Kant in Berlare

Alice De Smedt,

Een kranige dame uit Aalst staat altijd garant voor prachtig kantwerk.

Zij is niet alleen bedreven in naaldkant maar ook in kloskant !

Rosaline, Vieux Flandres, Duchesse, Princessekant… noem maar op en Alice klost het met een perfectie haar eigen.

Naaldkant van Sarah Henderickx

De vier elementen

Zeelse Kunstkantkring

Werken van Helena De Maesschalck

Op een tentoonstelling van naaldkant is Helena De Maesschalck, bezielster van de Zeelse Kunstkantkring, nooit ver weg.
 








Werk van Helena. 

Gezien op internet :

Christian Louboutin combineert te veel elementen in een schoen.

Opvallende schoenen

Het kantwerk van de uitnodiging is gemaakt door
Geneviève Verstraeten.



"Het groene project"
Prachtig ontwerp in groene tinten.
 
Naaldkant van mijn Knipling collega Magda Haentjens.



Agnes Stevens, klassiek geschoold maar een kei in het ontwerpen van moderne naaldkant.

Kunstwerk van Sam Dillemans



Kantwerk van Sylva Deblanc (2007)

Naaldkant van Sylva Deblanc



De Tuin, kantwerk uit 2000.




Mevrouw in een mantelpakje

Naar een werk van de Antwerpse Karin Hanssen.

Maar hoe mooi de klassieke naaldkant ook is, de hedendaagse ontwerpen getuigen van creativiteit en technische vaardigheid !!!

Sylva Deblanc leerde in  1979-1980 naaldkant van haar oude buurvrouw en was zodanig geobsedeerd door deze kantsoort dat ze zich ontpopte als een echte specialiste.

In 1987 startte ze met een kantmuseum in haar tuin in Olsene.

Ze maakte 20 jaar lang promotie voor naaldkant. In 2007 sloot ze haar museum en verhuisde naar Gent.

De kantverzameling uit het museum heeft een plaats gevonden in Sint-Truiden bij de vereniging

Kant in Vlaanderen.

Met de wetenschap dat er vroeger kanttekeningen gemaakt werden door kunstenaars kwam ze op het idee om verschillende kunstenaars te benaderen met de vraag of ze een ontwerp ter hare beschikking wilden stellen.

In 2006 bezorgde Herr Seele haar de grappige strip :

Naaldkant Henk

Cowboy Henk als ontwerper van kantpatronen.

Document uit 1904 als bewijs dat Berlaarse kant ook in de Verenigde Staten verkocht werd.



Vertaling :

Meneer Philemon,

Men schrijft me nu om de zakdoek van 50 fr die me overblijft, te gaan voorstellen. Als ik, zoals ik hoop, hem verkoop, zal de som toegevoegd worden aan de cheque die ik naar Leuven zal zenden voor de betaling van de jurk.
Ik reken erop dat u de rok samen met de kraag en de mouwen met het patroon dat ik u nu stuur, zo vlug mogelijk terugzendt. Het is erg dringend.
Met mijn groeten,

Honoré

Naaldkant was bijna 50 jaar lang voor heel wat handige vrouwen een welgekomen bijverdienste. Hoeveel in Berlare vervaardigde werkstukken in Brussel aan de man werden gebracht is nauwelijks te becijferen.

Onze gemeente was op dat vlak geen uitzondering.

Daarvan getuigen de kantcentra her en der in Vlaanderen.

Weinig jonge mensen kunnen vandaag het geduld opbrengen om dit vak(hobby?) te leren.

Machinaal vervaardigd kantwerk kost maar een fractie van wat handgemaakte stukken kosten.

Tot zover de bijlage naar de artikels van Raf Verstraeten en Lydia Roelandt in het tijdschrift van de Heem –en Oudheidkundige Kring Berlare vzw, november 1984.

Eind jaren dertig trokken ateliers die hemden maakten de vaardigste “naaisters” aan met betere verloning en sociale bescherming.

Ruim een halve eeuw kwijnde de naaldkant weg.

Enkelingen, zoals Sofie Baeyens, bleven het kunstambacht beoefenen. Een cursus in 1985 kende maar matig succes.

Sofie Baeyens

Laatste traditionele kantwerkster in Berlare.
Op hoge leeftijd, in de jaren '80, gaf ze haar kennis nog door aan enkele Berlaarse dames die geregeld met haar samenkwamen om het naaldkantwerk te leren.


 

De belangrijkste “uitgever” in ons dorp was het huis Van Hauwermeiren – de Clippele dat al voor 1900 een drukke handel kende. Hiervan leveren enkele dokumenten uit 1896 een duidelijk bewijs.

In 1932 telde Berlare nog 107 kantwerksters.

Berlaarse kant van mevrouw Abbeloos – Van Malderen kende in 1967 groot succes op een expo in  Montreal - Canada.

Oude prikmachine

Naaldkant vervaardigen was zeer arbeidsintensief en vroeg zeer veel geduld. Om ’s avonds te kunnen doorwerken zetten de kantwerksters tussen de lichtbron (lampe belge of quinqet) en het werkstuk een bokaal gevuld met water om de lichtinval te kunnen regelen. (cfr het ordinaal bij de klossters)

Ook in Berlare heette naaldkant gewoon “blommewerk” omwille van de vaak voorkomende bloemmotieven.

Handelaars gaven opdrachten uit, kantwerksters kochten het patroon en het materiaal, leverden nadien hun kantwerk in en ontvingen loon naar kwaliteit.

Handige naaisters maakten veelal hetzelfde ontwerp.

Men maakte kragen, corsages, raamdecoraties en sieronderleggers bestemd voor kapitaalkrachtige kopers.
 

De productie ging naar Brussel en kwam zo in het buitenland terecht.

Fruitgarnituur appels en peren


Vele jonge meisjes hanteerden thuis liever naald en draad om een centje bij te verdienen dan als keukenmeid of poetsvrouw rijke mensen te dienen of tussen stof en lawaai in de fabriek te arbeiden.



Collectie Vanmalderen

We weten niet wie op welk tijdstip hier in Berlare met naaldkant is begonnen. Waaide het over uit een buurgemeente ? Een kantschool, geleid door religieuzen kwam in de gemeente niet voor. Men leerde het vak van moeder of van een familielid.

Het was exclusief vrouwenwerk, ondergewaardeerd en bijgevolg slecht betaald.



Kant uit de collectie Vanmalderen.

Wordt vervolgd

Een vleugje geschiedenis

Ik geef jullie graag de begeleidende tekst bij de tentoonstelling mee.




Kant in Berlare 

De Vlaamse kant was in de 17^de eeuw zo vermaard dat 200 Vlaamse kantwerksters aan de basis lagen van de “Manufactures Royales de Pointes de France”.

De uitstekende kwaliteit van het Vlaamse vlas maakte dit fijne naaldwerk mogelijk.

Wordt vervolgd

Het kleine maar mooie museum van Berlare is een streling voor het oog. Gelegen aan het drukbezochte Donkmeer is het een bezoek meer dan waard.



De tentoongestelde naaldkant gaat van klassieke, grove kant naar moderne, kleurrijke ontwerpen.





Bij mooi weer is dit zeker een leuke uitstap. Na het museumbezoek kun je rond het meer wandelen, ongeveer 3,5 km, je kan bootje varen en daarna genieten van een frisse pint op één van de talrijke terrasjes.

En de smulpapen onder ons kunnen terecht in één van de vele restaurants met als specialiteit paling !!!!!

Kant en fotografie ....

Tweede deel van de reeks van vier.