Van prikking tot kant

4.      Opvesten

Deze kant heeft een diameter van 80 cm en de prikking is 1/12 van het geheel.

Als men gewerkt heeft tot onderaan de prikking, wordt de kant “opgevest” ,zoals men in Brugge zegt.

Dit wil zeggen dat alle spelden uitgetrokken worden, de kant komt los van de prikking en wordt terug naar boven gelegd. Weer een stuk vaststeken en gewoon verder klossen. Dit gebeurt 12 keer.

Het “opvesten” met zoveel klossen is geen sinecure!

3.      De klossen

Voor deze Parijse kant waren er ongeveer 310 klossen nodig, plus nog ongeveer 14 klossen met een sierdraad. Dat is heel wat en het opwinden alleen al duurt een hele tijd.

De prikking wordt op het kussen gespeld en dan begint de opzet.

Bij een kant als deze duurt het toch wel een paar uurtjes voor de klus geklaard is en het uiteindelijke klossen kan beginnen.

De sierdraden worden in en uit gelegd en dat geeft een slordige indruk maar als de kant nadien wordt “opgekuist” is het resultaat prachtig.

2.      De technische tekening

Meestal wordt er van iedere klassieke kant een technische tekening gemaakt. Deze toont het verloop van de draden. De tekening wordt ingekleurd zodat de klosster ziet welke slag ze moet maken.

Rood = gewrongen slag

Groen = halve slag

Paars = linnen slag

Blauw = vlecht

Geel = sierdraad of kunstslag

Enz…

Iedere lijn stelt een paar klossen voor. 

Hoe moeilijker de kant en hoe groter het aantal klossen hoe ingewikkelder de technische tekening.

Als voorbeeld is niet de tekening van de bovengaande prikking. Het is een stuk technische tekening van een Binche kant.

Van prikking tot kant

De volgende dagen wil ik een inzicht geven in het ontstaan van een kantwerk. 

Deze prachtige Parijse kant is een ontwerp naar een oud patroon afkomstig uit Turnhout.

Mevr. M. Lievens is een specialiste op het gebied van Turnhoutse = Parijse kant. Zij ontleedt de oude kanten, maakt een nieuwe prikking en een technische tekening.

 Het is een precisie werk waar veel kennis bij komt kijken.

Ik toon maar een gedeelte van de prikking omdat mevr. Lievens de map te koop aanbiedt.

1.      De prikking

Voor de prikking gebruikt men het best “carton de Lyon” omdat het sterk is en meerdere keren kan gebruikt worden.

Met de hedendaagse moderne kopieer automaten kan men gewoon op karton kopiëren.

Het is van het grootste belang dat het karton, met de te gebruiken prikking, van een afstekende kleur is ten opzichte van het garen.

Ik zie soms dat er kantklossters aan het werk zijn op een witte prikking en met wit garen!!

 Dat is slecht voor de ogen en bovendien zie je niet waar er ergens een fout gemaakt is.

Kantklossen zit weer in de lift!!

 De laatste jaren studeerden er telkens ongeveer 150 inwoners van de stad Rauma af aan de kantschool..

Wat mij echter opvalt is het feit dat er zeer weinig afbeeldingen te vinden zijn van Rauma kant. Hedendaagse ontwerpen heb ik niet gevonden.

Finland is niet alleen bekend door zijn prachtige natuur en “duizend meren” maar het heeft ook een echte “kanttraditie”!!

Toen het modieuze Europa eind 18^de eeuw, met kant versierde mutsen droeg, was Rauma kant vooral populair bij de stedelingen.

Begin 19^de eeuw werd in Rauma een kantschool opgericht en importeerde men patronen en fijne linnen draad.

Vanaf 1840 veranderde de mode, kanten mutsen werden minder gedragen en dat was van invloed op het kantklossen.

In 1890 veroverde de machinale kant de modewereld.

Begin 20^ste eeuw kwam de heropleving van de handgekloste kant en sindsdien is Rauma nog altijd een toonaangevend kantcentrum in Finland.

Sinds 1971 wordt er ieder jaar, eind juli, een “KANT WEEK” georganiseerd. Niet alleen Finse kantklossters zijn hier aanwezig maar Rauma kan ook rekenen op vertegenwoordigingen uit heel de wereld!

Rauma kant is een combinatie van stropkant en Cluny.

Finse klosjes

De kant op deze Tsjechische kussens gelijkt sterk op de Beverse of Rijselse kant!!!

Hoe zou dat komen ?

Zoals ik reeds eerder vermeldde, heb ik Vamberk bezocht in de jaren tachtig.

Bij een bezoek aan het plaatselijke kantmuseum viel het mij op dat er verschillende kantkussens tentoon gesteld waren waarop een stuk tule kant gewerkt was. Deze kant lijkt sterk op de Beverse of Rijselse kant zoals die oorspronkelijk in het Waasland en het Antwerpse werd geklost.

De gids beweerde dat deze kant inderdaad oorspronkelijk uit onze streken komt.

Een Vlaamse edelvrouw trouwde ( het juiste jaartal ontsnapt me) met een edelman uit Vamberk. Zoals zoveel edelvrouwen bezat zij de kunst om kant te klossen en ze leerde het aan de dames van haar nieuwe hofhouding.

Later werden er kantscholen opgericht en werd kant niet meer gezien als zuivere hobby.

Het is evenwel zo dat er nu nog weinig klassieke kant geklost wordt in Tsjechië. De verschillende voorbeelden tonen ons dat er momenteel echte kunstenaars aan het werk zijn die hun eigen originele “touch” geven aan kant.

In Tsjechië worden ook de heren niet vergeten…
wat denk je van deze “das” met kant ?

Kant in kledij.

In de Tsjechische republiek wordt de kunst van het kantklossen beschermd door de oprichting van coöperatieven na WO II.

Kant van Vamberk

 is een levend voorbeeld van de vaardigheden uit het verleden in een modern kleedje.

 Men is niet blijven stilstaan bij de klassieke patronen maar ze hebben zich aangepast aan de nieuwe modetrends.

Dank zij de samenwerking van belangrijke ontwerpers en kunstenaars, behoudt  de Vamberkse kant haar glorie en waarde ten allen tijden.

De coöperatieve produceert een waaier van moderne kant gaande Van juwelen, kant in kledij tot interieur textiel.

De meeste monumentale doch prachtige kantwerken worden gekocht door bedrijven om hun inkomhall mee te versieren.

 

Het interessante openlucht museum van Vamberk toont de bezoeker, door middel van originele documenten en video’s, de kantgeschiedenis van ontwerp tot eindresultaat.

Een bezoek aan Vamberk is een aanrader voor diegenen die op reis gaan naar Tsjechië .

Met de rest van de draad heb ik dit werkje geklost.
De 3 rozen zijn niet in dezelfde omdat ik telkens de “reizigers” vervangen heb door een andere kleur.

Tijdens de kantdagen in Bailleul, zie archief, heb ik de stand van Francis en Bart bezocht.

Een oneindige keuze in garens en zijde!!

Was het van Francis?

Was het van Bart ?

Ik heb een bobijntje gratis gekregen, misschien had hij wel medelijden met die “gehandicapte” kantklosster ?

Met het gekregen garen heb ik onder andere deze waaier in stropkant geklost.

2.Sol’ná Baña = Salt mine lace

Legende 1 …

De aristocratische familie Soós, eigenaar van de zoutmijnen en vele gebouwen, huwelijkte hun dochter uit aan een Italiaan. Omdat ze niet wilden onderdoen tegenover de Italiaanse familie, nodigden ze Italiaanse kantwerksters uit naar Sol’ná Baña om de uitzet klaar te maken.

De burger vrouwen leerden kant klossen van de Italianen en bekwaamden zich verder in deze kunst.

Legende 2…

Volgens deze legende gebeurde er een catastrofe in de zoutmijn en er stierven heel veel mijnwerkers omdat de mijn onder water liep. Maria Terezia stuurde kantwerksters om de weduwen het klossen aan te leren zodat ze hun kinderen eten konden geven.

Welke van de twee legenden op waarheid geschoeid is, weten we niet.
Misschien zijn ze wel alle twee waar!!!

De archieven van Sol’ná Baña zijn op het einde van WOII verbrand en daarom is de geschiedenis van de kant in deze contreien moeilijk te achterhalen.

Prachtige kantwerken van Jana Fraikorova

Op deze kaart, de vierde uit de rij, staat de afbeelding van een pauw.

“De pauw” is een traditioneel ontwerp van de Binche-kant.

Op de volgende kaart staat een kantwerk van Frie Wuytack :
De Jerusalem kerk met ernaast de ingang van het Kantcentrum te Brugge.

 

Jerusalemkerk in de Peperstraat

 

In het hartje van de St.-Annawijk ligt de Jerusalemkerk, een juweeltje in het reeds zo rijke Brugge.

De kerk, die nog steeds in privé bezit is, werd gebouwd in opdracht van Anselmus Adornes, humanist van Genuese origine.

 

Als aandenken aan zijn verblijf in het Heilig Land liet Adornes deze kerk bouwen, geïnspireerd op de kerk van het Heilig Graf.

In het midden van de kerk staat het mausoleum van de stichter en zijn echtgenote Margareta van der Banck.

De prachtige brandglasramen dateren uit de 15^de en 16^de eeuw.Onder het koor bevindt zich de crypte met daarin een kopie van het Graf van Christus.

Op de binnenzijde van de kaart staat een afbeelding van :

Madame de Pompadour

Dit is een fijne Binche-kant van het type “Toveressewerk”.

De Brugse volksmond gaf aan het hoofdmotief , dame met wijde hoepelrok, de naam van de bekende maîtresse van Lodewijk XV.