Overleven in de gevangenis

Op de eerste Arabische top in Cairo onder leiding van Nasser besluiten de Arabische landen om een organisatie op te richten die de Palestijnen in de vluchtelingenkampen kan organiseren.In die periode was Fatah, de gewapende arm van de Palestijnen volop aan de recrutering van jongeren begonnen om hen op te leiden tot echte strijders. De oprichting van de PLO had voor de Arabische landen vooral de bedoeling om de Palestijnen politiek te controleren.De eerste voorzitter was een diplomaat  Ahmed al- Shukayry. 

Atef wordt na zijn proces en zijn veroordeling tot 10 jaar effectief opgesloten in de gevangenis van Ashkelon,een drukke toeristenstad aan zee. De vele bezoekers aan de Romeinse opgravingen en de mooie stranden vermoeden helemaal niet dat een gevangenis voor politieke Palestijnse gevangenen buiten de toeristische gebaande paden staat.In Ashkelon kwam je terecht als je op een of andere manier te maken had met gewapend verzet tegen de Israeli. Als je krijgsgevangen gemaakt was bij incidenten of opgepakt was in grensconflicten of tot de Fedayeen- de gewapende Palestijnse verzetsstrijders- behoorde. Atef was niet voor het gewapend verzet,maar toch belandde hij in de gevangenis.

De oorlogen tussen de Arabische landen en Israel wordt een steeds zich herhalend refrein.Op 6 oktober 1973 vallen Egypte, Syrie en Irak Israel met een verrassingsaanval aan.Een weerwraak voor de nog steeds niet verteerde nederlaag bij de zesdaagse oorlog. Jordanie is er niet bij, zij worden door de Arabische landen verdacht van mee te heulen met Israel en dubbel spel te spelen.

Onderweg naar de eerste sessie van de akademiecursus dacht ik aan het skypegesprek met Atef gisterenavond. Na een leuk mosseldineetje met vriend Jan recht uit huis en zijn gezellin Marleen piepte ik nog even op Internet. Jawel, Atef was online zoals we eerder deze week hadden afgesproken. Ik vroeg hem nog 20 minuten geduld, zo kon ik mijn gasten op een propere manier buitenwerken. 

De bezetting van het Israelische leger in Nablus lokt reacties uit. Pubers dromen van heroische verzetsdaden om het leger uit hun stad weg te jagen. Atef en zijn vrienden spreken heimelijk over aanslagen. Maar daarvoor heb je explosieven nodig. Iemand weet dat je in een school in Jeruzalem aan de grondstoffen geraken. Maar het bleef bij plannen en dagdromen, niets werd geconcretiseerd.

Op 5 juni 1967 viel het Israëlische leger preventief Egypte aan. De Egyptische luchtmacht werd volledig vernietigt, de Sinai woestijn veroverd, Oost-Jeruzalem en de West-bank werden aangevallen en Jordanie verslagen, Syrie volgde binnen de twee dagen. De Blitzkrieg roept herinneringen op aan andere oorlogen, ondermeer hoe Saddam Hoessein en Irak aangepakt werden jaren nadien. Moshe Dayan wou de Golan “om economische reden”, Ehud Barak voor de “cruciale waterreservoirs”, Netanyahu voor “Israël’s veiligheid en verdediging” en Sharon omdat “het deel uitmaakt van het Bijbels land”. Alle redenen speelden een grote rol in de geschiedschrijving en de na-oorlogse propaganda. De koude oorlog was volop aan de gang. De wereld werd in twee kampen opgedeeld: het Westen en de Communistische landen. Israel kreeg volop de steun van het Westen, De Arabische landen konden op Rusland rekenen. De USA concretiseren en consolideren de Israelische wapenindustrie en Israel ontwikkelt zelf zijn kernwapens. Na de oorlog is er voor het eerst sprake om via het oliewapen het Westen in problemen te brengen. Opvallend is dat Israel in de korte oorlog als redenen voor de gebiedsuitbreiding terugrijpt naar het Oude testament en daarmee aangeeft dat het de grenzen van Israel gelijktrekt met het “beloofde “land;, de verovering van Oost-Jeruzalem en de Klaagmuur en De grot van Joshua. In de mythevorming rond de oorlog is er sprake van wonderen,waarbij het Israelische leger duidelijk op Gods steun kan rekenen in de strijd. Gott mit uns !

Atef wordt stilaan bewust. Hij ontdekt dat Palestina recht heeft op een eigen staat door naar de radio " The voice of the Arabs" te luisteren. De Pan-Arabische boodschap, het anti-imperialisme en de aanvallen op het Franse en Britse kolonialisme krijgen gehoor. De toespraken van Nasser en de liedjes van Umm Kulthum worden studiemateriaal voor de jongeren in Nablus en Palestina.

De Hashemieten waren een invloedrijke familie uit Mekka, rechtstreekse afstammelingen van Mohammed. Daardoor konden zij aanspraak maken op Jordanie. Maar hun droom om een groot rijk - van Irak tot Palestina- te stichten werd door de Westerse mogendheden Frankrijk-Duitsland Groot-Britannie gedwarsboomd. Zij verdeelden het Midden-Oosten in kleine landen onder elkaar.

Jaarlijks hebben wij de gewoonte om met Opa en Oma een trip te doen: kwestie van hen nog een vakantietje te bezorgen. Zij waren gewoon veel te reizen, de jaren maakten hun mobiliteit beperkter. Na Nederland, Duitsland en Luxemburg viel de keuze dit jaar op Frankrijk. Wij zoeken een bestemming van 300 km afstand van onze streek, met een passer kom je dan in Reims en de Champagne-streek. Wij huren een gite bij Sylvie en Eric in Cramant,een dorp waar iedereen ongeveer zijn brood verdient met Champagne maken. Eric deed een poging om burgemeester te worden,Sylvie bouwde een gite uit. Met kunst en smaak.
Een plaatselijke Champagneboer ontvangt ons om een didactisch verantwoorde uitleg  over hoe en wat van Champagne maken. Bruno Ojance is een belangrijke figuur in Cramant: hij kondigt aan wanneer de druiven mogen geplukt worden aan de andere boeren: meteen de werkregeling voor iedereen in het dorp. Hij praat gedurende twee uur met passie over alle aspecten van de champagne: hoe een opstand van de champagnewerkers in  1911 ervoor zorgde dat er alleen nog met druiven uit de streek van Reims Champagne mag gemaakt worden en niet langer met druiven uit andere streken in Frankrijk, dat het glas zorgt voor de bubbles, dat champagne vier jaar oud is wanneer deze verkocht wordt,dat je champagne best drinkt op 8 graden en koelt in een ijsemmer met ijsblokjes en dat je dus beter diepvries en frigo achterwege laat... tot we zijn champagne proeven.
 Reims, de voormalige hoofdstad van het Frankenrijk en de kathedraal krijgen een bezoekje. De stad waar Clovis zich bekeerde en meteen een goddelijke statuut kreeg wordt gedomineerd door de kathedraal. Buiten de gedrochten aan de ingang en de glasramen van Chagall achteraan, eerder een toeristtrap van formaat. 
De grote Champagnemerken slaan zich blijkbaar prima door de crisis, voor de kleine boeren daalt de verkoop en moeten ze noodgedwongen hun overige hectaren aan de grote bekende merken verkopen. Misschien moet iedereen zich minder door het prestige,maar iets meer door de kwaliteit en de echtheid van de kleine champagneboer laten inspireren.

Jamal had TBC, hij overleed op 36-jarige leeftijd in het UNWRA ziekenhuis Hassan Taher van Nablus.De toestanden in het ziekenhuis waren schrijnend: overvolle kamers,lange wachttijden voor de patienten,overwerkte dokters, weinig medicijnen. Maar de behandeling en de opname waren gratis.De doodsoorzaak van Atef's vader was een gebrek aan antibiotica en vaccins. Maar ook de armoede en de slechte levensomstandigheden waarbij TBC als een schim steeds aanwezig is.Tuberculose was een zeer besmettelijke ziekte en betekende dikwijls de dood. Een beetje zoals Aids vandaag.¨Patienten werden dan ook geisoleerd en konden geen bezoek ontvangen. In het geheugen van Atef blijft het niet kunnen bezoeken van zijn stervende vader met een fles melk onuitwisbaar.

De grootvader van Atef kreeg van de toenmalige Britse kolonisten van Palestina in 1947 een paspoort waarop stond dat hij een Palestijnse burger was.Het paspoort is opgesteld in Arabisch,Frans en Engels.

Atef werd op dinsdag 3 januari 1950 geboren in het al-ittihad ziekenhuis in Nablus. Het was koud, bitter koud en er lag zelfs sneeuw. Zijn bleke huid en zijn blonde haar beklemtoonden de barre weersomstandigheden. Toch slachtte vader Jamal een schaap: het was de derde zoon van de vier kinderen. Atef zelf weende,net als alle pasgeborenen. Officieel was Atef nu een onderdaan van het Jordaanse koninkrijk. Hij had een Jordaans paspoort. Hij zou gans zijn leven in Nablous blijven.

Het schaap staat reeds eeuwenlang voor reinheid,onschuld maar ook voor volgzaamheid. In de drie boekgodsdiensten is het offeren van een schaap of lam een belangrijk gebeuren. Toen God aan Abraham vroeg om zijn zoon te offeren,nam hij genoegen met een schaap. Het jaarlijkse offerfeest blijft tot op vandaag een belangrijk feest in de Islam. Het slachten van een schaap volgens de voorschriften is een dure zaak. Eveneens wordt het schaap in drie delen verdeeld: een deel voor de familie,een deel voor de buren en een deel voor de armen.Bij de geboorte van een kind wordt eveneens een schaap geslacht en gegeten. Voor het volbrengen van de offers in de Islamitische rite wordt een ram geslacht. Daarom is het meestal een lam, eenmaal een schaap geslachtsrijp is en gedekt heeft, ontstaat het risico dat het lamsvlees stinkt omdat het sap van de teelballen in het vlees gedrongen is. 

Zoe is de naam van onze tien dagen jonge kleindochter, een wolk van een baby van Sevie en Bram.Wij zijn op bezoek in Manchester en kozen voor een airb&nb-logement: vriendelijk voor de portemonnee, bij de plaatselijke bevolking, familiaal, kortom zoals we zelf graag reizen. De realiteit bleek anders:geen voorbeeld van orde en netheid,een ietwat mensenschuwe en onzekere gastvrouw,een karig ontbijt en de beloofde fietsen waren er maar het paste niet om ze te gebruiken. 

Jamal en Subhiyah Saad, de ouders van Atef, woonden na hun officiële huwelijk in een herenhuis met zicht op de zee in de luxueuze wijk van Jaffa: Ajami. Ajami was eeuwen geleden gesticht door Maronitische christenen en had zijn multi-cultureel en tolerant karakter bewaard. Jamal’s vader was schapenverkoper. Hij verkocht en kocht schapen in de ganse regio, tot in Syrie en Libanon. De familie werd er rijk door.

Bloedsinaasappelen zonder pit. De westerse beeldvorming over luie Palestijnen en de joodse kolonisten die de dorre woestijn vruchtbaar maakten. De realiteit en de geschiedenis zoals altijd herschreven door de overwinnaars en de veroveraars. Vol van leugens en halve waarheden. De Nakbah is er zo een. 

Suzanna stond krampachtig te kijken naar de overkant van de Leie. In de Wikings, een oud sportterrein waren enkele nieuwe barakken gebouwd om de verdachten van de collaboratie voorlopig  onder te brengen, tot een speciale rechtbank zou oordelen over schuld en onschuld. Suzanna had lang getwijfeld of ze wel zou komen, maar de vlinders in haar buik waren sterker dan haar redelijke overwegingen. Marcel was in de na-oorlogse verwarring en het tumult snel opgepakt. Het feit dat de terugtrekkende Duitsers een paar Waregemnaars neerschoten, die iets te vroeg de Belgische vlag hadden gehesen, gaf de witte brigade volmacht om iedereen die verdacht was van collaboratie aan te houden. Ook onschuldigen. Of sympathisanten van de Duitse bezetters of de Vlaamse zaak. In de verte zag  Suzanna een jonge man verlangend naar de overkant dromen. Was het Marcel of een andere man? Ze greep haar witte zakdoek en wuifde heen en weer, de man wuifde terug, alle mannen wuifden terug. Een hilarische situatie. Een beetje ontgoocheld keerde Suzanna op haar stappen terug, dit was geen leuke ervaring.

 

Aan tafel bij pastoor Tanghe

De wijn was voortreffelijk. Kalfslapjes, bloemkool en aardappelen. De meid van pastoor Tanghe was een voortreffelijke kokkin. Niks speciaals, geen haute cuisine, maar echte boerenkost. Tony Herbert sprak tussen de verschillende eetbedrijven tot de pastoor:” Meneer pastoor, het wordt stilaan tijd om de komende verkiezingen eens aan te kaarten in uw zondagspreek. De gemeenteraadsverkiezingen hebben de Christelijke werkervereniging aan de macht gebracht. Dank zij onze steun, de Christelijke werkgevers werd Majeur burgemeester van Kortrijk. Maar ook de goddeloze socialisten deden het goed en behaalden zes zetels. We moeten de parochianen waarschuwen voor die atheïsten. We mogen de weg van Menen niet op gaan waar de socialisten met Debunne baas zijn. Voor het te laat is, moeten we alles in het werk stellen om de katholieken de verkiezingen te laten winnen. Als het nodig is moeten we zelfs als één katholiek blok,arbeiders,boeren,middenstanders en patroons  samen in een partij opkomen bij de verkiezingen.”

Marcel Vandekerkhove ziet het op dezelfde manier: “ Eerwaarde, U kent toch ongetwijfeld ook de moeilijke situatie waarin we nog steeds verkeren. We staan aan de vooravond van belangrijke gebeurtenissen. Het is nog steeds crisis en internationaal nemen de spanningen alsmaar toe. Ook in Kortrijk organiseren de Vlaamsnationalisten zich. Een deel van onze beminde parochianen bezwijkt voor de lokroep van de flaminganten. Zij keren zich af van ons geloof ”

Pastoor Tanghe kijkt peinzend en stuurs voor zich uit. Hij ontvangt niet zo graag richtlijnen voor de zondaagse preek. Maar hij bedenkt dat hij misschien handig van de situatie kan profiteren en laat nog een flesje wijn opentrekken. Veel praten zal niet helpen, zegt hij. We moeten iets doen om het vertrouwen terug te winnen. Moesten we nu een fonds voor de arme, meest begaafde kinderen oprichten zodat ze verder kunnen studeren? Met jullie hulp en financiering. Het bestaande fonds van de stad is een druppel op de hete plaat en ondersteunt de studerende kinderen slechts met een kleine som,zelfs niet genoeg om de studieboeken te betalen. Herbert en Vandekerkchove zien het zitten. Aan wie had meneer pastoor gedacht ?

Pastoor Tanghe had aan zuster Geraldine de resultaten van de meisjes uit het 8°studiejaar opgevraagd. Op de eerste plaats stond Suzanna met 98%, een meisje uit het arbeiderskwartier. In het voorbereidend jaar van de normaalschool van Tielt was er nog plaats. De tafel werd afgediend, dikke sigarenwolken vulden de pastorij. In de verte weerklonken de eerste mortierschoten. De tweede wereldoorlog was op komst.

 

De normaalschool

Vol hoop en verwachting stond Suzanna voor de grote poort van de normaalschool te Tielt. Hier kwam haar kans om uit de armmoedige wereld van thuis te ontsnappen. De wereld zal vol vuur en vlam,spannend te wachten op nieuwe en betere tijden. De poort van de normaalschool sloot en de inwonenden hoorden niks van het verre oorlogsgedruis. Woekerhandel en gesjacher met boter over en weer de grens hielpen de Kortrijkzanen overleven. In de normaalschool brachten boerenmeisjes-studenten de voeding in manden van thuis mee. Het leek of het geen oorlog was. Suzanna bracht om de drie maand de schoolrekening en haar resultaten bij pastoor Tanghe. Hij lachte tevreden, Suzanna zou het ongetwijfeld tot moeder overste in een klooster schoppen en haar hart aan de Heer schenken. Zijn investering en de investering van de rijke kortrijkzanen was een goede zet: die onderwijzeres zou het schooltje van de parochie gratis en kosteloos groot maken. Suzanna was begaafd, enthousiast en een beetje naïef-idealistisch. Allemaal eigenschappen waarmee je een mooie loopbaan in het onderwijs kan maken. Suzanna was zo ijverig dat ze tijdens de vakantie leergangen volgde om een tweede diploma lichamelijke opvoeding te behalen. In de gouden kooi van de normaalschool was de oorlog ver weg. Een hartsvriendin Clara zorgde voor de eerste contacten met de georganiseerde kajotstersbeweging. Het was een uitvlucht om niet regelrecht naar een nonnenbestaan gevoerd te worden. De twijfel om de bruid van de heer te worden was meteen gezaaid: Cardijn inspireerde de arbeidersjeugd tot inzet voor de aarde, niet voor de hemel. En dat was geen zonde….

 Waregem

Suzanna was 21 en pas afgestudeerde onderwijzeres. Haar opdracht bij de zusters Toeloose nam haar volledig in beslag. Het was haar eerste job, ze wou het dus super goed doen. De zusters Toeloose hadden vanuit een klein borduurwinkeltje de eerste technische school voor meisjes opgericht. De borduurschool groeide uit tot een naaischool met de hulp van deken en bisschop. Suzanna moest bij juffrouw Toeloose slapen, zij had hartstoornissen en was bang eenzaam te sterven. De weekdagen waren gevuld met godsdienstrituelen van de ochtendmis tot het avondgebed. Suzanna zat in een semiklooster, een poging om haar alsnog binnen te rijven als non en religieuze. Zo was er ook begeleiding voorzien door een geestelijke. De paters Oblaten in Waregem vervulden de functie van geestelijke begeleider. Jarenlang zou Suzanna bijna eenmaal per maand in een persoonlijk gesprek haar vragen, haar twijfels voorleggen aan een pater Oblaat. Deze begeleider nam haar figuurlijk bij de hand en loste alle mysterieuze en gevoelsproblemen op.

Gevoelens,  zoals elk jong meisje bruiste het van binnen bij Suzanna. Op zondagnamiddag speelde een accordeon in een verlaten garage. Een paar meisjes dansen het einde van de oorlog in,.in de armen van pretmakende jongeren, die aan de mobilisatie hadden kunnen  ontsnappen. Daar leerde Suzanna Marcel kennen op een mooie zondagnamiddag in de weinige vrije tijd waarover ze beschikte. Dansen was Suzanna haar regel niet, wel urenlang praten over de ernstige dingen in het leven. Marcel zag het zitten, een onderwijzeres was goed voor de opvoeding van de kinderen. Alleen, hij had een klein beetje zijn voorbije Vlaams idealisme tegen. Nog voor het echt aan was met Suzanna werd hij opgepakt. Voor en tijdens de oorlog had hij in zijn jeugdige overmoed gedweept met de Vlaamse zaak, met de Vlaamse idealen. Een paar cafédiscussies aan de toog, geen echt engagement. Maar genoeg voor de Waregemse witte brigade om hem manu militari naar de Wikings te brengen.

 

 

Toen viel een bom

Bij de bevrijding van Kortrijk bombardeerden de geallieerden nogal fors, waarbij er heel wat bommen op verkeerde plaatsen en burgerdoelwitten terechtkwamen. Een Kortrijkse school in de Recolettenstraat werd getroffen en acht zusters verloren het leven en belandden regelrecht in de hemel. Bij gebrek aan onderwijzend personeel werd Suzanna een plaats aangeboden door pastoor Tanghe. Voor Suzanna het einde van een Waregemse periode en de terugkeer naar het ouderlijk huis. De afspraken met Marcel werden vervangen door Kajotsteractiviteiten op zaterdag en zondag. Via een toekomstige kloosterzuster werd ze gekoppeld aan haar nieuwe man. Een huwelijk dat niet meteen de vurige liefde bracht waar ze naar smachtte.

Maar Marcel is niet vergeten. Op 88-jarige leeftijd droomt Suzanna nog steeds van Marcel. Zij discussieert met hem in haar hart: “ Ja Marcel. Je koos er voor om verder in de politiek te gaan. Welwaar in de CVP en als burgemeester van Ruislede. Nee, je had niet de moed om mij een tweede keer ten huwelijk te vragen. Je hebt me al die jaren niet opgezocht. Toch werd het warm in mijn hart als ik aan je dacht. Spijtig, ik had je moeten zoenen, je in mijn armen moeten nemen. Dan had ik een ander leven gehad, met minder zorgen en wellicht met meer liefde…”

 

De Vlaamse regering had zich tot doel gesteld om het onderwijs grondig te hervormen in zijn regeerperiode. Niet slecht: onderwijs moet nu en dan eens veranderd worden,want doelstellingen, eindtermen en al wat ze ondertussen hebben uitgevonden moet nu en dan eens getoetst worden aan wat er in de werkelijke schoolrealiteit gebeurd. Voila, dat is wat we de laatste dagen op onze nieuwssites geserveerd kregen. Een beetje in tegenstelling tot het protest tegen de Gas-boetes,op facebook.

Peter Verlinden hield gisteren een lezing voor de Noord-Zuidraad te Harelbeke onder de titel: " De schizofrene Congolezen". Vanuit zijn anthrolopologische studies zou hij een verklaring geven waarom een zo rijk land als Congo er niks van bakt. Zijn uitgangsvraag klonk veelbelovend: Hoe is het zo ver kunnen komen dat in een van de rijkste landen ter wereld de grootste armoede heerst en dat in een arm land als Belgie wij zo rijk zijn ?