Cottier klosjes

En tot slot…

Dan zit ze t’huys; schier t’enden raed,

En zwart van armoe, lyk het gaet;

En als den koster middag luydt,

Dan haalt ze vooze rapen uyt.

Ze kookt ze maer met pel en groes,

En stampt het al te saêm in moes.

Dat is nu waerlyk een “fricot

A la façon de ro to to”.

Al is ‘t schapraeytje nog zo net,

‘k En zie geen brood, geen beetje vet,

Noch hutsepot, noch schenkelsop :

“’t Is alles, alles, op, op!

En als ik met m’n vingers tel,

Het duert vier maenden nog, dat spel!

Vier maenden moet zy nog haer brood

Gaen beedlen of zy sterft van nood.

Ik zeg, eer ik myn liedje sluyt,

Trekt, meysjes, daer uw voordeel uyt ;

En denkt al eens aen ’t lotgeval

Van Anastasia De Bal.

Met zulke liedjes speelde men op het “gemoed” van de kantwerkstertjes.

“ Ze moesten zich gelukkig wanen met het leven dat ze leidden want elders was het al “kommer en kwel”!!!!!

Deel 2

Hier zat ze warm en bij de stoof,

Nu kruypt ze huyvrig over ’t loof;

Hier zat ze droog, daar ligt ze nat,

En, ’t scheelt nog al een beetje, dat.

En dan, hoe veel verslyt ze niet!

Geen’ dag dat men geen scheuren ziet

In voorschoot, mutse, jak of rok,

Die haperen aen braem of stok.

’t Scheelt ook al veele voor den kost,

Men heeft meer honger en meer dorst

Wanneer men zoo in d’ aerde vroet,

En wind en locht braveeren moet.

En als de dikke sneeuw daer vliegt,

Den storm de populieren wiegt,

Den hagel op de pannen danst!

Waer heeft die meyd zich dan verschanst?

Morgen weten we meer!!

In het boek Brugge & Kant van Martine Bruggeman heb ik dit moraliserend kantliedje gevonden.

Het komt uit de liederenbundel van E. Duvillers en werd in 1846 te Brugge uitgegeven.

In dit lied wordt de situatie van het “spellewerkende” kind op school beschreven, dit in vergelijking met andere werksituaties zoals in dit geval : werken bij de boer.

Hoort kinders, hoort nu ’t lotgeval

Van Anastasia De Bal.

De dochter werkt nu op het land,

En leeft nu vry van allen band.

Als zy hier op haer stoelken zat,

En een gemaklyk leven had,

Kreeg ze ieder week een’ halve kroon :

Ik heet, ik, dat een fraeyen loon.

Maer neen, voor dat hooveerdig ding,

Was zulk een’ winste te gering ;

Het was maer nauw een’ bakte brood,

Zey ’t meysje, en ’t speelde op zynen poot.

Ze nam al zeer’ een broksken kalk,

En schreef haer schulden aen den balk.

En zy vertrok met haeren kant,

En liet haer kussen in den brand.

Nu werkt en slaeft zy by den boer,

En vloekt als enen stadspandoer.

Ze wint zoo wat een franksken meer,

Maer, kinders, luystert nu een keer!

Hier is het lied halfweg!!!

Morgen het vervolg…

Russische kant in de 20^ste eeuw

Rond de eeuwwisseling kwam de volledig uit kant vervaardigde bovenkledij in de mode.

Mantels, jasjes en hele japonnen werden op maat en volgens patroon geklost.

Deze kantwerken zijn echte kunstwerkjes!!

Afbeelding 1 is eigendom van het Russisch staatsmuseum.

Afbeelding 2 is uit een privé collectie uit Leningrad.

Einde 19^de eeuw

Op de wereldtentoonstelling van 1873 in Wenen werden diverse Russische lintkanten geëxposeerd. Dat wekte de belangstelling van West-Europa en al gauw konden de Russische kantwerksters niet meer aan de vraag voldoen. Er bestond geen leidinggevende organisatie en de kantwerksters, die in tijdnood zaten, begonnen slordig werk te leveren.

In 1885 werd een vereniging in het leven geroepen die tot doel had de kwaliteit van de kant te verbeteren.

Men ontwierp nieuwe patronen en nodigde leraressen uit om het kantonderwijs te verbeteren.

Het succes liet niet op zich wachten. De provincie Vologda telde in 1901 20.000 kantwerksters en in 1912 waren het er al 39.000!!!

 

Kleed uit de provincie Vologda, 1913.

Russisch kantkussen

Het is bijna niet te geloven die prachtige Russische kanten geklost zijn op dit model kantkussen.

Wij, die gewoon zijn om op een rond, tamelijk plat kussen te werken, kijken onze ogen uit. Ze hebben natuurlijk een andere manier van klossen. Op de afbeelding van enkele dagen geleden, zie je dat men de klosjes IN de hand houdt.

Wij klossen met onze vingers gekromd op het kussen.

Russische kant

Russische kant kenmerkt zich door het kronkelend lint dat een sierlijk motief vormt.

De verschillende motieven, meestal in linnenslag en geklost met een beperkt aantal klosjes, worden aan elkaar gewerkt door middel van aanhakingen .De ruimte tussen de motieven vult men met vlechtjes of kunstslagen.

Soms wordt er een sierdraad meegewerkt.

In Rusland wordt deze kant voornamelijk in kleur gewerkt en wordt hij gebruikt als versiering van klederdrachten.

De soms ingewikkelde tekeningen maken van deze kant een prachtig geheel !

Koe - schaap

Er was er eens een gekke koe

Die zong al jaren ‘Boe koetje Boe!’

De boer, die er genoeg van had

Schopte de koe onder z’n gat

En riep het beest ook woedend toe

‘Ik ben het zat, dat koetje boe gedoe!

Zet me nu niet langer voor aap

Anders ruil ik je voor een schaap.’

Aby Hartog

Wilt U nog meer leuke gedichtjes en nieuws van de heer Hartog dan kun je altijd een kijkje nemen op zijn site!

Thuisarbeidsters

Net zoals in West-Europa waren de sociale omstandigheden van de Russische thuisarbeidsters niet schitterend.

Ook hier waren ze overgeleverd aan de goodwill van opkopers en fabrikanten.

Vaak werkte men met 5 tot 6 tussenpersonen eer de kant bij de koper terecht kwam en was de kostprijs tussen kantwerkster en koper gestegen tot 300%.

Van uitbuiting gesproken !!!

In de eerste helft van de 19^de eeuw kloste men in de stad Torshok,

 kant met doorlopende draden waarvan de motieven omgeven werden door dikke sierdraden.

De motieven, vermoedelijk ontleend aan de borduurmotieven, bestonden uit gestileerde vogels, vrouwen, paarden, bomen enz.

Deze kanten worden nog altijd als de meest specifieke Russische kanten beschouwd.

Schilderij van E.A.Katzman

Kantwerksters van Kalyazin

Het rolkussen ligt in een ronde mand.

Aan de achterkant van het kussen ziet men lompen waar de gewerkte kant mee afgedekt wordt om niet vuil te worden.

Het geheel geeft een armoedige indruk!!

In de 19^de eeuw begon men in Rusland buitenlandse, modische kanten te imiteren.

Vanaf 1825 was er een grote interesse voor Blonde kant. Getuige deze twee mooie gekloste stroken.

 

Het schilderij toont ons een dame met een prachtige kraag in Duchessekant, geklost in de tweede helft van de 19^de eeuw.

Kloskant in de 19^de eeuw

In de 19^de eeuw maakte de kantindustrie een geweldige opgang, integreerde zich volledig in dorpen en steden en was het voornaamste inkomen van vrouwen.

In Rusland gingen kant- en borduurwerk hand in hand.

Rond 1870-1880 werd deze combinatie een rage in West-Europa.

De typische Russische lintkant werd veelal in gekleurde garens geklost en elke streek of stad gaf er een eigen karakter aan.

De kant voor de klederdrachten werd dan ook gewerkt in de specifieke kleuren van stad of streek!!

Lintkant

In de tweede helft van de 18^de eeuw begon men in diverse gebieden ook lintkant te vervaardigen.

Deze kant werd gebruikt als afboording van huishoudlinnen zoals handdoeken, lakens, kledij.

Het was ook gebruikelijk voor Noord –en Oost-Europa om grafkledij rijkelijk van kant te voorzien!!

Zo beschrijft de auteur van “ Letters from a lady in Rusia “ (1775)  de uitvaartplechtigheid van een dochter van prins Menzikoff.

De prinses was gekleed in een zilverkleurige japon, op haar hoofd prijkte een kanten muts met een kroon. Rond haar voorhoofd was een lint gespannen waarop haar naam en leeftijd geborduurd waren.

Handdoekrand in Russische lintkant, linnen en zijde.

Johannes Vermeer

(Delft 1632 – 1675)

Eén van de  beroemdste Nederlandse kunstschilders, na Rembrandt, is ongetwijfeld Johannes Vermeer !

Hij leefde in de Gouden Eeuw en behoorde tot de Oude Hollandse Meesters.

Alhoewel “Het melkmeisje” en “Het meisje met de parel” zijn bekendste werken zijn, is ook de “Kantwerkster” bijzonder populair. Wie is haar nog niet tegengekomen op een postzegel of een koekjesdoos?

Van Bomi kreeg ik dit mooie plaatje.

Zij heeft de “Kantwerkster” bewerkt en dit is het resultaat.

Witte kant

In de loop van de 18^de eeuw kreeg de Russische hofkledij een Westers tintje. Ook de kledij van de rijke koopmanstand werd hierdoor beïnvloed.

Daardoor bleef ook de witte kant een gevestigde waarde.

De metaalkant werd meer en meer vervangen door stroken witte linnen en zijden kant.

Ingevoerde kant was zeer duur en was het privilege van de tsarenfamilie en het hof. Daardoor begon men de buitenlandse kanten na te bootsen.

Na zijn bezoek aan Parijs, in het begin van de 18^de eeuw, stichtte Peter de Grote een kantatelier voor zijdekant in Novgorod en aan het hof stond het kantatelier onder de leiding van een Brabantse kantwerkster.

De kant was niet zo fijn als de Westerse omdat men niet beschikte over voldoende fijn garen, maar toch gaven de Russische kantwerksters er een persoonlijk touch aan. De motieven, meestal pauwen, bomen, vogels, werden omrand met een dikke draad om beter uit te komen.

Gekleurde zijdekant

In de 18^de eeuw werd metaalkant nog als zeer modieus beschouwd, maar men was ook begonnen met het klossen van gekleurde zijdekant.

Kleuren zoals hoogrood, helblauw, groen,zalmroze en geel behoorden tot het kleurenpalet.

Galic, in de provincie Kostroma, was hét centrum waar deze kantkunst bloeide. Prachtig versierde volksklederdrachten zijn nu nog altijd een stille getuige van deze kunst.

Ook in Jelez, provincie Orjol,werd beroemd omwille van de zeer decoratieve, maar niet zo fijne handdoekkant.

Handdoekrand in gekleurde zijde. (rond 1820)

Ook een kantklosster is onderhevig aan het griepvirus !!!

Daarom zal het een paar dagen stilletjes zijn op mijn blog maar een bezoekje hier of daar zie ik wel zitten!
Ondanks alle tegenkanting van manlief ben ik toch naar Eeklo geweest om kantles te geven.
Een babbel en een glaasje nadien, was er niet bij want ik ben blij dat ik onder de wol kan kruipen!!

Valentijn…

Het is niet moeilijk, eens per jaar

Zichzelf te forceren

En Valentijn, ik zeg het maar…

Eén dagje te vereren!

Een duur geschenk,

Een etentje, een bosje rode rozen…

Maar dikwijls gaat dit mooi moment

Op één, twee, drie verloren!

In plaats van al dat commerciële,

Soms huichelarij, het artificiële,

Schenk ik aan diegenen die mij behoren

Deze eenvoudige woorden :

                            

Een blik, een woord

Een stille wenk…

Elkaar zó kennen

Is een geschenk !!

Gisela