Het fantoom (vervolg)
|
Het fantoom (vervolg 2) Bezit is een fantoom waar men er teveel van heeft, anders behoort het tot het lichaam dat immers eten moet, zich kleden en beschutten. De moeilijke grens tussen het nodige en het overbodige is 'genoeg' en die grens wordt bepaald door het geweten en meer specifiek door de vraag of men in vrede iets bezitten kan dat anderen moeten missen. Uiteraard, het hemd is nader dan de rok maar kou is makkelijker te verdragen door het lijf dan door de ziel en een ziel krijgt kou van zodra zij eraan verzaakt om het voorbeeld te volgen van Sint-Maarten die een stuk snijdt van zijn mantel om de bedelaar mee te verwarmen. Wie men in de kou laat staan, zal een scherpe doorn zijn in het zielenoog totdat men zich erbarmt: de eigen lichamelijke pijn is een fantoom vergeleken bij die van een ander omdat andermans leed die stekeldoorn meebrengt die nimmer wijkt totdat wij afzien van het goed dat we begeren. Immers, ons teveel is, zo helder als een waterdruppel, andermans goed en totdat wij er afstand van doen, blijft het ons bij als een fantoom. Fantoom in de zin van het Duitse Gespenst: het onophoudelijke spinnen waarvan de activiteit verwant is met de leugen of de vlucht die nooit een einde kunnen kennen: de leugen niet omdat de waarheid immer blijven zal en evenmin de vlucht. Het gespin van fantomen is regelrecht in strijd met de groei van het leven. Het laatste gebeurt van binnen uit, spontaan, als een gift, een bron: het is een cornucopia, een hoorn des overvloeds.1 Voor het eerste daarentegen draaien wij zelf op ten koste van die groei, want fantomen leggen beslag op elk ogenblik van de tijd die ons is toegemeten en zij laten geen van onze krachten ongebruikt. (J.B., 21 september 2026) 1De Cornucopia is de hoorn van Amalthea, de geit die Zeus zoogde. Zeus maakte haar tot een sterrenbeeld en haar hoorn schonk aan zijn bezitter alles wat hij verlangde. Ovidius echter heeft het over de hoorn van een stier (waarvan de waternimfen later de hoorn des overvloeds maakten). Daarover handelt het negende boek van Ovidius zijn Metamorfosen waar hij al dichtend de worsteling beschrijft tussen de held Herakles en de stroomgod Acheloös om de hand van koning Oineus' dochter Deianeira, die het eenenzeventigste hoofdstuk beslaat van Kris Vansteenbrugge's mythologieboek Uit het schuim van de zee. (Kris Vansteenbrugge, Uit het schuim van de zee. De Griekse mythologie in 136 verhalen, Kris Vansteenbrugge 2012 (2011)). Tijdens de strijd neemt de god van de stroom de gedaante aan van een slang en dan deze van een stier. Ovidius kruipt in de huid van Acheloös: "Nogmaals verslagen, blijft mij mijn derde gedaante nog over:/ Die van den woedenden stier. Zoo veranderd, hervat ik den strijd weer./ Dan van den linkerkant in de manen hij slaat mij de armen,/ Sleept mij in volle vaart voort en drukt mij van achter de harde/ Horens omlaag in den grond, en diep in het zand werpt mij neder./ Daarmede zelfs niet voldaan, den stevigen hoorn, dien hij vasthield,/ Breekt zijn geweldige vuist en rukt mij dien van het voorhoofd:/ Dien de Najaden daarna, met vruchten en bloemengeur vullend,/ Hebben den Goden gewijd: tot Horen des Overvloeds maakten!”/ Zoo sprak hij. En een nimf, in de luchtige dracht van Diana,/ Een zijner volgsters, aan wie de lokken het voorhoofd omzwierden,/ Binnentrad met den versierden horen, waarin de geheele/ Herfst wel vergaderd scheen, en met vruchten, tot nagerecht dienend." (Publius Ovidius Naso, Metamorfoses, boek IX, verzen 80-92. In de oorspronkelijke versmaat vertaald door Mr. H.J. Scheuer, W.J. Thieme en Cie, Zutphen 1923. Cf.: https://archive.org/details/Scheuer1923/mode/2up ) |
