Zaterdag 26 juni 2010
Duiken met het monster
Duiken met het 'monster' van de zee in Zuid-Afrika
Witte haaien komen in de meeste oceanen en zeeën overal ter wereld voor, maar Zuid-Afrika bezit een paar van de plekjes die bekendheid verwierven dankzij dit indrukwekkende dier. Een witte haai kan zo'n zes meter lang zijn en meer dan 2.000 kilo wegen. De haaien zijn dus vaak groter dan heel wat grote dieren op het land. Geen wonder dat de witte haai wel eens als een monster omschreven wordt.
 |
Wereldburger
De komende dagen en weken zullen een hoop indrukwekkende dieren in deze nieuwe reeks van Planet Watch de revue passeren. Maar de witte haai leek ons de ideale kandidaat om onze openingsmatch te spelen. Zuid-Afrika is op dit ogenblik het land waar mensen uit de hele wereld het WK voetbal volgen. En eigenlijk is de witte haai een echte wereldburger. Weinig dieren leven zo verspreid over onze planeet als de witte haai.
Andere WK-deelnemers als Australië, Nieuw-Zeeland, de VS en Mexico hebben thuis ook witte haaien. Zelfs in de Middellandse Zee komen witte haaien voor. Maar Zuid-Afrika is toch één van de belangrijkste centra waar onderzoek gevoerd wordt naar de haaiensoort. Witte haaien hebben mogelijk al een groot stuk van de wereld gezien. Zo werd ooit een haai vanuit Zuid-Afrika gevolgd. Na negen maanden dook het dier op in Australië, 20.000 kilometer verder.
 |
Mens en haai
We horen regelmatig verhalen van zwemmers die aangevallen worden door een witte haai. Meestal gaat het om louter toeval, want witte haaien hebben helemaal geen voorkeur voor mensenvlees. Opmerkelijk veel slachtoffers slagen er immers in na de eerste beet te ontsnappen. De witte haai kreeg wellicht een negatief imago door films als 'Jaws'.
Omgekeerd worden veel witte haaien en andere haaiensoorten door mensen gedood. Jaarlijks worden tientallen miljoenen haaien het slachtoffer van vissers. De haaien zijn vooral populair voor hun vinnen, in bijvoorbeeld haaienvinnensoep. Soms worden haaien gewoon weer in zee geworpen nadat hun vinnen werden afgesneden. Daardoor worden de haaien zelf prooien voor andere roofdieren. De witte haai is in de lijst van het IUCN nu al een kwetsbare diersoort. Nochtans mogen we dit niet onderschatten, want haaien staan in de oceaan bovenaan de voedselketen en spelen dus een belangrijke rol in het ecosysteem.
 |
De beste plaats om witte haaien in Zuid-Afrika te zien is False bay. In deze tijd van het jaar leven er tienduizenden jonge zeehondjes langs de kust van Kaapstad. Witte haaien komen er dan ook massaal naartoe, aangezien de streek een enorme voorraad voedsel herbergt. Jonge zeehonden zijn nog niet ervaren en dus vormen ze een gemakkelijke prooi voor witte haaien.
De witte haai is één van de enige soorten die met z'n kop boven water komt kijken in de jacht op zijn prooi. Plots duiken ze in een golf op met de bek wagenwijd open en de zeehond verdwijnt tussen de sterke kaken van de haai. Toch hebben ervaren zeehonden technieken om aan de aanvallen te ontsnappen. In de helft van de gevallen zou de zeehond overleven. En dat is misschien goed nieuws, want net als in het voetbal hebben we allemaal toch een beetje sympathie voor de underdog. (gb)
