STILLE TIJD

DE LAMP EN DE SPIEGEL

Iemand beklaagde zich erover dat hij bij andere mensen zo weinig liefde opmerkte. 'Wat is er veel liefdeloosheid onder de mensen.' En met veel voorbeelden kon hij de juistheid van zijn mening aantonen.
De man met wie hij sprak, haalde het voorbeeld aan van de lamp en de spiegel. Hij vroeg de ander of hij in het donker veel van een spiegel kon verwachten. De man begreep deze vraag niet en hij vroeg: 'Wat heeft een spiegel nu met liefdeloosheid te maken?' 'Wel', zei de ander, 'als je een lamp in de hand hebt en je schijnt ermee in de richting van een spiegel, dan lijkt het net alsof die lamp op jezelf is gericht. Want de spiegel kaatst het licht terug. Zo is het ook met de liefde. Als je je eigen liefde op anderen richt, dan blijken de anderen spiegels te zijn. De liefde die jij uitstraalt, wordt teruggekaatst naar jou. Dan zul je overvloedig door hun liefde verwarmd en verlicht worden.'
Dit was een belangrijke les voor de man die geen liefde bij anderen kon opmerken - en voor ons.

IK GA TOT DAAR

Voor de Joden een bekend plaatje: schapen van diverse kudden in een schaapskooi. De deurwachter laat alleen herders binnen. Elke herder kent zijn eigen schapen en de schapen herkennen hem aan zijn stem. Hij gaat hen voor om goede weiden te zoeken. In de avond brengt de herder hen in veiligheid: achter een stenen omheining met daarin een opening. Hij is zelf de deur: de schapen gaan tussen zijn benen door naar binnen, zodat hij ze kan tellen en verzorgen. De goede herder is de deur naar eeuwig leven. Bij Hem is het leven van een bijzondere kwaliteit.

OP REIS.

Een egaal wolkendek schuift langzaam voorbij. De wisselende grijstinten, donker en ietsje minder donker, verraden dat er beweging in zit. Regen tikkelt tegen het glas, bij een windvlaag iets nadrukkelijker. De zomer lijkt voorbij, nog voor ze is begonnen. Voor me ligt 'Het journaal van de Takebora' - het reisverslag van de eerste Nederlander die een poging deed in zijn eentje om de wereld te zeilen. Soms droom ik van zo'n wereldreis. Als dat schip met geld nu eens echt zou binnenvaren...

Wat maakt reizen nou zo leuk? Is het eigenlijk wel zo aantrekkelijk als het lijkt? Op de drempel van mijn zomervakantie schijnt de zon altijd. Want als de zon zich, net als nu, achter de wolken verschuilt, dan zoek ik haar wel op. Maar als reizen noodzaak wordt, gedwongen? Zo'n solozeiltocht is dat, zodra je op zee zit, in elk geval wel. De afvaart was een keuze, maar daarna, in die storm, na nachten zonder slaap, misselijk van het stampen en rollen, kun je de reis niet meer eventjes onderbreken. Midden op de oceaan zijn geen havens. Natuurlijk: ook voor vakantiereisjes wordt geen pleziergarantie gegeven - er zijn verzekeraars en televisiemakers die daar flink geld mee verdienen - maar er zijn reizen waarvoor geen enkele terugkeergarantie geldt, die onverzekerbaar en desondanks onvermijdelijk zijn. Mijn leven, bijvoorbeeld.enlijk staan er van dit type reizen maar een paar dingen vast: ze beginnen, ze eindigen en mijn inbreng is gering. Kleiner in elk geval dan ik vaak suggereer of zou wensen. Mazzelaars, die om de een of andere reden veel vaker op het Westelijk halfrond wonen, kunnen het zich veroorloven te denken dat het leven maakbaar is. Maar hoe terecht - in het licht van de rest van het mensdom en de geschiedenis - is dat?

En is op deze manier reizen altijd leuk? Gaat het goed? Wil ik het wel? Regelmatig stellen mensen dat soort vragen en het antwoord is, al even regelmatig, 'nee'. En dan?

Het grote verschil tussen mijn levensreis en alle andere reizen is natuurlijk dat ik er niet zelf mee begonnen ben. Van alle reizen was deze het meest onontkoombaar. Daar moet dan toch wel een heel goede reden voor zijn, en anders is het waanzin.

De Bijbel heeft hier heel opmerkelijke dingen over te zeggen, namelijk dat we geschapen zijn met een doel, een positieve bestemming, volgens Gods ontwerp en plan.

Als dát waar is, wordt leven een ontdekkingsreis en is het onderweg zijn veel belangrijker dan de angstvallige vraag of ik míjn doelen wel haal en of míjn dromen wel uitkomen. Het is veel spannender en bevredigender - niet persé gemakkelijker - om te ontdekken wat God precies voor mij in gedachten had. Saai? Nooit, echt nooit. Integendeel. Jezus is een Metgezel die me leert hoe ik een zegen kan zijn, een Gids die me loodst als het moeilijk is. Ineens is er midden op de oceaan toch een haven. Met Hem ben ik in wezen onschendbaar, wat er onderweg ook gebeurt. Er is altijd een uitweg. Ik leer wat het betekent om de reis van mijn leven te maken en de aankomst is gegarandeerd. En u?

De regen tikkert onverminderd tegen het vensterglas en ik vraag me af of de zomer in het water vallen zal. Het zit er voor een arme schrijver niet in om naar het buitenland te gaan dit jaar. Ik vind het best. Ik heb binnen nog genoeg te doen.

Als Deze niet van God was, zou Hij helemaal niets kunnen doen.

Helemaal alleen gaat de blindgeborene de confrontatie met de farizeeën aan. Als ze hem vragen om God de eer te geven - dan dóet hij dat. Dit kan immers niet anders dan echt Gods werk zijn! Als hij hen vraagt of ze ook discipelen van Jezus willen worden, schelden ze hem uit. Ze moeten hun onwetendheid belijden en met kinderlijke eenvoud zet hij hen te kijk. Zijn redenering is te eenvoudig - en daarom ook zo waar. Als deze niet van God was gekomen, had Hij niets kunnen doen. Dit is de farizeeën te machtig. Hooghartig zetten ze hem te kijk als zondaar - hij was immers blindgeboren! Maar die gedachtegang had de Heer Jezus nu juist doorbroken.

Wat zegt u van Hem, omdat Hij uw ogen geopend heeft?

Ongetwijfeld was de blindgeborene verbaasd en blij om te kunnen zien. In deze geschiedenis zien we zijn ogen steeds verder voor de waarheid open gaan. Dat geldt helaas niet voor de farizeeën: zij hadden hun eigen invulling van wat er wel en niet op sabbat mocht - geheel volgens de traditie. Ruimte voor wonderen en bewogenheid met mensen was er daardoor niet zo veel. Het helpt niet als ze proberen om het wonder te ontkennen: iedereen kon zien dat het waar was - al schuiven de ouders de verantwoordelijkheid liever van zich af. Alleen de blindgeborene is zonder angst. Maar hij heeft dan ook echt iets bijzonders meegemaakt - en dan heeft een vraag naar wie Jezus is een heel persoonlijke lading gekregen.

Eigen hart.

Ieder die zijn eigen hart heeft leren kennen, weet dat wij mensen voor God geen enkel recht kunnen laten gelden. Alles wat we van Hem ontvangen, is onverdiend: genade. Maar daar staat tegenover dat Hij zijn Naam verbonden heeft aan zijn volk. Dat gold in het verleden voor Israël. Ook al hebben ze het heel vaak verbruid, telkens maakte God duidelijk dat Hij hen niet loslaat. Ook nu nog is er een belofte van herstel voor zijn volk Israël, zoals de profeten ons verklaren.

Van ons verlangt Hij een oprecht geloof in de Heer Jezus, voordat Hij ons, gelovigen die niet uit Israël maar uit de heidenen zijn, tot zijn kinderen rekent. Er is een geestelijke wedergeboorte nodig. Maar dan mogen we ook op Hem rekenen. Vergis u overigens niet in uw vijanden. Het echte gevaar komt niet uit de loop van een geweer. De vijand valt ons aan en maakt daarbij gebruik van alcohol, seks en de media, en stimuleert onze jaloezie en trots en onderlinge geruzie. We hoeven voor deze vijand niet op de loop te gaan, maar bedenk wel: we kunnen hem zelf niet aan. Als we tot God roepen, komt Hij ons te hulp en als we op Hem vertrouwen, moet de vijand afdruipen.

Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht van de wereld.

We willen graag iemand de schuld van onze narigheid geven. Wie heeft er in dit geval schuld aan de blindheid van deze man - de ouders, de maatschappij, de man zelf - of God? Dat is een verkeerde vraag. Je zou wat anders moeten vragen: wat wil God eraan doen?

Deze man heeft de zon nooit gezien, maar nu gaat de Heer Jezus bewijzen dat Hij inderdaad het licht van de wereld is. Tegelijk zal nu duidelijk worden wie er eigenlijk ziende blind zijn.

Hoelang de blindgeborene overigens heeft moeten wachten, weten we niet. Maar zodra Hij langs komt, is het wachten voorbij - al moet hij nog wel even gehoorzamen en zich gaan wassen. Zo is het ook op wereldschaal: als Hij komt, wordt de verlossing werkelijkheid. Op Hem wachten wordt beloond.

Voor Abraham werd, ben Ik.

Niemand van de aanwezigen kende Abraham persoonlijk, niemand had hem ooit ontmoet - behalve God Zelf. Hij was hier aanwezig. In het 'ben Ik' (eigenlijk 'Ik ben') herkennen we de ontmoeting van de Heer met Mozes - en hier is Hij. Begrijpen de aanwezigen dit?

Hij kende niet alleen Abraham, Hij kende de Vader en als mens deed Hij precies wat de Vader vroeg, als enige op aarde. Opnieuw biedt Hij iets geweldigs aan: leven waar de dood geen vat op heeft. Eeuwig leven.

Abraham had daar naar uitgezien en had geloofd dat Hij komen zou om het waar te maken. Wij kunnen erop terugkijken en geloven dat Hij daartoe gestorven is en weer is opgestaan. Toen en nu: het gaat erom dat je gelooft dat de Zoon ons het leven van de Vader geven wil!

de waarheid zal u vrijmaken.

Het is niet altijd leuk om de waarheid onder ogen te zien, maar het is wel de eerste stap naar een werkelijke bevrijding van ons eigen ik. Dan blijkt wie we zijn: slaven van de zonde. We zitten vast in onze slechte gewoontes - al is dat soms alleen zichtbaar voor wie in onze gedachten kan kijken. En hier blijkt dat Hij dat kan!

Misschien denkt u dat Hij hen veroordeelt? Nee, Hij biedt ze juist iets kostbaars aan: bevrijding. Maar dan moeten ze eerst erkennen wie en wat ze zelf zijn en wie Hij is. Dan komt ook de overgave: ik kan het niet zelf, wilt U het doen? Dan kan Hij aan het werk om de slavernij te breken. Wanneer dan de Zoon u vrijgemaakt heeft, zult u werkelijk vrij zijn.

Ik ben van boven.

Het is onbegrijpelijk dat er nog steeds mensen zijn die Jezus beschouwen als een groot leraar. Iemand met zulke pretenties als wij vandaag in ons gedeelte lezen, maakt zichzelf daarvoor toch veel te groot? Als het waar is wat Hij zegt, dan is Hij totaal anders, een mens, maar tegelijk meer dan een mens. En als het niet waar is, kun je Hem moeilijk een 'goede leraar' noemen. Dan is er op zijn minst sprake van grootheidswaan.

Als wij met ons hart naar Jezus luisteren, horen wij dan waarheid en goedheid? Als dat zo is - en miljarden mensen hebben al erkend dat het inderdáád zo is - dan is Jezus wat Hij zegt te zijn. Van boven. Hij is de 'Ik ben'.

Ik ben het licht van de wereld.

Licht is nuttig. Het helpt je de weg te zien, je kunt waarnemen waar je heen gaat, het helpt je bij het oriënteren. Voor iemand die onderweg is naar een bestemming is licht een noodzaak.

Deze beide kanten zitten ook aan de Heer Jezus, die het licht is in ons leven. Hoe functioneert zijn licht bij ons?

Ik veroordeel u ook niet.

Niet veroordelen is moeilijk. Veel christenen die dit gedeelte lezen, zien eigenlijk in de toevoeging die de Heer geeft 'Ga heen, zondig van nu af niet meer' eigenlijk tóch een soort veroordeling. Hij zegt immers wél dat het zonde was! Wat de Heer zegt is natuurlijk geen verborgen veroordeling, het is een liefdevolle bemoediging voor de toekomst, zonder over het verleden te oordelen. Zo kan het dus: bemoedigen zonder te veroordelen. Laten we niet te snel zeggen dat wij dat ook doen, want het is écht heel moeilijk!

U bent goden.

De 'goden' waarvan in deze psalm sprake is, zijn de machtigen en de heersers. Degenen die beslissen over anderen, die rechtspreken, maatregelen nemen, wetten uitvaardigen. Zij hebben macht, en in het uitoefenen daarvan worden zij geleid door geestelijke machten waarmee zij in verbinding staan. Zijn die geestelijke machten achter de leiders van het volk demonen, afgoden, dienaren van de duisternis? Of laten de leidslieden zich leiden door de levende God, door de Heilige Geest, door de Bijbel? De Bijbel geeft ons niet voor niets opdracht om te bidden voor hooggeplaatsten (1 Timoteüs 2:2).

Ondertussen zou dit ons ertoe kunnen verleiden om deze psalm uitsluitend op anderen toe te passen, en niet op onszelf. Het is daarom goed om ons te realiseren dat wij allemaal macht uitoefenen. In een huwelijk tussen man en vrouw, in een gezin, tussen vrienden, in de werkkring, in de kerk. We zijn nooit mensen die alleen maar macht ondergaan, maar we oefenen die ook uit op anderen. Door woorden, door druk uit te oefenen, door dwars te zijn of juist vooruitstrevend, door een beroep te doen op de goede wil of de Bijbel of op maatschappelijke gebruiken. Allerlei methoden gebruiken wij om mensen dingen te laten doen. Op zichzelf is dat niet verkeerd. De vraag is of wij het in alle eerlijkheid doen, met de goede geestelijke gezindheid van nederigheid, met de doelstelling het beste voor anderen te bereiken. Of gebruiken wij onze macht om onze eigen belangen te dienen, en er het beste voor onszelf uit te halen? In dat laatste geval zijn wij niet anders bezig dan de machthebbers van de wereld die worden geïnspireerd door duistere geestelijke machten. Wij zijn dagelijks een onderdeel van diezelfde strijd!

'SCHIJN IN MIJ, SCHIJN DOOR MIJ'

In een museum stond een prachtig model van een bekende kathedraal. Maar het was bedekt met stof van jaren en niemand bewonderde het, hoewel het op zichzelf een kunstwerk was. Tot op een dag een medewerker van het museum de kathedraal vanbinnen en vanbuiten eens goed schoonmaakte en er een lamp in plaatste. Het licht liet de prachtige binnenkant van de kathedraal zien en ook de gebrandschilderde ramen werden nu pas echt goed zichtbaar. Vanaf die dag bleven alle bezoekers staan en bewonderden het kunstwerk. Het licht dat van binnenuit was gaan schijnen, was de oorzaak van deze grote verandering. Wij zingen in een lied: 'Schijn in mij, schijn door mij.' Als wij gereinigd zijn door het bloed van de Heer Jezus, dan vindt er bij ons een grote verandering plaats. Dan wordt ons lichaam een tempel van de Heilige Geest. Dan komt het licht van de Heer Jezus in ons en wordt door ons zichtbaar. Dan valt de aandacht niet meer op ons, maar de Heer Jezus wordt zichtbaar door ons. En niet wij, maar Hij wordt bewonderd.

Komt de Christus dan soms uit Galilea?

De bijbelgetrouwe luisteraars hadden een serieus probleem. Ze wisten uit hun bijbel waar de Messias vandaan zou komen, en dat klopte niet met wat ze over Jezus dachten te weten. Wonderlijk: hun bijbelkennis lijkt hen in de weg te staan. Maar het probleem was niet de vervulling van de bijbelse belofte, het probleem was hun eigen kennis over Jezus. Zij dáchten te weten waar Hij vandaan kwam. Op dezelfde wijze moeten ook wij onze eigen meningen af en toe goed relativeren. De Bijbel is wel onfeilbaar, maar wat wij ermee doen en wat wij eruit concluderen, zou wel eens beïnvloed kunnen zijn door óns feilbaar denken.

Ik ken Hem.

HET OPEN VERHAAL

De Heer Jezus heeft het verhaal verteld dat meestal de gelijkenis van de verloren zoon genoemd wordt.

We weten wel dat niet die zoon de hoofdrolspeler uit dat verhaal is, en ook niet de eigengerechtige oudste zoon, maar de vader: 'Toen hij nu nog veraf was, zag zijn vader hem.' De vader zag, hoewel hij nog ver weg was, dat het de zoon was naar wie hij alle dagen had uitgekeken.

Het lijkt of het verhaal niet helemaal af is. Want de oudste zoon, die zich zo verongelijkt voelde en zo'n goeie dunk van zichzelf had, wilde niet naar binnen gaan. Wat gaat hij nou uiteindelijk doen? Komt hij binnen of blijft hij koppig buiten staan? Het staat er niet. Waarom niet?

Omdat jij, die het zo goed met jezelf hebt getroffen, die zoveel succes hebt en zo geslaagd bent in het leven, en dat zelf ook zo goed weet en waardeert, omdat jíj die vraag voor jezelf moet beantwoorden.

  God geve het! - door van je voetstuk af te stappen en naar binnen te gaan, om daar naast je broer, je zuster, je weet wel wie, te gaan zitten!