Tsjechië

In de Tsjechische republiek wordt de kunst van het kantklossen beschermd door de oprichting van coöperatieven na WO II.

Kant van Vamberk

 is een levend voorbeeld van de vaardigheden uit het verleden in een modern kleedje.

 Men is niet blijven stilstaan bij de klassieke patronen maar ze hebben zich aangepast aan de nieuwe modetrends.

Dank zij de samenwerking van belangrijke ontwerpers en kunstenaars, behoudt  de Vamberkse kant haar glorie en waarde ten allen tijden.

De coöperatieve produceert een waaier van moderne kant gaande Van juwelen, kant in kledij tot interieur textiel.

De meeste monumentale doch prachtige kantwerken worden gekocht door bedrijven om hun inkomhall mee te versieren.

 

Het interessante openlucht museum van Vamberk toont de bezoeker, door middel van originele documenten en video’s, de kantgeschiedenis van ontwerp tot eindresultaat.

Een bezoek aan Vamberk is een aanrader voor diegenen die op reis gaan naar Tsjechië .

Met de rest van de draad heb ik dit werkje geklost.
De 3 rozen zijn niet in dezelfde omdat ik telkens de “reizigers” vervangen heb door een andere kleur.

Tijdens de kantdagen in Bailleul, zie archief, heb ik de stand van Francis en Bart bezocht.

Een oneindige keuze in garens en zijde!!

Was het van Francis?

Was het van Bart ?

Ik heb een bobijntje gratis gekregen, misschien had hij wel medelijden met die “gehandicapte” kantklosster ?

Met het gekregen garen heb ik onder andere deze waaier in stropkant geklost.

2.Sol’ná Baña = Salt mine lace

Legende 1 …

De aristocratische familie Soós, eigenaar van de zoutmijnen en vele gebouwen, huwelijkte hun dochter uit aan een Italiaan. Omdat ze niet wilden onderdoen tegenover de Italiaanse familie, nodigden ze Italiaanse kantwerksters uit naar Sol’ná Baña om de uitzet klaar te maken.

De burger vrouwen leerden kant klossen van de Italianen en bekwaamden zich verder in deze kunst.

Legende 2…

Volgens deze legende gebeurde er een catastrofe in de zoutmijn en er stierven heel veel mijnwerkers omdat de mijn onder water liep. Maria Terezia stuurde kantwerksters om de weduwen het klossen aan te leren zodat ze hun kinderen eten konden geven.

Welke van de twee legenden op waarheid geschoeid is, weten we niet.
Misschien zijn ze wel alle twee waar!!!

De archieven van Sol’ná Baña zijn op het einde van WOII verbrand en daarom is de geschiedenis van de kant in deze contreien moeilijk te achterhalen.

Prachtige kantwerken van Jana Fraikorova

Op deze kaart, de vierde uit de rij, staat de afbeelding van een pauw.

“De pauw” is een traditioneel ontwerp van de Binche-kant.

Op de volgende kaart staat een kantwerk van Frie Wuytack :
De Jerusalem kerk met ernaast de ingang van het Kantcentrum te Brugge.

 

Jerusalemkerk in de Peperstraat

 

In het hartje van de St.-Annawijk ligt de Jerusalemkerk, een juweeltje in het reeds zo rijke Brugge.

De kerk, die nog steeds in privé bezit is, werd gebouwd in opdracht van Anselmus Adornes, humanist van Genuese origine.

 

Als aandenken aan zijn verblijf in het Heilig Land liet Adornes deze kerk bouwen, geïnspireerd op de kerk van het Heilig Graf.

In het midden van de kerk staat het mausoleum van de stichter en zijn echtgenote Margareta van der Banck.

De prachtige brandglasramen dateren uit de 15^de en 16^de eeuw.Onder het koor bevindt zich de crypte met daarin een kopie van het Graf van Christus.

Op de binnenzijde van de kaart staat een afbeelding van :

Madame de Pompadour

Dit is een fijne Binche-kant van het type “Toveressewerk”.

De Brugse volksmond gaf aan het hoofdmotief , dame met wijde hoepelrok, de naam van de bekende maîtresse van Lodewijk XV.

Een mens verzamelt wat gedurende zijn leven…

Ik ben weer eens op zoek geweest in mijn “archief”! Daar vond ik kaarten uitgegeven op 18 maart 1989 te Brugge, in samenwerking met Postzegelkring Arbefil, Kantschool Brugge en het Kantcentrum.

Ik wist niet eens meer dat ik die had, het was dus een aangename ontdekking!!

Op de voorkant van de dubbele kaart staat het volgende gedicht :

Spellewerkster, wat al reken

spellen zie ‘k u neerwaards steken

in uw kussen, slag op slag

meer als ik getellen mag !

Spellewerkend zie ‘k u geerne

vingervaste, oudvlaamse deerne;

die daar zit aan ’t spinnen, met

’t vlugge alaam, uw kobbenet .

Guido Gezelle uit “Tijdskrans” tweede deel 1893.

De afbeelding is naar een cliché van een oude prentkaart van de Zusters Apostolinnen te Brugge.

3.Hvar

De stad Hvar ligt aan de zuid-west kust van het eiland Hvar en is bekend om zijn

“Agave-kant”.

Deze naadkant wordt gemaakt door de Benedictinessen in het klooster van Hvar stad.

Het specifieke aan deze kant is dat zij gemaakt wordt met draden van de Agave.

De techniek gaat over van generatie op generatie en dat al ongeveer 120 jaar.De kant vertoont veel gelijkenis met de Tenerife kant waar ze volgens de overlevering ook zou ontstaan zijn.

Het prepareren van de draden is een tijdrovend en nauwgezet werkje.De bladeren van de Agave worden op een bepaald tijdstip afgesneden. Uit het middelste van het blad trekt men vezels die dan behandeld worden volgens een bepaald procédé tot ze sterk en wit zijn.

Het resultaat is een fijne, witte draad van een bepaalde lengte, klaar om te verwerken als naaldkant.

Men werkt niet volgens een bestaand patroon. De nonnen laten hun verbeelding de vrije loop en zo is ieder kantwerk een origineel kunstwerk!

OP dit ogenblik is Hvar kant een gegeerd souvenir.

Deze naaldkant staat niet alleen symbool voor Hvar maar hij is ook een voorbeeld van het Kroatische erfgoed!!

2.Pag

 De naaldkant van het eiland Pag is de bekendste van de Kroatische kanten.

Men gebruikt bestaande patronen met specifieke, strakke, geometrische motieven zoals driehoeken, cirkels, rozetten enz…

Deze naaldkant is het resultaat van vele uren intensieve arbeid en dat maakt de kant duur in aankoop.

Bruiden van Pag dragen een kleed en een traditionele muts versierd met deze naaldkant.

  

De Oostenrijkse keizer was een groot liefhebben van de kant en daarom werkten er voortdurend twee Pagse kantwerksters aan het Weense hof.

Voor 1880 werd deze kan,t spijtig genoeg, verkocht als Griekse, Oostenrijkse of Italiaanse kant!!!

Kroatië

Kant heeft mensen altijd gefascineerd door haar fijnheid, schoonheid en visueel raffinement!

Kroatië telt 3 grote kantcentra :

1.Lepoglava

Lepoglava is een stadje in het noord-westen van Kroatië. Het is één van de bekendste steden en is tevens de bakermat van wetenschap, kunst en cultuur.

Dit jaar gaat in september het
“11ste internationale kantfestival”
door. Dit is de gedroomde ontmoetingsplaats van honderden kantliefhebsters.

In Kroatië klost men op een rolkussen met lange, meestal op een punt toelopende klossen omdat er veel moet worden aangehaakt.

In Kroatië klost men op een rolkussen met lange, meestal op een punt toelopende klossen omdat er veel moet worden aangehaakt.

Het kussen ligt in een bijpassende mand die op tafel of op de knieën wordt gelegd.

 

Op de foto zien we een reuzen kantkussen, ter gelegenheid van het vorige festival, waarop ieder die zin had, eens kon oefenen.

Vadstena

Lang geleden, in 1980, zijn wij op reis geweest naar Zweden.

Een prachtig land en het was rustig rijden in die

“eeuwig durende bossen!!

Natuurlijk hebben we ook een bezoek gebracht aan Vadstena, het belangrijkste kantcentrum van Zweden.

In Vadstena is een katholiek klooster, gewijd aan de Heilige Birgitta. Na de hoogmis, op zondag, sprak ik een zuster aan in het Engels en vroeg haar of er in het klooster kant werd geklost. De zuster vroeg van waar wij afkomstig waren en groot was mijn verbazing…het was een Nederlandse kloosterzuster.

In Zweden was het de gewoonte om na de hoogmis de gelovigen uit te nodigen op koffie en koeken. Dat was een oud gebruik omdat de meeste gelovigen van ver kwamen en dikwijls te voet.

Ook wij werden uitgenodigd en zo maakte ik kennis met zuster Bernadette. Zij vertelde dat er aan het klooster een nieuw gedeelte was bijgebouwd en een Zweedse novice heeft bij haar intrede meters en meters kant geklost om de overgordijnen mee af te boorden.

Op de foto zie je een zuster met een “kroontje” zo wordt het hoofddeksel ginder genoemd als verwijzing naar de doornen kroon van Jesus, naast haar zit de novice haar kant te klossen. De afgewerkte kant ligt op een plateau vooraan het kussen.

Ik alleen mocht mee om een kijkje te nemen in het klooster maar mocht binnen geen foto’s nemen.

Het was een leuke belevenis!!

Later heeft zuster Bernadette de patroon van de gordijnkant nog opgestuurd.

Kantwerk : de torens van Stokholm

In Zweden wordt Vadstena beschouwd als hét kantcentrum bij uitstek maar ook in Blekinge, Dalecarlia, Hälsingland, Scania en Andermanland wordt kant geklost.

De kant uit Vadstena onderscheidt zich van de anderen omdat hij gemaakt werd voor de verkoop en daarom volgde men de Europese mode.

Al vanaf 1740 waren de vrouwen uit Vadstena “…heel begaafd en handig in het maken van verschillende soorten kant…”.

In de 18^de eeuw werd de fijne gaaskant met bloemmotieven geklost voor de damesklederen en de stropdassen voor heren.

In de 19^de eeuw gebruikte men de kant als kraag, manchetten en eveneens voor de folkloristische klederdracht uit de streek.

In het begin van de 20^ste eeuw was de kant vooral bestemd voor de afboording van lakens en prachtige tafelkleden. De kantwerksters behoorden tot de bevolking met een gemiddeld inkomen.

In de 20^ste eeuw kwam de impasse en er was geen vraag meer naar Vadstena kant. Het kantklossen verdween bijna volledig. De laatste 40 jaar wordt er terug kant geklost, puur als hobby.

Snelheid, tempo en een groot rendement waren een dagelijkse “must”.

Praten was verboden!!

Om het tempo aan te houden en de tijd vlugger te laten voorbijgaan, werd er gezongen. Meestal waren het volksliederen zoals bv “London’s burning”

Telkens opnieuw en opnieuw!!

Opperste concentratie was geboden en fouten werden niet toegestaan.

“Kantliederen” of “tellingen” werden er ook gezongen en de stilte tussen twee liedjes of tussen de strofen duurde zolang tot er 8 spelden gestoken waren.

Voorbeelden van “tellingen” :

Jack, be nimble!  (handig)

Jack, be quick !(snel)

Jack jump over the candlestick! (kandelaar)

Of

Pardon, mistress

Pardon, master

Pardon for a pin

If you won’t give us a holiday

We won’t let you in !!

In de “Geschiedenis van de Honiton kant”

heb ik de situatie in Engeland al beschreven. (zie archief van 05/01/2007)

Maar niet alleen in Honiton maar ook elders in Engeland wordt kant geklost.

De meest bekend zijn : Buckinghamshire en Bedfordshire.

Iedere streek ontwikkelde zijn eigen stijl en patronen.

In de streek van Buckinghamshire

klost men de “Bucks point”, een kant die nauw verbonden is met de Rijselse tulekant.

Men werkt op een rond kussen,net zoals wij, soms met een rol.

De typische klosjes zijn onderaan versierd met kleurrijke parels. Mooi maar niet bevorderlijk om snel te klossen.

In Bedfordshire

klost men een soort Cluny met veel vlechten en kunstslagen.Ook daar gebruikt men een zelfde rond kussen met geparelde klosjes.

Honiton

is gekend voor zijn hele, fijne kant vergelijkbaar met de Duchesse kant of fijn bloemwerk maar met specifieke vullingen in de motieven.

Het bolle Honiton kussen heeft welbepaalde afmetingen en is hard gevuld met stro. De klossen zijn puntig om het vele aanhaken te vergemakkelijken.