* De zelfmoordclub * van Arto Paasilinna


De zelfmoordclub
van Arto Paasilinna
Uitgeverij :Wereldbibliotheek, 2004,
239 p.
Oorspronkelijke titel:
Hurmaava joukkoitsemurha" , 1990
Vertaling: Annemarie Raas, 2004
ISBN-10: 90-284-2045-2
ISBN-13: 978-90-284-2045-8
***
Het Finse levensgevoel wordt door Paasilinna als volgt verwoord: ,,Somberheid, melancholie en bodemloze apathie zijn de grootste vijanden van het Finse volk. De smart wordt zo sterk gevoeld dat veel Finnen de dood als enige uitweg zien.''
***
Zelfmoord mag dan op zichzelf geen opgewekt thema zijn, in deze roman weet Paasilinna er een opmerkelijke draai aan te geven
: in de loop van zijn roman verandert een groep potentiële zelfmoordenaars in een gezelschap dat, op weg naar het einde, hernieuwde levenslust ontdekt.*** Midzomernacht. De Finnen mobiliseren zich met vereende krachten om de nijpende zwaarmoedigheid de kop in te drukken en ontsteken heidense vreugdevuren.
Twee mannen besluiten zelfmoord te plegen, een verbitterde kolonel Kemppainen en een failliete directeur Rellonen , zakenman en net geen vijftig.
Moe, verslagen, neergesabeld door het leven en door herhaaldelijke faillissementen en verdenkingen van misdrijven had de man reeds heel wat jammerlijk mislukte zelfmoordpogingen ondernomen.
Nu was hij vastbesloten: hij zou zich in een nabijgelegen, bouwvallige schuur voor het hoofd schieten.
Dit was echter gerekend buiten ene kolonel Kemppainen die net op die plek druk in de weer was zijn touw ter opknoping aan een balk te bevestigen.
Rellonen greep instinctief op tijd in en redde de kolonel van een gewisse dood. Deze gemiste kans bleek niet het ergste te zijn wat de kolonel kon overkomen, want beide robuuste mannen konden op deze pijnlijk lange dag, bij elkaar hun hart luchten, vonden een begijpend oor en sloten instant een zakelijk verbond.
Met dit beeld begint de Finse auteur Arto Paasilinna zijn roman:" De zelfmoordclub" die in 1990 verscheen .
De heren komen tot een verbluffende daad: ze plaatsen een advertentie in een landelijke krant om alle potentiële zelfdoders te verenigen.
De gemeenschappelijk gezochte dood valt lichter dan de eenzame zelfmoord, bovendien is gedeelde smart halve smart.
Ze verenigen zich in de `zelfmoordclub', door de kolonel ook liefkozend het `zelfmoordbataljon' genoemd.
Enkele tientallen zitten uiteindelijk in een touringcar op weg naar het noordelijkste puntje van Finland om zich daar in de ijskoude zee te storten.De bus dendert vooruit, dreigt zich dwars door de vangrail heen te knallen totdat de zelfdoders in pure doodsangst op het rode `stopknopje' gaan drukken.
Tussen dit voornemen en de werkelijke eindbestemming van de bus - een prachtige kaap in het zuidelijkste puntje van Portugal - vinden onverwachte en absurde gebeurtenissen plaats waardoor het oorspronkelijke plan steeds meer op losse schroeven komt te staan.,want intussen zijn de zelfmoordenaars zoveel van het leven gaan houden, van de drank die ze gezamenlijk nuttigen, van de liefdes die spontaan opbloeien, dat helemaal niemand meer snakt naar de dood Paasilinna is er niet de auteur naar om bij een beladen onderwerp als zelfmoord, laat staan een collectieve suïcide, een gepaste, eerbiedige toon te gebruiken.
De zelfmoordroman van Paasilinna lijkt voor de auteur eerder een flierefluitend schrijfvertier te zijn geweest, met een feestelijk en spannend boek als resultaat.
Droevige zaken als depressiviteit, alcoholisme, teleurstelling in het leven en zelfmoord worden bij Paasilinna literaire slapstick op hoog niveau.
De zelfmoordclub is een persiflage op een ontwrichte samenleving waarin het menselijke evenwicht vaak wankel is en iedereen moet knokken voor zijn eigen overleven.
Paasilinna is meesterlijk in de koelbloedige, nonchalante manier van vertellen. Zijn boek zou zich uitstekend voor verfilming lenen; met verrassend scherp oog voor details zet hij de scènes neer.
De zelfmoordclub is een schitterend volgehouden metafoor; hoe kan verlangen naar zelfvernietiging omslaan in levensvreugde? Anders dan de titel doet vermoeden, is de roman eerder een loflied op de even simpele als zinnelijke aspecten van het leven: een gesprek bij het kampvuur, ontluikende erotiek, de schattige Zwitserse Alpenweiden, een zonsondergang, een gedeelde fles drank. De zelfmoordenaars ontpoppen zich als woeste levensgenieters. De jakkerende bustocht van Noord-Finland tot diep in Portugal is beschreven als een adembenemende road movie
Paasilinna laat zien dat wanhoop voortkomt uit een groot verlangen naar gefnuikte levenslust.
Vertaalster Annemarie Raas heeft Paasilinna's toon die het midden houdt tussen luchtig en ernstig prachtig volgehouden.

***
Arto Paasilinna (°1942), voormalig journalist, behoort tot de meest populaire hedendaagse schrijvers in Finland en bereikt onderhand een gestaag uitbreidend lezersbestand in landen als Frankrijk en Duitsland. Jäniksen vuosi (Haas), zijn meest succesvolle en reeds verfilmde boek werd in tientallen talen gepubliceerd.Paasilinna's boeken reflecteren doorgaans het dagelijkse Finse leven, veelal bekeken vanuit het perspectief van een modale man van middelbare leeftijd. Zijn stijl is licht en humoristisch. Hij neemt in zijn schrijven graag het moderne leven onder de satirische loep en zet stereotypische personages neer. Paasilinna heeft reeds 33 romans op zijn conto en wordt onderhand als een vast element van 'de Finse herfst' beschouwd. Sommige critici verwijten hem bij elke nieuwe publicatie in herhaling te vallen, maar zijn schrijfstijl heeft toch gezorgd voor heel wat bestsellers en een groeiend loyaal lezerspubliek. De satirische roman 'De zelfmoordclub' verscheen in 1990 en werd naar het Nederlands vertaald in 2004.
Bibliografie :
1975, Jäniksen vuosi (Haas - 1993)
1981, Ulvova mylläri (De huilende molenaar - 2001)
1988, Suloinen myrkynkeittäjä (De gifkokkin - 2002)
1989, Auta armias (Wees genadig - 2005)
1990, Hurmaava joukkoitsemurha (De zelfmoordclub - 2004)
2000, Ihmiskunnan loppulaukka
2001, Kymmenen riivinrautaa (De tien minnaressen - 2007)
2003, Liikemies Liljeroosin ilmalaivat
2004, Tohelo suojelusenkeli
2005, Suomalainen kärsäkirja
2006, Kylmät hermot kuuma veri
2007, Rietas rukousmylly
De zomer van de lachende koeien
(nog te verschijnen -2009)


















