Archief

Een samenleving kan niet anders dan stilstaan bij de verschrikking die oorlog aanricht. Niet alleen worden dorpen en steden verwoest, maar elke man of vrouw, kind of opgroeiende jongere die het leven liet onder oorlogsgeweld, laat een leegte na die niet meer geheeld kan worden. En wat doen we met de mensen die de verschrikking overleefden maar tot het einde van hun leven dit als een trauma meedragen?

Na de oorlog begraven we onze doden op immense militaire begraafplaatsen. We leren de woorden ‘helden, gesneuveld voor het vaderland’ en roepen luid: nooit meer oorlog.

Na de oorlog zijn er alleen verliezers. Tijdens WO I verloren 30 miljoen soldaten en burgers het leven. Hoeveel rouwenden moeten we daarbij optellen? Hoe verreken je de ontreddering en materiële schade? En waarom en waarvoor?

Er werd gas ingezet als wapen: soldaten schroeiden hun longen en verstikten zonder gasmasker.

Om te ontsnappen aan de modder legde men vlonders. Papavers groeiden tussen die houten wegen in. Voor mij een vorm van protest en geloof in het leven. 

De oorlog stagneerde. De IJzervlakte werd onder water gezet. De modder zoog alles naar zich toe, paarden en soldaten verzopen in die brij.

Mijn deelname aan ‘Diep in het geheugen van papavers’, een herdenking van WO I, heb ik in een soort stripverhaal neergelegd. Aspecten van die oorlog probeerde ik in abstracte vormen weer te geven.

Het verhaal begint met de mobilisatie: Zingend trokken ze ten strijde. Het land was vervuld van patriotisme. Op de stations verzamelden zich menigten die, onder het zingen van vaderlandslievende liederen, de soldaten bedolven onder bloemen en heilwensen. De vijand zou vlug verslagen worden, en kerstmis zouden ze weer thuis vieren.

Speciaal voor deze tentoonstelling heb ik wissellijsten gebruikt met plexiglas: die wegen niet zwaar zodat ze gemakkelijk verplaatsbaar zijn. De tentoonstellingsruimte vindt onderdak in een gerestaureerde watermolen die heel wat eeuwen geschiedenis op zijn naam heeft staan. De eerste geschreven bronnen dateren van begin 13^de eeuw.

Wat de sfeer zo bijzonder maakt, zeker voor deze tentoonstelling, is dat er nog heel wat machines staan die dateren van begin vorige eeuw. Er staan ons twee zalen ter beschikking om de werken te presenteren. Daar er geen ophangsysteem voorzien is, vraagt het wel wat improvisatie. We mogen wel haken in de balken schroeven waaraan dan een nylondraad: een haakje eraan en het werk kan hangen.

En vanavond is het dan de openingsreceptie. Tsjing!

De tentoonstelling “Diep in het geheugen van papavers” kende een lange voorbereiding. De tentoonstelling verhuist vijf maal naar een andere locatie. Met de deelnemers zijn we die locaties gaan bezoeken, zodat we een idee kregen van de aangeboden ruimte. Er werd ook een brochure samengesteld waarin elke deelnemer zijn bijdrage kon toelichten. Mijn bijdrage tot het werk achter de schermen beperkt zich tot aanwezigheid tijdens de openingsuren van de tentoonstelling … ik geef al graag ruimte aan de jongeren om hun dromen te realiseren.