Archief

Zaterdag zijn we zoals naar gewoonte naar het jaarlijks turnfeest van de kleindochters geweest . Het was weer top en ze kregen een verdiend applaus. Terwijl ik ook danig meedeed met klappen , keek ik spontaan naar mijn handen en zag die in ritmische beweging tegen elkaar botsen, louter om mijn appreciatie te tonen.

Toen kwam zomaar de vraag bij mij op "waarom klappen we eigenlijk ?" Waarom geen indianenroep met wapperende hand? Of voetgestamp? Of luidkeels gebalk? Of zoals de doven, handen in de lucht en zwaaien?

Daarom ging ik op zoek naar de origine van het klappen .

Er is blijkbaar geen simpel antwoord te vinden. Wetenschappers hebben alvast geen sporen van applaus gevonden in de oudheid en ook bij primaten is het geen gebruikelijk iets. Al zeker niet om appreciatie te tonen. Als ze het al doen, is het om gevaar of voedsel aan te kondigen of uit schrik. Ook baby’s doen het niet van nature uit. Als die content zijn, dan knijpen ze hun handjes samen. Klappen is dus aangeleerd en niet genetisch bepaald.

En toch is er een geschiedenis omtrent het klappen.

Onderzoekers kunnen niet echt een datum op het eerste applaus plakken, maar dat het al lang meegaat is zeker. In de bijbel wordt er een paar keer naar verwezen: “And they proclaimed him king and anointed him, and they clapped their hands and said, ‘Long live the king!'”

Maar ook in de derde eeuw voor Christus is er al sprake van applaus. Veel geschreven stukken eindigen met ‘valete et plaudite’ ofte vaarwel en applaus. Romeinse keizers gebruikten het applaus als barometer voor hun populariteit. De Romeinen hadden trouwens verschillende vormen van applaus, waarbij afhankelijk van de waardering geluid gemaakt werd met de duim en vinger of de hele vlakke holle hand.

Later werd het applaus overgenomen in de kerk en kregen priester met een goeie preek de handen op elkaar. Eerlijk? Ik heb nooit een applaus na een preek meegemaakt , besluit....

Door misbruik met ingehuurde klappers kwamen er na verloop van tijd regels en conventies. Zo klap je nu op een klassiek concert als de dirigent binnenkomt, na elke solo op een jazz-concert en is het applaudiseren in de kerk verdwenen. Traag klappen staat vaak ook voor ironie.

Maar klappen wordt ook aangepast aan de tijdsgeest zoals liken en sharende de dag van vandaag. Maar waarom?

Er is precies niet veel terug te vinden over het waarom van klappen. Het is iets wat we collectief doen om dus zo als massa appreciatie te tonen. Het maakt lawaai. Het kan ritmisch en lichte nuances zijn mogelijk. Hoe luider, hoe beter het was. En we kunnen het combineren met stemgeluid. Een stem wordt echter sneller moe en stampen met je voeten is motorisch gezien moeilijker.

Er zijn ook enkele theorieën die een mogelijke link naar het klappen kunnen leggen.

1. de luchtknuffel

Als een baby zijn moeder ziet of voelt naderen, doet hij een grijpbeweging. Soms iets te vroeg, waardoor hij eigenlijk een luchtknuffel doet waarbij de handjes tegen elkaar belanden. Idem als hij naar iets wil grijpen dat hij leuk vindt. Iets dat hij apprecieert. Dus misschien dat applaudiseren daaruit voortvloeit. Luchtknuffels geven aan iemand die je belangrijk vindt. 

2. het luchtschouderklopje

Een theorie ondersteund door enkele biologen. Het schouderklopje is een algemeen teken van appreciatie. Bij vertraagde beelden van geklap zien we dat de ene hand minder beweegt dan de ander. De stilstaande hand staat dan symbool voor de rug van de performer. Een schouderklopje op afstand dus.

3. Klappen als energieuitbarsting

Bevangen door emoties en opgewondenheid weet een mens vaak geen weg met zichzelf en zijn energie. Hij springt rechtop, stampt met zijn voeten en klapt met de handen. Iets wat we ook zien bij primaten.

4. De trance onderbreken

Klappen wordt bij veel rituelen gebruikt om boze geesten weg te jagen of mensen in trance weer wakker te maken. Een goed optreden, een mooi stuk theater en muziek in het algemeen kunnen ook dat trance-effect hebben. Om weer in de bewoonde wereld te geraken klapt de mens zichzelf terug.

Tot daar de wetenschappelijke uitleg!

Allemaal mooi een wel maar ik heb een eigen theorie over dat klappen. Een heel eenvoudige!

Darwin had it all wrong. We stammen helemaal niet af van de aap, maar van de zeehond. We zijn dol op zwemmen, eten graag vis, houden van kunstjes en de meesten onder ons krijgen ook een snor. En wat doen zeehonden met hun vinnen? Juist ja… klappen . Dat de wetenschappers daar niet aan gedacht hebben !

 De warme zonnestralen en de strakke bries hebben de wereld weer doen opdrogen na een paar hevige regenbuien. De bomen en het gras en zelfs de straten en huizen, ze ruiken nu weer lentefris na die stevige douches. De zotte wind blaast ineens ook een heerlijk bloemenparfum langst m'n neus.

Heb je dat soms ook, dat je iets ruikt dat je zeker kent, maar niet meteen kan thuisbrengen? Je kraakt je hersens en gaat op zoek in alle hoekjes en kantjes van je herinneringen naar die ene specifieke geur. Wel, zo gaat dat toch bij mij... Tijdens de wandeling viek het me op en plots wist ik het! Meiklokjes! Het was de onmiskenbare overweldigende geur van het lelietje-van-dalen.

Lang moest ik niet zoeken: ze stonden in de voortuinen, een beetje verborgen door een dichte groene haag. Ze stonden daar blinkend wit in de zon, hun klokjes bengelend in wind, heerlijk fris en overdadig vol lente geurend.

Thuisgekomen heb ik meteen m'n speciale flesje parfum uit de kast gehaald, het flesje "Eau de Toilette Muguet". Ik wilde die geur nu toch eens vergelijken... Je kan gerust een heel jaar door rozenaroma's dragen, vind ik, maar die heerlijke klokjesgeur is volledig gereserveerd voor mei! Als je de komende weken dus in mijn buurt vertoeft en er kriebelt een extra fleurig luchtje in je neusvleugels, dan is het best mogelijk dat die geur van mei afkomstig is van mij.

Volgen jullie nog?

Meiklokjes of Lelietjes van Dalen zijn heel gekend als de bloemen van 1 mei. Op die dag is het de gewoonte een boeketje meiklokjes te geven aan al wie je lief hebt.

Dit is waarschijnlijk nog een restant van een oud Germaans gebruik. Het meiklokje zou volgens de Germanen gewijd geweest zijn aan Ostara, de godin van de aanstaande lente en het opkomende licht. Ostara, de zus van de god Donar/Thor (de god van de donder), kondigde in die tijd de lente aan. Om haar te eren brandden de Germanen vreugdevuren. Haar vereerders gooiden meiklokjes in het vuur omdat ze geloofden in haar goddelijke waardigheid en uiting wilden geven aan hun respect.

MAAR OPGELET...

Iedereen kent de lekkere geur van het meiklokje maar opgelet alle delen zijn giftig! Steek zeker nooit een meiklokje in de mond en wijs kinderen erop dat zelfs het likken aan de giftige bladeren of aan de nog giftiger bloemen zeer gevaarlijk is! 

We zaten onlangs gezellig op een terras. Aan het tafeltje tegenover ons ging het er levendig aan toe. Twee stellen zaten druk met elkaar te praten. Er werd ook heel wat gelachen. Plots, als op bevel, stonden de twee dames op, grepen hun handtas beet en begaven zich gezamenlijk in dezelfde richting. De mannen bleven gewoon verder praten. Een alarmsituatie kon het dus niet zijn. Ik wist het meteen: ze gingen naar het toilet. Onmiddellijk voelde ik me met de jonge dames verbonden. Want in duo ‘gaan’ heeft niets te maken met puur fysiologische aandrang.

Bijna niemand staat er echt bij stil, maar samen ‘moeten’ verdient eigenlijk ons respect. Want het gaat in wezen over de spreekwoordelijke vrouwelijke solidariteit en die stamt uit oeroude tijden, miljoenen jaren geleden, toen we nog in de bomen leefden. Het sanitaire duo of trio bestond toen ook reeds bij onze naaste verwanten, de chimpansees en de bonobo’s.

Bij deze mensapen was solidariteit onder vrouwen bijna letterlijk van levensbelang. In de vrije natuur zijn vrouwen kwetsbaar als ze aan sanitair doen. Dan is een vriendin, die een oogje in het zeil houdt en ongewenste bezoekers zoals gevaarlijke dieren afschrikt, toch zeer welkom.

Weten onze hersenen veel! Ze stammen uit die oertijd en evolutie werkt soms zeer langzaam. Dus gedragen wij ons alsof er nog geen toilethokjes bestaan. Die vriendinnendienst strekt zich uit van het verlenen van praktische bijstand tot het bijhouden van de kinderen.

Een vrouw had in de oertijd nagenoeg altijd een paar kinderen bij zich. Die droeg en zeulde ze overal met zich mee. Dus ging er iemand mee om op de kroost te passen terwijl moeder haar behoefte deed.

Nu nog voeren we als we op het toilet zitten, conversaties met een jengelende of taterende peuter in de deuropening. Het is ook zo dat als je elkaar een dienst bewijst als oppas en schildwacht, er natuurlijk ook heel wat wordt afgepraat. Het delen van strategische weetjes en nieuwtjes is immers essentieel voor het onderhouden van een sociaal netwerk.

Als je een vrouw bent, heb je het zeker ook al meegemaakt in een openbaar toilet dat twee vrouwen in het eigen hokje zittend gezellig kletsen. Dan sta je daar te springen van het ene been op het andere, doe je het haast in je broek. Maar vrouwen begrijpen elkaar en beginnen slechts op de deur te bonzen als ze ten einde raad zijn en de wanhoop nabij. Je ziet ons dan ook elke vakantie lijdzaam en uitermate tolerant in lange rijen aanschuiven op de parkings van de autowegen. Die vrouwelijke solidariteit zit er stevig in gebakken. Het is een machtig fenomeen, dat het zelfs klaarspeelt de maandelijkse cyclus gelijk te doen lopen bij vrouwen die gedurende een lange periode het dagelijkse leven delen.

We leven in een maatschappij waar nagenoeg alles in het teken staat van concurrentie en rivaliteit en iedereen voor zichzelf behoort op te komen. Zonder solidariteit echter waren de Afrikaanse Eva en haar kinderen misschien wel opgepeuzeld door een leeuw terwijl ze haar behoefte deed. Dan werd er niet eens over competitiviteit gesproken, want dan was de mensheid er gewoon nooit geweest....Tot daar mijn bedenkingen.

Het duurde wat met die twee afwezige vrouwen daar op het terras. De mannen zaten elkaar wat wezenloos aan te kijken. Ze waren al lang uitgepraat. Eén van hen stond op en ging ook maar eens dezelfde richting uit. Toen hij terug kwam, waren de dames er net ook weer. Ze bestelden nog een drankje en babbelden met zijn vieren lustig verder.

Klinkt het bekend?

In maart viel hier niets te beleven niet omdat de natuur bleef stille staan, maar omdat ik de tuinwerkzaamheden even  uitstelde. Er zijn er, zoals mijn achterbuurman, die steeds vooruitlopen op de seizoenen en in de late herfst hun tuin reeds helemaal gefatsoeneerd hebben voor de lente. De lente die, je weet het nooit, de al dan niet strenge winter eerst nog moet trotseren.

Mijn mentaliteit is enigszins anders. Ik laat de boel de boel in de winter. Hij is al kleurloos en kaal genoeg. Ik mijmer dan nog wat na over de seizoenen die gepasseerd zijn en kijk liever uit naar de lente . Wij rusten samen, in harmonie en in luiheid. We verstoppen ons in al wat ons warm kan houden.

Maar onlangs hadden mijn tuin en ik een telepathie-gevoel van zodra de zon volop gaat schijnen. Ik zag het meteen al aan de massale opkomst van het zevenblad. Ik schenk je ze jullie graag, op voorwaarde dat je ze zelf komt uitsteken (liefst met lange wortel en al).

Ik wied de laatste jaren ook meer en meer zittend op een bankje door mij slaapgenoot gemaakt. Het spaart de rug wat, maar met handschoenen werken daarentegen is niet aan de orde. Doornen, stekels, schrammen en bloed: het zijn de stigma’s van de echte tuinvrouw...

Enfin, de planten, die licht behoefden, zijn eindelijk geknipt. Het onkruid is verwijderd en de grond weer even losgmaakt met de hark .. er is hier altijd genoeg tuinwerk te verzetten. Goed voor de natuur, voor de conditie en voor mijn lijn . Ik strooide ook al kalk , magnesium tegen de verzuring van de bodem en goed voor een diepe groene kleur van de planten en mest voor de planten die straks moeten bloeien. De hakselaar heeft ook al uitmuntend werk geleverd. Dood hout krijgt een nieuw leven tussen de rozen. Vogels scharrelen er naar hartenlust in en het onkruid wordt versmacht.

Ik kijk weer tevreden terug naar mijn werk en de natuur kan nu de rest doen!

Daar is die al volop mee bezig!!

Ik ben absoluut stapelzot van bloemen en zoals elk voorjaar fleuren  narcissen als mini-zonnekes m'n tuin langs het terras op. Van dat uitzicht geniet ik weken lang met volle teugen.

De bloembakken zitten ook behoorlijk vol, maar dat houdt me niet tegen elk najaar weer wat nieuwe bollen bij te kopen en dan liefst niet het doorsnee model, maar wel de speciallekes! Witte met gele, oranje of zelfs roze trompetjes bijvoorbeeld. Of drie-dubbele met een hart als een pomponneke, ook in vele verschillende kleurencombinatie. Of met van die rafelrandjes. Of hele spitse oude soorten. Of sterk geurende. Of...

Volgens mij word ik, bij élke aankoop weer, dik in 't zak gezet, want wat ik ook koop en plant, elke lente opnieuw staat het hele terras te schitteren in 't geel en in 't geel alleen, niets dan hele gewone, doorsnee-gele narcissen. Hier en daar een enkele variant maar minder dan ik verwacht had! Schoon, hoor, ik klaag niet, maar 't is toch ook lichtjes teleurstellend...

Ik was dan ook extra nieuwsgierig naar wat er uit die 50 nieuwe tulpenbollen tevoorschijn zou komen die op de verpakking rood gevlekt, driedubbel roze met rafelrandjes en papegaai-vormig purper beloofden te zijn... Er staan er al heel wat open maar ik verwacht nog meer variaties....Wordt vervolgd! ;-)

Stilaan naderen de communiefeesten en ik dacht eraan dat ik nog ergens een Catechismus had liggen ! Die moet ik aan de kleinkinderen tonen, dacht ik.

Cathechismus!! Wat een woord als kind kon je dat woord al bijna niet uitspreken ! Toen ik dit woord voor het eerst hoorde dacht ik aan een kat en een mus.....

De meesten onder ons zullen misschien nog stukjes uit dat boekje van buiten kennen en voor diegenen die er nog nooit van gehoord hebben even een toelichting. Ik zou écht niet willen dat zij een belangrijk deel van de lijdensweg van onze jeugd moeten missen…

In dat nietig boekje stonden vragen en antwoorden en die moesten we klakkeloos van buiten leren. Een paar vb.

“Waar is God"? “

God is overal : in de hemel, op de aarde, en op alle plaatsen.”

Maar dat was nog een heel simpele. Qua tekst althans want begrijpen deed ik daar geen snars van. God hing ’s avonds ergens onzichtbaar boven mijn bed te kijken of ik wel braaf ging slapen en waar Hij voor de rest van de dag uithing daar had ik niet het minste benul van. Maar één ding wist ik zeker. Hij kon nooit op twee plaatsen tegelijk zijn.

Erger was de vraag : “Hoeveel Goddelijke Personen zijn er?”

Het antwoord : “Er is slechts één God, maar er zijn drie Goddelijke Personen. Te weten : God de Vader, God de Zoon en de God de Heilige Geest".

Dat vond ik helemaal onbegrijpelijk. Bij mijn weten waren dat dan wel niet één maar drie goden… Als de zuster al niet fatsoenlijk kon tellen, hoe moesten wij dat dan “in godsnaam” leren… Catechismus, geef toe dat was nog een pak moeilijker dan de eerste rekenles... Toen was 1+1+1=3 nog juist.

En wat te denken over: “Wat zijn onkuise gedachten?”

In mijn ogen moest het iets met Javel te maken hebben maar dat bleek onmogelijk te kunnen kloppen volgens de tekst van het antwoord.

En dan nog de griezeligste vraag van allemaal : "Ziet en weet God alles"?

In koor rammelden we dan af : "God ziet alles, zelfs onze geheimste gedachten. Hij weet alles, ook de toekomstige dingen." Beangstigend gewoon!

Ik had nog geen weet van George Orwell’s boek “1984” en toch werd ik al geconfronteerd met een “Big Brother” die het zelfs zag als we op de toilet eens in onze neus zaten te peuteren…

Er bestond ook zoiets als het woord “eucharistieviering”. Probeer dat als kind maar eens te schrijven zonder fouten! En dat bleek dan simpelweg “de mis” te zijn… Volwassenen hadden er toch wel talent voor om ’t leven van een kind moeilijk te maken.

Maar het allerergste was de zonde!

Leg maar eens uit aan een zesjarige wat een dagelijkse zonde en een doodzonde is . Ik dacht dat een dagelijkse zonde iets met vingers in confituurpotten te maken had en met “zagen” tegen ons ma… En toen dacht ik ook wel dat ons ma wel veel doodzonden deed, zij zei regelmatig “Nee, dat restje patatjes moogt ge niet in de vuilbak gooien, ik zal dat vanavond nog wel opeten, das toch doodzonde om dat weg te gooien!”

En : “Och, hoe spijtig! Das nu toch wel doodzonde dat ik die vlek niet meer uit uw ’s zondags kleedje gekregen heb!!"

Dat zag er dus niet goed uit. Ons ma zou zeker naar de hel gaan! Ik dacht toen, dan moet ik ook dringend wat serieus gaan zondigen want ik wil niet in de hemel zitten als ons ma ergens anders zit!

Ik vond die catechismus echt een dramatisch boekje !

En zo kan ik doorgaan!

Die catechismus... stel je voor dat de kinderen die nu nog moet leren!!

Hebben we er iets uit geleerd? Een open vraag maar wat ik wel weet is dat door het afdreunen van al die aktes elke dag en het onthouden van al die catechismus vragen .. we er een fantastisch geheugen aan over gehouden hebben Geen betere drill !!!

Is dit herkenbaar?

Het is eindelijk mooi weer, dan MOET je ervan profiteren! Je partner wil graag barbecueën maar jij bent daar niet op voorzien! Een vriendin belt of je zin hebt in een fietstochtje maar jij hebt andere plannen want de tuin moet zijn winterjas kwijt…Blijkbaar schiet alles en iedereen wakker...

Maar als het mooi weer komt, gaat een nieuw gebod in werking: "Gij zult genieten!"  Een gebod dat  geldt voor ons kikkerland en buren met een soortgelijk klimaat.

Zelf wil je met mooi weer ook van alles : wandelen, buiten bezig zijn, relaxen in de zon, met vrienden genieten bij een BBQ of ten minste een terrasje pakken. En dan is er ook nog dat verhaal over vitamine D. Genieten van de zon dat is prima voor de aanmaak van deze essentiële vitamine. En die aanmaak vereist grote delen van je lichaam in de zon. Dus waarom geen zonnebadje nemen?

Binnen wacht een stapel was of een lenteschoonmaak maar je wil naar buiten want de zon schijnt. Kwestie van prioriteiten stellen. De was loopt niet weg, maar voor je het weet; die zon wel. Of liever gezegd winnen de wolken weer in het spel.

Heerlijk toch die mooi- weer- stress !!

Onlangs had ik het over de uitdrukking ‘balen als een stekker’,  vandaag wil ik even een nieuwe gezegswijze onder de loupe nemen.

Vandaag doen we “zo zot als een achterdeur.” Vreemde spreuk, vooral gezien mijn achterdeur behoorlijk saai is. Naar de etymologie-mobiel! Het woord deur in deze uitdrukking is een oud woord voor nar of zot. Dus eigenlijk zeg je zo zot als een zot. Logica wins! Deur is verwant met duizelen, en bijvoorbeeld ook met het Engelse dizzy en het Duitse der Tor (‘de dwaas’). Weinig te maken met het object dat ruimtes van elkaar afsluit dus. Je kan trouwens ook zo dronken zijn als een deur! Dat deur in zo gek als en deur ‘dwaas’ betekent, is allang niet meer bekend. Doordat men uitging van de bekende deur, konden uitgebreide versies ontstaan als zo gek als een looien deur, zo gek als een klapdeur, zo gek als een wc-deur, zo gek als een voordeur en zo gek als een achterdeur.

De eigen uitleg Saaaaaaaai! Die uitleg kan beter.

Volgens mij is er een hele andere verklaring. De uitspraak komt van de daklozen, algemeen gekend om hun grote invloed op de Nederlandse taal. En daklozen slapen in dozen. Ooit al een doos met een achterdeur gezien? Nee natuurlijk niet, want voor-en achterkant definiëren bij een doos is een pak moeilijker. Ook naar functionaliteit toe niet meteen een handig iets. Integendeel. De dakloze kan gewoon rechtstaan in zijn doos en het ding 180 graden draaien. Vandaar dat zij zeggen “dat is gek, bijna even gek als een achterdeur hebben.” En dat werd dan later “zo zot als een achterdeur.”

Weer wat wijzer?

Graag gedaan!

Toevallig botste ik op de hiernavolgende bedenking en die herinnerde mij aan die keer toen we in de cinemazaal zaten en op het toppunt van spanning een langerekte knal de stilte verbrak ...gelach alom ..