Archief

De wandeling.
Als je er allerlei commentaren bijneemt, dan lijken die 27 km die Saint-Hubert en Nassogne van elkaar scheiden een fluitje van een cent en we waren oorspronkelijk van plan om de hele afstand in één keer te lopen, bij gebrek aan OV halverwege, maar we zagen op tijd het licht en besloten de tocht toch maar in twee te splitsen. Daar moesten we wel de dorpskern van Awenne voor inschakelen, waar enig OV beschikbaar is. Dat betekende 2 keer 3 km extra, de eerste keer aan het eind van de dagtocht uit Saint-Hubert (zie 4 juli 2025) en vandaag dus bij het begin van de wandeling naar Nassogne. Breekpunt was de Fourneau Saint-Michel of het Waalse Bokrijkachtige museum van het platteland. Meegenomen was, dat het verbindingsstuk tussen Awenne en het museum niet eens tegenvalt. En het blijft verwonderen dat het museum niet over een of andere vorm van OV beschikt.
En ja, wees gerust, tijdens de lange klim langs de Diglette en later nog bij het naderen van Nassogne uit de vallei van de Ruisseau de Bérivaux hebben we ons gelukkig geprezen dat we de 27 km bijna netjes in twee hebben gedeeld. De hoogteprofielen bij de kaartjes (NGI of routeyou) spreken in dit verband boekdelen. Hoe zwaar de tocht ook was, we hebben toch intens kunnen genieten: de Chemin de la Diglette zorgt voor een schitterend klankbord van kabbelend water en prachtig vogelgezang.We quoteerden dan ook 17.5/20. Het traject is 13.220 km lang met een TWQ van 47%, als je streng bent. Als je er de ooit geasfalteerde Chemin de la Diglette bijneemt kom je wel aan 71%. Dat een auto toch de weg had gevonden naar deze weg, gaf voor ons uiteindelijk de doorslag: dit is geen trage weg pur sang.

De foto's vind je hier. Maar bekijk alvast deze:

De Chemin de Diglette lijkt wel eindeloos te stijgen.

En ook na dit brugje over de Ruisseau de Bérivaux is het zo mogelijk nog steiler (maar niet zo lang) stijgen naar Nassogne.

Het weer.
Geleidelijk meer en meer cumulusbewolking, maar de zon bleef ze toch de baas. Verder 19° en zwakke wind: mooi hoor!

De stafkaarten.
59/7-8 Saint-Hubert (2021) en 59/3-4 Rochefort (2021). Zoals wel vaker worden lang niet alle boswegen op deze topografische kaarten weergegeven. Intrigerend is het bestaan van een parallelle weg met de Chemin de Crevai die wel voorkomt op de kaart op de gps en in mapy.com: blijkbaar is het een weg die speciaal gebruikt wordt voor de VTT-versie van de GTA, maar ongetwijfeld is de weg die wij volgden voor wandelaars veel interessanter.

Hoe we er geraakten.
Awenne kan bereikt worden met buslijn 162b Jemelle - Saint-Hubert - Libramont, in 1984 in het kader van IC-IR ingevoerd voor de bediening van de weggevallen treinhalten. Voor alle duidelijkheid: Awenne was er daar niet een van, maar Mirwart wel en daar kon Awenne mee van profiteren. In de voorbije 40 jaar is de dienstregeling grondig uitgedund.
Voor de terugreis maken we gebruik van buslijn 420 Nassogne - Aye. In beide gevallen is Rochefort-Jemelle het overstappunt en net zoals voor de 162b wordt van de reiziger verondersteld dat hij zich aanpast aan de niet echt overvloedige busdiensten.

Een beetje geschiedenis.
Er zijn maar weinig dorpen of gemeenten die nooit door een spoorlijn (trein of tram) werden bediend, maar vandaag kan ik herhalen wat ik enkele maanden geleden al schreef: Nassogne ligt blijkbaar te hoog en te droog en dus is de kans groot dat bussen hier al vrij vroeg als oplossing in het geweer kwamen. In 1934 vond ik zo een tabel 445 Nassogne - Ambly - Forrières terug, met 5 HT-ritten per dag, al heb ik een sterk vermoeden dat die ook al in het spoorboekje van 15 mei 1930 voorkwam onder het nummer 679. Het ging om bussen van de post die 5 keer per dag Nassogne met het station van Forrières verbonden. In 1938 was dat al tabel 426 geworden, met nu 6 HT-ritten die het trouwens tot na WO II zouden blijven uitzingen. Na WO II waren er 4 ritten uit Nassogne naar Forrières of Marche, 3 ritten in de omgekeerde richting, dus met Nassogne als eindpunt. In 1952 werd 426 1071 en later 1271, maar fundamenteel veranderde er niets. De bedoeling leek er in de eerste plaats in te bestaan Nassogne te verbinden met Forrières, waar het NMBS-station voor de aflossing moest zorgen.

Al meteen twee voetnoten: ook in 2025 is het traject Nassogne - Forrières - Jemelle cruciaal. Dat de bussen van de TEC nog altijd een ommetje maken langs het vroegere station van Forrières stamt ongetwijfeld uit deze tijd; het belang ervan is tegenwoordig beperkt.

In 1971 kwam er dan een lijn 420 Aye - Jemelle - Nassogne. Blijkens de nummering zou de lijn die oorspronkelijk door de NMVB geëxploiteerd werd, nu dus een aanvullende buslijn van de NMBS worden.

Om het zaakje te vervolledigen: een toeristische lijn 56 La Roche - Han - Nassogne - La Roche zorgde in de zomermaanden voor extra mogelijkheden - als het aantal deelnemers voldoende was, volgens het busboekje. Later werden enkele ritten van lijn 1 Marche - Bastogne langs Nassogne omgeleid en nog later kwam er ook nog de 11d Proxibus van Nassogne om de toch wel groeiende vervoersarmoede in de regio op te vangen.

Dat is dan ook de huidige toestand: 1 - 420 - 11d. Op schooldagen komt daar nog een lijn 5/2 Saint-Hubert - Nassogne - Saint-Hubert bij. Een gelijkaardige schooldienst bestond eigenlijk al in de jaren 1980, tabel 987 - lijn 5. Het gaat hier om een uitbreiding van de lijn 5 Poix - Saint-Hubert.

De verbinding.

 * Awenne Église - ** Nassogne Place Communale 

En wat we beleefden.
Aangezien er na 9:41 voor ons geen bruikbare bus meer is, tenzij we alles sterk verlaatten, nemen we niet te veel risico. Met een overstap van 13 minuten in Rochefort-Jemelle zou het moeten lukken - al hebben we die ooit al gemist! - maar de spoorweggoden zijn ons vandaag welgevallig. IC 2107 heeft maar 1 keer 3 minuten vertraging (in Gembloux) en de reis verloopt ondanks de vrij grote belangstelling vrij rustig. Dat is maar best ook, want ook in Rochefort-Jemelle is ARIbus buiten dienst; de kans dat de bus wacht op een vertraagde trein is dan ook zo goed als onbestaande.

Beide busritten verlopen eigenlijk optimaal, al is de belangstelling erg klein: de 162b neemt nog 2 dames-wandelaars mee naar Mirwart, als wij uitstappen in Awenne kan de bus leeg verder, al leert de ervaring dat er wel wat reizigers zullen bijkomen voor Saint-Hubert en Libramont. In Mirwart zorgen wegenwerken ervoor dat we toch wat vertraging oplopen. De 420 zal evenmin veel succes hebben: we hebben nog één medereizigster.

Ook de treinreis huiswaarts verloopt optimaal: tussen Marloie en Haversin gaan we op tegenspoor, want daar wordt nog altijd stevig doorgewerkt aan de modernisering van lijn 162. Ook voor deze 2136 zal de vertraging maximaal 3 minuten belopen: bij vertrek in Ottignies. De aansluitende S 3587 doet het nog beter. En zo komen we in Halle aan, na een stevige wandeling en een dag zonder treinperikelen.

De treinlectuur.
Toon TELLEGEN. Dora, een liefdesgeschiedenis. Verwacht vooral geen zeemzoet romantisch liefdesverhaaltje, wel 52 variaties op een ochtendtafereel waarin Dora een eerder bescheiden rol speelt.
Nicci FRENCH, Wat te doen als iemand sterft.

Stilaan wordt duidelijk waarom steeds minder jongeren eropuit zijn om een rijbewijs te halen… Ze rijden gewoon zonder…

Uitgedrukt…
Ze is niet onder een kloek gebroe(i)d… Ze is verstandig, ze weet van aanpakken.

Waar Abraham de mosterd haalde.
Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
Vermoedelijk anticiperen de GR met het uittekenen van GR 5A Wandelronde van Vlaanderen al op de annexatie van Nederland door BdW, maar deze route loopt inderdaad langere tijd door de Nederlandse provincie Zeeland. De vorige keer landden we in Absdale en dus is het logisch dat we vandaag onze tocht verder zetten, min of meer zuidwaarts in de richting van Moerbeke-Waas. We stapten 19.740 km en het is deze keer moeilijk om een TWQ te bepalen, maar ga er maar van uit dat die hoog ligt. Een stevig deel van de gestapte tocht loopt over onverharde wegen, al dan niet bovenop de dijken, van fort naar fort, in een gebied dat terecht stiltegebied zou mogen heten.
Spijtig is evenwel de lange omweg ter hoogte van Fort Ferdinandus. Mocht Infrabel de stappers op deze manier in de steek laten, het kot zou te klein zijn, maar in Nederland kan men blijkbaar probleemloos vangrails plaatsen ter hoogte van de plek waar je vroeger de niet eens zo drukke N268 kon oversteken. Het alternatief is een lange omweg aan beide zijden van deze weg, weliswaar volledig gescheiden van het autodomein en dat levert enkele minder interessante hectometers op.
Verder stootten we op een probleem ter hoogte van de Kafhoek, waar de te volgen route verboden is als er vee graast. We stappen al 50 jaar maar dat is ons nog nooit overkomen.

Het koetje lacht vriendelijk maar wel onverbiddelijk…

Er zit niets anders op dan een deel van de route af te snijden, wat een deel van de mooie dijkwandeling onmogelijk maakt. De kilometers die je extra maakt aan de N283 recupereer je op deze manier, maar uiteraard staat niemand te springen om een mooi stukje GR over te slaan.
Denk evenwel vooral niet dat deze GR als geheel ontgoochelend zou zijn: in feite wordt volop gebruik gemaakt van de ruimte die hier ongetwijfeld nog aanwezig is. Mogelijk merk je dat als je deze kaart bekijkt. TopomapViewer eindigt bij de grens, dus geen kaart van het NGI vandaag.
En nog dit: helemaal op het einde stapten we even op GR 122, die ons vlot naar de bushalte bracht. Eigenlijk lopen we al de hele tijd op de GR122 en het Grenslandpad, want de 3 langeafstandspaden lopen hier samen.

Meteen een prachtige weg, parallel met het Zijkanaal naar Hulst.

Het Pereboomsgat, opnieuw in België.

Meer foto's vind je hier.

Het weer.
Het begon erg mooi, met wat cumuli, maar die groeiden redelijk snel aan, tot de hemel op een bepaald moment volledig bedekt was. Ongeveer 16° en een zwakke wind. Goed wandelweer.


De stafkaarten.
14/3-4 Stekene (2018) - we gebruikten grotendeels het Nederlandse gedeelte dat gelukkig ook op deze kaart voorkomt. Het is niet altijd duidelijk wat verhard is en wat niet op de Nederlandse kaart.

Hoe we er geraakten.
De kans is bijzonder groot dat dit de meest complexe verplaatsing van het jaar wordt. Ons beginpunt is de halte Absdale, Kijk Uit, op lijn 20 Hulst - Goes. Toen we hier de vorige keer aankwamen, was het makkelijk om de bus naar Hulst te nemen, waar we dan konden overstappen op een bus van De Lijn. Maar met de komst van de basisonbereikbaarheid verviel de bus Sint-Niklaas - Hulst en we kunnen het niet anders noemen: het werd behelpen. (En bus 19 Breda - Hulst rijdt te weinig frequent om bruikbaar te zijn…)
Ik speelde even met de idee om in Gent de bus naar Zelzate te nemen, waar we konden overstappen op een bus naar Terneuzen en dan de 20 te nemen naar Absdale. Maar uiteindelijk kozen we voor een verbinding Halle - Sint-Niklaas (trein), Sint-Niklaas - De Klinge (bus) - De Klinge - Hulst (flexbus) en Hulst - Absdale (Connexxion). Lang, omslachtig en onzeker: met dezelfde reistijd waren we al lang in Parijs, Londen of een heel eind in Duitsland.
Ook voor de terugrit moesten we gebruik maken van een flexbus, tot Moerbeke-Waas. Vandaar ging het naar Lokeren en dan per trein naar Halle.


Een beetje geschiedenis.
Moerbeke is zowaar ooit een overstapstation geweest tussen de lijnen Moerbeke - Sint-Giliis-Waas (dat zelf een overstapstation was op de lijn Sint-Niklaas - Terneuzen) en de lijn Aalst - Dendermonde - Moerbeke - Zelzate. Vandaag interesseert ons in de eerste plaats de laatste lijn, die ons van Moerbeke naar Lokeren moest brengen. Als je het standaardwerk van Paul Kevers raadpleegt (algemene link onderaan), dan zie je dat de spoorlijnen ooit het nummer 77 en 77A droegen. Die 57 was vanouds de lijn Aalst - Dendermonde - Lokeren - Zelzate. (Lijn 57 houdt in geamputeerde vorm nog altijd stand als lijn 57 Dendermonde - Lokeren, tegenwoordig met 2 stoptreindiensten per uur, al slaagt men erin om ze in de actuele versie van het spoorboekje te vergeten…)
De treindienst op deze lijn stopte in 1960; de vervangingsbus kreeg het nummer 57b (57a stond voor de buslijn Aalst - Lokeren en 57c voor Moerbeke - Sint-Niklaas) en dat zou vele jaren zo blijven. Later werd dat lijn 49 en verbazingwekkend genoeg draagt de lijn na de grote ingreep op de basisbereikbaarheid nog altijd hetzelfde nummer.
De flexbus die het gehucht Kruisstraat bedient (het gehucht werd al als dusdanig vermeld op topografische kaarten van voor WO II) werd ingevoerd in het kader van de basismobiliteit als belbus 40 van Stekene. Alleen heette de halte toen nog Ooststraat.

Moerbeke-Waas op 3 april 1979

%
idem, maar aan de andere zijde

ab2701-34, een Jonckheere Transcity van A. Weyn & Zonen, op dezelfde dag

De verbinding.

 *Sint-Niklaas Station perron 5 - **De Klinge Kerk - ***Hulst Busstation - ****Absdale  Kijk Uit - *****Moerbeke-Waas Kruisstraat - ****** Moerbeke-Waas Opperstraat - *******Lokeren station perron 1

En wat we beleefden.
We nemen gewoonlijk wel wat reserve voor de heenreis en zeker als er ook nog een flexbus aan te pas komt, nemen we zo weinig mogelijk risico. Het zou met de IC van 7:26 ook wel gelukt zijn, maar we kunnen nog makkelijk mee met die van 7:20. Dan gaat het naar Antwerpen-Berchem (sinds de IC uit Kortrijk beperkt is tot Dendermonde is dat een valabel alternatief) met IC 2006. Door werken tussen Brussel en Nivelles vertrekt die uit Brussel-Zuid: het is de terugrit van IC 4528. Ik zag onlangs een cartoon waarin de verkoper van een speelgoedzaak meteen het materiaal voor de vervangingsbussen bij een modelbaan leverde… We komen met 3 minuten vertraging aan in Antwerpen-Centraal, maar dat is niet het probleem: de stellen die voor IC 708 zouden instaan zijn bij de heenrit blijkbaar gestrand in Gent en dus is de trein afgeschaft. Laat dat nu net de trein zijn die we gekozen hadden om voor wat extra overstaptijd in Sint-Niklaas te zorgen. Niet dus. Het wordt IC 3008, met 3 Deense neuzen, die door het wegvallen van IC 708 behoorlijk bezet raakt. En zo stoppen we in Antwerpen-Linkeroever, dat moet een eeuwigheid geleden zijn, als we hier al ooit gestopt hebben. Gelukkig blijft deze trein op tijd rijden en de overstap trein/bus is oké.

Alleen, de aansluitende bus van lijn naar De Klinge heeft geen gps-gegevens - nog maar eens - en als de bus 8 minuten na de voorziene vertrektijd nog altijd niet opgedaagd is, bel ik de klantendienst van De Lijn. Ik kan nog net uitleggen wat er schort, maar de bus komt er toch door. En vermits we nauwkeurig op de hoogte gehouden worden van het voorziene vertrekuur van de flexbus, moeten we ons geen zorgen maken. Aan de kerk van De Klinge staat nog altijd een bushokje met een kaart van de basismobiliteit. Aan de haltes, een eindje van het bushokje, hangt wel de correcte dienstregeling. De flexbus pikt ons wat vroeger op dan voorzien, er volgt een gezellige babbel met de chauffeur en we komen net te laat in Hulst aan om de 20 van 10:34 te nemen. En dus wordt het die van 11:04; eigenaardig genoeg kan meteen betalen voor 2 niet (dat kan niet bij ons), maar de rit zelf verloopt probleemloos. We stappen uit bij de ongelooflijk landelijke halte Kijk Uit.

Ook de terugrit kan niet zonder flexbus. En ook nu hebben we een praatgrage chauffeur (én een medereizigster!) die bovendien erg veel over het openbaar vervoer in het Waasland weet.

Even dit: de beide flexbussen zorgen voor een onberispelijke dienst: vriendelijke chauffeurs, propere busjes, en dies meer, maar toch blijf ik ervan overtuigd dat het hele concept verkeerd is. Vooral die speling van een half uur is ons een doorn in het oog. Het zorgt voor een voelbare verlenging van de reistijd en vooral: je hebt je reis niet meer zelf in handen, want een exacte timing vooraf is niet meer mogelijk. En meestal wordt het wel meer dan een half uur, want zelfs dat volstaat soms niet: je reserveert voor een bepaalde tijd van een half uur, maar je krijgt een suggestie voor nog later! Bovendien moet de rit met de flexbus nu zo kort mogelijk gehouden worden: geen rit Sint-Niklaas - Hulst noch Moerbeke - Lokeren dus, wat nog tot extra tijdverlies leidt.

Maar we hebben wel geluk - en daar zou een vlotte verplaatsing niet van af mogen hangen. De flexbus is weer vroeger dan gepland - meestal is dat prettig - en we halen gemakkelijk een aansluiting met de reguliere bus van lijn 49 die ons naar Lokeren moet brengen. Het feit alleen al dat we niet meteen naar Lokeren gebracht kunnen worden is een regelrechte aanslag op de verplaatsingszekerheid van de klant! Maar met bus 49 dient zich een ander probleem aan: die rijdt op een bepaald moment met 8 minuten vertraging en in dat geval hebben we geen schijn van kans om in Lokeren de trein naar Dendermonde te halen. Maar het is onze lucky day: de aansluiting van 4 minuten volstaat: dat de S-trein op spoor 1 vertrekt is een meevaller, de lange trap ernaartoe zou een tegenvaller kunnen zijn. Als we op het perron komen, heeft de tbg al gefloten, maar we kunnen nog mee, niet zonder eerst te melden dat we ons biljet nog moeten maken. Het wordt er nog net een binnen spitstarief, maar dat hebben we graag over voor dat halve uur winst dat ons hopelijk te wachten staat. In Dendermonde staat de IC naar Brussel en Kortrijk op spoor 1 en de reis naar Halle verloopt zonder enig probleem.

Het is prettig te merken dat onze dag ongeveer verlopen is zoals verwacht én dat onze terugreis echt niet beter kon, ondanks de flexbus.

De treinlectuur.
Sebastian FITZEK, Der Nachtwandler. Fitzek zou de best verkopende Duitse auteur van het moment zijn. Zijn hoofdpersonage lijkt in 3 werelden te leven: de realiteit, de slaap en een wereld tussenin. Erg verwarrend, voor hoofdpersonage en lezer, maar dat laatste zal wel de bedoeling zijn.
Nicci FRENCH, Wat te doen als iemand sterft.

Na- of doordenkertje.
Van Bpost naar Blost, van pakjesdienst naar zakjesdienst…

Uitgedrukt.

Geen stamp onder zijn/haar gat waard zijn: hoeft wel geen nadere uitleg, zeker?

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
Als je gebruikmaakt van een wandelnetwerk, kun je bijna altijd probleemloos stappen: meestal is de bewegwijzering prima en je zou er eigenlijk ook van uit moeten kunnen gaan dat de ontwerpers de wandelvriendelijkste paden en wegen hebben opgezocht. Al ligt het kalf wel eens precies daar gebonden: vaak loop je ook langere tijd over verharde wegen en woonstraten, precies om de realisatie van een aaneensluitend netwerk mogelijk te maken. Vandaag stappen we op het netwerk van de Meetjeslandse Kreken, over een afstand van 15.850 km tussen Assenede en Bassevelde. De TWQ bedraagt 22 %, wat erop neerkomt dat we amper voor een vijfde van onverharde paden gebruik kunnen maken: grosso modo zijn dat paden in de buurt van de Grote Geul (volgens een toevallig passerende autochtoon aten we onze bokes op het mooiste punt van Assenede), een ander pad langs de Isabellastroom en dan nog de Hendekenswegel. Dat we ondanks de lage TWQ toch een vrij hoge score gaven (13.5/20) is vooral aan het landschap te danken. De kaart van het NGI en die van routeyou toont het wat grillige verloop van onze wandeling, in een poging om het aantal onverharde paden op te krikken.

Meer foto's.

Het weer.
Een beetje van dat typische weer waarvan de volksmond zegt: schoon vanachter 't glas. Inderdaad, ook al was de lucht helder op wat cirrus na en ging de temperatuur richting 20°, de wind speelde een niet te onderschatten rol.


De stafkaarten.
14/1-2 Assenede (2018)

Hoe we er geraakten.
De aangewezen buslijn was lijn 95 Sint-Laureins - Eeklo - Zelzate, die zowel Assenede als Bassevelde bediende. Het gemakkelijkst was die te bereiken via Eeklo, met 3 treinen en overstappen in Brussel-Zuid en Gent-Sint-Pieters.

Een beetje geschiedenis.
We stapten al eerder in Bassevelde en ik herhaal hier gewoon wat ik toen ook al schreef:

Op 14.04.1871 werd de spoorlijn Zelzate - Eeklo voor het publiek opengesteld. Ze was bedoeld als onderdeel van een langere verbinding tussen Antwerpen en Eeklo. Het was dan ook de Chemin de Fer d'Eecloo à Anvers die instond voor de aanleg en de eerste exploitatiejaren. In 1878 al werd de lijn genationaliseerd.
Het deel Zelzate - Eeklo kwam er niet zonder het nodige getouwtrek tussen kandidaat-exploitant en betrokken gemeenten. Aanvankelijk kwam een rechte lijn uit de pen van de Brusselse ingenieur De Perre, maar dat leidde tot protest van de gemeenten, die via obligaties ook voor een deel van de financiering moesten instaan. Door het rechtlijnige karakter kwamen de dorpskernen (toen nog gemeentekernen) te ver van de spoorlijn te liggen. Het protest loonde uiteindelijk voor de gemeenten Assenede, Bassevelde, Kaprijke en Lembeke. Ertvelde en Oosteeklo kwamen er dan weer bekaaid vanaf.
Ik heb deze gegevens gehaald uit een artikel van Christ DIERICKX, gepubliceerd in het tijdschrift De Twee Ambachten van het Heemkundig Genootschap van Groot-Assenede, en wel in jaargang 8 nummer 1 van april 2000.
Zoals meestal zijn artikels van heemkundige kringen (ik ben zelf passief lid van die van Beersel, Halle en Gooik) doorwrochte werkstukken. Dat is hier niet anders. De 26 pagina's van dit artikel samenvatten in het korte bestek van deze bijdrage is dan ook onbegonnen werk.
De gegevens van twee tabellen wil ik mijn lezers echter niet onthouden:

1. het geplande traject liep van Sint-Gillis-Waas tot Eeklo via Kemzeke, Stekene, Klein-Sinaai, Moerbeke-Waas, Wachtebeke, Zelzate, Assenede, Boekhoute, Bassevelde, Kaprijke, Lembeke. Water kon worden ingeslagen in Moerbeke, Zelzate en Eeklo. In die tijd diende dat nog voor de stoomlocomotieven, niet voor de reizigers van gestrande treinen. Reservelocomotieven waren beschikbaar in Moerbeke en Eeklo. Draaischijven waren er in Sint-Gillis, Moerbeke, Zelzate en Eeklo.
2. Tellingen net voor de sluiting van de spoorlijn geven het trieste beeld van de meeste lijnen die in de jaren 1950 zouden worden opgedoekt: in Eeklo stapten op een werkdag nog 240 reizigers op (voor 8 treinen, waarvan 5 uitgevoerd met TA, 3 door gesleepte stoomtreinen): na de ochtendspits (met 71, 80 en 48 reizigers per trein) viel de belangstelling zo goed als stil (met voor de voorlaatste treinen van de dag nog 2 en 1 reiziger(s). Eigenaardig genoeg waren er van Zelzate naar Eeklo 291 reizigers. Dat kan mogelijk verklaard worden door reizigers die uit de tussenstations naar Zelzate en terug spoorden.

Op 1.08.1950 viel het doek over de reizigersdienst. Eigenaardig genoeg vind ik geen echte vervangingslijn terug, zoals dat meestal gebeurde. Onder tabel 347 vinden we een bus Gent - Watervliet, die van de oorspronkelijk door de spoorlijn bediende gemeenten alleen Kaprijke en Lembeke bediende. Een private buslijn (tabel 1505 Eeklo - Zelzate) leunt nog het dichtst aan bij de spoorlijn. In het spoorboekje van 05.10.1952 komt deze lijn voor het eerst voor als lijn 55a, met de dienstregeling van lijn 1505. Die 55a hield stand tot 1997 toen de lijn vernummerd werd tot 96. (Ook die bus Gent - Watervliet vinden we nog terug, onder het lijnnummer 57. Verder is er nog een lijn 63 Eeklo - Watervliet, die teruggaat op de vroegere tramlijn Eeklo - Watervliet - Waterland en die Kaprijke slechts zijdelings bediende en uiteraard nog de belbus van het Meetjesland: 95.)

De buslijn 95 die we vandaag gebruikten, heeft een uurdienst en bedient zowat alle halten van de vroegere spoorlijn Eeklo - Zelzate. Zowel het station van Bassevelde als dat van Assenede lagen trouwens dicht bij de dorpskern: de bedding van de spoorlijn is zelfs op een actuele stafkaart nog duidelijk te herkennen.

De verbinding.

 * Eeklo Station perron 2 - **Assenede Markt - ***Bassevelde Dorp - ****Eeklo Station perron 1

En wat we beleefden.
Zo rond 8:00 beschikken we in Halle over 3 treinen die elkaar vrij snel opvolgen: 2 P-treinen en een IC naar Dendermonde. Alleen: P 7802 Quiévrain - Schaarbeek rijdt niet. Vermoedelijk heeft dat te maken met de lentevakantie van de Walen. Zoek er niet naar in het spoorboekje, zelfs niet in de lijnfolder en al helemaal niet op de website, want blijkbaar is deze vakantie niet belangrijk genoeg voor een vermelding. En dus nemen we de tweede P-trein (7574) die wel rijdt en die ons in Brussel-Zuid wat meer overstaptijd zal geven. IC 1529 naar Blankenberge bestaat uit 4 rijtuigen i.p.v. 10. Op de laatste 9 weekdagen (van 20 april tot 30 april) bestond deze trein 5 keer uit de voorziene 10 rijtuigen, 2 keer uit 4, 1 keer uit 6 en 1 keer uit 9 rijtuigen. Vooral in Melle slagen ze er niet in treinen in voorziene samenstellingen te laten rijden. En dan maar verkondigen dat alles zoveel beter gaat door de instroom van nieuw materieel… Of zijn er andere oorzaken? Hoeft het gezegd dat eerste klas virtueel afgeschaft was? Een dame achter ons, die wil haken, vraagt haar buur of hij toch wel weet dat hij in eerste klas zit, maar zijn antwoord is veelzeggend: de trein heeft maar 4 rijtuigen. Zo ondergraaft de NMBS zelf het concept van eerste klas… Van de aansluitende S 758 naar Eeklo valt alleen te zeggen dat de zitjes in eerste klas nu in namaakleder zijn overtrokken. Voor ons is het de eerste keer dat we in M7-achtige toestanden reizen, met de nadruk op "achtige".

De bus van lijn 95 vertrekt al met enkele minuten vertraging aan het station van Eeklo. Officieel vertrekt hij van perron 2, maar de chauffeur vindt het aangewezen om tot spoor 1 door te rijden. In Lembeke is een omleiding actief en ondanks de vrij stevige rijstijl van de chauffeur bereiken we Assenede toch met 8 minuten vertraging.

Dat laat ons vermoeden dat het bij de terugreis wel eens verkeerd kan lopen: de overstap bus/trein bedraagt 12 minuten en veel mag er dus niet fout gaan. Bovendien heeft de bus geen gps-gegevens (evenmin als zijn tegenligger trouwens). Maar deze chauffeur rijdt een stuk rustiger, en toch halen we onze trein, zonder veel problemen. (Dat ontbreken van realtime-info raakt maar niet opgelost. Als ze al niet flagrant fout zijn: een bus van R55 hier bij ons reed gisteren met meer dan een uur vertraging, net zoals de 2 volgende diensten. In werkelijkheid reed de bus 6 minuten te vroeg. Ik verdenk er eerlijk gezegd sommige chauffeurs - zoals deze notoire vroegrijder - van dat ze de boel saboteren.)

Ook deze motorwagen heeft vernieuwde zetels in eerste klas. In de eersteklasafdeling hangt de meest nutteloze sticker ooit: deur dicht, comfort in zicht. Het domme ontwerp van deze motorwagens maakt van de eerste klas nu eenmaal een straat van Hormuz naar tweede klas. Gewoontegetrouw gaat er tijd verloren bij het binnenrijden van Gent-Sint-Pieters: we staan een minuut of zo stil voor het station en binnenrijden op bezet spoor en koppelen kost ook een aantal minuten. Als we op spoor 9 aankomen, rijdt de IC naar Welkenraedt al binnen.
In Brussel-Zuid is er nog net geen chaos: tussen Brussel-Zuid en Braine-l'Alleud is er een incident op de sporen, zoals dat tegenwoordig heet, en er rijden geen treinen. Onze IC 3438 is voorzien op spoor 21, maar daar staat een S-trein naar Antwerpen die gestrand is en wacht om terug naar Antwerpen te rijden. Die 3438 kan dus onmogelijk op spoor 21 "ontvangen" worden: hij wordt verspoord naar spoor 6, in mijn ogen een huzarenstukje dat ook nog redelijk goed afloopt. Dat we met 7 minuten vertraging vertrekken, heeft eerder met een lange stilstand te maken dan met de kruising van zowat alle sporen tussen Brussel-Kapellekerk en Brussel-Zuid, want zoveel vertraging heeft de trein niet bij aankomst. En we worden vanuit Brussel-Zuid rechtstreeks op lijn 96N getrokken, tot net voor Halle, wat wel heel uitzonderlijk is voor de IC naar Binche.

De treinlectuur.

Elvis PEETERS, De tijden. Het verhaal van drie generaties (Emiel, Hannelore en Matteo).
Nicci FRENCH, Wat te doen als iemand sterft.

Dat onze ministers sch…rs zijn die geen maatregelen durven nemen, ook als ze zich opdringen, is nu wel duidelijk. Wat een afgang - dat laatste met dank aan Sofie Lemaire… En zoals gewoonlijk wordt de schuld op de anderen gestoken…

Uitgedrukt.

Hij/zij is goed gerangeerd. Ik heb deze uitdrukking al in allerlei omstandigheden horen gebruiken. Bijvoorbeeld als iemand duidelijk te veel gedronken heeft, of als iemand zwaar ten val is gekomen of zwaar aangepakt is.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

Zicht op de Grote Geul.

De wandeling.
Natuurpunt bundelde in het verleden af en toe nog wat wandelingen in de eigen natuurreservaten. Zo verscheen in 2011 Natuur.gids, met niet minder dan 66 suggesties voor "verrassende natuurtochten in België". Wij stappen in De Blankaart, in Woumen, deelgemeente van Diksmuide. We lieten ons grotendeels inspireren door de suggestie in het vermelde boekje, maar pasten die toch enigszins aan; dat werd ons gemakkelijk gemaakt doordat de Blankaart ondertussen ook een wandelnetwerk rijk is: we volgden de nummers 2 - 3 - 4 - 7 - 8 - 9 - 43 - 42 - 40 - 41 - 14 - 13 - 12 - 11 - 77 - 10 - 9 - 8 - 7 om te eindigen bij 2. (Dat punt 1 ontbreekt is het gevolg van de keuze die gemaakt is om dat punt te plaatsen op de parking en uiteraard niet bij de bushalte… Autobestuurders zijn nu eenmaal belangrijk. )
Onze tocht wijkt even af van de oorspronkelijke, maar heeft als voordeel dat we minder dubbel moeten lopen. Hij laat je evenzeer genieten van de plassen en de kanaaltjes van De Blankaart en later ook van de weidse polderlandschappen. In totaal stap je zo 9.830 km, waarvan 56% over onverharde of anderszins autovrije wegen. En van plassen en kanaaltjes gesproken: ik denk dat we ons gelukkig mogen prijzen dat we de waarschuwing van enkele weken geleden niet in de wind hebben geslagen (en niet geslaan, zoals taalzieke Vlamingen nu lijken te lanceren). Alle wegen liggen er nu perfect begaanbaar bij en dat was tijdens de natte periode van een tijdje geleden ongetwijfeld niet het geval. Overigens zou de infrastructuur, voornamelijk de vlonderpaden, hier en daar wel hersteld mogen worden…

Je vindt alle foto's hier, maar begin hier al te genieten.

De Stenensluisvaart

De Houtensluisvaart

Woumen, de Sint-Andreaskerk.

Het weer.
Schitterend wandelweer, met nauwelijks waarneembare cirrus, aangename temperatuur (17°) en niet al te veel wind uit het NO.


De stafkaarten.

20/1-2 Diksmuide (2016) - 20/5-6 Lo-Reninge (2016). Best bruikbaar, want het wandelwegennet is erg uitgebreid, zoals je ook zult merken op de kaarten van het NGI of van routeyou.

Hoe we er geraakten.
Buslijn 92 verbindt Diksmuide met Ieper en Poperinge, maar de reisduur via Diksmuide is duidelijk korter. En dus wordt het een verbinding met 3 treinen en een korte busrit, zowel heen als terug. (Ik heb ook even lijn 30 naar Roeselare bekeken, maar die slaat bij Woumen Station af naar Roeselare en dat zou meer dan 2 km langs de drukke weg betekend hebben, zonder tijdswinst.)


Een beetje geschiedenis.
Woumen heeft als huidige deelgemeente van Diksmuide eigenlijk nooit echt te klagen gehad over het OV. In 1906 kwam er een tramlijn die zich precies in Woumen splitste in een deel dat via Houthulst naar Roeselare liep en een tweede deel dat het meer zuidwaarts zocht en in Merkem nog eens splitste in een lijn naar Ieper en een andere naar Poperinge via Oostvleteren. (Voor de lol: Merkem werd in het standaardwerk van W.J.K. Davies een cluster of farms genoemd). In het spoorboekje van juni 1925 vond ik 3 tabellen terug die allemaal ritten bevatten die Woumen bedienden. (Voor alle duidelijkheid: de lijn naar Roeselare kwam niet langs de halte Kasteel die ons vandaag interesseert). Ik telde in totaal 10 ritten, al moest de verbinding met Ieper het stellen met 1 (één) tram heen en terug. In het boekje van mei 1952 werd Woumen vermeld in de tabellen 544 (al verbust voorbij Oostvleteren, maar toch nog met 5 trams tussen Diksmuide en Oostvleteren), 767a (naar Ieper, 3 ritten in elke richting) en 781 (naar Roeselare, met 7 ritten in elke richting).

De verbussing gebeurde vrij getrouw volgens het patroon van de vervangen tramlijnen. In het spoorboekje van juni 1957 komt dat neer op 3 tabellen (746 Ieper - Diksmuide; 751 Roeselare - Diksmuide; 755 Diksmuide - Poperinge). Dat zou lange tijd zo blijven. In juni 1975 vinden we nog altijd dezelfde tabelnummers terug, nu ook met lijnnummers: 751 is lijn 13, 755 is lijn 9. Later zullen die lijnnummers in West-Vlaanderen trouwens nog verdwijnen: buslijnen werden er aangeduid met de tabelnummers uit het busboekje.

De basisbereikbaarheid leidde tot het ontstaan van lijnen die nog altijd vrij trouw het vroegere patroon volgden: lijn 20 (Diksmuide - Ieper, met 4 ritten), lijn 24 (Diksmuide - Poperinge, alleen schoolritten), lijn 30 (Diksmuide - Roeselare, met uurcadans) en belbus Houthulst - Poelkapelle, met per dag 15 te reserveren ritten en de mogelijkheid om in Ieper op de trein over te stappen. Wat was dat laatste overzichtelijk in vergelijking met de huidige flextoestanden!

De basisbereikbaarheid heeft een en ander nog vereenvoudigd: lijn 30 verbindt Diksmuide met Roeselare, via Houthulst, lijn 92 gaat naar Ieper en Poperinge. Beide lijnen hebben een uurcadans, behalve op zondag: dan rijden deze bussen om de 2 uur. Verder is er nog een schooldienst 513 Diksmuide - Oostvleteren - Poperinge en een flexbus (regio Westhoek).

De verbinding.

 * Diksmuide Station perron 7 - ** Woumen Kasteel

En wat we beleefden.
Veel valt er echt niet te vertellen over de 3 treinen van de heenreis. We nemen trouwens vroegere treinen dan gepland; je leert wel om te nemen wat eerst komt. Alleen de IC naar Knokke heeft vertraging, maar in Gent is die al gekrompen tot 5 minuten. Ondanks de doolhof van het onherkenbare Gent-Sint-Pieters hebben we toch tijd voor een koffie bij Baziel. En ook in Diksmuide hebben we een wel erg ruime overstap. In de Botaniek slurpen we weldra van onze tweede koffie van de dag; men is er immers niet in geslaagd om de dienstregelingen van NMBS en De Lijn op elkaar af te stemmen, niet in Diksmuide, maar evenmin in Ieper of Poperinge. Van de rit in IC 2830 onthouden we een ongetwijfeld in de luchthaven ingestapt Spaans kwartet, drie mannen en één vrouw. Zij voert het hoge woord, een van haar compagnons verdiept zich dan maar in zijn smartphone, de twee andere doen schuchtere pogingen om de spraakwaterval te stoppen, maar dan schakelt ze meteen een paar decibel hoger.

Ook de terugreis verloopt vlot: de beide eerste IC's rijden stipt, IC 1939 vergroot zijn vertraging van 2 tot 5 minuten bij aankomst in Halle: hij staat een tijdje stil voor Halle. Maar we kunnen terugblikken op een kommerloze dag, met een wandeling door een zeer specifiek natuurreservaat; we hebben ons trouwens afgevraagd hoe het mogelijk is dat we hier nog nooit eerder terechtgekomen zijn. Want we hebben dan wel niks van de wereld gezien, maar alles van België en of we daar tevreden over zijn!

De treinlectuur.
Paul LYNCH, Prophet Song. Ierland wordt overgenomen door een rechtse nationalistische partij - de NAP, National Alliance Party, héhé. Voor hoofdpersonage Eilish begint het allemaal met de arrestatie van haar man, vakbondsman: ze zal hem nooit meer terugzien. Er ontstaat een bloedige oorlog tussen het regime en de rebellen. Eilish verliest haar man, haar 16-jarige zoon Mark, die zich aangesloten had bij de rebellen en de 13-jarige Bailey, die doodgefolterd is. Het boek is van 2023 en met alles wat er omgaat in de wereld is het huiveringwekkend actueel.

Iemand onder de bus duwen is volgens Van Dale een leenvertaling van de Engelse uitdrukking to throw/push someone under the bus. We zouden dat kunnen doen met A. de Roofridder, maar er stelt zich een duidelijk probleem. Waar vind je nog een bus?

Uitgedrukt.

een ravotterink: niet te controleren bewegingen, zoals bij een toeloop of wat er gebeurt als een vos in het kippenhok geraakt, syn. massakker (van massacre)

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
Het boek Wandelen door de mooiste landschappen van België (Gunter Hauspie & Daniël Leroy) dateert al van 2001, maar 25 jaar volstaat niet om een dorp als Buissenal te verknoeien: ik maak me zelfs sterk dat er nauwelijks iets gewijzigd is aan dit dorp in dat kwarteeuw. Als je al maar met 508 bent (allecijfers.be) kan er inderdaad niet zo heel veel veranderen. De tocht heet De panorama's van Buissenal en dat is een belofte die volledig waargemaakt wordt. Je stapt inderdaad van vergezicht naar vergezicht, het ene al wat gaver dan het andere, hier in het zuidelijkste deel van het Pays de Collines. Je zult het niet zo vaak meemaken dat we een wandeling met een TWQ van 12% toch een score geven van 17/20.

Het weer.
Ongeveer 17°, rustig en met prachtige cumuluswolken die zo goed als elke foto wat extra's geven.

Meer foto's vind je op deze plek.


De stafkaarten.
38/1-2 Lessines (2020) - best bruikbaar voor deze cartografisch inderdaad niet zo ingewikkelde tocht. Dat laatste merk je ongetwijfeld ook als je de kaarten van NGI of routeyou bekijkt.

Hoe we er geraakten.
Het enige probleem was de toch wel povere dienstregeling van de TEC-lijn 9 Ath - Tournai. Ath is voor ons 2 keer per uur vlot en snel bereikbaar, maar de bussen zijn schaars: 8:20, 12:30, 16:36 en 19:00. Op donderdag komt er nog een bus bij om 11:22. Overigens zijn enkele van deze bussen ook nog beperkt tot Frasnes.


Een beetje geschiedenis.
Buissenal is altijd te klein gebleven om aanspraak te kunnen maken op deftig OV. En toch kwam de naam voor in de lijst met de stations en halten van lijn 86 als Frasnes-lez-Buissenal. Met de gemeentefusies werd dat echter Frasnes-lez-Anvaing en Buissenal leek verder te liggen dan ooit. In 1984 kwam er met IC-IR wel nog een doodgeboren IC op lijn 86 tussen Leuze en Ronse, met halten in Anvaing en Frasnes-lez-Anvaing. In 1988 was het al afgelopen met deze zinloze IC, met een loc van de reeks 62 en 3 M2-rijtuigen.
Er liep ook een tramlijn tussen Ath en Tournai, lang opgesplitst in Ath - Frasnes en Frasnes - Tournai. Maar ook die bediende Buissenal niet: daar liep ze veel te zuidelijk voor. En die ene bus Frasnes - Lessines op markt- en zaterdagen kon de zaak evenmin redden.
Dat gebeurde wel toen de tramlijn (°1903 - †1954) werd opgedoekt en een buslijn (blijkbaar van in het begin al aangeduid met lijnnummer 9) werd gelanceerd. Alhoewel het kerkplein van Buissenal niet werd bediend, kwam er toch een bushalte op een goede 300 m van het "centrum" met de naam Buissenal Village. Maar de trage buslijn kon uiteraard niet concurreren met spoorlijn 94. Eigenlijk is er in de loop van de jaren alleen maar een gestage afbouw geweest, al is er de laatste 20 jaar nog nauwelijks iets veranderd. In de jaren 1990 sneuvelden de zondagsdiensten tussen Ath en Frasnes en het stond toen al in de sterren geschreven dat ook de zaterdagdiensten zouden worden opgeheven. Overigens zijn de weekdiensten wel gebleven wat ze waren, met af en toe aanpassingen aan de treinen in Ath en Tournai.

Een grote reorganisatie, gepland voor het najaar 2025, is niet doorgegaan, omdat de Waalse regering niet met extra geld over de brug wou komen. En het is niet eens zeker of Buissenal er beter uit zou komen dan tegenwoordig… Maar gemeenten als Ath, Chièvres, Ellezelles en Frasnes maakten zich wel erg boos over het uitstel/afstel.

De verbinding.

 * Ath SNCB - Quai D - ** Buissenal Village

En wat we beleefden.
Je verwacht niet meteen veel problemen: naar onze normen is dit een korte, eenvoudige trip. IC 1932 vertrekt met 4 minuten vertraging in Halle, in Ath blijft er nog 1 minuut van deze vertraging over. We hebben trouwens een reserve van een half uur ingebouwd: IC 3233 is eigenlijk de trein die aansluiting geeft met bus 9. Mocht die laatste om het half uur (of zelfs om het uur) rijden, dan zouden we het wel gewaagd hebben, maar de eerste bus na die van 12:30 is die van… 16:36.

Ik heb gisteren al eens gekeken hoe die rit van 12:30 het ervan afbrengt en die reed toen tot mijn verbazing met 8 minuten vertraging. Ook vandaag slaagt men er niet in de bus op tijd te laten vertrekken: vorige rit in vertraging - welke dan wel? Of nonchalance van de chauffeur? Wie zal het zeggen? Bij aankomst in Buissenal hebben we nog 4 minuten vertraging. Deze bus 9 volgt trouwens een opvallende reisweg. Als vervangingsbus voor de eerder vermelde tram, kan die Houtaing zoals de tram niet vlot bedienen en blijkbaar wilde men dat ook de bus dat deed. Resultaat is een heen-en-terugje naar Houtaing Terminus die 8 minuten van de kostbare tijd van de reiziger opslorpt. Maar als je dan ziet dat er 3 in- of uitstappers zijn, lijkt het omwegje niet eens zo gek. Buissenal heeft 2 halten, één op de Route d'Ath en één op een boogscheut van het dorpsplein. De hele straat heet hier trouwens Place de Buissenal.

Onze terugreis lijkt even vlot te zullen verlopen. Blijkt hoezeer we haltelink nog altijd missen: de TEC is zo goed als volledig verdwenen in de data die haltelink overvloedig en precies kon spuien en de gps-gegevens, zowel van de app van de TEC als van TECfinder, hebben duidelijk kuren. We verwachten de bus om 16:00 maar als er om 16:15 nog altijd geen bus te zien is, begint het ons pijnlijk te dagen. En inderdaad: volgens beide apps zit de bus ondertussen al in Houtaing. Om de halte Village te bedienen moet de bus even afwijken van de Route d'Ath en dat heeft de chauffeur duidelijk nagelaten. Er zit één constante in mijn meer dan 60 jaar OV: het wordt altijd maar onbetrouwbaarder. De tijd dat ik altijd klaar stond om kennissen, familieleden en collega's het OV aan te prijzen ligt dan ook definitief achter de rug. Als je echt ergens moet zijn, dan neem je het OV NIET. Eén rotte appel in de mand van de chauffeurs volstaat om dat beeld te bevestigen. De nurkse en norse maar plichtbewuste chauffeurs uit het begin van mijn carrière als busreiziger zijn er niet meer in voldoende mate om het OV onvoorwaardelijk te vertrouwen.
We hebben geen zin om 96 minuten te wachten (op de laatste bus van de dag…), en we besluiten eerst nog om onze herkansing te wagen aan de halte Buissenal Lieu Pire, wel langs de Route d'Ath, maar besluiten toch vrij snel om een taxi te bellen. Die komt ons verbazend rap oppikken en als we in Ath aankomen, zien we dat we maar een half uur later aankomen dan met de bus. Het kost ons wel €41.50: ik vraag een attest want ik zal zeker een poging ondernemen om dat bedrag van de TEC terug te vorderen.

Ik wacht niet met een klacht: die invoeren kan trouwens vlot én… ik hoef niet eens 24 uur te wachten op het antwoord. Met de standaardbrieven van De Lijn heb ik ondertussen genoeg ervaring en ik vraag me af of ook de TEC geen voorraadje mails ter beschikking heeft, voor alle mogelijke miseriegevallen. Ze danken ons dat we het OV gebruiken en drukken hun spijt uit over het ongemak. Anders dan De Lijn zeggen ze niet dat ik gelijk heb en er wordt dan ook met geen woord gerept over gps-gegevens; misschien worden die niet bewaard. Van terugbetaling kan geen sprake zijn: Cela étant dit, nos conditions générales de vente prévoyant que nos clients puissent obtenir un remboursement partiel de leur abonnement uniquement lors d’une indisponibilité de nos services de plus de deux heures, nous sommes au regret de ne pas pouvoir répondre favorablement à votre demande de dédommagement. Ons abonnement kost €12.00 per jaar, het sop is dus echt de kool niet waard. In feite komt het er op neer dat je alleen terugbetaling kunt krijgen bij een staking…

De terugreis per trein verloopt voorspoedig. We betalen nu spitstarief. Ik begrijp dat er ergens een grens getrokken moet worden, maar je kunt de bezetting van deze trein (IC 1916) moeilijk met de spits associëren. En we zijn ook wel het slachtoffer van het gebrek aan bruikbare TEC-ritten, maar zoals gezegd: de grens moet ergens getrokken worden.

De treinlectuur.
Rik van PUYMBROECK, Treurwil.
Honoré de BALZAC, Vader Goriot.

In de Knack van deze week - correctie: die van de vorige week, die we dankzij de vakbonden met een kleine week vertraging pas deze week hebben gekregen, vraagt Sammy Mahdi zich af of een glimworm écht belangrijker is dan een fietspad in de buurt van een school. Natuurlijk is die glimworm belangrijker, want het echte probleem is dat de auto zoveel plaats inneemt, dat er geen plaats is voor degelijke fietspaden. Volgende week krijgen we de Knack van deze week…

Uitgedrukt.

Veil lawêt veu niks: om het met Shakespeare te zeggen: much ado about nothing. Veel gedoe, lawaai om niets, na een overdreven reactie.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
Ik geef het toe, tijdens deze wandeling moest ik onwillekeurig denken aan een tekst van Wim Sonneveld:

Maar toen iedereen jou nakeek met die blik van oh-la-la
Dat moet vroeger iets geweest zijn van comme ça en ga maar na…

Dit komt uit een van de juweeltjes van het Nederlandse cabaret Tearoom tango, ergens in 1968.
En soms dacht ik ook: we zijn te laat geboren, te laat voor de stoomtreinen, te laat voor de trams van de Buurtspoorwegen, te laat voor de wereldoorlogen. Nee, dat laatste is een zure grap… Of een uitdrukking van het besef dat nostalgie al te vaak alleen de positieve zijde van het verleden belicht.

Maar deze wandeling in Oosterlo haalden we uit een redelijk recent boekje (2023) De kleine wandelgids 2 - 25 nieuwe bijzondere routes in Vlaanderen, van Lus de Ridder. De wandeltocht heet voluit Van de Grote Nete naar de Laakvalleien en het leek allemaal veelbelovend: de beschrijving in het boekje, de voorbereiding op de stafkaart. De wandeling volgt trouwens grotendeels wandelpunten van het netwerk De Merode. Maar… toen ik die knooppunten intekende op de website van de wandelknooppunten volgde een ernstige waarschuwing: tot eind maart zou de verbinding van 2 punten onmogelijk zijn. En laat die 2 punten nu net essentieel zijn voor de geplande tocht. Schuldig hieraan waren de saneringswerken aan de Grote Laak. We stelden de wandeling dan ook uit naar begin april, maar het was toch schrikken toen we net niet tegen een opzijgeschoven hek aanliepen waarop de onheilspellende boodschap herhaald werd. Maar met alle borden die na werken her en der worden achtergelaten kun je makkelijk de markt van Geel bedekken en dus trokken we onze stoute schoenen aan en volgden toch maar de uitgezette wandeling. Onderweg vonden we nog een hek dat misschien wel door een boze wandelaar in de gracht was gegooid en een derde hek waar we omheen konden. En uit de sporen kon Winnetoe gemakkelijk afleiden dat we niet de eersten waren. Om een lang verhaal kort te maken, we hebben de hele tocht zonder al te veel problemen of hindernissen kunnen doen zoals voorzien, maar echt gelukkig waren we er toch niet over. Vandaar Wim Sonneveld. Er is grondig afbraakwerk geleverd en het resultaat is een soort maanlandschap met de Grote Laak en nieuwe opvangbekkens in de hoofdrol. Hoe het ooit geweest is, kunnen we alleen maar raden maar de vele boomstronken laten vermoeden dat hier honderden bomen gesneuveld zijn; dat wij voor 2 dode berken 4 maanden hebben gewacht op een toestemming tot vellen, maakt het alleen maar bitterder.

Kortom: het grootste deel van de tocht is intact en prachtig, maar de ingrepen van de mens hebben een deel kilometers toch in die mate aangetast dat het allemaal wat vraagtekens oproept over de zin van dergelijke saneringen. Het mooiste is nog dat de bedoeling was in te grijpen tegen wateroverlast én tegen uitdroging. Nog zo een en het is Pasen, zegden wij over slechte grappen.

Als de saneerders het toelaten kun je de volgende punten van het wandelnetwerk De Merode volgen: 55-182-180 -335 -336 -327-326-152-44-325-326-157-52-53-181-423-422-55. Let wel: punt 55 is het theoretische startpunt/eindpunt, maar eigenlijk kom je er niet voorbij als je de wandeling volgt zoals wij. En belangrijker: in feite moet je als je de 2^de keer langs punt 326 komt via punt 327 naar punt 157 stappen, maar er is een veel interessanter wegje dat je links op je route vindt en dat je zo gewenst ook in de buurt van een vogelkijkhut brengt. Het is een raadsel waarom deze weg niet in het wandelnetwerk is opgenomen. Maar ons kaartje op topomap NGI of op routeyou maken het allemaal een stuk zichtbaarder.

De kronkels van de Grote Nete blijven voorlopig onaangeroerd. En gezien de nieuwste inzichten in waterbeheersing zal dat ook wel zo blijven.

Water à gogo, van begin tot einde.

Alle foto's vind je hier.

Het weer.
Ondanks de 3Bf een niet echt hinderlijke wind uit het oosten, volop zon en temperatuur rond 17°. Beter kan het niet.


De stafkaarten.
16/7-8 Geel (2016) - 24/3-4 Herselt (2020). Het wegje waarmee je moet afwijken van het wandelnetwerk komt niet voor op de kaart, wel op de Topomapviewer. Vermoedelijk is het ontstaan na de publicatie van de kaart en de uitwerking van het wandelnetwerk. Maar wees gerust: het is een prachtige toevoeging aan deze tocht.

Hoe we er geraakten.
Veruit het eenvoudigst was een verbinding via Geel met overstap op bus 51a naar Mechelen. Voor de terugreis toverden de apps allerlei weinig aantrekkelijke alternatieven uit hun hoed, met meer dan een uur bus naar Mechelen, of met overstappen bus/bus in Westerlo of Zoerle-Parwijs en dan de trein in Leuven of Aarschot. Maar gelukkig was er ook nog een verbinding met overstappen in Geel en Herentals.


Een beetje geschiedenis.
Een tramlijn Westerlo - Geel (Vaart) werd geopend op 1 juli 1898; het zou nog meer dan 8 jaar duren voor de tram kon worden doorgetrokken tot Turnhout. Op 31 augustus 1949 viel het doek over deze tramlijn, die deels ook al door WOII was uitgevallen.

Wie het kaartje bekijkt, kan mogelijk een idee opdoen van de relatieve densiteit van het tramnet ten zuiden van Geel. Oosterlo had zelfs zowaar een driehoek, zodat ook uit Westerlo zonder keermanoeuvre naar Meerhout en Olen gereden kon worden. Oosterlo leeft ver boven zijn stand: de lijn uit (Turnhout) - Geel splitste hier: enerzijds liep het hiernaar Eindhout, waar een nieuwe splitsing het mogelijk maakte om naar Mol of naar Scherpenheuvel te sporen. Vandaag interesseert de lijn naar Westerlo ons meer: die splitste in Westerlo in een lijn naar Mechelen en een naar Aarschot. De rest van de geschiedenis van deze lijn is nauwelijks te begrijpen zonder deze achtergrond: de tramlijn(en) zal (zullen) altijd het basisskelet zijn voor de bediening van Oosterlo.
Op 15 mei 1949, dus enkele maanden voor de schrapping, kon je in tabel 672 trams vinden van en naar Westerlo en andere naar Zichem en Mol. In 1952 is de verbussing al een tijdje achter de rug: in tabel 808 vinden we 7 ritten per dag terug tussen Turnhout en Westerlo. Op zondag rijdt er zelfs nog een bus meer: het is nauwelijks te geloven dat toen nog volop werd ingezet op zondagsdiensten…
De buslijn werd later opgenomen in tabel 648 Turnhout - Westerlo. In het boekje van 1960 lezen we wegenis in herstelling - uurregeling vatbaar voor wijzigingen - raadpleeg lokale uurtabellen. Vervang uurtabellen door apps en je waant je een eind in de 21^ste eeuw. Deze tabel vermeldt later ook een lijnnummer: 49, die zal doorrijden naar Aarschot. Nog een fait divers; in het boekje van 1982 wordt nog een bushalte Oosterlo Tramhalte vermeld. Men was toen nog niet zo ijverig in het vervangen van haltenamen.
Deze lijn 49 vormde ook de basis voor de busdiensten van de basismobiliteit: ze werd opgesplitst in een lijn 490 Aarschot - Westerlo - Geel - Turnhout, lijn 491 Aarschot - Blauberg - Westerlo - Geel en lijn 494 Aarschot - Ramsel - Westerlo - Geel. De 490 was de basislijn, met een uurdienst, versterkt door de ritten van de 491 en de 494. Ook tijdens het weekend werd om het uur gereden, maar dan enkel de 490.
Met de basisbereikbaarheid vielen de varianten weg, het eindpunt werd Mechelen en het lijnnummer werd 51a: Geel - Westerlo - Hulshout - Heist-op-den-Berg - Mechelen; die doet er een uur en drie kwartier over als je het volledige traject zou willen afleggen… Verder is er nog een schooldienst 545 Westerlo - Oosterlo - Averbode.

De verbinding.

 * Geel: station perron 7 - *.* Geel: Eindhoutseweg - *** met welgemeende dank aan AG280/3 die me na een oproep op zone01 aan deze informatie hielp

En wat we beleefden.
IC 3407 zal zo goed als stipt blijven rijden, met maximaal 2 minuten vertraging. Opvallend is wel een raam in ons rijtuig 61002: de inslag van een steen of ander projectiel heeft een niet zo groot gat achtergelaten, maar de rest van de ruit bestaat uit sterretjes. Na Mechelen krijgen we controle: 5 van de 8 reizigers blijken in eerste klas te zitten met een tweedeklasbiljet… We kunnen overstappen in Lier of Herentals; we gaan voor dat laatste.

De bus moet rondrijden en dat veroorzaakt wat vertraging, maar blijkbaar is daar rekening mee gehouden: we stappen zo goed als stipt uit in Oosterlo.

In het bushokje hangt trouwens een dienstregeling die 3 minuten afwijkt van die in de apps. Mogelijk heeft ook dat wat te maken met de omlegging.

Maar we hebben tijd genoeg voor de overstap naar de trein. Meestal gebruik ik oebb.at om de reis voor te bereiden omdat je daar tenminste in een oogopslag een overzicht krijgt van vertrek- én aankomsturen met perrons, luxe die je nergens bij de NMBS terugvindt. Soms lijkt dat wel eens tot afwijkingen: oebb houdt het bij 16:06 als vertrekuur, de NMBS heeft er ondertussen 16:07 van gemaakt. Een detail, maar als men het hele jaar door de moeite neemt om dergelijke aanpassingen van een enkele minuut door te voeren, zou je op zijn minst kunnen verwachten dat iedereen (ook oebb en wij) daarvan op de hoogte gesteld worden. (Trouwens, stel dat een trein die vertrekt om 15:59, plots vertrekt om 16:01 - daluur of spits?) De aansluitende rit zelf verloopt trouwens niet zo vlot: we vertrekken met 5 minuten vertraging in Herentals, als gevolg van een storing in de buurt van Lier. Daar zal de vertraging al opgelopen zijn tot 11 minuten. Het wordt nog even +6 bij vertrek in Brussel-Noord, maar in Halle komen we aan met 9 minuten vertraging.

De treinlectuur.
Henry FIELDING, The history of Tom Jones, a foundling. Ik nader pagina 900 en het ziet ernaaruit dat Tom Jones, die zowat het hele boek door zijn geliefde maar misgunde Sophia volgt, uiteindelijk toch zijn doel zal bereiken.
Honoré de BALZAC, Vader Goriot.

In De Zevende Dag verkondigt Aimen Horch, de nieuwe voorzitter van Groen, dat hij zich schaamt omdat hij geen rijbewijs heeft. Tja, ik heb zowat mijn hele leven Groen gestemd bij gebrek aan beters, maar met zo een voorzitter zal het blanco worden.

Uitgedrukt.

De uitdrukking zit deze keer in "De wandeling". En ze gaat over niet gesmaakte grappen en Pasen.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

03.03.2026
We hebben vanmorgen een bus genomen met 26 minuten vertraging en eigenlijk verbazen we er ons dus niet over dat ook de terugrit met een half uur vertraging rijdt. Althans, dat is wat de app van De Lijn, haltelink en Buzz ons wijsmaken. We wachten dus rustig op het bankje in het wachthuisje als we de bus plots snel zien naderen, tegen vrij hoge snelheid, met 1 (!) minuut vertraging. We springen nog recht maar de chauffeur kan onmogelijk veilig stoppen. Gelukkig is er ook nog een 164, al is het twijfelachtig dat die na juni nog zal rijden… Maar we lopen sowieso een half uur vertraging op, door de wonderen van de informatica…

Overigens moet ik in de namiddag ook nog naar de oogarts. De heenreis verloopt zoals gepland, de terugreis, even na 16:30 is gedoemd om te mislukken, met overvolle en vertraagde bussen. Ik kan nog net een 114 van de TEC nemen, die ook al met een kwartier vertraging rijdt. Ik heb een klein half uur te voet voor de boeg. Ik zal uiteindelijk ongeveer gelijk met de R55 mijn normale halte bereiken, maar ik heb tenminste niet in een overvolle bus gezeten.

26.03.2026
Soms lijken halten ingeplant door wereldvreemde ambtenaren die zelf nooit de bus nemen. Neem nu de halte Halle Park. Die moest enkele jaren geleden zo nodig verplaatst worden. Het zou me niet verbazen dat die halte weg moest van de parkingang op aandringen van een of andere planoloog of landschapsarchitect om het onbelemmerd uitzicht op het park te realiseren. De halte heeft nu verhoogde randen om het in- en uitstappen te vergemakkelijken. Alleen: ze ligt nu in een bocht, wat maakt dat de meeste chauffeurs er niet in slagen om hun bus vlak naast het verhoogde trottoir te manoeuvreren. Zo wordt dat trottoir eerder een moeilijkheid dan een gemak, want een rollator past bijna nooit in de ruimte tussen bus en halte.

27.03.2026
Wie denkt dat alleen De Lijn ritten moet schrappen door gebrek aan personeel en materieel moet maar snel anders denken. Bij de TEC-Liège-Verviers schrapt men nu ritten op een aantal lijnen om die tekorten op te vangen, maar dan niet stoemelings maar structureel. Het wordt ook nog voorgesteld als een verbetering voor de gebruikers, omdat die nu tenminste uitzicht krijgen op een dienst zonder abrupte afschaffingen. Benieuwd hoe lang het duurt voor men het aanbod nog verder vermindert. Overigens wil men de oefening naar de rest van Wallonië uitbreiden, en dat tegen eind 2026!

28.03.2026
De Lijn geeft nu de mogelijkheid om haar app te gebruiken in een vereenvoudigde modus. Daar is niks mis mee, de meeste tram-en busreizigers zullen daar wel genoeg aan hebben. Maar dat een bedrijf dat onder Vlaamse koepel (over?)leeft, dat aankondigt met "Zo makkelijk dat da is", kromtaal eerste klas, roept wel vragen op. En ga kuntj ni geluven 'oe lekker da ta es, stokvis…

31.03.2026
We hebben het mooi gepland: terug met de bus van 11:26 op lijn R55. De bus heeft trackinggegevens en een busnummer: 2321. We begrijpen wel niet goed waarom de bus aan het AZ al meteen met 6 minuten vertraging vertrekt; wij staan één halte verder en we zien de bus aankomen met de correcte film, maar plots verandert die in "De Lijn - Geen dienst". En ten overvloede doet de chauffeur teken dat hij ons niet meeneemt. En dan slaat hij links af: richting Anderlecht Het Rad i.p.v. rechts, richting station. De zoveelste defecte bus. Het is niet voor niets dat chauffeurs ons na enkele maanden met deze VDL's waarschuwden dat ze niets waard waren. Goeie koop is slechte koop…

De wandeling.
Eigenlijk laten we de keuze van onze (lus)wandelingen volledig afhangen van het lot, want uit de meer dan 10.000 beschrijvingen allerhande (fiches, kaarten, webadressen, wandelboeken en meer) is het onmogelijk om te kiezen. Dat lot is de randomfunctie van Excel: als je het totaal aantal wandelingen vermenigvuldigt met een door deze functie gegenereerd getal (altijd tussen 0.001 en 0.999) krijg je automatisch een compleet willekeurige keuze. In dit geval was het een wandeling in Durbuy (Boucle de Durbuy), maar dat leek niet zo meteen een goede keuze van het lot. Die boucle is amper 5 km lang en Durbuy is zo goed als onbereikbaar met het OV. En dus zochten we een combinatie met een andere tocht in de streek en dan bleek wandeling 6 uit Barvaux (Famenne, heet die) een handig middel om beide "gebreken" op te vangen. En zo kwamen we inderdaad aan 17 km vanuit het voor ons met de trein uit twee richtingen bereikbare Barvaux.
En toch leek dit achteraf niet meteen de gunstigste oplossing: we quoteerden 12/20 voor een tocht met een lage TWQ van 27%. De eerste 6 km waren niet veel zaaks (het ontoegankelijke reservaat Les Hazelles kon nauwelijks bekoren) en achteraf was het mondjesmaat genieten van die enkele wegen door of langs het bos die voorlopig (?) aan het beton ontsnappen. Durbuy zelf krijgt meer en meer het allure van een Belgische kuststad zonder zee, de verharding grijpt om zich heen en er worden afschuwelijk lelijke appartementsblokken gebouwd op plaatsen waar je vroeger toch nog wat natuur vond. En we combineerden de beide wandelingen zo dat we ook langs de uitkijktoren passeerden, maar die bleek gesloten. Achteraf las ik dat die enkel toegankelijk is voor wie van het toeristische treintje gebruik maakt en daar is het waarschijnlijk nog niet het seizoen voor. Kortom, onze doortocht van Durbuy hebben we zo kort mogelijk gehouden. En meer: we volgden rigoureus de bewegwijzering - die trouwens zo goed als overal meer dan behoorlijk was, met een paarse (of was het blauwe?) rechthoek voor wandeling 6 en een paarse (idem) ruit voor wandeling 5. Ze bracht ons uit het dal van de Ourthe via een stevige partij trappen, terwijl het kaartje eerder een ruimere en vermoedelijk veel lichtere uitweg uit het stadje suggereerde. Vermoedelijk gaat het hier om varianten, maar dat zou ter plaatse beter duidelijk aangegeven worden. Wij kozen voor de trappen en dat was een flinke lichaamsoefening: kaartje van topomap viewer en van routeyou geven de door ons gevolgde wandeling weer.

De foto's vind je hier, o.a. ook van desiro 08537 in Barvaux.

Dit zijn er alvast 3.

De eerste wandeling kreeg als naam Famenne, en dit is meteen de eerste mooie weg, na 6 km!

En deze weg, kort daarna, is zonder twijfel de mooiste	In het Bois de Chapli

Het weer.
Het moest de laatste dag van deze tijdelijke, aangename lenteperiode worden en dat bleek ook het geval: een temperatuur van 15°, met toch wel een matige ZW-wind en niet al te veel wolken.


De stafkaarten.
55/1-2 Durbuy (2017). Ontgoochelend was dat enkele wegen die hier nog als onverhard vermeld staan, ondertussen verhard zijn. Zelfs de TopoMap Viewer houdt het nog bij onverharde wegen, maar die behoren al lang tot het (nabije?) verleden. Het gaat echt de verkeerde weg op met het stadje Durbuy…

Hoe we er geraakten.
Zoals vermeld begonnen en eindigden we de wandeling bewust in Barvaux. De verbinding Liers - Marloie geniet van een uurverbinding, met een trein per uur uit Liers en een andere uit Marloie, en voor ons betekent dat dat we eigenlijk onze reisweg (via Marloie of via Liège-Guillemins) kunnen kiezen. Op woensdag en vrijdag is er ook een proxibus 11a die we zouden kunnen gebruiken in de richting Barvaux - Durbuy, maar terugkeren met deze bus kan niet. Andere bussen zijn schooldiensten (10/2 en 99) maar dan leek de trein in Barvaux ons een veel betere oplossing.


Een beetje geschiedenis.
Het dichtst dat Durbuy ooit bij een min of meer regelmatige busverbinding is gekomen, is de lijn 91 Liège (Place Neujean) - Ouffet - Marloie, maar stel je daar vooral niets bij voor: een rit 's morgens en één 's avonds in elke richting, daar moest je het mee doen. We spreken dan van de jaren 1950-1970. Vandaag is er alleen de proxibus 11a (op woensdag en vrijdag) en wat schooldiensten. Eén ding is wel duidelijk: toeristen heeft men nooit proberen verwennen met een bruikbare bus.

De verbinding.

En wat we beleefden.
Het treinverkeer is de avond voordien stevig verstoord geraakt door verdachte pakketten in Brussel-Zuid en het mag een wonder heten dat de ochtendspits in de nasleep daarvan tamelijk normaal verloopt. Alleen zijn er nog meer gewijzigde samenstellingen dan anders en dat is in dit geval wel te begrijpen. We kunnen 3 treinen nemen van Halle naar Brussel-Zuid en 2 ervan rijden inderdaad in een verminderde samenstelling: P 7802 met 2 i.p.v. 3 Deense neuzen, P7574 met 2 i.p.v. 3 desiro's. Maar de opvallendste wijziging is toch die van IC 2108 naar Arlon. De trein wordt voorzien op spoor 14 (i.p.v. 12) en zal bestaan uit 4 rijtuigen i.p.v. 10… En om 8:00 al wordt voorspeld dat hij met 1 minuut vertraging zal vertrekken. Blijkt dat IC 2128 (aankomst 8:28) gesplitst zal worden: de laatste 6 (dus niet 4) rijtuigen van deze trein keren naar Arlon terug als 2108. Dat zoiets niet in 4 minuten kan gebeuren is duidelijk: we vertrekken dan ook met 11 minuten vertraging. Maar de rit zal eigenlijk erg voorspoedig verlopen: telkens bij vertrek: Ottignies +8, Gembloux +9, Namur +6, Ciney +5, Marloie +2, dat laatste bij aankomst. Het enige vermeldenswaardige is een wat oudere dame met hond en schelle stem is die een gesprek wil aanknopen met een heer aan de overzijde van het gangpad die daar duidelijk niets voor voelt. Ook een tbg krijgt het danig op zijn heupen van het gekakel en vraagt haar ermee te stoppen. Ze doet het nog ook. Gaandeweg raken wij zo goed als omsingeld door een zestal tbg's; onnodig te zeggen dat die niet kakelen maar zelfs een gewoon gesprek kan voor afleiding zorgen… Voor de rit naar Barvaux wordt trouwens ook een kleine vertraging voorspeld: mogelijk zijn de werken tijdens het weekend daar niet vreemd aan. Maar al bij al is het een vrij rustige verbinding geworden. (En dan te weten dat na onze doortocht in Ottignies het verkeer daar ook een tijdje is stilgelegd door spoorlopers. Je mag af en toe ook eens geluk hebben.

Voor de terugkeer komt een verbinding via Liège-Guillemins ons gunstiger uit; we moeten dan wel een klein uur in een desiro zitten en zo het grootste deel van de mooie lijn 43 missen, maar de oorspronkelijke vertraging van 4 minuten is in Liège-Guillemins volledig opgelost. En dan is het uitkijken naar IC 539, want er zijn rond de middag problemen geweest tussen Oostende en Brugge en dan is het niet denkbeeldig dat meer IC's niet of met vertraging zullen rijden. I.p.v. 4 gemengde AB-rijtuigen M7 rijden er maar 2 mee, maar dat is geen probleem tot Brussel. IC 1939 zal ons zonder veel problemen en met een te verwaarlozen vertraging naar Halle brengen.

De treinlectuur.
Henry FIELDING, The history of Tom Jones, a foundling.
Honoré de BALZAC, Vader Goriot.

Op veel plaatsen moet de trajectcontrole op de schop en ook de reglementering rond de autokeuring wordt versoepeld. Inderdaad zaken die veel automobilisten een doorn in het oog zijn. Zoals de hele verkeersreglementering: laat ons die ook maar afschaffen, ter meerdere eer en glorie van de automobilisten: geen snelheidsbeperkingen, geen verkeerslichten, geen parkeerverboden enz. en dan kan ook meteen het rijbewijs en de autoverzekering weg. Zonder dank, Annick, voor deze gouden tip.

Uitgedrukt.

Niks , niet veel te ratten: als er niet veel (bijv. voeding) te krijgen is. In de Kempen zou ratten stelen, gappen betekenen; bij ons is de betekenis uitgebreider.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
We stappen vandaag ons vijftiende schuifje van GR 412. Onze eerste stappen op GR 412 E zetten we in 2009 van Moignelée naar Franière, gevolgd door GR 412 O van Bernissart naar Élouges in 2010. Ondertussen zijn beide delen, oost en west, samengevoegd in één topogids en we naderen met niet bepaald rasse schreden de Luikse agglomeratie. Vandaag staat het traject Dommartin - Jemeppe-sur-Meuse op het programma, goed voor 20.710 km. 40 % daarvan loopt over trage wegen, o.a. een tijdje over de bedding van de vroegere tramlijn Jemeppe - Verlaine, die ooit zelfs geëlektrificeerd is geweest. Het is duidelijk dat de ontwerpers er alles aan gedaan hebben om de beschikbare voet- en veldwegen zoveel als mogelijk in het traject op te nemen. Het eerste deel van deze tocht loopt door een erg agrarisch, relatief vlak landschap, in het tweede zie je de tengels van de Luikse agglomeratie en wordt de wandeling ook veeleisender door enkele wegjes die flink bergop lopen. Af en toe loop je door al te veel huizen, maar als geheel mag dit deeltje GR er toch wel zijn: we quoteerden 13.5/20, met dank aan de soms verrassend genoeg overgebleven voetwegen van prima wandelkwaliteit.
Ten opzichte van de beschrijving in de topogids uit 2019 is er een wijziging bij het naderen van Mons-lez-Liège. De kaartjes (TopoMap en Routeyou) geven het gewijzigde tracé weer.
En nog dit: ook bij het naderen van Mons-lez-Liège mag je over een kleine 400 m een mooie voetweg volgen die zich aanschurkt tegen de Terril de la Halette. Lang is er geen vuiltje aan de lucht, maar de laatste 30m zijn eigenlijk onbegaanbaar: de grond is doorweekt en je zakt voor je het weet een decimeter of meer in de gele smurrie. We probeerden dat deel te ontwijken maar moeten zo een kleine meter op het territorium van een plots opduikende eigenaar beland zijn; prompt wees hij er ons op dat we over zijn eigendom liepen, en even prompt wees ik erop dat we een officiële voetweg volgden. Maar ja, voor zo een discussie echt kan escaleren, ben je natuurlijk al een eind weg.


Mooi stukje oude trambedding van de lijn Jemeppe - Verlaine. De link naar meer foto's vind je wat lager.

Regelmatig mochten we trouwens paden volgen die nooit tot de trambedding behoord hadden - even mooi.

Het weer.
Zo goed als helder, 14° warm (of koud: eigenlijk hebben we de hele weg geaarzeld om onze fleece uit te trekken, maar we waren al zo bezweet dat we dat wijselijk niet gedaan hebben…) Matige wind.


De stafkaarten.
41/7-8 Georges-sur-Meuse (2020) - 42/5-6 Seraing (2019), beide best bruikbaar voor het gevolgde traject; toch ontbrak een stukje weg (trambedding), dat wel voorkomt op de TopoMap Viewer.

Hoe we er geraakten.
Voor Dommartin hadden we niet zo heel veel keuze: buslijn 85 Liège - Huy is zowat de enig bruikbare (?) buslijn en in Huy komt die niet aan het station. Dus is de keuze snel gemaakt en wordt het Liège-Saint-Lambert met de bushalte Cadran vlakbij. De terugrit is eenvoudiger: Jemeppe-sur-Meuse heeft een treinhalte en veelal is de reisweg via Guillemins het snelst, al zijn er ook (langere) verbindingen via Flémalle-Haute en Namur.


Een beetje geschiedenis.
Zoals het de gewoonte is, heb ik het hier graag over de beginhalte van onze terugreis. Als je oude foto's van het vroegere station opzoekt, is het snel duidelijk dat het station van Jemeppe-sur-Meuse onmogelijk kan gelegen hebben waar de huidige halte ligt. Daar is een eenvoudige verklaring voor en die vind je hier. Het gaat meer bepaald over lijn 32 (Ans - Flémalle-Haute) die hergebruikt werd ter vervanging van de oorspronkelijke lijn 125, met heel veel overwegen, die allemaal konden verdwijnen door de verplaatsing naar de bedding van lijn 32. En nog even dit: de oorspronkelijke telegrafische code van Jemeppe-sur-Meuse was LJP, in een van de bijlagen van de netverklaring van Infrabel vind je tegenwoordig FJU.

Maar ik kan vandaag toch ook moeilijk voorbijgaan aan de tram die Jemeppe met Verlaine verbond. Ik verwijs graag naar de foto's, al vrees ik dat de lage resolutie de tekst onleesbaar maakt. Wie een seintje geeft, krijgt per kerende een foto in hogere resolutie, die de interessante tekst leesbaar maakt. Opvallend is het tweede bord met de aftakking van de lijn naar Fexhe-le-Haut-Clocher; we kwamen dus echt wel voorbij het punt waar de splitsing zich situeerde. De hoofdlijn trok het tot het einde van de jaren 1950, over de lijn naar Fexhe luidden de doodsklokken al in 1948 voor de reizigers en tot 1956 voor de goederen.

De verbinding.

 *Liège Cadran
**Dommartin Église

En wat we beleefden.

Gewoontegetrouw nemen we niet te veel risico en we nemen de suggesties van de diverse apps voor wat ze zijn: theorie, die in de praktijk niet altijd gerealiseerd wordt. En dus zorgen we voor wat ruimte in onze heenreis: als we de bus van 10:25 missen, wordt het die van 12:25 en op woensdag is die waarschijnlijk te mijden. We nemen dus niet de IC naar Eupen, maar wel die naar Welkenraedt wat meteen een resem mogelijkheden van Liège-Guillemins naar Liège-Saint-Lambert geeft.
We zijn vroeg genoeg in het station om P7802 te nemen: die onderscheidt zich van (zo goed als) alle P-treinen door zijn samenstelling: 3 mr 96 ofte Deense neuzen. Hoewel de trein stipt vertrekt in Halle verloopt de reis naar Brussel-Zuid toch aarzelend, met 7 minuten vertraging tot gevolg. Dat is geen probleem: we hebben uitzicht op een mooie overstap naar IC 407 naar Welkenraedt. Die heeft het moeilijk tussen Brussel-Noord en Leuven (+8) maar in Liège-Guillemins is de vertraging gereduceerd tot 4 minuten. En we nemen dan de eerste trein die ons met een korte rit (3 km, 8 minuten) naar Liège-Saint-Lambert brengt.
We nemen ons tienuurtje in de kleine wachtzaal van het volledig vernieuwde stationsgebouw. De loketbediende is de vriendelijkheid zelve: wij krijgen een bon appétit, een compliment over onze inderdaad uitzonderlijke wandelstokken en een vraagje waar de wandeling naartoe gaat. Een oudere dame wordt perfect geholpen met haar Trein+: de warmte van een loketbediende kan onovertroffen zijn. En we zien ondertussen ook hoe omslachtig het kopen van een biljet met Trein+ aan de automaat is…

De aangewezen halte voor onze overstap naar bus 85 is de halte Cadran; die ligt voor het stationvan Saint-Lambert. De bus heeft amper één halte achter de rug, maar we moeten toch helemaal achteraan gaan zitten, net voor het boevenbankje. Zoals dat bij de TEC de gewoonte is, moet de chauffeur er een stevig tempo inhouden, al komen we toch net iets te vroeg in Dommartin aan. Onderweg merken we hoe de luchthaven van Bierset een ongelooflijk grote hap uit de omgeving heeft genomen. (En het is nog niet gedaan: tijdens de wandeling komen we langs braakliggende grond - toegang verboden - die gereserveerd is voor een nog verdere uitbreiding van Bierset.

De terugreis uit Jemeppe-sur-Meuse verloopt vrij normaal: de S-trein naar Liège is stipt, de IC naar Oostende idem dito. Toch worden we ook verrast door de samenstelling. Eén van de M7 rijtuigen is vervangen door een M6 eerste klas en daar komen we ook terecht. En het wordt echt een M6-dag: de aansluitende IC 1939 naar Tournai bestaat ook uit een M6-stel (sinds december van FSR = Schaarbeek en het is al een hele tijd geleden dat FSR nog M6 onderhield). Helemaal vlekkeloos verloopt de reis niet, in Brussel-Zuid arriveren we met 8 minuten, al wordt Halle bereikt met net iets minder dan de voor de statistieken belangrijke 6 minuten.

De treinlectuur.
Henry FIELDING, The History of Tom Jones, a foundling. Eerst gepubliceerd in 1749 en volgens W. Somerset Maugham behorend tot de 10 beste romans aller tijden. Ik kan hem alleen maar bijtreden en ik lees de lijvige roman 53 jaar na de vorige keer met veel plezier opnieuw.
Honoré de BALZAC, Vader Goriot.

Legislatuur: in de eerste helft de fouten van de voorgangers herstellen; in de tweede helft zelf nieuwe fouten maken…

Uitgedrukt.

Met spek schieten:sterk overdrijven. Soms wordt ook nog toegevoegd: met hele varkens, ja!

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

Verrassend beeld gisteravond, met een TEC-bus die zich duidelijk tweeslachtig wilde gedragen. Station Halle rond 18:30. Naast de getoonde boodschappen verscheen ook nog "Ferry Cars".