Natuur

Afsmelten poolijs bereikt historisch dieptepunt

De arctische ijskap heeft deze week zijn kleinste omvang bereikt sinds het begin van de satellietobservaties in 1972. Dat hebben Duitse wetenschappers gemeld. De ijskap is een van de belangrijkste elementen voor de temperatuurregeling van onze planeet.

Op 8 september was de ijskap van de Noordpool nog slechts 4,24 miljoen vierkante kilometer groot, aldus de universiteit van Bremen. "Het gaat om een historisch minimum, dat ongeveer 0,5 procent lager ligt dan het vorige record van september 2007", luidt het.

Het smelten van het ijs tijdens de zomer is volgens wetenschappers een indicator van de opwarming van het klimaat, met negatieve effecten voor de Noordpool en de planeet.

De temperatuur aan de Noordpool is de voorbije vijftig jaar twee keer zo snel opgewarmd dan gemiddeld elders ter wereld. (afp/adha)

Mogelijk oudste voorvader van de mens gevonden

Wetenschappers hebben mogelijk de oudste voorvader van de homo sapiens (de mens) gevonden. De Australopithecus sediba is qua lichaamsbouw half mens half aap en beschikt over een combinatie van primitieve en moderne lichaamsfuncties. De ontdekking werpt een heel nieuw licht op de evolutie van de mens.

De Australopithecus leefde bijna twee miljoen jaar geleden, veel vroeger dan tot nu toe werd aangenomen. De Zuid-Afrikaanse professor Lee Berger vond de resten in 2008 in een grot in Zuid-Afrika. Na diepgaand onderzoek door wetenschappers vanover de hele wereld, is men het erover eens dat het een van de meest belangwekkende vondsten in de menselijke geschiedenis is.

"We hebben de meest complete hand van één individu van eender welke oude voorvader van de moderne mens die ooit ontdekt werd", zegt Berger. "En ze lijkt erg veel op een menselijke hand, met kleinere vingers en een lange duim. We krijgen nu een beter inzicht in het moment waarop onze grip, wat ons als mens zo uniek maakt, dat ons in staat stelt om piano te spelen, te schilderen, te typen, gereedschap uit steen te maken of handen te schudden, evolueert. "

Nog volgens Berger had de soort een klein maar verrassend ontwikkeld brein en een modern bekken, terwijl de voeten en enkels kenmerken van zowel mens als aap vertoonden. "Die kenmerken, en zijn leeftijd, maken het de beste kandidaat om als onze oudste voorvader beschouwd te worden", aldus Berger. "Nog meer dan vorige ontdekkingen als de homo habilis."

Tot op de dag vandaag is er geen uitsluitsel over wie nu de directe voorloper is van de homo sapiens. Homo erectus wordt algemeen beschouwd als meest waarschijnlijke link tussen aap en mens, maar of die nu zelf afstamt van de homo habilis of de homo rudolfenis is niet duidelijk. Volgens wetenschappers is de australopithecus sediba nu een meer waarschijnlijke kandidaat. (hlnsydney/sps)

BB

Toerisme zit wereldwijd in de lift

Het toerisme is in de eerste helft van 2011 gegroeid met 4,5 procent. Dat blijkt uit cijfers van de World Tourism Organisation (UNWTO). De stijging van het aantal toeristen is het sterkst in de opkomende economieën: 4,8 procent, tegenover 4,3 procent in de ontwikkelde economieën.

Europa, en dan vooral Centraal- en Oost-Europa, loopt met 6 procent voor op de rest van de wereld. Ook Zuid-Amerika doet het met een stijging van 15 procent zeer goed. Als gevolg van de onrusten daalde het toerisme sterk in Noord-Afrika (-13 procent) en het Midden-Oosten (-11 procent). Egypte en Tunesië doen het de voorbije maanden wel opnieuw beter. Taleb Rifai, secretaris-generaal van UNWTO, roept op om beide landen, die volgens hem volledig veilig zijn, te steunen.

De organisatie voorspelt dat de groei in de tweede helft van het jaar ietwat zal afnemen, door de gestegen onzekerheid en het dalende consumentenvertrouwen. (belga/kve) hln

Peking bouwt allergrootste luchthaven

Ook na de Olympische Spelen zit men niet stil in Peking. De Chinese hoofdstad heeft zich immers geëngageerd om de grootste luchthaven ter wereld te bouwen. 'Beijing New International Airport' (BNIA) zal 130 miljoen reizigers per jaar verwerken en krijgt in totaal acht start- en landingsbanen. De opening staat gepland in 2017, zo meldt The Guardian.

De bestaande luchthaven van Peking, Beijing Capital International Airport, is nu al de op één na drukste ter wereld met 74 miljoen passagiers in 2010 maar zit tegen de grenzen van haar capaciteit aan. Het nieuwe vliegveld komt tegemoet aan de continu groeiende vraag naar vluchten van en naar de hoofdstad. De oppervlakte van de megaluchthaven is vergelijkbaar met die van de stad Amsterdam.

De nieuwe luchthaven komt ten zuiden van het centrum van Peking, in het Daxing-district, te liggen. Het ontwerp van het Nederlandse ingenieursbureau NACO (Netherlands Airport Consultants) heeft gelukkig ook een duurzaam aspect. Zo is de afstand die de vliegtuigen moeten taxiën zo kort mogelijk gehouden, waardoor er al wat minder CO2 wordt uitgestoten. Toch zal de impact op het milieu van deze allergrootste luchthaven niet min zijn. (kve) hln

Passagier opgepakt omdat hij weigert gsm uit te zetten op vliegtuig

Een passagier van Southwest Airlines is opgepakt omdat hij weigerde zijn gsm uit te zetten op het vliegtuig. De man zat op de vlucht van Phoenix naar El Paso toen hij zijn gsm gebruikte tijdens de landing. Een stewardess vroeg hem om het toestel opnieuw uit te schakelen, maar dat weigerde hij. De passagier werd bij het uitstappen opgepakt door de politie van El Paso.

Het gebruik van een gsm of andere elektronische toestellen tijdens een vlucht kan problemen veroorzaken in de cockpit. De signalen kunnen voor storingen zorgen en ook de hulpmiddelen van de piloot tijdens slecht weer kunnen beïnvloed worden door een gsm. (adv) hln

 Raketafweersysteem voor passagiersvliegtuigen

De Israëlische regering wil alle passagiersvliegtuigen op korte termijn tegen raketaanvallen beschermen. Het veiligheidskabinet onder leiding van premier Benjamin Netanyahu heeft gisteravond met een plan daartoe ingestemd. De woordvoerder van de regering wilde geen details over de zaak geven.

Eerdere regeringen besloten al tot de invoering van zo'n raketafweersysteem, nadat terroristen in november 2002 in de Keniaanse stad Mombassa twee raketten hadden afgevuurd op een Israëlisch vliegtuig. Beide misten maar net hun doel.

De uitvoering van dat besluit werd uitgesteld wegens meningsverschillen tussen de regering en de luchtvaartmaatschappijen over de vraag wie de kosten zou betalen en welk systeem het beste was. Volgens de krant Jedioth Ahronoth kost de invoering van het antiraketsysteem 61 miljoen euro. Ook worden de brandstofkosten hoger.

Volgens een hoge regeringsfunctionaris is verder uitstel ontoelaatbaar, omdat de inlichtingendiensten hebben gewaarschuwd voor plannen van terroristen om vliegtuigen aan te vallen. (dpa/kve) hln

Cartoon

Aardappelboerderij wordt B&B

Een voormalig aardappelbedrijf in een vierkantshoeve in het West-Vlaamse Bellegem werd omgebouwd tot een fraaie B&B. Het Bintjeshof ligt in een pracht van een landelijke streek

In het Bintjeshof geniet je van rust en gastvrijheid. Wie er na een drukke werkweek binnenkomt, vergeet al snel zijn zorgen. De bed & breakfast is een vierkantshoeve die volledig werd gerestaureerd. Alleen de loods herinnert nog aan het vroegere aardappelbedrijf. De gasten worden er onthaald door Elke De Vleeschouwer en Bent Vandenbossche.

Het Bintjeshof beschikt over acht sfeervolle kamers die qua comfort beantwoorden aan de (hoge) eisen van de hedendaagse vakantiegangers.

Er zijn kamers voor twee, drie, vier en vijf personen en één single. Iedere kamer kreeg de naam van een aardappelvariëteit, zoals Amora, Asterix of Bintje. De uitstekende bedden garanderen een ongestoorde nachtrust. De kamers hebben een eigen badkamer en (of) douche en er is draadloos internet.

Het ontbijt is verzorgd en uitgebreid. Voor 's middags zorgt Elke op verzoek voor een picknickmand. Geniet op het fraaie terras op de centrale binnenplaats van het blonde Bintjesbier, het huisbier van de B&B.

Er zijn bewegwijzerde fietsroutes en in het Bintjeshof zijn tweewielers te huur, zowel gewone (10 euro) als elektrische fietsen (25 euro). De Argendaal wandelroute ligt in Bellegem, terwijl Kortrijk steeds meer furore maakt als stad van design, architectuur en geschiedenis.

Prijs: 90 euro per tweepersoonskamer per nacht met ontbijt.

Meer info: Het Bintjeshof, Kreupelstraat, 8510 Bellegem, tel. 056/29 57 28, http://www.hetbintjeshof.be

B&B in oudste hoeve van Hoegaarden

Jan Vaes reisde de wereld rond, maar na jaren van zwerven kreeg hij heimwee naar zijn geboortestreek. Hij kocht in Outgaarden de oudste en authentiekste vierkantshoeve van het Hageland (1750) en transformeerde ze tot een hedendaagse B&B. De immense stallingen links van de binnenkoer zijn nu omgevormd tot vijf tweepersoonskamers met alle moderne comfort. Elke kamer heeft draadloos internet, flatscreen-tv, minibar, badkamer met ligbad en douche. Jan koos voor een strak, modern en minimalistisch interieur in tinten van zwart, wit en grijs.

Kamer één en twee zijn gelinkt en dus ideaal voor ouders met twee kinderen. In het weekend (vrijdagavond tot zondagnamiddag) biedt Jan een Genieten-arrangement aan. Bij de aankomst word je verwelkomd met een glaasje cava. Er is een avondmaal in het Tiense eethuis Spijshuis Dieu.

Op het programma staan verder een bezoek aan de Tuinen van Hoegaarden, een historisch culinaire wandeling (met bier en hapjes) langs de belangrijkste plekjes in Hoegaarden en een wandeling langs holle wegen met picknick. Er staan ook fietsen ter beschikking. Prijs: 275 euro voor twee personen.
Meer info: B&B L'Epicurie, Hoogstraat 13,3321 Outgaarden, tel. 0475/45 74 21, L'Epicurie

Oude Romeinse wegenkaart wordt online routeplanner

De enige complete wegenkaart die is overgebleven uit de Romeinse tijd kan dankzij internet weer worden gebruikt om reizen te plannen. Dit meldt de Volkskrant.

De Nederlandse historicus René Voorburg heeft deze wereldberoemde 'Tabula Peutingeriana' dankzij diverse onderzoeksbronnen kunnen verwerken tot een hedendaagse routeplanner. Zo kunnen geïnteresseerden zien hoe in de Romeinse tijd bijvoorbeeld een reis van Nijmegen naar Rome zou zijn verlopen. Voorburg heeft zijn Romeinse routeplanner online gezet op de site Omnesviae.org. De historicus is in het dagelijks leven als webarchivaris werkzaam bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Hij heeft de afgelopen zes maanden al zijn vrije tijd in het project gestoken.

Tabula Peutingeriana

2.760 plaatsen

"Wetenschappers hebben recent de locaties van alle plaatsen op de Tabula Peutingeriana in kaart weten te brengen", vertelt Voorburg. "Ik ben toen voor mijzelf eens gaan kijken waar ik in het Romeinse Rijk tijdens een reis van A naar B allemaal langs zou komen." Uiteindelijk besloot hij maar alle 2.760 plaatsen op de oude kaart en tussenliggende wegen in te gaan voeren.

Voor zover Voorburg bekend is zijn project volstrekt uniek in de wereld. Hij heeft de afgelopen maanden contact gelegd met collega's in het buitenland, die hem hebben geholpen startpagina's in andere talen te maken. Het is de bedoeling dat de site uiteindelijk beschikbaar komt in alle landen die op de Tabula Peutingeriana staan.

Perkament

De Romeinse reiskaart uit de 3e en 4e eeuw na Christus beslaat het gebied van Groot-Brittannië tot aan de rivier de Ganges, die door India en Bangladesh stroomt. De enorme kaart, die oorspronkelijk bestond uit 12 bladen perkament, staat sinds 2007 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. De voor zover bekend oudste nog bestaande kopie wordt bewaard in de Oostenrijkse Nationale Bibliotheek in Wenen, maar is niet toegankelijk voor het publiek. (kve) hln

Danielle Lloyd

Vleermuisspeeksel doet dienst als bloedverdunner

In tien Britse ziekenhuizen vindt een test plaats waarbij slachtoffers van een beroerte behandeld worden met een medicijn op basis van eiwitten uit het speeksel van vampiervleermuizen. Dat bericht The Sunday Telegraph.

Eerder onderzoek wees uit dat in het speeksel van de Zuid-Amerikaanse vleermuizensoort stoffen zitten die bloedklonters in de hersenen kunnen oplossen, en op die manier levens sparen of de schade ten gevolge van beroertes verminderen.

Momenteel moeten beroerteslachtoffers binnen de vier uur bloedverdunners toegediend krijgen, maar met medicijnen op basis van eiwitten uit vampiervleermuizenspeeksel kan die deadline tot negen uur worden opgeschoven. Met het vleermuizenmiddel kunnen bijvoorbeeld patiënten geholpen worden, die een beroerte tijdens de slaap kregen en pas uren later ontwaken.

De Britse Nationale Gezondheidsdienst (NHS) zegt dat het middel over drie jaar algemeen toegepast kan worden. Alle samen nemen aan het onderzoek vierhonderd patiënten deel, verspreid over veertig ziekenhuizen wereldwijd, waaronder tien Britse. (belga/tma)

Meer dan 1 op 3 Europeanen lijdt aan mentale ziekte

38 procent van de Europese bevolking kampt met een mentale aandoening blijkt uit een grootschalig, drie jaar durend onderzoek van de European College of Neuropsychopharmacology. Het gaat om psychologische problemen zoals chronische depressie, angstaanvallen en chronische slapeloosheid, en neurologische aandoeningen zoals dementie en Parkinsons. Opvallend is dat de toename in die aandoeningen relatief sneller toeneemt bij vrouwen en dat ze zich ook op steeds jongere leeftijf manifesteren.

"We zijn zelf verrast van de hoge aantallen", zegt Hans-Ulrich Wittchen, één van de auteurs van de studie. Angstaanvallen en aanverwnate aandoeningen zoals paranoia staat bovenaan het lijstje. 14 procent van de Europeanen zou er mee te kampen hebben. 7 procent lijdt aan chronische slapeloosheid. 6,9 procent van de Europeanen is chronisch depressief. 5,4 procent lijdt ondertussen aan dementie.

Volgens de makers van de studie zijn er nauwelijks verschillen tussen de landen wat die cijfers betreft. Er is wel een verschil tussen vrouwen en mannen. Bij vrouwen is de jongste 40 jaar het aantal depressies relatief veel sneller gestegen, vooral in de leeftijdsgroep 16-42 jaar volgens Wittchen.

Vrouwen en tieners

Dat zou te maken hebben met de veranderende rol van de vrouw in onze maatschappij. Wat Wittchen en zijn collega's echter vooral verontrust is dat angstaanvallen en aanverwante ziekten zich op steeds jongere leeftijd manifesteren. 90 procent van de mensen die er aan lijden krijgen er voor het eerst mee af te rekenen in hun tienerjaren, terwijl dat in de jaren zeventig nog vooral twintigers waren.

Afhankelijk van het probleem zoeken slechts 30 procent tot de helft van de Europeanen die lijden aan een mentale ziekte professionele hulp. Tussen 8 en 16 procent onder hen gaat verder en zoekt hulp bij een specialist. (mvl) hln

Meer dan 1 miljoen Belgen slikt antidepressiva

Op 10 jaar tijd zijn er 65 procent meer geneesmiddelen op voorschrift verkocht, van 2,7 miljard dagelijkse dosissen in 2000 naar 4,5 miljard in 2009. Dat blijkt uit de jongste gegevens van het Riziv. Meer dan 1 miljoen patiënten namen antidepressiva in 2009.

Cardiovasculaire geneesmiddelen blijven wel het meest voorgeschreven - ze zijn goed voor 41 procent van de dosissen. Daarna volgen de geneesmiddelen voor maag en darmen (11,9 procent), en voor neurologische aandoeningen (10,2 procent).

Antidepressiva hebben in 2009 de symbolische kaap gerond van 1 miljoen patiënten. Precies 256.819 mensen (23 procent) hadden genoeg aan 1 doosje, 526.595 (46 procent) namen antidepressiva gedurende minstens 3 maanden, en 230.973 (20 procent) namen er elke dag, schrijft de krant Le Soir.

Uit de gegevens van het Riziv blijkt wel dat de kosten minder fors toenamen als het aantal voorgeschreven geneesmiddelen. In 2009 kostten ze 2,7 miljard euro aan de sociale zekerheid, en 580 miljoen aan de patiënten, 55 procent meer dan 10 jaar eerder. Vrouwen en bejaarden nemen de meeste geneesmiddelen. (belga/vsv) hln

Borstvoeding tovert moeder om in agressieve leeuwin

Mama's die hun pasgeborenen borstvoeding geven, ontwikkelen hetzelfde mechanisme als dat van vrouwelijke grizzlyberen of leeuwinnen om hun nageslacht te beschermen.

De vorsers bestudeerden bijna 60 vrouwen, een derde van hen gaf borstvoeding, een derde gaf flesjes en een derde was kinderloos. Ze moesten in een computerspel het opnemen tegen iemand die zich wild gedroeg, het eventuele kind van de vrouw verbleef in een nabijgelegen kamer. Als de vrouw won, mocht ze op een knop duwen om een geluid te laten weerklinken als een teken van agressie ten opzichte van de verliezer. De dames die borstvoeding gaven, lieten het geluid twee keer zo luid en lang weerklinken als de andere vrouwen. Hun bloedgroep was ook tien punten lager dan die van wie flesjes aan haar kroost gaf en 12 punten lager dan die van kinderloze vrouwen.

Verdediging

Deze moeders hebben dus meer moed en zijn beter in het verdedigen van zichzelf dan wie zijn kind flesjesvoeding geeft of wie geen kind heeft. Dit effect noemen ze de 'moederlijke verdediging'. Dit effect is erg gelijkaardig aan het mechanisme van vrouwelijke beren, leeuwen, herten en zelfs hamsters om hun jongen van roofdieren te beschermen. Hoewel mama's waarschijnlijk nooit hun baby's zullen moeten verdedigen als dieren in het wild, helpt het hen beter om te gaan met de uitdagingen die gepaard gaan met het moederschap.

Voordelen

Onderzoekster Jennifer Hahn-Holbrook: "Borstvoeding heeft veel voordelen voor de gezondheid en de immuniteit van baby's. Maar het blijkt ook een voordeel voor de mama te hebben. Het is niet zo dat deze moeders naar een café zullen gaan en daar vechten, maar als ze in een bedreigende situatie terechtkomen, is de kans groot dat ze zichzelf op een agressieve manier zullen verdedigen."

Door borstvoeding te geven, dragen borstvoedende moeders hun immuuncellen over op hun baby en kunnen ze hen zo beschermen tegen infecties van de ademhalingswegen, oren, tegen eczeem en darmbacteriën. Studies tonen ook aan dat het de ontwikkeling van de hersenen van een baby stimuleert en het de kans op latere obesitas beperkt. (ep) hln

Cartoon