Mijn ergernis

"Les plus beaux vêtements pour une femme sont les bras de l'homme qu'elle aime."

"De mooiste kleren voor een vrouw zijn de armen van de man van wie ze houdt."

(Yves Saint-Laurent)

Met de film ‘Girl with a Pearl Earring’ werd het werk van Johannes Vermeer voor twee jaar opnieuw onder de aandacht gebracht. De prent steunt op de roman met dezelfde titel (1999) van de Amerikaanse schrijfster Tracy Chevalier die hierdoor haar moment de gloire in onze contreien beleefde.
Wat weinigen weten is dat in datzelfde jaar haar landgenote Susan Vreeland eveneens een (verfilmde*) roman uitbracht waarin Vermeer centraal staat. In ‘Meisje in hyacintblauw’ wordt het verhaal verteld van een fictief schilderij dat de Delftse kunstenaar van zijn tweede oudste dochter zou hebben gemaakt. In acht verhalen beschrijft Vreeland waar het doek doorheen de eeuwen terechtkwam en in welke omstandigheden het telkens van bezitter veranderde.
Eenzelfde procédé paste Annie E. Proulx reeds toe in ‘Accordeonmisdaden’ (1996) en ook de film ‘The Red Violin’ (1998) had een gelijkaardige opbouw. Vreeland verrast echter door de chronologie radicaal om te gooien: haar eerste verhaal speelt zich in de twintigste eeuw af als de zoon van een naar Amerika gevluchte nazi een collega-professor van de authenticiteit van het schilderij probeert te overtuigen. Daarna volgt ze het spoor van het kunstwerk tot bij de conceptie ervan in de zeventiende eeuw en bij het meisje dat ervoor model stond. Zo houdt ze in elke eeuw eventjes halt om een verhaal te vertellen waarbij het schilderij telkens een rol speelt. In enkele gevallen worden de bezitters uit geldnood gedwongen om ‘Het meisje in hyacintblauw’ van de hand te doen, een enkele keer wordt het als huwelijkscadeau weggegeven, in Hitler-Duitsland wordt het door een soldaat van een verdreven joodse familie gestolen.
Na het eerste verhaal ‘Liefde genoeg’ dat je met gretigheid leest, zakt het spanningsniveau wat om slechts af en toe (‘Blauwe hyacinten’ over echtgenoten die elkaar bedriegen en ‘Stilleven’, over het ontstaan van het doek) op te flakkeren.
Tracy Chevalier en Susan Vreeland waren niet de eersten om Vermeer in een roman op te voeren. Ook Marcel Proust deed dat in zijn ‘A la recherche du temps perdu’ (1913-1927) met dit verschil dat de Nederlandse kunstenaar daar slechts een bescheiden onderdeel was van een omvangrijk geheel.

* Brush in Fate (2003) met Glenn Close en Jan Decleir

Annelies, Jorunn en Nathalie… iedereen kent ze intussen wel als Laïs, de drie meiden die een kleine tien jaar terug furore maakten op (onder andere) Dranouter en daarmee de aanzet gaven tot een schitterende carrière. Folkrock, wereldmuziek, folkpop: hoe catalogiseer je hun muziek eigenlijk?
De basis van hun muziek is in elk geval de volksmuziek en daarvoor putten ze uit ons rijk verleden. Toen ze niet alleen maar a capella zongen maar met een  begeleidingsband begonnen te toeren en zelfs in Frankrijk optraden werd een nieuw begin gemaakt.
Dat Laïs nooit blijft  stilstaan, blijkt met hun recentste initiatief. De maand mei stond immers in het teken van hun toernee met het Vlaams Radio Koor onder leiding van Johan Duijck, toch wel een gedurfde combinatie.
Anderhalf uur lang werd je meegevoerd naar hogere sferen met een programma dat schommelde tussen klassiek en de typische Laïs-sound. Zowel apart als in samenzang met het koor was de magie nooit weg en de inbreng van het koor in enkele Laïs-songs was verbluffend mooi.
Het concert werd zo aangekondigd: “De volksmuziek heeft steeds een stem gegeven aan de gewone man. Het was een middel om zijn blijdschap, zijn passies, zijn verdriet te uiten, om verhalen te vertellen en om tradities in ere te houden. Het verhaal dat het Vlaams Radio Koor en Laïs vertellen is eenvoudig: muziek is universeel en kent geen grenzen. Ze laten horen hoe de volksmuziek door de eeuwen heen werd overgeleverd en tot vandaag nog componisten en uitvoerders inspireert: van de troubadours, via Poulenc, Britten en Shostakovich tot ... Laïs.”
Hoogtepunten voor mij waren alleszins het magnifieke ‘Déploration sur la mort de Jean Ockeghem', een zesstemmig polyfonisch lied waarbij de drie dames in samenzang gingen met twee koorleden en de dirigent himself, en de Russische liederencyclus van Dmitri Shostakovich, een ontdekking, met Annelies in de hoofdrol. De helderheid, de zuiverheid, de tonaliteit van haar stem gekoppeld aan de prachtige interpretatie van een wondermooi lied bezorgden me kippenvel en tranen van ontroering.
Mijn respect en bewondering voor deze drie Vlaamse meiden is hierdoor enkel groter geworden en wie weet wat we nog van hen mogen verwachten…

In Vilvoorde, waar burgemeester Jean-Luc Dehaene de plak zwaait, heeft men de hoofdvogel van intelligente aanpak van criminaliteit en pedofilie afgeschoten. Opdat jonge kereltjes niet meer zouden worden lastig gevallen, mogen personen  ouder dan 18 de schaarse basketpleintjes die de stad nog rijk is, ‘op politiebevel’ niet meer betreden.
Dus jongeren (en ook ouderen) die hun lievelingssport nog willen beoefenen, zien zich verplicht bij een club aan te sluiten (voor zover dat nog kan in de sportfailliete stad) willen ze problemen vermijden.
Is het zo dat men de verzuring te lijf gaat?
In navolging van dit staaltje intelligente dorpspolitiek, vond ik een viertal ludieke verbodstekens te lande. Leuk om te bekijken misschien en er zelf nog een paar andere bij te verzinnen?

Meneer de Eerste Minister,
Met lede ogen zien wij dagelijks de asielzoekers op het scherm steeds hogere eisen stellen. Deze ongenode gasten gebruiken alle mogelijke middelen om druk uit te oefenen op de overheid om hun illegale toestand te regulariseren alsof er geen wetten en verordeningen zijn waaraan iedereen onderworpen is. Niet alleen bezetten ze onze kerken en ontheiligen ze katholieke bodem, maar gaan ze ook nog eens in hongerstaking. Aldus jagen ze de gemeenschap op kosten door ons de factuur van hun ziekenhuisopname te laten betalen.
Ik zeg u, in naam van alle kappers van België: het is genoeg geweest! In plaats van zoveel aandacht te besteden aan die vaandelvluchtigen die ons land komen op stelten zetten, zou de regering beter iets doen aan de problemen van de kleine zelfstandigen. Wij, kappers, werken ons te pletter en kloppen dagen van soms meer dan 12 uur om het hoofd boven water te kunnen houden. Na een rechtstaand leven worden we niet alleen getroffen door spataders, vingerspasmen, gelkramp en lakhoest, maar worden we voor onze werklust nog gestraft met een pensioen waarmee je niet eens voldoende wc-papier kan kopen om een maand met een schone poep rond te lopen.
Omdat we nu al jaren in de woestijn prediken en er blijkbaar meer eieren onder vreemde luizen worden gelegd dan aandacht besteed aan de eigen mensen hebben we besloten om tot de actie over te gaan.
Een van de volgende dagen zullen alle Belgische kappers onverwacht tot het kaalscheren van hun klanten overgaan als de regering aan hun eisen niet tegemoetkomt.
Ik kan u verzekeren dat deze actie zijn doel niet voorbij zal schieten vermits er in onze agenda’s namen staan die bij iedereen een belletje doen rinkelen: ik denk niet dat de kaalgeschoren koppen van minister Landuyt, Herman Brusselmans, Yasmine, Sandra Kim, Carl Hoefkens, Elio di Rupo, Jan Hoet, koningin Fabiola, en Marc Reynebeau onopgemerkt zullen voorbijgaan.
Wij hebben trouwens opgevangen dat ook andere bevolkingsgroepen het hartsgrondig beu zijn: de verwaarloosde jongeren overwegen drugsparty’s ‘to the finish’, onze cipiers willen de guillotine opnieuw invoeren om de gevangenisbevolking drastisch terug te schroeven en onbegrepen sm’ers gaan zich toeleggen op wurgseks ‘without return’.
Na de ‘sans papiers’ zullen dus de ‘sans cheveux’ binnenkort hun intrede in het stadsbeeld doen zo u uw verantwoordelijkheid blijft ontlopen.
Met verbolgen groeten,

Namens de Unie van Misnoegde Kappers
Coiffeur Firmin

Je hoeft geen fan van klassieke muziek te zijn om ‘Carmen’ van Bizet te kennen, de op de gelijknamige novelle van Prosper Mérimée gebaseerde opera. Wie kent het verhaal van deze uitdagende Spaanse zigeunerin niet die een korporaal verleidt, hem aanzet tot deserteren en meesleurt in een smokkelavontuur, waarna ze hem dumpt voor een stierenvechter?
Het maakt deel uit van ons collectief geheugen en eenieder heeft wel eens de ‘Toreador’ uit volle borst meegezongen.
Maar wat zou u ervan denken mochten we de handeling naar een van de Afrikaanse townships rond Kaapstad verplaatsen, je weet wel die krottenwijken  rond de grote steden die de Apartheid kenmerkten? Wat als we van onze soldaat een politieagent maken en de stierenvechter het galakostuum van een succesrijke tenor laten aantrekken die vanuit de sloppenwijken zijn weg naar de top heeft gezongen en daarvoor door zijn medeburgers op handen wordt gedragen?
Zou het geloofwaardig zijn de Franse voertaal te verlaten en de cast in het Xhosa te laten spreken en zingen? Zou u het toejuichen dit meesterwerk dat tot ons westers cultureel erfgoed behoort door kleurlingen te zien spelen?
Zou u uitroepen: dit is te gek voor woorden? Met alle Chinezen maar niet met den dezen? Of erger: wie onze iconen besmeurt moet worden gestenigd?
Mogelijk reageert u gelaten: als Peter Sellars Don Giovanni in de achterbuurten van New York situeert en Cosi fan Tutte met Viëtnamveteranen programmeert dan kun je je aan alles verwachten toch?
Sommigen onder u zullen dit misschien boeiend vinden en zich de bedenking maken dat een verfrissende kijk op de dingen je wereldbeeld verruimt.
Hoe je het ook draait of keert: je kunt het blasfemie vinden of een stap te ver of interessant of te gek, maar negeren zou zonde zijn… Tot 4 juni kun je je nieuwsgierigheid in Flagey bevredigen, waar deze unieke filmversie draait. Ten titel van informatie: winnaar van de Gouden Beer in Berlijn in 2005.

In De Slegte kunnen literatuurliefhebbers vaak interessante romans aan een schappelijke prijs op de kop tikken. Vorige maand stonden talrijke romans van de Albanese schrijver Ismael Kadare in de belangstelling en kon je je ze voor een prikje aanschaffen. Verrassend toch voor een romancier die vorig jaar de Man Booker International Prize kreeg en daardoor internationaal hoog scoorde.
Een van de romans die werden aangeboden was ‘Het dromenpaleis’ over een Ottomaans ministerie, het Tabir Serail, dat de dromen van zijn burgers minitieus ontleedt om na te gaan of er geen aanwijzingen in verborgen zitten die een gevaar voor de staat kunnen uitmaken.
Niettegenstaande deze roman als een aanklacht wordt beschouwd tegen de totalitaire staat in het algemeen, vond ik deze niet expliciet genoeg aanwezig, beperkt de schrijver zich tot een gewone registratie van feiten en vind ik niet zo direct aanwijzingen die op enige kritiek zouden wijzen. Natuurlijk werd dit boek geschreven op een moment dat Albanië nog een dictatoriale status had en was het wellicht niet zo verstandig om al te duidelijk de machthebbers te gaan aanvallen (toch werd het bij zijn verschijnen in 1981 meteen verboden), maar dan kun je je de vraag stellen wat voor zin zo’n roman dan nog heeft.
Misschien heb ik niet de beste roman van Kadare uitgekozen en zou ik hem met een andere titel nog een kans moeten geven. Iemand suggesties?

Een andere mening

De Zinneke Parade wordt stilaan een begrip in Brussel. Zaterdag trok ze voor de vierde keer sinds 2000 door de straten van onze hoofdstad: een kleurrijke, borrelende en bruisende optocht met mensen van allerlei pluimage die het multiculturele karakter van het trefpunt Europa dik in de verf zette.
In hun inventieve, uit ouder materiaal gerecycleerde flitsende kostuums, begeleid door de vaak bizarste wagens en muziekbands, speelden, riepen, schreeuwden, scandeerden en zongen de deelnemers hun weg doorheen de dikke rijen toeschouwers die zich langs het parcours hadden opgesteld. Voor wie er nog aan twijfelt: wit, zwart, bruin, geel, oranje, blauw, groen, grijs: zo zal onze bevolking eruitzien over honderd jaar, want ‘Brussel verbeeldt de toekomst’ was het thema van de parade. Vandaar dat alle deelnemende groepen zich hadden toegespitst op de samenleving van morgen en de problemen die zich (verder) zullen stellen als eenzaamheid, stress, bodem- en luchtvervuiling, water- en energietekort, vuilnisverwerking, dictatuur en slavernij.
Wie de vrolijke, kleurrijke bende langs zich heen zag huppelen en dansen kon met eigen ogen vaststellen dat alle lagen van de bevolking hun futuristisch steentje hadden bijgedragen: oud, jong, dik, dun, groot, klein, arbeider, intellectueel, student, professor, gepensioneerde, kind, kleuter, adolescent, kroegbaas, marolien, junk, huismoeder, grootmoeder, buikdanseres, slangenmens, eenzaat, fuifbeest, hig-brow, low-brow, zuipschuit, holebi, trans, blond, bruin, zwart, grijs, valide, minder-valide, sportief, stram, soepel, noem maar op, ze waren er allemaal op hun manier en hun aanstekelijk enthousiasme deed Brussel zinderen onder een onverwacht schalks lachend zonnetje.
Op een ogenblik dat het land dooreengeschud wordt door racistisch geïnspireerde steek-, schiet- en vechtpartijen, bewijzen de Zinnekes massaal en op ludieke wijze dat de overgrote meerderheid van de bevolking een harmonieuze samenleving met respect voor eenieder wenst. Een beter antidotum tegen zinloos geweld en racisme bestaat er niet.
Wie breien een verlengstuk aan deze jonge Brusselse traditie? Voor wanneer een Sinjorenoptocht, een Stroppenstoet, een Maneblussersparty of een Brugsezottenmars?

Wie van sprookjes houdt en van een sprookjesbos kan één keer per jaar door een écht sprookjesbos wandelen. Het bevindt zich in Halle en is gehuld in de prachtige paarse gloed van hyacinthen.
Eind april - begin mei is het ideale moment om het Hallerbos te bezoeken.
Dus als je je alsnog wilt onderdompelen in een sprookjessfeer wordt het de hoogste tijd…

In het Charliermuseum in Brussel vindt een interessante tentoonstelling plaats rond tekeningen, etsen en dergelijke meer van Edvard Munch en Félicien Rops.
Dit is een klein museum in een prachtig herenhuis waar ook de meubelen, de muren, de luchters kunst op zich zijn en de vloeren nog ouderwets kraken onder je tred…

Als illustratie vind je de 'Madonna' van Munch bij dit stuk. In de rechterkolom zie je een afbeelding van 'Pornokrates' van Rops en links 'Separation' van Munch. 
Deze drie werken kun je bewonderen op de tentoonstelling.

Er is me altijd voorgehouden: laat je niet kennen, spreek je eigen taal in onze hoofdstad! Het is geen kwestie van arrogantie of weigeren Frans te spreken, maar eerder een signaal verzenden dat wij, Vlamingen, ons niet in de hoek laten drummen. Wat oorspronkelijk een Vlaamse stad was, is door de eeuwen heen immers meer en meer een Franstalige enclave geworden omgeven door Vlaams gebied. Je kunt daarover sakkeren, weeklagen en er de goden om vervloeken, maar het is en blijft de realiteit. Moeten we daarmee leren leven?
Dit weekend wilde ik me als Vlaamse bioscoopbezoeker laten kennen.
Ik naar de kassa. Mijn vriendin achter me aan. Een piepjonge langharige kassajuffrouw blikte me met waterige ogen aan toen ik mijn opwachting maakte:
“Twee kaartjes voor ‘La doublure’ alstublieft…”
“Oui, monsieur”, antwoordde de schoonheid in haar beste Nederlands.
“Hoeveel maakt dat?”, ging ik voort alsof de ‘oui’ me was ontgaan.
“Dix-sept euros”, antwoordde ze in Voltaires taal, maar Voltaire had mijn vraag in Vondels sprake wel degelijk begrepen.
Omdat ik nogal koppig van aard ben als ik een zekere onwil aan de andere kant meen te bespeuren, ging ik halsstarrig voort in het Nederlands:
“In welke zaal speelt de film, juffrouw?”
“A la salle trois”, antwoordde ze met neergeslagen ogen alsof ze bang was voor de priemende blik van een zich steeds meer ergerende Vlaamse leeuw.
Toen ze voelde dat ik bleef staan, keek ze weer op. Ben je nu nog niet weg schijtkereltje?
“Kunt u me mijn kaartjes misschien ook géven?” vroeg ik, want die lagen nog altijd voor haar naast het computerklavier.
”Excusez-moi, monsieur”, zei ze en ze begon te blozen. Ja, dat mocht wel.
Ach, wat maakt het uit, bedacht ik. Je bent jong en je wil wat en je bent blij dat je een job aan de kassa van een bioscoop hebt kunnen versieren zonder dat men je het wettelijk voorgeschreven taalexamen heeft doen passeren. Wie kan je wat maken en één lastige Vlaming zal het bioscoopbezoek niet angstwekkend doen dalen.
Op naar de zaal. Die bevond zich in de winkelgalerij even verderop.
Voor de ingang van de bioscoop stonden twee afgeborstelde jonge kerels stoer te wezen. Kort geknipt, donker haar, strak in het pak, met ingestudeerde vriendelijkheid.
Aha! Een nieuwe gelegenheid om mijn Vlaamse aanwezigheid in Brussel te manifesteren.
”Alstublieft!” zei ik met luide stem terwijl ik Armani nummer één mijn kaartjes overhandigde.
“Deuxième niveau en bas”, repliceerde hij met een brede glimlach en tintelende ogen.
Het zal niet waar zijn. Mijn vriendin keek me spottend aan. Ik had evengoed Swahili kunnen praten.
Toen de eerste beelden van de film op het doek geprojecteerd werden begon ik al een wee gevoel in de buik te krijgen. Het was een Frans-Italiaanse productie en, ja hoor, bij de eerste dialoog werd mijn vermoeden bevestigd: geen onderschriften! Met deze film mocht enkel in het Frans worden gelachen. Ik voelde me ongewenst, een Marokkaan op het congres van het Vlaams Belang. Tot mijn scha en schande moest ik bekennen dat ik het programmablad niet bekeken had en daarvoor betaalde ik nu het gelach.
Vlamingen die Fransonkundig zijn, lachen helemaal niet. Hoe zouden zij reageren? Zouden zij met wapperende manen en met van woede vertrokken gelaat hun frustratie gaan uitbrullen aan de kassa? Of zouden ze verontwaardigde brieven aan de directie van de UGC Toison d’Or schrijven?
Mijn vriendin fluisterde me in het oor dat Vlaamse Brusselaars deze bioscoop waarschijnlijk niet frequenteren.
Na de voorstelling keek ik wél het programmablad in: de UGC Toison d’Or programmeert vijftien films deze week. Acht films hebben Franse én Nederlandse onderschriften. Zes films zijn origineel Franse en dus voor eentalige Vlamingen verboden terrein en de Zuid-Afrikaanse film in originele versie is enkel Frans ondertiteld…
Ik kreeg ter plekke haast een beroerte. Hoho, oppassen, makker, want als je in een Brussels ziekenhuis verzeild geraakt, klopt je hart beter in het Frans wil je zeker zijn dat het verder blijft kloppen.

Toen ik in de jaren tachtig het literair eenmansschrift 'De Vos' uitgaf was ik begonnen met het aanleggen van een verzameling grappen in de literatuur.
Nu ik 'Niemands meester, niemands knecht. Leve mij', een door Brigitte Raskin samengestelde keuze uit Johan Anthierens' autobiografisch werk aan het lezen ben, bekruipt mij de zin om deze aparte hobby weer op te nemen. Drie grapjes dus van de meester van de ironie, het sarcasme en het cynisme.




1. "Van de humordagen in Heist onthoud ik volgend verhaal: een man klaagt bij de dokter zijn nood over zijn ongelooflijk geheugenverlies. 'Hoe lang heb je dat al?' informeert de arts. 'Wat?' " (blz. 203)

2. "Ik hoorde het mopje van Roland Verhavert en die had het al van Hugo Claus en iedereen aan wie ik het kwijt wil, zegt: 'Ik ken het al hoe, vindt u het?' Het is een zeer positief verhaal, een triomf van het leven. Ik begin.
Er wordt een kindje geboren en dat gebeurt nog wel meer, maar  het opvallende is dat de boreling onbedaarlijk veel schik heeft. Sinds zijn ontstaan proest het van het lachen. Moeder maakt zich ongerust, vader vindt het vreemd en de dokter begrijpt het niet. En als het al die beduusde gezichten ziet, giert het kind het uit.  De dokter roept een specialist bij dit opgewekte verschijnsel en die draait en keert het wicht en vraagt zich af waarom  het zijn rechtervuistje krampachtig gesloten houdt.  Na veel wrikken en trekken krijgt de arts het handje open en wat ziet hij in de geopende hand? Precies. De pil."
(blz. 235)

3. Over zijn schoonmaakster: "Een tijdje later maakte iemand haar beklag over Lily's onprettige manier van telefoneren. 'Ja, meneer', verweert ze zich, 'maar u weet dat ik dat doe omdat ik zo ongemakkelijk telefoongesprekken voer.' Waarop ik haar ontsla van de plicht in mijn afwezigheid af te haken, laat maar bellen, sus ik haar. 'Ja, maar wat doe ik dan met dringende oproepen?' vraagt Lily.

Op 8 en 9 april werd de vernieuwde Koninklijke Vlaamse Schouwburg ingefeest en op 15 april vond er een opendeurdag plaats, waarbij eenieder zich kon vergapen aan de allernieuwste snufjes op theaterkundig vlak.
Het gebouw was vroeger een wapenarsenaal maar werd eind van de negentiende eeuw als schouwburg voor het publiek opengesteld. Na vijf jaar restauratie- en vernieuwingswerken staat het opnieuw in volle glorie te prijken.
Als je voor de gevel van het prachtige gebouw staat zie je drie borstebeelden boven de ingang (van links naar rechts): Willem Ogier (1618 -1689), een Antwerpse schrijver van kluchtspelen, Pieter Langendyck (1683 - 1756) een gevierd blijspeldichter en de onovertroffen Joost van den Vondel (1587 - 1679), de grote Nederlandse dichter en toneelschrijver.
Interessant om weten.
Ook interessant om weten is dat de KVS haar deuren wijdopen gezet heeft voor niet alleen het eigen gezelschap maar alle gezelschappen die kwaliteit te bieden hebben. Ook de multiculturele Brusselse samenleving heeft de programmatie beïnvloedt.
Je kan het allemaal hier constateren.
De Vlaamse aanwezigheid in Brussel blijft dus intact en wie houdt er ons tegen om daar massaal op in te spelen?

Geachte heer Oz,
Ik denk niet dat de naam Amos Oz bij het grote publiek een belletje doet rinkelen, net zomin als die van Meir Shalev of A.B. Yehoshua.
Omdat literatuur nu eenmaal mijn dada is, klonk uw naam mij wél bekend in de oren, maar tot meer dan wat nieuwsgierig geflapper heeft dat nooit geleid. Ik wist wel dat u tot het land van de Sharons en Peressen, de Talmud en de pijpenkrullen behoort, maar daar waar David Grossman op een blauwe maandag op mijn leestafel belandde, bleef uw werk mij vooralsnog onbekend.
Ik lees nu dat u een links georiënteerd schrijver bent, oorspronkelijk actief binnen de Labourpartij, maar dat u later naar de extremere (Meretz)kant bent opgeschoven en de grote bezieler van de Vrede Nu-beweging werd. Ik lees ook dat u een gerespecteerd leraar literatuur bent en na het behalen van talloze internationale prijzen tot het selecte kransje kanshebbers op de Nobelprijs bent toegetreden. Mag daardoor mijn nieuwsgierigheid geprikkeld zijn?
Als je een Joodse roman ter hand neemt, verwacht je ergens over de holocaust te lezen of over de gespletenheid die het huidige Israël kenmerkt, al is het maar in de kantlijn. Ik geef toe: het is clichématig denken, maar zolang de Jodenstaat niet tot rust is gekomen en de geest van de gaskamers niet bezworen, zullen deze thema’s blijven terugkeren als een brandhaard die blijft opflakkeren.
Dat u Israël in twee blokken verdeelt, is een open deur intrappen: je hebt de ultraconservatieven die het land zijn bijbelse grenzen wensen terug te bezorgen en je hebt de tolerantere helft die begrip toont voor de Palestijnse verzuchtingen en inziet dat Joden niet de enigen zijn die door de geschiedenis werden verdreven. De kracht van de literatuur is realiteiten op oorspronkelijke wijze in fictie doen  opgaan en personages in het leven roepen die met de stem van de schrijver spreken.
Dit is één reden waarom ik uw roman ‘Black Box’ (1987) zozeer gewaardeerd heb. Een puur literaire dus.
Literatuur stopt echter niet bij het verhaal, maar zet zijn reflecterende tocht in het onderbewuste verder. ‘Black Box’ refereert aan de beruchte zwarte doos die specialisten de oorzaak van een vliegramp helpen detecteren. Analoog probeert u in uw roman het hoe en waarom van het deficit van enkele relaties te achterhalen. Het samenvallen van twee personages met de Israëlische realiteit is slechts één aspect van deze roman, waarin liefde, haat, afstoting en verzoening angstwekkend dicht bij elkaar aanleunen, haast versmelten. Er is ook het religieus fanatisme dat soms op een verdoken maar steeds vaker op een expliciete manier ingrijpt in de Joodse en Arabische samenleving en als een permanente dreiging boven het boek hangt. Uw hoofdpersonage, professor Gid’on, wordt zelfs wereldwijd geprezen om zijn studie van het fanatisme.
Met de ketting van brieven, telegrams en ideeënkaartjes geeft u ons inzicht in de psyche van uw personages. Het is een interessant procédé om de stukjes van de puzzel te doen samenvallen. Literatuurlovers als ik breken na lectuur de puzzel snel weer op om het plezier te smaken hem een tweede keer te kunnen uitleggen, weliswaar met voorkennis, wat het lezen eens zo aangenaam maakt.
Er zijn romans die me boeien omdat het thema me aanspreekt of omdat ze schitterend zijn geschreven, wat mijn bloed sneller doet stromen, maar de romans die beide combineren, daar lig ik wakker van. Van ‘Black Box’ heb ik drie nachten niet geslapen en ik verzeker u: dat is een zalig gevoel.