Diagnose

• Ben je jonger dan 50 wanneer je voor het eerst anaal bloedverlies hebt, raadpleeg dan je huisarts. Die hoort je grondig te ondervragen om de oorzaak van je probleem te achterhalen.
  Daarnaast moet de dokter zeker naar de anus zelf kijken. Hij of zij kan ook een proctoscopie uitvoeren. Dat is een onderzoek van de endeldarm met een korte metalen buis. Als je dokter je niet op zijn minst uitwendig onderzoekt voor je een aambeienzalf voorgeschreven krijgt, raadpleeg dan iemand anders.
  
• Ben je 50 of ouder, dan is een volledig inwendig onderzoek van de dikke darm, een coloscopie, aanbevolen. Voor alle zekerheid.

Pas op je tellen!

Er is geen enkel oorzakelijk verband tussen aambeien en darmkanker. Aambeien kunnen nooit ontaarden tot darmkanker en ze maken je er ook niet vatbaarder voor. Maar de symptomen lijken wel op elkaar. Anaal bloedverlies kan immers ook veroorzaakt worden door een tumor hogerop in de darm of door een poliep. Die laatste is op zichzelf wel onschuldig maar kan op termijn ontaarden tot kanker.

Laat daarom ieder nieuw en voor jou onbekend bloedverlies grondig onderzoeken. Zeker als je:

• ouder bent dan vijftig en/of familieleden met ernstige darmziekten hebt.
• een verandering in je stoelgangpatroon opmerkt: vaker obstipatie of diarree dan vroeger
• plots teerachtige of zwartbruine stoelgang hebt
• buikpijn hebt
• vermagert

Preventie

Hoe minder het aambeienweefsel onder druk staat, des te kleiner is de kans dat je last van aambeien krijgt of dat ze terugkeren na een behandeling. Dit kun je zelf doen.

• Vermijd zoveel mogelijk constipatie maar ook diarree, want allebei veroorzaken ze bloedverlies.
• Eet veel vezels, fruit en groenten.
  Belangrijk! Drink daarbij veel water, want als je het alleen bij de vezels laat, raak je gegarandeerd nog veel harder geconstipeerd!
• Een zacht osmotisch laxeermiddel mag tijdelijk ook, maar laat je adviseren door je dokter voor de juiste keuze.
• Doe aan lichaamsbeweging. Dat bevordert de stoelgang.
• Zit of sta niet te lang aan één stuk door, om te veel druk op de aders te vermijden.
• Ga meteen naar de wc als je aandrang voelt. Hoe langer je het bezoek uitstelt, des te droger en harder wordt je stoelgang.
• Blijf niet te lang zitten op het toilet en vermijd hard persen.
• Vermijd alcohol, want het zet de bloedvaten open. Bloedverlies na een nachtje doorzakken is een klassiek verhaal bij de dokter.

Behandeling van pijn

• Een aambeientrombose wordt behandeld met niet-steroïdale ontstekingsremmers in de vorm van pilletjes. Daarmee geneest het doorgaans vlot en de klonter verdwijnt vanzelf. Soms wordt de aambei ingesneden om de klonter eruit te halen. Doorgaans brengt dat niet sneller verlichting dan de pijnstillers, omdat ook het sneetje pijn veroorzaakt.
• De juiste behandeling van een kloof gebeurt met een zalf op basis van nitroglycerine, een product dat de bloedvaten openzet en de aarsspier ontspant. Door de betere doorbloeding geneest de kloof.

Van bloedverlies en prolaps

Weinig last:

• Begin met aambeienzalf. Er bestaan erg veel soorten, met verschillende actieve stoffen erin zoals cortisone, pijnstillers, scleroserende producten of zinkoxide. Smeren is het belangrijkste wat ze doen. Daarom neem je het best een eenvoudig middel dat alleen dat doet.
• Tegen bloedverlies helpt een middel tegen spataders, zoals Daflon.
• Een warm zitbadje of een ijsblokje kunnen helpen tegen de symptomen.

Daarmee wordt het onderliggende probleem natuurlijk niet opgelost. Heb je te veel last, dan moet je de aambeien laten verwijderen. Er bestaan verschillende mogelijkheden, al naar gelang de ernst. Lichte gevallen kunnen poliklinisch opgelost worden.

• Een korte hittebehandeling met infraroodstraling snijdt de bloedtoevoer naar kleine aambeien af. Daarvoor zijn drie korte sessies nodig, met een maand tussen elk ervan. De behandeling is zo goed als pijnloos en eenvoudig. Na enkele jaren komen de symptomen meestal terug. Geen erg: je kunt ze opnieuw laten behandelen.
• Een ligatuur is een behandeling met elastiekjes die rond de hals van de uitgezakte aambeien worden vastgemaakt. Daardoor wordt de bloedtoevoer afgesneden, verschrompelen de aambeien en vallen ze na korte tijd af. Die ingreep kan tot enkele dagen erna een vervelend drukgevoel of pijn veroorzaken, maar daartegen kan je dokter pijnstillers voorschrijven.
• Belangrijk: Een enkele keer veroorzaakt deze ingreep een infectie. Heb je kort  erna hevige pijn, koorts en/of kun je niet meer plassen, raadpleeg dan zo snel mogelijk de arts die je behandeld heeft!
• Scleroserende inspuitingen doen de aderwanden met elkaar verkleven en de uitgezakte ader verschrompelen. Het is een wat omslachtige techniek die niet volledig risicoloos en op zijn retour is.

In ernstige gevallen worden de aambeien tijdens een operatie uitgehaald. Er bestaan twee varianten, elk met zijn voor- en nadelen.

• De pijnlijke is de oudste. Dan worden de aambeien zoveel mogelijk weggesneden. Daarna komt ze niet zo snel meer terug, maar de eerste dagen na de operatie heb je behoorlijk wat pijn.
• Bij de pijnloze wordt overtollig uithangend hemorroïdaal weefsel uitgesneden. De rest wordt weer aan elkaar bevestigd met nietjes. Het is alsof de uitgezakte voering van je jas wordt ingekort, waardoor er niets meer onder de zoom uit komt piepen. Deze methode heeft minder goede langetermijnresultaten en er zitten enkele risico’s aan vast, maar voor bepaalde, specifieke gevallen is het de meest geschikte oplossing.
  
  Vervolg morgen

Aambeien, speen of hemorroïden vormen zelden het onderwerp van gesprek. Ze zijn nochtans allesbehalve zeldzaam en kunnen behoorlijk vervelend zijn. Gelukkig zijn ze ongevaarlijk. Een juiste diagnose ligt minder voor de hand dan je zou verwachten voor zo’n banale aandoening. Sommige darmklachten worden verward met die van aambeien, met als gevolg een verkeerde behandeling. In het beste geval betekent dat alleen maar tijdverlies, in het ergste wordt een ernstige darmziekte over het hoofd gezien.

Onze dichtingsring

Vanaf de geboorte heeft iedereen aambeienweefsel in het anaal kanaal, dat wil zeggen net boven en in de anus. Dat weefsel is een sponsachtig netwerk van aders, beschermd door een slijmvlieslaag. Samen met de kringspieren zorgt het ervoor dat we de aars luchtdicht kunnen afsluiten en onze stoelgang ophouden.

Die aders hebben een eigenaardigheidje. Ze worden rechtstreeks vanuit de slagaders met bloed gevuld. Elders in het lichaam gebeurt de uitwisseling van bloed tussen aders en slagaders via heel kleine adertjes: de capillairen of haarvaatjes. Hier ontbreekt dat tussenstation. Daardoor zijn de hemorroïdenaders veel sterker doorbloed dan de aders elders in het lichaam.

Sleet

Iedere keer wanneer je stoelgang maakt, wordt dat kwetsbare aambeienweefsel platgeduwd door de ontlasting. Zeker wanneer je hard moet persen, krijgt het behoorlijk wat druk te verduren. Geen wonder dat je vanaf de leeftijd van 25-30 jaar plaatselijke slijtageverschijnselen kunt krijgen. De aders zetten uit en vullen zich met bloed, dat niet meteen weer wegstroomt. Ze gaan ook uitpuilen. Zo ontstaan aambeien.

Er bestaan twee soorten:

• uitwendige aambeien zitten op de anus zelf. Je kunt ze met je vinger voelen en bij een uitwendig onderzoek van de aarsstreek zijn ze meteen zichtbaar.
• Inwendige aambeien zitten vanbinnen in de endeldarm, het laatste stukje van de dikke darm. Als ze op hun plaats zitten, kun je ze niet voelen of zien. Maar daar blijven ze niet altijd.

Bloedverlies

Aambeien zijn kwetsbaar en zitten vol bloed. Wanneer het beschermende slijmvlieslaagje scheurt, gaat de aambei bloeden. Dat gebeurt gemakkelijk wanneer je hard moet persen. Het is het vaakst voorkomende aambeiprobleem.

Het bloed is helderrood door de typische structuur van de aambeienaders: het is bijna slagaderlijk en bevat daardoor veel zuurstof. Het bloedverlies ziet er vaak spectaculair uit omdat het wc-papier en het water in de wc-pot knalrood kleuren, maar meestal gaat het maar om enkel milliliter per keer.

Uitzakking of prolaps

Met de stoelgang mee kunnen inwendige aambeien naarbuiten geperst worden. Dan komen ze uit de aars tevoorschijn. Ook een prolaps veroorzaakt bloedverlies.

Een prolaps kan verschillende stadia doorlopen. In het begin keren ze vanzelf terug; later moet je ze met je vinger weer naarbinnen duwen. In het ergste geval blijven ze voortdurend buiten hangen. Het kan ook dat je alleen maar een drukkend gevoel in de aars hebt, maar geen prolaps.

Pijn

• Plotse bobbel + pijn = aambeientrombose
  Aambeien zelf zijn pijnloos. Wat wel degelijk pijn doet, is een trombose. Dat is een bloedklonter die in de aambei gevormd wordt en er vastzit. Dan voel je ineens een pijnlijke, harde knobbel. Die bloedklonter vormt zich ofwel in een uitwendige aambei, ofwel in een inwendige aambei die niet meer thuisgeraakt is.
• Aanhoudende pijn = kloof
  Je krijgt heel erge pijn als je naar de wc moet gaan. Het gaat even beter na de ontlasting, maar de pijn komt snel weer opzetten en kan uren aanhouden.
  Dat soort pijn heeft alles te maken met een kloofje of fissuur in de anus, maar niets met aambeien. Toch wordt ze nog te vaak aan aambeien toegeschreven. Iedere arts kan de juiste diagnose stellen na een vraaggesprek en een lichamelijk onderzoek, maar dat gebeurt niet altijd. Met als gevolg dat je een verkeerde behandeling krijgt en de kloof niet wil genezen.
  
  Vervolg morgen