europa heeft deze kraag een groot succes maar het Engelse hof spant de kroon!!

Vandaar dat men ook spreekt van de

“Stuart kraag”.

Portret van Maria de Medici door Pourbus, Frans de jonge

Medicikraag afgeboord met naaldkant

Een pronte dame uit het Waasland raakte verweven in Vlaamse kant. De échte, zulle want die met tule maakt alleen de Lierenaar plezant.

Deze prachtige limerick werd speciaal voor mij gemaakt door Aramis


https://blog.seniorennet.be/dagverse_limericks/

Een vleugje kantgeschiedenis 3

Van het ogenblik dat de gepijpte kragen volop in de mode kwamen, steeg de vraag naar kantstroken aanzienlijk.

Volgens de overlevering heeft Hendrik II van Frankrijk, deze mode ingevoerd om een litteken in zijn hals te verbergen!

De kragen kregen evenwel zulke gigantische afmetingen dat de dragers nog nauwelijks in staat waren hun hoofd te draaien.

Hendrik III was met zijn enorme kragen een voorwerp van spot. Toen hij in 1579 een bezoek bracht aan Saint Germain, werd hij bespot, door met papieren gepijpte kragen uitgedoste studenten, met de woorden : “A la fraise on connait le veau”.

Reine Margot moest, toen ze haar soep wilde eten, iemand om een lepel van twee voet sturen.

In de Nederlanden sprak men satirisch van “molensteenkragen”.

Albrecht en Isabella geschilderd
door Pieter Paul Rubens

Kant in kledij

Omstreeks 1540 liet men het met gefronste kant versierde halsrandje van het hemd, heel discreet boven de kledij uitkomen.

Jaar na jaar groeide dit randje tot het een echte kraag werd.

Gepijpte kraag

Midden 16^de eeuw evolueert de gefronste halsrand tot een “pijpkraagje”.

De gepijpte kraag, bevestigd op een gesteven boord, wordt hoog in de hals gedragen en belemmerde daardoor de bewegingsvrijheid

Portret van de Infante Isabel Clara Eugenia, dochter van Filips II.

Hoog in de hals gedragen gepijpt kraagje met getande kant afgeboord.

Een vleugje kantgeschiedenis

Kant was een luxeartikel bij uitstek!

Men kan zich moeilijk voorstellen dat deze exclusieve nijverheid ontstaan is uit huishoudelijke spaarzaamheid. Oorspronkelijk was het de bedoeling om de randen van het linnen, die het meest aan slijtage waren blootgesteld, te verstevigen.

Het is dus logisch dat kant een voorname rol gaat spelen in de mode.

Vanaf de tweede helft van de 16^de eeuw dringt “kant” binnen in de meeste lagen van de bevolking en de herenmode doet niet onder voor de dames!!!

Op het einde van de 17^de eeuw wordt het gebruik van kant overdreven…kostuums werden rijkelijk met kant versierd, vaak zelfs tot in het absurde.

Laarzen, haartooi en harnassen ontsnapten niet aan de rage!!

Het was soms zodanig erg dat men tijdens een gevecht een pauze inlaste om de kant op harnassen en laarzen te vervangen !!

Het zal tot einde 18^de eeuw duren eer de “kantrage” tot zijn normale proporties wordt herleid.

Portret van Frederik Hendrik, Prins van Oranje
Geschilderd door : van Miervelt Michiel Janszoon
17de eeuw

Ach meneer...

Uiteindelijk is het dit geworden!

Het derde luik van mijn trilogie…

Ach meneer,

Ik weet het ….beter één vogel in de hand dan tien in de lucht !!

Maar ik zie ze zo graag vliegen dus…

 vogel nummer twee.

Vakantie!

De kantlessen zitten er weer op!!

Ik dank de dames voor de welgemeende attenties.

In september beginnen we met een nieuwe lei en de “anciens” uit Eeklo starten met hun initiaal in Milanese kant.

Omdat ik de letters zelf teken en uitwerk, zal ik niet te veel mogen stilzitten. Ik hoop dus van harte dat het een beetje minder warm wordt want met dit weer is het praktisch onmogelijk om te klossen want de klossen PLAKKEN gewoon aan de vingers!

Ach Meneer…

In 1985 heb ik deze vogel getekend en uitgewerkt. Ongetwijfeld met het liedje , De Vogel van Tim Visterin, in mijn achterhoofd.

Wie kent het refrein niet ?

De knaap zei onbevreesd "meneer, meneer, ach meneer,

Ach meneer, een mooie vogel wil ik zijn
Met sterke vleugels alstublieft meneer Merlijn
Een mooie vogel in de lucht met pluimen, poten en een vlucht
En alle kleuren van de regenboog aha
Ach meneer een mooie vogel wil ik zijn!

Met sterke vleugels alstublieft meneer Merlijn
Dan kan ik slapen op een wolk, de lucht doorklieven als een dolk
En het zonlicht vangen met een boog
Ach meneer een mooie vogel wil ik zijn!

De heer Debersaques is per toeval op mijn blog terecht gekomen en was aangenaam verrast zijn gedicht te zien.

Ik kreeg dan ook een leuk bericht in mijn gastenboek.

Het vervolg is deze mail en bijbehorende foto !!!

Waartoe bloggen toch kan leiden !

Hallo Gisela,

De foto die ik u doorstuur is van een reeds overleden familievriend. Moest de vrouw nog leven dan was ze reeds meer dan honderd jaar. Bertha was geboren in 1900 en was weduwe en een zeer goede kantwerkster. Jammer genoeg bezit ik enkel wat foto's van haar waaronder degene die ik doorstuur. Je mag hem vrij gebruiken daar ik hem zelf nam.

Hartelijke groeten
Eric  Debersaques

De heer Debersaques is blijkbaar ook een kantliefhebber !!!
Ode aan de kant

Als wij nu eens klosjes waren?

Kantwerkklossen aldoorheen.

Vriendschap namen wij als garen,

’t Werd een kantwerk als geen één.

Rusteloos wriemelen op het kussen,

Werken aan het groot patroon…

Met ons kruisen als spelden ertussen.
Och, ’t ware toch al te schoon.

Mocht ons garen nimmer kort zijn,

Het kussen nimmer vrij.

Laat ons, met de spelden, klossen zonder pijn.
Zo, ja zo maken wij ons Here blij.

Klikklakklikkend door elkaar,

’t garen vliegt, ’t een al over ’t andere.
Zo, komt ’t levenskantwerk klaar.

En garenloze klosjes ruimen plaats voor andere.

’t Klinkt simpel, rijmelaarswoorden

En toch… denk eens na!

’t Komt uit dieper zielsakkoorden.
Daarom is ’t dat jij en ik besta.

 Eric Debersaques