* De bekoring * van Hans Münstermann
De bekoring
door Hans Münstermann.
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
blz. 205
ISBN 90 468 00180
meester van de hervonden tijd
***
In De bekoring neemt Hans Münstermann,, opnieuw een duik in het fascinerende verleden van Andreas Klein, de charismatische hoofdpersoon die we kennen uit zijn eerdere romans.
Zijn ouders, de Duitser Joachim Klein en de Arnhemse Marianne Petersen trouwden op 10 mei 1940, de dag dat de Duitsers Nederland binnen vielen.
Uit dit huwelijk kwamen zeven kinderen voort , onder wie Andreas Klein.
Als Andreas' moeder sterft gaan zijn gedachten terug naar een zomerdag, eind jaren vijftig.
De dag dat zijn moeder, nota bene op zijn 13de verjaardag, haar gezin verliet, kan hem niet loslaten.
Hij denkt er aan hoe zijn moeder man en kinderen achterliet, vastbesloten om nooit meer terug te keren.
Hij ziet haar in de tram, op die zinderende dag, een raadselachtige dame met een koffer, scherp en levensecht.
Als in een film beleeft hij, samen met zijn familie, met de buren en die hele wereld van vroeger, de vlucht van zijn moeder. Ze zien hoe zij wegsluipt uit haar alledaagse sleur. Ze voelen het stampende leven dat haar beetgrijpt.
Münstermann maakt goed gebruik van de karakters om de diverse emoties die kunnen ontstaan na het beleven van een dergelijk tragische gebeurtenis, te beschrijven. Zo komen zowel woede, teleurstelling, begrip als verdriet aan bod.
Terwijl ze de laatste zaken van hun moeder regelen proberen Andreas en zijn broers en zussen te achterhalen waarom hun moeder destijds is weggelopen. Wat volgt is een schets van een vrouw in de jaren van de Wederopbouw, geheel uitgeput door vele bevallingen, de zorg voor het huishouden en haar kinderen. Langzamerhand komen de broers en zussen erachter wat hun moeder dreef huis en haard te verlaten.
Het is knap dat de auteur in weinig woorden de lezer bewust weet te maken van de onderhuidse spanningen en begrip oproept voor de emoties van zowel moeder als zoon, het centrale thema van dit boek.
Münstermann kan ook aardig goochelen met perspectief en dat zullen we weten.
Heden en verleden wisselen elkaar af en worden vanuit drie perspectieven verteld. Andreas Klein, zijn moeder en een oude architect, J.C. van Epen, die door Andreas als personage in zijn boek tot leven wordt gebracht, beschrijven beurtelings hoe zij de gebeurtenissen ervaren. Vooral in het begin van het verhaal is de continue en soms zeer snelle wisseling van perspectief verwarrend. Niet altijd is duidelijk wie aan het woord is en dat komt de leesbaarheid van het verhaal niet ten goede.
Op de dertiende verjaardag van Joachim besluit de moeder haar gezin te verlaten. Een erg ongelukkig moment, temeer daar Andreas vriendjes op bezoek krijgt, die zich afvragen waar zijn moeder is.
We ervaren dat het huwelijk al tijden een ramp was. De vader kleineert de moeder, ze wordt gedwongen tot seks en uiteindelijk pakt Marianne haar koffer en vertrekt.
Alleen de oudste dochter Brunhilde weet na enige tijd waar de moeder verblijft.
De moeder trok intussen in bij een oude vlam, de automonteur Arie, die seksueel het een en ander weet los te woelen bij Marianne. Ze gaan boven de garage wonen in een appartementje van een kennis van Arie.
Deze Arie is een soort karikatuur, die nergens menselijke trekken krijgt aangemeten en waarom Marianne dan zo gecharmeerd is van hem blijft duister..Hij zet haar later de deur uit. en de latere verhouding van Marianne met de illusionist Cospetto is alleen aardig omdat het een ‘illusie’ is dat hij iets voor haar kan betekenen,.
Münstermann gebruikt Andreas om gevoelens te kunnen verwoorden. Andreas ervaart de dood van zijn moeder als een moment van verlaten worden.Andreas ervaart zijn verhouding met vrouwen dus als een drama, waarbij hij in de steek gelaten wordt.
De architect J.C. van Epen, ontwerper van de Harmoniebuurt in Amsterdam-Zuid waar de familie Klein jaren heeft gewoond, beschrijft de vlucht van mevrouw Klein. Hij kan niet begrijpen waarom zij zijn buurt wil verlaten. In een poging haar van haar vlucht te weerhouden volgt hij mevrouw Klein op de ochtend dat ze haar gezin verlaat. Ook bij hem heerst er eerst een gevoel van ongeloof. Omdat Münstermann in het begin de architect introduceert als de hoofdpersoon van het boek van Andreas begrijp je dat het de taak van de architect is om het verhaal volledig en begrijpelijk te maken. In die opzet is Münstermann echter niet geslaagd: het optreden van de architect schept voornamelijk verwarring en doet af aan de emotie die je eigenlijk bij een dergelijke tragedie zou moeten voelen.
De ingewikkelde vertelstructuur en het steeds wisselende perspectief maken het de lezer moeilijk om het verhaal te blijven volgen, en de gezochte wendingen in het verhaal zijn ronduit irritant.
Jammer dat een begenadigd schrijver als Müstermann zijn munitie niet langer heeft weten droog te houden. Nu doven zijn knallen sissend in de sneeuw, als blindgangers.
***
Hans Münstermann -1947.JPG)
Hans Münstermann werd in 1947 geboren in Arnhem. Hij groeide op in Amsterdam, waar hij later ook Nederlandse Taal- en Letterkunde studeerde.
Als aansluitende studie deed hij het doctoraal Theaterwetenschap.
Na zijn afstuderen begon een zwervend, enigszins rommelig leven dat hem tussen 1970 en 1980 in Griekenland, het Midden-Oosten en Indonesië bracht.
Zijn leven kwam in rustiger vaarwater toen Münstermann in 1981 medewerker werd aan de toneelacademie in Maastricht - het instituut waar hij nu nog werkt. Zo was hij tussen 1990 en 1995 coördinator van de acteursopleiding in Maastricht.
Münstermann is getrouwd met Marina Duvekot en heeft een zoon.
Münstermann won in 2006 met "De Bekoring", het vijfde boek uit zijn reeks generatieromans , de AKO Literatuurprijs
Daarnaast vormde hij een aantal jaren een schrijversduo met Jacques Hendrikx
. Ze hanteerden daarbij het gezamenlijk pseudoniem Jan Tetteroo. Hun romans spelen zich af tegen de achtergrond van allerlei maatschappelijke onderwerpen uit het einde van de 20e- eeuw waarbij soms ook een duik in het verleden wordt genomen.Bibliografie :
Het gelukkige jaar 1940 (2000)
Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf (2001)
Certificaat van echtheid (2003)
De Hitlerkus (2004)
De Bekoring (2006, Nieuw Amsterdam)
Het gelukkige jaar 1940 (2007, Nieuw Amsterdam)
Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf (2007, Nieuw Amsterdam)
Land zonder Sarah ( oktober 2008)
Als gezamenlijk pseudoniem Jan Tetteroo, samen met Jacques Hendrikx:
No flash (1992)
De laatste Nederlandse man (1993)
Bozoc (2001)
de auteur over zijn nieuwste roman
