Omsk Van Togenbirger over Cofnas
|
Omsk Van Togenbirger over Cofnas Omsk Van Togenbirger, wat moet men nu gaan denken over die hele Cofnas-affaire aan de Universiteit van Gent: een professor ethiek wijst op de vrijheid van het wetenschappelijk onderzoek en hij wordt uitgejouwd? OVT: Behoor jij niet tot de groenen? Die beweging lijkt mij inderdaad heel zinvol. OVT: En is het daar niet een grondstelling dat we in onze activiteiten rekening moeten houden met de eindigheid van de grondstoffen, de middelen? Inderdaad, er zijn grenzen aan de groei en wie die in de wind slaan, riskeren een toren van Babel te gaan bouwen. OVT: En geldt dat dan ook niet met betrekking tot de middelen voor wetenschappelijk onderzoek? Het geldt voor alle middelen, ook voor de financiële, die immers de andere vertegenwoordigen. OVT: En betekent dat niet dat wij keuzes moeten maken? Zeker, we kunnen niet alles onderzoeken, we moeten selecteren. OVT: En welke selectiecriteria moet men hanteren? Dat is een moeilijke vraag maar alvast moet men kijken naar de mogelijke opbrengst van het onderzoek in kwestie: men moet geen onderzoek opstarten dat helemaal geen resultaten kan opleveren. OVT: En wat dan gezegd van fundamenteel onderzoek? Levert geen resultaten op korte termijn maar de lange termijnuitkomsten zijn misschien heel belangrijk? Er bestaat een grondige kritiek op het 'weten omwille van het weten', er wordt gezegd dat kennis omwille van de kennis een onding is en dat, als puntje bij paaltje komt, de wetenschap in de schaduw staat van de technologie. OVT: Maar men weet nooit waarvoor het goed kan zijn? Op de keper beschouwd niet, maar als men sowieso moet selecteren, moet men toch wel een inschatting maken met betrekking tot de relevantie van de zaak. OVT: We kunnen niet exact voorspellen wat een onderzoek zal opleveren maar we moeten het wel inschatten? Dat geloof ik wel, ja. OVT: En als we iets willen onderzoeken, moeten we dan niet in de eerste plaats heel goed weten wat we willen onderzoeken? Wat bedoelt u? OVT: Als we bijvoorbeeld zeggen dat we de intelligentie van een zeker individu willen onderzoeken, moeten we dan eerst niet heel goed weten wat we onder 'intelligentie' verstaan? Uiteraard... OVT: Er bestaan verschillende definities van intelligentie en er bestaan ook tests die de aldus gedefinieerde intelligenties proberen te meten maar bestaat er definitie die verkieslijker is dan een andere? Wat bedoelt u? Een Belg zal beweren dat men in de test zaken zoals leesvaardigheid en rekenvermogen moet incalculeren maar een Bosjesman zal veeleer denken aan vaardigheden die te maken hebben met de jacht, zo vermoed ik. Of gelooft u dan dat de westerse beschaving sowieso de maatstaf moet zijn voor de rest van de wereld? Zeker niet, dat lijkt mij overigens een zeer gevaarlijke stelling. OVT: Tests uitgevonden door blanke mensen en toegepast op zwarte hadden indertijd in de V.S. als uitkomst dat zwarten minder slim waren maar uiteraard hadden die resultaten alles te maken met het feit dat zwarten achtergesteld waren, denk aan de misdaad van de slavernij doorheen de eeuwen: met vergelijkbare ontwikkelingskansen bestaan die verschillen helemaal niet en dat is nog steeds zo. Je bedoelt dat objectieve metingen van de intelligentie onmogelijk zijn? OVT: Om te beginnen is de definitie van intelligentie arbitrair en daaruit volgt dat men die dingen gaat meten die men graag meet. En wat denk je dat men het liefste meet, mijn beste? Geen idee. OVT: Als je je met iemand anders wil vergelijken middels een spel dat je wil winnen, en je mag het spel zelf kiezen, kies je dan voor een spel waarvan je weet dat de ander er sterker in is? Uiteraard niet. OVT: Ik wil maar zeggen dat onderzoek naar intelligentie, precies zoals onderzoek naar het bestaan van god, een absurde bedoening is: in de twee gevallen weet men niet precies wat men gaat onderzoeken, maar dat is wel een vereiste om zinvol aan onderzoek te kunnen doen, daarover waren we het eens? Inderdaad... OVT: En als onze middelen beperkt zijn, als we sowieso een selectie moeten maken van de kwesties welke kunnen worden onderzocht... je begrijpt dat hun aantal ontelbaar is? Ja... OVT: Moet men dan geen voorrang geven aan zaken waarvan men weet wat men er onder verstaat? Lijkt mij logisch, ja. OVT: Stel eens dat men aan een universiteit een beurs besteedt aan een onderzoek naar het bestaan van god: denkt u niet dat dan de belastingenbetalers in opstand komen tegen de manier waarop met hun zuur verdiende centen omgesprongen wordt? Dat lijkt mij de logica zelf, ja. OVT: Het probleem is dat lui die er warmpjes in zitten en die zich nooit materiële zorgen moeten maken, niet direct denken aan die beperktheid van middelen en dat zij ervan uitgaan dat principieel alles kan en mag onderzocht worden. Ook denkt men er niet aan dat de keuzes dienaangaande de uitkomsten mede bepalen. Wat bedoel je daarmee? OVT: Chomsky en Herman hebben erop gewezen dat men niet noodzakelijk hoeft te liegen om te kunnen desinformeren: het selecteren van de gewenste ware informatie volstaat. En het verzwijgen van de ongewenste. Op de keper beschouwd, liegt men dan niet, nietwaar? Maar verloopt het spel dan eerlijk? En dat geldt ook voor de selectie van onderzoeksonderwerpen? OVT: Dat vermoed ik inderdaad. (J.B., 17 september 2026) |
