DE DINGEN GEBEUREN.
Sommige dingen veranderen, maar allerlei dingen blijven steeds maar weer gebeuren, in het nieuwe jaar evenzeer als in het oude jaar. Een mens probeert terug te kijken en vooruit te kijken, en dat lukt nooit helemaal. Naar het heden probeer je eigenlijk niet eens echt te kijken, want op de een of andere rare manier denken we allemaal dat het heden stil staat. Maar intussen staan we er niet bij stil dat alles onophoudelijk gebeurt: de dingen gebeuren, jij en ik gebeuren (al kun je dat niet zo in het Nederlands zeggen), wij allemaal.
In de handel zijn tegenwoordig dvd's te krijgen van de oude polygoon-journaals die in mijn jeugd in de cineac (die had je toen!) het nieuws vertoonden. Men kon daar tegen betaling van een paar luttele centen zien wat er in de wereld gebeurde, althans: een aantal dingen die er ongeveer een halve of een hele dag geleden gebeurd waren. Er zijn ook andere oude televisie-uitzendingen uit de twintigste eeuw verkrijgbaar. Zo hebben wij een cadeautje gekregen: Godfried Bomans op de buis. Het leek me aardig, kun je nog eens lachen. Kan ook wel, heel soms, maar wat het vooral losmaakt, is verbazing voor een vertraagde wereld.
Bomans staat voor de camera en praat. Zo af en toe maakt hij een grapje. Dan lacht men, en daarna praat hij weer verder, hele einden, en weer een grapje, en verder gebeurt er niets. Zo was het vroeger. Gebeuren gebeurde wel, maar oneindig veel trager. Laagland. Hoge populieren.
Nog frappanter is het Droste-effect, (zijn die er nog: van die doosjes met chocolaatjes, op welk doosje een mevrouw is afgebeeld die net zo'n doosje vasthoudt, enzovoorts, enzovoorts?) als Godfried Bomans samen met zijn begeleider een film bekijkt van het rijke roomse leven van de jaren twintig. Ik zie deze televisiebeelden uit 1968, en herinner mij dat ik toen jong was, en zie op deze beelden Bomans kijken naar een tijd toen hij jong was. Minzaam glimlachend kijkt Godfried naar de houterige poppetjes waarin het katholicisme van die tijd zichtbaar werd gemaakt, en met eenzelfde smile kijk ik weer naar Bomans. Moet je toch kijken. En je ziet en hoort hem kijken: moet je toch kijken, zo was het toen: een vlieg die de mond van mijn moeder binnenvloog, een zonde tegen de vastenregels! En ik herinner mezelf: zo was het toen, de cineac, dat was de bioscoop, daar mocht je niet naartoe!Onze dvd's ga ik zorgvuldig bewaren, voor onze kleinkinderen. Zij zullen er niets meer van begrijpen, maar dat hindert niet. Ze zullen minzaam glimlachen.
En wij, een nieuw jaar binnengetreden, denken: wat gaat er in de nog resterende elf en een halve maand gebeuren? Niet niks, dat is zeker. Aan het einde van het jaar zullen we overdonderd terugkijken. Aan het einde van vele jaren, misschien wel in de eeuwigheid, zullen we nog eens terugkijken. Minzaam. De dvd-archieven (of hoe het dan ook vastgelegd moge zijn) in de hemel, daar vraag ik een pasje voor aan om ze allemaal eens te mogen lenen en te bekijken. Of zou 't niet zo georganiseerd zijn? Hoe dan ook: met relativeren probeer ik alvast maar een beetje te beginnen.