Archief

De wandeling.
Naar verluidt staat er voor GR 12 (Amsterdam - Brussel - Parijs) een nieuwe topogids op stapel, deze keer zonder GR 121 want die heeft ondertussen haar eigen topogids gekregen. Voor ons komt dat vandaag neer op een wijziging net voor Sautour waar de GR nu gebruik maakt van een klaarblijkelijk heropende voetweg, die stevig tegen de helling opklimt. Onze kaartjes (NGI of routeyou) geven de nieuwe route weer. We stappen van Philippeville naar Fagnolle: in Philippeville volgen we de keurig bewegwijzerde aanlooproute van het station naar de GR en in Fagnolle moeten we de TEC-halte Fagnolle Place opzoeken. Dat alles bij elkaar zorgt voor anderhalve kilometer extra. De GR zelf doet mooie Fagne-dorpen als Samart, Sautour en Roly aan, vaak langs erg aangename, al dan niet onverharde wegen. Enige vlek op het blazoen is 3 km troosteloze weg tussen het Bois de Sautour en Roly. Zoals de topogids het beschrijft: Le randonneur … condamné à ce tronçon routier… Zo voelden we het ook echt aan en dat verklaart waarschijnlijk onze eerder matige score van 15.5/20. Maar optimisten zullen opperen dat er dan toch ook veel moois te beleven moet geweest zijn en dat is ongetwijfeld het geval. Dat de TWQ toch 58% bedraagt, verklaart voor een deel die score, samen met de schattige dorpen, met grote boerderijen, kastelen en schuren.

Het weer.
Prachtig nazomerweer: 23°, nauwelijks merkbare noordenwind. Heerlijke wolkenluchten, zoals deze foto's illustreren.

Meer foto's.

Statige boerderijen met dito schuren, zoals hier in Sautour.

We naderen Fagnolle: op en top landelijkheid in dit Fagne-dorp, dat terecht behoort tot de mooiste Waalse dorpen.

De stafkaarten.
Veruit het grootste deel vind je op kaart 58/1-2 Doische uit 2019, Philippeville zelf vind je nog net gedeeltelijk op 53/5-6 uit 2015. Van beide kaarten bestaat ondertussen een nieuwe uitgave. Het wegje nabij Sautour dat nog ontbrak op uitgave 1 vind je ondertussen wel terug op uitgave 2.

Hoe we er geraakten.
We rijden voor de 3^de maal dit jaar over lijn 132 en de verbinding via La Louvière-Sud en Charleroi-Centre heeft al bewezen dat ze best bruikbaar is. Philippeville is dit keer onze bestemming van de heenreis. De terugreis is wat moeilijker: bus 156d is gedegradeerd tot een schooldienst en meer dan 2 bussen (op woensdag zelfs maar 1) heeft de TEC-Namur voor ons niet in petto. Die brengen de reiziger naar Mariembourg: vandaag is het aangewezen om uit te stappen bij de halte Mariembourg Passerelle, aan de overzijde van het station. Het is een van de voetbruggen waar de NMBS een patent lijkt op te hebben, maar die je wel snel op de perrons brengt, als je tenminste nog enigszins goed te been bent.


Een beetje geschiedenis.
Lijn 156 verbond Anor via Momignies met Mariembourg en Hastière, waar aansluiting mogelijk was op lijn 154 (Namur) -Dinant - Givet. Voor Fagnolle begon het op 30 maart 1864 toen het lijnvak Mariembourg - Doische geopend werd door de Compagnie de Chimay, die pas in 1948 zou overgenomen worden door de NMBS. Zes jaar later werd de lijn trouwens al gesloten, overname was niet altijd voordelig, ook al omdat de overgenomen lijnen op het moment van de overname al zieltogend waren.
De halte Fagnolle-Roly ging open op 1 september 1871 en werd dus gesloten op 17 oktober 1954. Voor Roly was er een heel korte heropening in de zomermaanden van 1976 en 1977, toen op lijn 132 een halte Roly werd geopend ten behoeve van de karpervissers op de vijvers van Roly. Veel karpers zullen de treinreizigers wel niet gevangen hebben, want na 2 proefjaren werd het project al stopgezet.
Zoals op zoveel andere plaatsen luidden de jaren 1950 het einde in: de verbinding die in 1892 nog terug te vinden was in een tabel (154) Paris(!) - Anor - Chimay - Hastière - Namur werd in stukken afgebouwd. In 1954 begon een bus 156a Mariembourg - Chimay - Anor te rijden, met ook een bediening van Macquenoise, maar met dien verstande dat het lijnstuk Seloignes - Macquenoise als onderdeel van een aanvullende buslijn werd beschouwd en dus voor de reiziger duurder uitviel dan de vervangingsbus. Hoe dat in de praktijk gebeurde op doorgaande bussen is niet duidelijk.
Op 2 juni 1957 viel dan ook het doek over het deel Mariembourg - Doische, wat dus ook het einde betekende voor Fagnolle-Roly. Zoals gangbaar kregen de reizigers een aantal varianten gepresenteerd en steeg het aantal bussen- lees: verdubbelde het aantal bussen - t.o.v. de verdwenen treindienst.
Dat dit niet zou blijven duren, stond in de sterren geschreven: achtereenvolgens was er de overname van de NMBS-bussen door de NMVB en de splitsing van de NMVB in de regionale vervoersmaatschappijen TEC en De Lijn. In beide gevallen ging dat gepaard met een geleidelijke, soms brutale, afbouw van de dienstverlening. In 1977 reden er op weekdagen 10, op zaterdagen 5 en op zondag 3 bussen door Fagnolle. In 1982 was dat gedaald tot respectievelijk 9 - 4 - 1, bij de invoering van IC-IR bij de NMBS - die nauwelijks invloed had op de meeste busdiensten, ondanks de mooie woorden van A. Decroo - was het bilan 8 - 4 - 1, maar toen al was het duidelijk dat de weekenddienst volledig zou verdwijnen. In 2003 reden er nog 5 bussen op weekdagen (op woensdag 3) en dan moest de grote verschrompeling van de plattelandslijnen in de entiteit Namur nog volgen: veel lijnen verdwenen zo goed als volledig, tenzij er nog wat schooldiensten overbleven, ten voordele van een betere bediening rond Namur.
De huidige toestand is op zijn zachtst lamentabel te noemen: uit Mariembourg op woensdag 2 bussen, nog één examendienst en een povere eenzaat op weekdagen. In de schoolvakantie is het nog erger: 2 bussen op woensdag (markt) en nog één bus van maandag tot vrijdag.
Als we hier vandaag in Fagnolle aankomen, weten we al dat we Fagnolle niet meer per bus kunnen bereiken om onze tocht langs GR12 eventueel verder te zetten. Het zal dan een taxi moeten worden of een 4 km extra stappen langs de RAVEL uit Mariembourg… Al is er ondertussen bewegwijzering met de eerder vermelde klevers die de verbinding met het station sieren.

De verbinding.

 * Fagnolle (Place) - **Mariembourg (Passerelle)

En wat we beleefden.
Zoals gezegd proberen we het opnieuw langs La Louvière-Sud, maar nu een uurtje later dan de vorige keren. IC 3429 heeft wat vertraging opgelopen, maar in Halle is die al ingekort tot 4 minuten. Eigenaardig genoeg gaat daar geen minuut meer af, meer: in La Louvière-Sud is de vertraging gegroeid tot 5 minuten. Met een M6 eerste klas moet je tegenwoordig wat geluk hebben: ofwel komt die pas uit een revisie en dan is die weer zo fris als bij ingebruikname, ofwel wacht het rijtuig nog op revisie en dan kan het er behoorlijk goor uitzien: vuile tapijten, verschoten zetels, graffiti aan de buitenzijde… Rijtuig 61031 behoort tot de tweede categorie.
En ook IC 908 loopt tussen La Louvière-Sud en Charleroi-Central 3 minuten vertraging op. Het ziet er trouwens al vrij snel naar uit dat ook S 3910 niet op tijd zal rijden: om een of andere reden heeft die in Yves-Gomezée bij zijn vorige rit 18 minuten vertraging opgelopen en men verwacht dat onze rit met 7 minuten vertraging zal vertrekken. Maar er gaan nog wat minuten af: we vertrekken met amper 2 minuten vertraging en in Philippeville komen we op tijd aan. Eigenaardig is wel dat men tussen Berzée en Walcourt bovenleidingspalen aan het plaatsen is, of ze lijken althans erg sterk op de normale palen. Wie meer weet, mag zich melden. Ik gok dat het wat te maken heeft met de komst van batterijtreinen, maar moet eerlijk toegeven dat ik er zelf de logica niet van zie. Er is trouwens nog een tweede eigenaardigheid: er zijn ook talrijke borden aangebracht (gewikkeld in zwart plastic, die wel op nieuwe signalisatie lijken te wijzen, maar ook hiervan snap ik de logica niet. HULP!!!

De terugreis begint dus met een korte busrit. De dag voordien had de bus geen gps-gegevens en Letecfinder kon evenmin soelaas bieden: daar leek de lijn zelfs niet te bestaan. (Daar betaal ik geen €5.00 per maand voor en zeker niet als de betaling via de USA moet gebeuren…) Maar vandaag zijn er wel gps-gegevens en het ziet er goed uit: de bus zal ons uiteindelijk 3 minuten vroeger afzetten aan de halte Passerelle en we halen P8761 met de vingers in de neusgaten. Je ziet zo de nadelen van de enkelsporige stukken op lijn 132: 3 minuten stilstand in Mariembourg, 5 in Philippeville, 9 in Walcourt en ook telkens een minuut in de stations die overdag niet bediend worden en waarvan blijkt dat ze ook slecht scoren in de tabellen van de reizigerstellingen. We komen ruimschoots op tijd in Charleroi-Central aan en maken ons al op voor een terugreis via La Louvière-Sud. Maar IC 939 maakt vanaf Tamines vertraging en uiteindelijk vertrouwen we een en ander niet, met een aansluiting van 10 minuten in La Louvière in het verschiet. Bovendien staat het laadplatform klaar, wacht een rolstoelreiziger geduldig op de trein in het gezelschap van een NMBS'er én wordt de trein in La Louvière op spoor 1 verwacht.
We nemen het zekere voor het onzekere en besluiten via Brussel te reizen en dat blijkt een prima beslissing te zijn: IC 939 arriveert met 9 minuten vertraging in La Louvière-Sud en de "aansluitende" IC 3418 vertrekt gewoon op tijd: we zouden een uur tijd verloren hebben in het grauwe La Louvière. En dus wordt het IC 4518 naar Antwerpen-Centraal die klaarstaat op perron 1. Een dame die naar eigen zeggen de eerste keer de trein neemt, komt bij ons informeren. Ze toont iets wat op een ticket lijkt, met een duidelijke aanduiding van bestemming en (eerste) klasse en ze vraagt of ze zomaar gelijk waar mag gaan zitten. Ze is duidelijk opgelucht, tot de tbg langskomt want die windt er geen doekjes om: wat ze op haar gsm toont is niet geldig als biljet. Als ik het allemaal goed begrijp, heeft iemand een biljet voor haar gekocht en de mail ter bevestiging naar haar doorgestuurd. Maar zonder NMBS-app kun je daar niet veel mee aanvangen. Ze wordt dus "geregulariseerd": ik hoop voor haar dat ze het achteraf, wanneer de rekening volgt, allemaal uitgelegd krijgt. Het is toch godgeklaagd dat iemand die te goeder trouw is tegen de lamp loopt, terwijl honderden reizigers per dag die wel bewust frauderen vrijuit kunnen gaan. We komen wel zo goed als stipt aan in Brussel-Zuid. Nu rest ons alleen nog een ritje in IC 1740 naar Halle. We prijzen ons gelukkig dat we onze reisplannen net op tijd gewijzigd hebben: anders zaten we nog vast in La Louvière-Sud…

De treinlectuur.
Stieg LARSSON, Mannen die vrouwen haten.
Nicky LANGLEY, Malou.

Als zelfs Schoubs klaagt over de gang van zaken bij De Lijn, is er maar een conclusie mogelijk: ze weet nu al dat haar contract niet verlengd wordt en dat ze opzij zal geschoven worden voor een marionet van de roofridder…

En nee, ik betoog niet, staak niet en gebruik geen AI…

Uitgedrukt.

Op daan'n kundje nie' voesj goen… Op die kun je niet voortgaan, je kunt er geen staat op maken, niet vertrouwen.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

01.09.2026
Er lijkt voor een keer geen vuiltje aan de lucht, maar in Essenbeek is men aan het (wegen)werken geslagen en dat gaat gepaard met eenrichtingsverkeer. Onze chauffeur wordt geïnterpelleerd door zijn tegenligger - die wel door de verboden richting gereden is, omdat er geen melding is geweest van een omleiding - en belooft bij aankomst van zijn rit den dispatch te verwittigen. Als we terugkeren zien we op het scherm in het station inderdaad dat 3 halten - in beide richtingen - niet bediend worden wegens onverwachte werken. Onverwacht? Ammehoela! Waar komt dan plots al dat materiaal vandaan? Het is het zoveelste voorbeeld van slechte coördinatie tussen De Lijn en het stadsbestuur. Wel een spijtige zaak voor de mensen die aan de halten Kerk, Kerkhof en De Floere staan te wachten, want de app is (voorlopig?) niet op de hoogte. Toch een positief punt: net voor hij aan de omleiding begint, vraagt de chauffeur of er iemand is voor de drie afgeschafte halten. En er is inderdaad één reiziger.

6.09.2026
Om de zoveel maanden slaat de klok van De Lijn tilt. Zo ook vandaag: de bus die om 10:07 hoort te vertrekken, staat voor 10:09 geboekt en de rest van de dag doet zich hetzelfde verschijnsel voor. Een echte catastrofe is het meestal niet, maar als het op 2 minuten aankomt, kan het wel vervelend worden. Overigens gaat het meestal maar om 1 minuut… En het duurt altijd weer een tijdje voor iemand merkt dat de computer verkeerde gegevens spuit.

Het probleem is ondertussen verklaard: men heeft de dienstregeling aangepast aan een omleiding. Het is de eerste keer dat ik dit weet te gebeuren. Overigens mijn dank voor de dame van de klantendienst die me niet met een kluitje in het riet gestuurd heeft, maar het allemaal heeft uitgezocht.

28.09.2026
Het is weer zover: vanaf vandaag tot 30 oktober moeten we een heel eind stappen voor we onze bus kunnen nemen, want er is nog maar eens een omleiding. De R55 moet altijd wel ergens rondrijden en voor ons betekent dat in dit geval minstens een extra kwartier stappen. Van de weeromstuit kunnen we nu zonder extra inspanning ook de R53 nemen…

29.09.2026
Gisteren leek het erop dat De Lijn zou experimenteren met haar pdf's van de dienstregelingen. Het zag ernaar uit dat je zou kunnen kiezen om gecombineerde dienstregelingen te downloaden, zodat je de gemeenschappelijke lijnvakken snel in hun geheel kon raadplegen. Alleen… Oeps, er ging iets mis. Vandaag is de mogelijkheid weer verdwenen en moeten de pdf's weer per lijn worden gedownload.

30.09.2026
Alleen onverbeterlijke optimisten rekenden nog op het beloofde extra budget voor De Lijn. Dat wordt nu in de besparingsdrift van de rechtse regering, waar we ook Vooruit moeten toe rekenen, met de helft verminderd.

De wandeling.
In 2020 verscheen een wandelkaart voor Viroinval en we stappen vandaag 2 wandelingen in Treignes: Matignolle (rode rechthoek) en Pré Aigret (rechthoek met groen-wit-groen). Ik leef zowat met de idee dat toeristische kaarten niet zo heel snel vernieuwd worden maar dat is buiten de waard gerekend. Regelmatig gebruiken we nog beschrijvingen van 50 jaar geleden, zonder veel problemen, maar deze kaart lijkt toch nooit echt bevredigend geweest te zijn, want in 2024 verscheen al een volgende editie bij het NGI.
Van de wandeling van Matignolle blijft misschien maar de helft van het oorspronkelijke parcours over, en eerlijk, ik denk dat de tocht er nu beter uitkomt: het begint met een stevige klim naar de noordelijke valleiflank van de Viroin en het gehucht Matignolle is mooi, zij het dat twee grote hoeven - de enige twee - in een dergelijke mate van verval geraakt zijn, dat alvast dit aangename beeld van het groepje huizen annex boerderijen, op verdwijnen staat. Ook de afdaling terug verloopt langs veel wandelvriendelijker wegen dan voordien. We quoteerden 18/20, de TWQ bedroeg 73%.
De tweede wandeling, aan de zuidkant van Treignes, is andere koek. De TWQ bedraagt 0% en de wandelaar wordt uitgenodigd voor vele kilometers asfalt, ook langs de zielloze N998, gelukkig met weinig autoverkeer, want zelfs het bekende moordstrookje ontbreekt. En waar je de N998 verlaat kun je proberen om het al drukkere autoverkeer te trotseren langs de N963. Je houdt het toch eigenlijk niet voor mogelijk dat je als wandelaar getrakteerd wordt op 5 kilometer langs hoofdwegen, zonder enige infrastructuur voor wandelaar of fietser. Voor je de N998 bereikt, moet je trouwens ook nog eens 2.5 kilometer langs een brede asfaltweg trotseren. We quoteerden 4/20, deliberatie onmogelijk. Het is dan ook te begrijpen dat de wandeling van de Pré Aigret niet meer bewegwijzerd is en ook niet meer terug te vinden is op de website van Viroinval. Maar wij moesten de kelk wel tot het bittere eind ledigen, omdat men er in 2020 nog geen graten in zag om een compleet oninteressante tocht op te nemen op de wandelkaart.
Beide wandelingen samen zijn 12.480 km lang; spijtig genoeg is de mooiste de kortste…

De Viroin, die zijn naam gaf aan de fusiegemeente Viroinval. We moesten twee keer uit de vallei stijgen - en hoe!, wat je ongetwijfeld ook ziet op de kaarten van NGI of routeyou.

Aardig gehucht Matignolle, al zijn de grote boerderijen hier in vervalmodus overgeschakeld.

Alle foto's.

Het weer.
Lekkere herfstdag, met 20°, zowat de ideale wandeltemperatuur, licht bewolkt met tijdelijk zelfs mooie altocomulus lenticularis, met 2 Bf wind uit het NO.

Altocumulus lenticularis (= lensvormig)


De stafkaarten.
58/5-6 Viroinval (2019) en 58/1-2 Doische (2019), de laatste voor nauwelijks meer dan 200m. Behoorlijk.

Hoe we er geraakten.
Treignes wordt bediend door buslijn 60/3 (Pesche) -Couvin - Mazée/Heer. De opdracht is dus vrij simpel: in Charleroi-Central geraken en daar de S-trein naar Couvin nemen. Charleroi-Sud kunnen we bereiken via La Louvière-Sud of via Brussel-Zuid. Die langs La Louvière lijkt de veiligste optie. Erg veel bruikbare bussen zijn er niet: we moeten het stellen met die van 11:15.

Voor de terugrit hebben we een bus om 16:32. Die komt aan om 17:00 in Couvin. De eerste aansluitende trein is die van… 18:06. Niet bepaald een prettig vooruitzicht, we hebben ook bij de heenrit al 52 minuten gewacht op de bus. Maar er is een alternatief dat we toch in het oog moeten houden: bus E86 vertrekt om 17:03 in Couvin en rijdt als expressbus naar Namur. De "omweg" via Namur levert ons 49 minuten tijdwinst op, als het lukt.


Een beetje geschiedenis.
De spoorlijn 132 werd al geopend in 1854, maar Treignes vond ik als station pas terug in het spoorboekje van 1908. Volgens de Inventaire des arrêts et dépendances des chemins de fer de Belgique, van R. Dumont de Chassart kwam er pas een station in 1904! (Als dat waar is, dan krioelt het op de "wiki's" van foute informatie.)Lijn 132 liep van Charleroi via Treignes naar het Franse Vireux-Molhain. De reizigersdienst zou verdwijnen op 29 september 1963, tussen Treignes en Vireux-Molhain trouwens al een klein jaar vroeger.
De vervangende busdienst vond ik voor het eerst terug in een spoorboekje van 1 oktober 1961: in tabel 931c vinden we een buslijn Chimay - Couvin - Olloy, waar een buslijn 60 doorrijdt naar Viereux-Molhain en een 61 naar Le Mesnil. Dat nummer zou jarenlang behouden blijven. Deze toestand zou eigenlijk probleemloos over de splitsing van de NMVB geheveld worden, maar vanaf 1995 wordt de ingewikkelde tabel opgesplitst in een 60/1 en een 60/2. Die 60/1 rijdt via Gonrieux tussen Chimay en Couvin; de 60/2 bedient zoals vroeger Le Mesnil of Mazée en Heer-Agimont. Nog later wordt de 60/2 opgesplitst in een 60/2 en 60/3. Die 60/2 kwijnt weg tot een school- en marktdienst naar Le Mesnil, de lijn naar Mazée en Heer-Agimont krijgt het nummer 60/3. Ik vermeld hier terloops de NMVB, omdat je van wat in wezen een vervangingslijn is, zou verwachten dat die in eerste instantie door de NMBS wordt georganiseerd.

Tegenwoordig blijft de opsplitsing bestaan, met een 60/1 Chimay - Gonrieux - Couvin, 60/2 Pesche - Couvin - Le Mesnil en 60/3 Pesche - Couvin - Mazée - Heer (en Doische).

De verbinding.

 * Couvin Gare SNCB Quai 2 - ** Treignes (Église) - *** Couvin Gare SNCB) - **** Couvin Gare SNCB Quai 8 - ***** Namur Place de la Station - Coupole

En wat we beleefden.
Er zijn van die ritten waar weinig over te zeggen valt: IC 3428 rijdt stipt; dat hij La Louvière-Sud binnensluipt en zo toch nog een minuut vertraging oploopt is, het vermelden nauwelijks waard. Ook IC 909 lijkt het goed te doen: hij vertrekt met 1 minuut vertraging in Mons. En dan verschijnt plots op het perronscherm dat hij 5 minuten vertraging heeft, even later zelfs 7 en 8, maar uiteindelijk zal hij nauwelijks 4 minuten laten optekenen. En de S-trein naar Couvin is een voorbeeld van stiptheid, tot het binnenrijden van Couvin. Tot Mariembourg delen we het kleine eersteklascoupé met twee heren die duidelijk tot de NMBS of tot Infrabel behoren, een Waal en een Vlaming. De Vlaming bedient zich van een Frans met hiaten in de vocabulaire, maar de Waal vertaalt de Vlaamse woorden probleemloos, al had hij veel moeite met warmtepomp.

Het busstation van Couvin is een mooi voorbeeld van hoe het eigenlijk overal zou moeten zijn. Er zijn veel grote handelszaken type Lidl, maar het autoverkeer en de ruime parking zijn volledig afgescheiden van het busstation. We hebben enkele medereizigers die vermoedelijk al om 9:00 zijn aangekomen en na hun inkopen nog een zee van tijd hebben. OV-gebruikers moeten zich aanpassen, iets wat automobilisten spijtig genoeg niet kunnen. De bus heeft een scherm met halte-aankondiging, maar twee halten ver stuikt het systeem al in elkaar: het blijft hangen bij Couvin Saint-Joseph en later zijn er alleen nog puntjes te zien. In Treignes worden de feesten van volgend weekend voorbereid, ter ere van Toine Culot, de plaatselijke fictieve volksheld, ontsproten aan het literaire brein van Arthur Masson.

Het is bang afwachten hoe de terugreis zal verlopen. De bus pikt ons een minuutje te vroeg op, maar onderweg komt en gaat de minuut voorsprong die we wel nodig zullen hebben om de expressbus te halen. Ook nu maken meer dan verwacht reizigers gebruik van deze bus maar gelukkig zit er wat reserve in de dienstregeling: we komen 3 minuten vroeger aan dan voorzien. Aan de halte van bus E86 (perron 8) staan nog wat reizigers en dus halen we de aansluiting gemakkelijk. Zowel de bus uit Treignes als die naar Namur heeft een verbeterd comfortniveau. In de eerste heeft men maximaal veel zitjes proberen te voorzien, misschien zelfs te veel voor een gewone lijnbus, de tweede is een ideale bus. We komen drie minuten vroeger dan voorzien in Namur aan, aan de halte Place de la Station Coupole.

We halen gemakkelijk IC 2539 naar de Luchthaven. De rit verloopt vlekkeloos en we halen de S-trein naar Halle (en Geraardsbergen). Er zijn van die dagen dat alles lukt, zelfs aansluitingen die niet eens op papier bestaan… Overigens laat de NMBS-site en app tegenwoordig verstek gaan als je verbindingen opzoekt met TEC-bussen. De TEC kan je wel nog een volledige verbinding met bus en trein voorschotelen. Al zou die ons aanraden in Philippeville over te stappen op de 451 naar Charleroi. Maar het is zo al ingewikkeld genoeg…

De treinlectuur.
Stieg LARSSON, Mannen die vrouwen haten. In 2004 een ware hype en dus las ik het boek toen niet. Maar ik moet het enkele jaren geleden uit zo een geïmproviseerd boekenkastje meegenomen hebben en nu is het tijd om eraan te beginnen.

Nicky LANGLEY, Malou.

Dat Clouseau volgend jaar optreedt in het Koning Boudewijnstadion is nog lang niet zeker. Naar verluidt willen de gebroeders Wauters dat het stadion eerst een andere naam krijgt: Clouseaustadion. En anders laten ze het afbreken, al zal daarvoor de hulp van de fans nodig zijn.

Uitgedrukt.

'ne snebber:letterlijk mond, maar meestal negatief; bij uitbreiding iemand die snauwend, vinnig of bits spreekt. Met dank aan Lode Pletinckx, auteur van Woordenboek van het Asses. Dat verscheen in 2003 en toen mocht je nog insinueren dat het meestal toegepast werd op vrouwen.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
De topogids die ons vandaag aanzet tot enige gezonde lichaamsbeweging is die van GR 571 met de ronkende titel Tour des Vallées des Légendes Amblève - Salm - Lienne. Hier zit ook een stukje geschiedenis in: GR 571 ontstond uit de samenvoeging van GR 571 (Amblève), GR 572 (Salm) en GR 578 (Lienne), drie GR's die de valleien van de vermelde rivieren volgden. Met GR 571 is een eind gekomen aan die drie lineaire GR's, waaruit een lusvormige GRP (met de P van Pays) is ontstaan.
Wij stappen vandaag van Chevron naar Targnon, allebei deelgemeenten of gehuchten van Stoumont: langs de GR is dat 12.31 km, waarvan 51% onverhard. Dat laatste verbaast ons wel, want het leek meer. Dat de zwaarste stukken ook onverhard waren zal wel niet vreemd zijn aan onze indruk. Want bepaalde delen stijgen toch behoorlijk sterk, zoals van de grafieken van de kaarten van NGI (topomapviewer) of routeyou ongetwijfeld af te lezen valt. Toch staat dit deel van deze GR als een huis en we quoteerden dan ook 18/20. Ik denk dat de foto's kunnen getuigen hoe mooi en afwisselend deze GR-tocht wel was!

voorbij Chevron

Le Rouge Thier

Het weer.
Licht bewolkt, erg warm (27° - thuis is het zelfs even 30.3° geweest), licht tot half bewolkt en een matige maar toch aangename wind.


De stafkaarten.
49/7-8 Stoumont (2020) - behoorlijk correct.

Hoe we er geraakten.
We doen nu eenmaal niet gemakkelijk toegevingen als het om OV gaat - als je wil, vind je altijd wel een reden om niet met trein en bus te reizen, zoals de meerderheid van de bevolking - maar vandaag leidt dat toch tot een redelijk absurde situatie. Even absurd als de dienstregeling van lijn 265 Aywaille - Lierneux - Verleumont. Toen we het vorige schuifje GR 571 afsloten, konden we even na halfzeven de bus nemen uit Chevron Neufmoulin naar Aywaille, maar denk nu vooral niet dat je het vervolg kunt aanvatten bij deze halte. De eerste bus van lijn 265 vertrekt om 12:10 aan Aywaille Station en brengt je naar Chevron Monument, op een kleine 3 kilometer van Neufmoulin. (Dat zou de woensdagbus van 13:00 wel gedaan hebben, maar dan zouden we pas tegen 14:00 aan de wandeling kunnen beginnen.) Dus konden we kiezen tussen 1. het deel tussen Neufmoulin en Monument laten vallen en als we deze GR ooit beëindigen moeten toegeven dat we ze niet helemaal hebben afgestapt of 2. het deel Monument - Neufmoulin 2 keer afleggen. We kozen voor dat laatste, de macht van de absurditeit. Op de kaartjes werd die verre aanloop naar Neufmoulin niet mee opgenomen, maar wij stapten dus wel meer dan 15 kilometer…
Dan leek de treinreis naar Aywaille en 's avonds uit Trois-Ponts wel een stuk eenvoudiger, al heb ik de aansluiting in Liège-Guillemins naar de IC naar Luxemburg nooit echt vertrouwd. Maar laat nu precies IC 408 zijn die ons wat ademruimte zou kunnen geven die IC zijn die beperkt is tot Leuven.
Voor de terugreis uit Targnon kunnen we via Trois-Ponts of Aywaille reizen. De bus naar Aywaille konden we niet halen en dus reden we eerst even van huis weg in de richting van Trois-Ponts. Maar op papier zou de treinreis terug moeten lukken, met dezelfde bedenking dat de aansluiting in Liège verre van zeker is.


Een beetje geschiedenis.
In essentie komt de busverbinding hier neer op de bediening van de vallei van de Amblève, al waren de eerste pogingen blijkbaar eerder geïnspireerd door de bediening van een sanatorium (Bourgoumont) en een preventorium (Stoumont). Tbc was nog niet onder controle: lijn 246 verbond Verviers met Spa en twee keer op zondag ook met Stoumont via Bourgoumont.
Halfweg de jaren 1950 kwamen er dan bedieningen met een meer toeristisch karakter: zo was er op een bepaald moment een busdienst Verviers - Trois-Ponts (R2467) en later Liège - Vielsalm, met 2 ritten (op R7 3!) die het volledige traject aflegden. Het duurde tot juni 1958 voor lijn 42a met dat nummer in het spoorboekje verscheen: de bus, die nog steeds uit Liège vertrok, werd - getuige het lijnnummer - nu echt beschouwd als een vervangingslijn voor de inderdaad niet rijkelijk bediende stoptreindienst tussen Rivage en Gouvy. Al snel werd de bediening van Liège gereduceerd tot 1 rit per dag: de bussen vertrokken voortaan uit Esneux, Poulseur of Comblain-au-Pont.
Later werd de lijn opgesplitst in een 42a/1 en een 42a/2 met als eind- of beginpunt Trois-Ponts. Het deel dat ons vandaag aanbelangt was 42a/1 Comblain-au-Pont - Trois-Ponts.
Tot 2015 was de busdienst niet zo erg gestoffeerd: toen werd de lijn vernummerd naar 142 en kreeg ze ook de gecadanceerde dienstregeling die ze vandaag nog altijd heeft, althans wat het gedeelte Aywaille - Trois-Ponts betreft. Voorbij Trois-Ponts naar Vielsalm en Gouvy is er geen gecadanceerde uurdienst meer.
Mooi meegenomen is dat lijn 142 zowel in Aywaille als Trois-Ponts aanvaardbare aansluitingen heeft met de IC Liège - Luxemburg. Dat verguldt enigszins de pil van de afschaffing van de meeste halten langs lijn 42 bij de invoering van IC-IR: Martinrive, Nonceveux, Lorcé-Chevron, Stoumont, La Gleize en Coo moesten er allemaal aan geloven. Remouchamps kreeg nog enkele jaren respijt: het station lag echter iets te ver van de grotten om succes te hebben en werd na enkele jaren ingeruild voor Coo.

Ik weet niet of iemand er iets aan heeft, maar we kwamen wel eerder in Targnon terecht. Een overzichtje:

De verbinding.

 *Aywaille Gare SNCB - **Chevron Monument - ***Stoumont (Targnon) - ****Trois-Ponts Gare SNCB

En wat we beleefden.
Ook rond dit moment van de dag hebben we de keuze uit 3 directe treinen naar Brussel-Zuid, waar we de IC naar Eupen kunnen nemen. Het wordt de eerste: de IC naar Turnhout. En dan wordt het uitkijken naar hoe IC 508 het doet: tja, als je zelfs zonder vertraging door de NZV geraakt, lijkt de toekomst fleurig, maar net voor Ans gaat het plots een stuk trager, we staan zelfs zo goed als volledig stil. Toch blijft de vertraging beperkt tot 2 minuten. De IC uit Luxemburg is aangekomen met 2 desiro's, maar daar blijft er een van achter in Liège. En die zit zo goed als vol met een jeugdige groep, waar we behalve achtergrondrumoer weinig last van hebben. Alleen in Rivage willen 5 van hen ook wel eens eerste klas proberen, maar die worden teruggefloten door een groepslid van dezelfde leeftijd.
In Aywaille kennen we ondertussen het café op de hoek van de "Place" en we hebben ruimschoots de tijd voor een koffie. Dat is altijd meegenomen, we kunnen ook nog terug naar het station, alhoewel dat strikt genomen niet nodig is: de bus bedient ook de halte Aywaille Place. Enkele minuten voor vertrek komt de bus al aan de halte Gare SNCB en we zijn niet de enige reizigers. Ik verbaas me er altijd over dat bussen die volgens de meest onwaarschijnlijke dienstregeling rijden toch nog een weliswaar beperkt clientèle hebben. Zelfs bij de halte Chevron Monument hebben we nog één medereiziger. De eerstvolgende bus aan die halte vertrekt morgen, om 12:35. De bus die wij genomen hebben is inderdaad de enige bus die de halte bedient…

Voor de terugreis hangt het er wat vanaf om hoe laat we de halte Targnon bereiken. Het wordt een busrit naar Trois-Ponts, waar we de IC naar Liège van 18:02 kunnen nemen, net buiten de spits dus, maar door de maximumprijs maakt dit niets uit. Twee desiro's rijden net niet leeg, maar toch komt een onverlaat van wie de telefoon blijkbaar vastgegroeid is aan zijn hand in eerste zitten. De tbg maant hem aan om toch maar te verhuizen en dat gebeurt bijzonder aarzelend, nadat de tbg nog even het verschil tussen een 2 en een 1 heeft onderwezen. De trein rijdt de hele weg met één minuut vertraging en als het daarbij blijft, zal de aansluiting naar Brussel wel meevallen. Ik merk zelfs dat de IC naar Oostende op perron 4 komt en in al mijn naïviteit denk ik even dat men eindelijk heeft ingezien dat men beide treinen - gezien de korte aansluitingstijd - maar beter op hetzelfde perron kan "ontvangen". Als de trein tussen Angleur en Liège volledig stilstaat en uiteindelijk met 4 minuten vertraging zijn eindstation bereikt, mag het een geluk heten dat ook IC 541 vlak voor Liège is stilgevallen. Maar er is meer aan de hand. Op perron 4 staat een leeg stel uit Aachen, dat pas na vele minuten het spoor vrij maakt voor de IC naar Oostende, die uiteindelijk met 9 minuten uit de Vurige Stede zal vertrekken. Zo lang heeft die trein stilgestaan voor Liège… En dus komt nu weer onze aansluiting in Brussel-Noord in het gedrang, maar dat probleem lost zichzelf op in Leuven: door een technisch defect dat door de treinbestuurder zal moeten worden opgelost, vertrekken we daar met 16 minuten vertraging. Overigens heeft IC 1941 zelf ook een kwartier vertraging, maar uiteindelijk nemen we IC 1741 naar Saint-Ghislain, die met "maar" 3 minuten in Halle aankomt, dus amper 14 minuten later dan ons oorspronkelijk voorziene aankomstuur. Het is echt al een tijdje geleden dat het nog zo chaotisch verliep. En achteraf bekeken liep het niet fout in Liège-Guillemins met de aansluiting naar en van Luxemburg. Want dat was vandaag echt wel onze voornaamste bekommernis.

De treinlectuur.
Heinrich BÖLL, Der Zug war pünktlich.
Nicky LANGLEY, Malou.

En maar zeuren over de begroting(en), terwijl de oplossing voor de hand ligt: herfederaliseer alles: zo kun je miljarden besparen op politici en op politiek personeel en alles zal nog beter draaien ook, zoals voor al de staatshervormingen.

Uitgedrukt.

ik kan alle toeln, b'alve betoeln. Spreekt wel voor zichzelf zeker: ik ken alle talen , behalve betalen.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
In 2001 verscheen Nieuw groot wandelboek Vlaanderen, een samenwerking tussen Vakantiegenoegens en Margit Sarbogardi, met 100 lusvormige tochten langs de mooiste wandelpaden van Vlaanderen. We zochten voor vandaag in ons programma 2026 een aardig tussendoortje en vonden een wandeling in Bekkerzeel, landelijke rust bij de grootstad. Het is een korte tocht van 7.130 km met een behoorlijk TWQ van 56%, de 2 keer 500 m van aanloop en einde inbegrepen. Zonder die km zou het TWQ op 65% liggen. Door een kleine aanpassing van het traject dat in het boekje stond, is die TWQ nog iets toegenomen. We volgen inderdaad heel veel veld- en voetwegen, in een heuvelachtige streek, die haar agrarisch karakter grotendeels heeft behouden. Topklasse, hoor ik iemand vragen? Ja, op voorwaarde dat je een stuk van de wandeling loopt met dopjes in de oren, want de E40 is soms akelig dichtbij: ik mat op een bepaald moment 75 dB. Je hoort het niet, maar je kunt het wel vermoeden als je de kaartjes (NGI of routeyou) bekijkt. Maar we quoteerden toch 14.5/20.

De foto's.

De Kerselaarweg. Gelukkig hoor je de E40 niet.

Heuvelachtig was het wel.

Het weer.
Licht bewolkt en geleidelijk warmer en warmer, tot 25° en meer.


De stafkaarten.
31/1-2 Dilbeek (2020) - voor het gevolgde traject erg bruikbaar.

Hoe we er geraakten.
Met lijn 216 kunnen we weinig aanvangen, want dat is de combinatie van een markt- en schooldienst. Dus wordt het zoeken hoe we vanaf de N9 het best kunnen aansluiten op het parcours uit de wandelgids. Dan lijkt de halte Asse Kruiskouterbaan best mee te vallen en daar passeert lijn R14 Brussel-Noord - Asse - Aalst met een frequentie van een bus om de 7 à 8 minuten. Uit Brussel-Noord vertrekt de bus om het kwartier, uit Simonis ook om het kwartier, maar zo dat voorbij Simonis een frequentie van een bus om de 7 of 8 minuten ontstaat. Wij geven er de voorkeur aan om uit Brussel-Noord te vertrekken (en aan te komen).
Er doet zich al enkele dagen iets heel eigenaardigs voor bij De Lijn: hun klok loopt fout en dat vermoedelijk in heel Vlaanderen: bussen die bijvoorbeeld om 9:07 gepland staan krijgen plots een theoretisch doortochtuur van 9:09. En nee, dat betekent niet dat de bus 2 minuten vertraging heeft, want het probleem doet zich de hele dag voor. Wel zie je dat een bus die toevallig echt om 9:07 komt, zogezegd 2 minuten te vroeg rijdt. Ik heb het probleem vandaag bij de klantendienst aangekaart, maar ik betwijfel sterk dat de operator begreep wat het probleem is. Het is trouwens niet de eerste keer dat dit gebeurt maar wel de eerste keer dat de decalage 2 minuten bedraagt.

Een beetje geschiedenis.
Bekkerzeel heeft eigenlijk nooit echt OV gekend: het was altijd aangewezen op de tram- of buslijnen die de N9 Brussel - Asse - Aalst volgden. (Enige uitzondering was een marktbus 216.)
We kunnen er ons over verbazen dat het tot het eind van de jaren 1930 duurde voor een geëlektrificeerde tramlijn Brussel met Asse (en Aalst) verbond. Die kreeg meteen een halfuurdienst, ook op zondag. De tramlijn werd opgedoekt in 1970. Bus A^L nam de rol over.
Met de basismobiliteit werden "nieuwe" lijnen ingevoerd: 212 snelbus Brussel - Aalst, 213 Brussel - Ternat - Teralfene - Aalst en 214 Brussel - Asse - Aalter.
Het is die laatste lijn die met de komst van de basisbereikbaarheid ging behoren tot het basisnet. Ze is hernoemd tot R14, de bussen vertrekken om de beurt in Simonis of Brussel-Noord, wat tot een voor De Lijn ongekende frequentie leidt. Vertrammen, zou ik zeggen…

Een weetje: de lijn heeft wat met het getal 14: als ik tot de jaren 1950 terugga, vind ik de lijn terug onder tabel 514, later verschijnt het nummer 214 en nu is het R14. Hetzelfde geldt trouwens voor een aantal lijnen in het Brusselse.

De verbinding.

 * Asse Kruiskouterbaan

En wat we beleefden.
In Aarschot wordt aan zowat alles gewerkt wat met treinen te maken heeft en IC 1708 rijdt uitzonderlijk tot Leuven. Voorts is het een probleemloze rit, al rijden we een tijd op het tegenspoor van lijn 96.We arriveren in Brussel-Noord met 5 minuten vertraging. Dat is eigenlijk nog vroeger dan gepland, want we hadden onze zinnen gezet op IC 1908. We hoopten al een vroegere bus te kunnen nemen, maar De Lijn laat eens te meer verstek gaan: de bus is afgeschaft en dus hebben we geen minuut gewonnen.

Een gelede Citea pikt ons op aan de instaphalte en naarmate de rit vordert komt de bezetting hoger en hoger te liggen. We beginnen meteen met een omleiding, maar het is niet die omleiding die voor 6 minuten vertraging zorgt. Als de verkeerslichten hier toevallig in een NVA-vrije samenleving zouden afgestemd worden op het OV, zou de bus vermoedelijk gewoon op tijd kunnen rijden. Overigens zijn er wel vroegere ministers van mobiliteit geweest die de koe evenmin bij de horens gevat hebben.

De terugrit gebeurt ook met een gelede Citea en naarmate we Brussel naderen, loopt die aardig vol, met instappende en/of uitstappende reizigers aan zo goed als elke halte. Toch komen we op tijd in Brussel-Noord aan.

We laten de S-trein rijden en nemen IC 1935, twee Deense neuzen. In Brussel-Zuid stappen nogal wat NMBS-lui op die net hun ochtendshift beëindigd hebben.

De treinlectuur.
Gezien de korte ritten gingen er geen boeken mee.

PISA valt weer danig tegen. Maar stilaan wordt de test zelf in vraag gesteld in pers en politiek. Zo leiden ze handig de aandacht af van de teleurstellende resultaten. Gekende truc…

Uitgedrukt.
de platt(e)(n) uithangen: proberen met vleierij zijn doel te bereiken, zich onderdanig voordoen

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
De Gaume heeft als wandelgebied eigenlijk maar één nadeel: je bent toch zo lang onderweg voor je de eerste stappen kunt zetten. Maar in de loop van de jaren is men wel veel aandacht gaan besteden aan het wandeltoerisme. Dat heeft o.a. geresulteerd in het uitbouwen van een net met 6 lange lussen. Wij sluiten vandaag lus 4 La terre du milieu et ses légendes af, met een korte tocht van 12.6 km tussen Èthe en Virton. Oorspronkelijk stond Buzenol - Virton op het programma maar dat lange traject hebben we wijselijk opgesplitst in Buzenol - Èthe en Èthe - Virton. Het deel uit Buzenol, dat ondertussen trouwens niet meer bereikbaar is met het OV, heb ik beschreven in een bijdrage van 6 juni 2024. Het nadeel van de opdeling was wel dat we in Èthe ongeveer 1.5 km naar het centrum (en de bus) moe(s)ten stappen; voeg daar vandaag nog de afdaling naar het station van Virton aan toe, en je zit algauw aan een kleine 3 km buiten het bewegwijzerde parcours. Als je de tocht als geheel beschouwt, kom je aan een TWQ van 49%, als je de eigenlijke wandeling bekijkt kom je toch aan 62%. Eigenlijk kun je dit parcours een echt bostraject noemen, dat alleen bij het naderen van Virton plaats ruimt voor eerst weiden en vergezichten en dan de bebouwing en het verkeer in Virton. We quoteerden 16.5/20.

Als naar gewoonte kun je kiezen tussen een kaartje van het NGI en een van routeyou.

We konden genieten van soms erg mooie boswegen.

De Ruisseau de Rabais is hier een vijver geworden. De toeristen van de naburige vakantiehuisjes kunnen er maar wel bij varen - zwemmen is verboden.

Alle foto's vind je hier.

Het weer.
Zalig: een temperatuur net boven 20°, bewolking die nooit opdringerig werd en ruimte liet voor de zon en een zwakke wind.

De stafkaarten.
71/1-2 Virton (2017). Kan ermee door…

Hoe we er geraakten.
Om Èthe te bereiken hadden we niet zo heel veel keuze: bus 19 Arlon - Virton bedient elk uur het dorp Èthe en dus hadden we een lange treinreis naar Arlon voor de boeg (langer dan naar Londen en Parijs!). Voor de terugreis konden we gelukkig beroep doen op een P-trein naar Libramont, want de L Arlon - Virton - Libramont geeft geen aansluiting meer in Libramont op de IC naar Brussel. Op elk ander uur van de dag waren we voor de terugreis opnieuw op Arlon aangewezen geweest.

Een beetje geschiedenis.
Virton (oorspronkelijk Virton-Saint-Mard maar na de gemeentefusies gewoon Virton, wel nog altijd met telegrafische afkorting MSM) was een knooppuntje tussen de lijnen 155 Marbehan - Montmédy en 165 Libramont - Arlon. Lijn 155 werd voor reizigers geopend in 1873 tussen Marbehan en Virton-Saint-Mard en verder naar Lamorteau en Montmédy in 1881. Voor lijn 165 was het wachten tot 1879. Veel langer dan het begin van de jaren 1950 zou de eerste het niet trekken. Vlak voor de afschaffing reden er nog 6 reizigerstreinen tussen Marbehan en Virton, alle gesleept en met de 3 klassen. Voorbij Virton reden er ook 6 treinen, waarvan 2 tot Montmédy en 4 tot Lamorteau, met indrukwekkend stations- en douanegebouw.
Dan was de bediening van lijn 165 Libramont - Arlon beter gestoffeerd, met afhankelijk van de richting 8 of 11 treinen. De meeste hiervan werden uitgevoerd met autorails - we schrijven nog altijd 1950 - en waren beperkt tot Bertrix; 3 treinen reden door naar Libramont.

In 1960 was het gebruik van autorails (TA, maar vooral TT) zo goed als veralgemeend. Een trein uit Virton bereikte zelfs Bastogne-Sud, maar de echte uitschieter was een zondagstrein Virton - Schaarbeek. In de andere richting hadden alle treinen Arlon als eindbestemming. Ook voor Virton had de invoering van IC-IR in 1984 verregaande gevolgen: de reizigersdienst naar Arlon werd opgeheven, in de andere richting werd een 2-uurdienst Virton - Bertrix - Libramont - Bastogne-Sud ingericht. Lang zou dat niet duren: in 1993 werd Libramont - Bastogne "tijdelijk" een busdienst door de erbarmelijke staat van het spoor op lijn 163. De trein zou er nooit meer terugkeren. De twee-uurdienst Virton - Libramont werd gelukkig behouden.

Meer, vanaf december 2006 werd de verbinding doorgetrokken naar Arlon en een jaar later kregen ook Messancy, Aubange en Halanzy een voor de regio kenmerkende 2-uurdienst.

En nog meer, vanaf december 2017 kreeg de verbinding een uurbediening. Voor een keer loopt het verhaal niet dood, al betwijfel ik of je hier van een springlevende toestand kunt spreken.

Nog even een "specialleke:" in 1984 werd een nieuwe treinreeks ingevoerd: de T-treinen, toeristische treinen die in het toeristisch seizoen reden. Ongetwijfeld de meest opvallende is de T 9915, die in 1984 ingevoerd werd tussen Brussel en Virton! In 1989 vertrok de trein zelfs uit Braine-le-Comte, wat ons toeliet in Halle de rechtstreekse trein te nemen tot Virton. In het begin reed de trein met (veel te) lange samenstellingen M2 (van Schaarbeek of Brussel-Zuid), later kwam een kort stel (4 M2 van FMS) de dienst uitmaken. Dit was de dienstregeling:
Braine-le-Comte 7:09 - Tubize 7:17 - Halle 7:21/7:22 - Brussel-Zuid 7:31/7:35 - Brussel-Centraal 7:38/7:39 - Brussel-Noord 7:42/7:47 - Brussel-Schuman 7:55 - Brussel-Leopoldswijk 7:58 - La Hulpe 8:09 - Genval 8:12 - Rixensart 8:15 - Ottignies 9:19/9:21 - Gembloux 8:31/8:32 - Namur 8:44/8:56. Tot hier sleepte een elektrische loc (veelal van de reeks 23) de trein, in Namur nam een diesel van de reeks 52 haar taak over. Dat verklaart de lange stilstand. Verderop werd het Jambes 9:00 - Lustin 9:10 - Godinne 9:14 - Yvoir 9:21 - Dinant 9:28/9:30 - Anseremme 9:38 - Gendron-Celles 9:45 - Houyet 9:52 - Beauraing 10:02 - Pondrôme 10:10 - Vonêche 10:19 - Gedinne 10:29 - Graide 10:36 - Carlsbourg 10:41 - Paliseul 10:45 - Bertrix 10:56/10:57 - Florenville 11:14 - Pin 11:19 - Virton 11:37. Een aantal van de vermelde halten sneuvelde nog bij latere bezuinigingscampagnes…

In het zomerseizoen van 1990 reed deze trein voor het laatst. Dat was het moment waarop T-treinen Dinant - Houyet werden ingelegd ten behoeve van de kajakkers, die alsmaar talrijker werden.

De verbinding.

 * Arlon Gare Quai 2 - ** Èthe (Église)

En wat we beleefden.
Rond 8 uur kunnen we met een drietal treinen naar Brussel-Zuid sporen en we zijn vroeg genoeg voor de eerste daarvan (P 7802), die bestaat uit 3 Deense neuzen. Zeker vooraan de trein is er plaats zat. IC 2108 raakt vlot tot Brussel-Luxemburg, maar vanaf la Hulpe gaat het plots minder snel, met 5 minuten vertraging bij aankomst in Ottignies tot gevolg. Maar vanaf Ciney rijden we al opnieuw stipt. Alleen het binnenrijden van Arlon veroorzaakt een minuutje vertraging.

De apps willen ons doen overstappen op de bus van lijn 19 aan de halte Arlon Espace Semois, maar apps kunnen misschien wel goed rekenen, maar het ontbreekt hen aan gezond verstand. Het aangewezen overstappunt is uiteraard Arlon Gare. Maar de bus rijdt eerst een rondje langs de bovenstad en de Espace Semois ligt inderdaad gewoon aan de andere zijde van lijn 162 en dat kan bij een vertraging van de trein van een kwartier of iets meer nuttig zijn, maar vandaag is er geen probleem. Meer, als we aan de halte Espace Semois zouden zijn ingestapt, zou dat in een ondertussen bomvolle bus zijn geweest: het is woensdagmiddag en zoals overal zijn veel scholieren al op pad voor het middaguur. Die drukte is vermoedelijk de oorzaak van de vertraging van 4 minuten in Èthe. Daar eten we onze bokes op op de trappen die naar de kerk leiden en we kunnen ons alleen maar verbazen over hoeveel bussen hier op deze woensdagmiddag voorbijkomen.

Voor de terugreis kunnen we handig gebruik maken van de P-trein naar Libramont. Die geeft daar een ruime aansluiting met de IC naar Brussel, anders dan de L-treinen die daar aankomen op het moment dat de IC vertrekt. Ongelooflijk toch dat de NMBS het vertikt om de dienstregeling van die L-trein aan te passen aan de gewijzigde dienstregeling van de IC. De bezetting van de P-trein is uiterst laag, hopelijk is dat op andere dan de woensdagavond niet het geval.

De IC naar Brussel rijdt de hele tijd prima op tijd: in alle stations wordt precies op het voorziene uur - op enkele seconden na - aangezet. Tussen Ottignies en Brussel-Luxemburg gaat het zelfs 5 minuten sneller dan voorzien. In Libramont zijn twee vrijbuiters ingestapt, van wie al snel bij de controle blijkt dat ze geen biljetten hebben. De administratie zal voor de rest zorgen; de tbg is zo vriendelijk hen erop te wijzen dat ze in eerste zitten en dat de regularisatie hen dan nog meer zal kosten. De vrolijke krapuultjes verhuizen toch maar; ze zullen zoals zovelen wel in Namur aankomen en vermoedelijk nooit de boete betalen.

De L-trein naar Edingen bestaat uit twee duikbrillen, nu de zomer weer voorbij is. We zullen met een kleine vertraging in Halle aankomen. We hebben er 434 treinkilometers opzitten, zonder problemen, net zoals onze wandeling, trouwens.

De treinlectuur.
Ilja Leonard PFEIJFFER, Alkibiades. Die is echt te zwaar om hem mee te nemen. Het is een roman die waarschijnlijk beter gedocumenteerd is dan veel doctoraatsthesissen geschiedenis die vandaag worden ingediend.
Nicky LANGLEY, Malou.

Maak maar wat babies, zegt de burgemeester van Antwerpen. Kunnen we die later als kanonnenvlees inzetten tegen de vijand, nadat we eerst hun kindergeld hebben afgeschaft en het schoolgeld hebben verhoogd…

Uitgedrukt.

Es da' wel vandoen? (Wij zeggen vandoeng). Het is een eenvoudige deze keer: is dat wel nodig?

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

04.08.2026
We hadden het zelf nog niet meegemaakt, maar vandaag hadden we prijs. Via de app had ik geprobeerd om een flexbus te bestellen die ons van Watervliet Dorp naar Eeklo Station moest brengen, maar de app wist te melden dat er geen bus beschikbaar was, tenzij ongeveer 2 uur voor het gevraagde tijdslot. Dat was voor ons onmogelijk: we moesten nu al om 6:46 vertrekken om de 20km tussen Breskens en Watervliet te stappen en nog vroeger kon echt niet. Dan maar geprobeerd om een uur later te reizen, maar opnieuw zonder resultaat. In een laatste poging om alsnog een rit te versieren, probeerde ik dan maar eens telefonisch, maar de bediende kwam niet verder dan wij. Dat flexvervoer wordt altijd voorgesteld als dé oplossing als er geen vaste lijn rijdt, maar blijkbaar is dat de zoveelste luchtbel waarmee de busreizigers zoet gehouden worden. We stappen dus niet van Breskens naar Watervliet. (Overigens moesten we sowieso overstappen in Kaprijke op een vaste lijn, dat zijn nu eenmaal de modaliteiten.)

17.08.2026
Vroeger lachten we ermee, de maandagziekte. Ik heb geen cijfers maar wel de indruk dat bussen op maandagmorgen meer uitvallen dan op andere momenten van de dag/week. Ik weet evenmin of het de bussen of de chauffeurs zijn die dan wat makkelijker ziekjes zijn.

22.08.2026
Ik vraag me af waarom chauffeurs toch de achterste deur openen als er klaarblijkelijk geen uitstappende reizigers zijn. Je ziet reizigers met slechte of oneerlijke bedoelingen in dat geval - soms met velen - instappen langs de achterdeur en het aantal dat ontwaardt is verwaarloosbaar.

30.08.2026
Voor de zoveelste maal wordt Halle ontoegankelijk en al helemaal voor de bussen die in een ruime boog rond de stad moeten rijden. Het aantal wielerwedstrijden, loopwedstrijden, stoeten, kermissen… ligt stilaan zo hoog als het aantal leegstaande panden in de binnenstad.

De wandeling.
We zoeken onze inspiratie deze keer in een box Plaines de l'Escaut, onderdeel van een ruimer project La Wallonie picarde à pied. Om tot een mooie afstand te komen combineren we wandeling 43 (Pays des Mâchons) met 49 (Ruisseau de Rufaluche). Zo komen we aan 14.310 km. Je begint met wandeling 43 - de kortste, schakelt over op 49, die je dan zo goed als helemaal afstapt en die je ook in Frankrijk brengt, in het dorpje Mouchin, om uiteindelijk te besluiten met wandeling 43 die je terugbrengt naar het beginpunt. Zo mis je wel een kort gelijklopend deel van beide wandelingen, maar veel gaat er niet aan verloren. De bewegwijzering laat het soms wel eens afweten, maar onze kaartjes (NGI en routeyou) en de bijhorende gpx-bestanden houden de wandelaar op het rechte pad.
De TWQ bedraagt 40% en dat is minder dan je zou verwachten in een landelijke streek als deze: vaak loop je inderdaad over straten met links en rechts huizen, maar de wandeling wordt gered door 2 prachtige, onverharde wegen, één in Frankrijk en één in België. De eerste vertrekt even voorbij Mouchin, loopt zo goed als parallel met de landsgrens; de tweede loopt langs het Domaine des Flines (met onzichtbaar kasteel) langzaam stijgend uit de vallei van de Elnon.

Ik weet het ook nu pas maar La Glanerie is de eerste Belgische gemeente die bevrijd wordt in september 1944. De motard américain heeft er een satandbeeld aan overgehouden, ook al is hij een illustere onbekende gebleven.

We stapten dus inderdaad in de Scheldevlakte, bijna de hele tijd onder een altijd dikker wordend wolkenpak, met dikke cirrus en altostratus. Opvallend was dat we ook bijna de hele tijd de strakke scheidingslijn tussen bewolkt en helder konden waarnemen.

Het weer.
Zwaar bewolkt, tamelijk fris en winderig, maar een echte herademing na al die hittegolven. Voor een indruk van het weer.

De stafkaarten.
44/1-2 Rongy (2020) - perfect over het hele traject.

Hoe we er geraakten.
Taintignies wordt bediend door één buslijn (88) en die vertrekt aan het station van Tournai. Veel makkelijker maken we het dit jaar niet meer.


Een beetje geschiedenis.
Standvastigheid en afbouw: zo zou je de geschiedenis van het OV in Taintignies kunnen beschrijven. Taintignies is nu een deelgemeente van Rumes, dat sinds 1883 bediend werd door de Compagnie du Nord. Van enige bediening van Taintignies was geen spoor te vinden tot in 1934 toen er plots naast de spoorlijn 88A ook een buslijn opdook, met een zeer beperkt aanbod van 2 à 3 ritten per dag. In 1938 was de bediening al tamelijk fors uitgebreid, net voor de oorlog werden er 6 busritten ingelegd, op zondag zelfs 7! In de loop van de decennia heeft deze buslijn nogal wat verschillende nummers (88A - 188) gehad, hoewel de 88 zo goed als constant is gebleven, zelfs tot op de dag van vandaag. (In het spoorboekje van 1950 vond ik ze onder het nummer 1504, wat erop wijst dat het om een particuliere buslijn ging.)
Wat de frequentie betreft: op weekdagen is er een lichte achteruitgang te noteren: in 1981 reden er 18 ritten naar Tournai, vandaag zijn het er nog altijd 13 (in de vakantieperiode 12). Erger is de evolutie tijdens het weekend: op het hoogtepunt reden er 8 bussen naar Tournai op zaterdag en 9 op zondag. Vier zondagsritten bestonden zeker nog in 2002 - later heb ik geen dienstregelingen meer. Tegenwoordig wordt er op zondag niet meer gereden, op zaterdag zijn er nog 4 ritten in elke richting.

Standvastigheid dus, omdat het busnummer al bijna een eeuw meegaat en afbouw in de voorbije decennia… En nog dit: hoewel Taintignies nooit een treinstation heeft gehad, heeft het wel een telegrafische afkorting gehad: LTA, maar die code was van toepassing op een telefoonkantoor.

De verbinding.

*Tournai Boulevard des Nerviens - ** Taintignies Gaby - ***Tournai Rue Royal

En wat we beleefden.
In het station van Halle zit een allochtoon echtpaar met 5 kinderen van gespreide leeftijden te wachten op perron 3. Even komt een tienermeisje in gebroken Engels vragen of dit het goede perron is, zonder te zeggen waar ze heen willen. De IC bestaat uit een desiro en groot is onze verbazing als het hele gezin in de staart van de trein in eerste klas komt zitten. Ze zien er netjes uit, maken minder lawaai dan een Belgisch gezin met dezelfde samenstelling zou maken, maar het loopt al meteen na Halle fout als de tbg controleert. Ze blijken geen reisbiljetten, geen identiteitskaart of enig ander document te hebben. Dat wordt uitstappen in de eerstvolgende halte. Althans, dat valt af te leiden uit het gesprek dat volgt. Ze spreken geen van de hier gangbare talen, geen Engels - en het meisje? - en alleen maar Arabic. Zou het kunnen dat de tbg een vertaalapp inschakelt om een en ander allemaal duidelijk te maken? De gsm gaat alleszins enkele keren over en weer tussen tbg en oudste zoon; in Edingen stappen ze uit. De tbg toont hun nog het station, maar eigenlijk blijven wij met de vraag achter of deze mensen wel een bestemming hadden? Edingen zal die wel niet geweest zijn… In Ath wordt de tbg afgelost; dat gebeurt wel erg vaak de laatste jaren - het aantal treinen met aflos halfweg moet hoog liggen. Eigenlijk is dat een probleem voor de controle: meestal wordt verder niet meer gecontroleerd en als dat wel gebeurt krijgen de tbg's soms ook nog een snok en een snauw omdat de dames en heren een tweede keer hun biljet onder welke vorm dan ook boven moeten halen. Vanaf Ath rijden we stipt.

We hebben ons al afgevraagd welke verrassing ons nu weer te wachten staat in Tournai, waar het oude busstation verdwenen is en een nieuw nog bijlange niet klaar. Volgens de site moeten we een halte zoeken op de Boulevard des Nerviens, waar we inderdaad een tijdelijke, geïmproviseerde halte vinden. Maar de info is wel perfect: een haltebord met alle passerende lijnen en een dienstregeling met alle bussen die de halte bedienen. Let wel: die ligt gemakkelijk een halve kilometer van het treinstation. Maar nadat een tiental bussen de revue zijn gepasseerd, komt ook onze bus 88 aan. Mocht iemand er ooit van dromen om deze uitstap met het OV over te doen: er rijden 2 bussen 88, één naar La Glanerie en één naar Esplechin. Die hebben alleen in Tournai zelf een gemeenschappelijk traject, maar na een kwartier gaan ze onherroepelijk uit elkaar. Heeft dan echt nog nooit iemand geopperd dat dit misschien tot enige verwarring en misverstanden kan leiden? Enfin, onze bus komt er met een 5-tal minuten vertraging door. Het is een van die TEC-bussen met massa's ruimte en met amper 21 zitplaatsen. Heeft dan echt nog nooit iemand geopperd dat dit misschien niet ideaal is, zeker niet voor streeklijnen?

Voor de terugrit komt er zowaar een gelede bus aan rijden en nog stipt ook. Aan de halten hier hangt geen uitgeschreven dienstregeling meer: ook hier kom je alleen aan de gevraagde gegevens via een QR-code. Oh wee als je geen gps hebt of er niet mee overweg kunt. Blijkt dat je rechtstreeks de rit waarop je staat te wachten kunt aanklikken, met gps-gegevens. Deze bus rijdt niet rond in Taintignies zoals die van de middag en dat scheelt 7 minuten. Ook heeft hij geen eindpunt aan het station - denken we, want de bus zet ons keurig aan het station af, aan wat een tijdelijke halte Rue Royaleisvolgens de aangepaste dienstregeling.

Blijft nog de rit naar Halle, nu wel in de gesmaakte samenstelling met M7. In Ath stapt een student in, die blijkbaar moet studeren. Waarom die dicht bij ons in de buurt wil zitten in een overigens lege afdeling zal hij wel weten. In Halle kunnen we nog even genieten van het meesterwerk van façadeklasjers die 3 rijtuigen gevandaliseerd hebben en dat grondig, zij het zonder laddertje, anders waren de bovenverdiepingen ongetwijfeld ook beklad geweest. De stilterijtuigen zijn nu ook verduisterd…

De treinlectuur.
Ilja Leonard PFEIJFFER, Alkibiades.

De Hoge Venen. Tot voor enkele jaren was de toegang een goed deel van het jaar verboden, werd m.a.w. de rode vlag uitgehangen. Ik heb er me dit jaar over verbaasd dat de groene vlag het hele jaar is blijven hangen én dat ze nu nog altijd wappert. Tja, toeristen wrijf je niet tegen de haren in.

Minister de Roofridder heeft olots miljoenen over om de parkings langs de snelwegen te verbeteren en uit te breiden. Misschien moet De Lijn in het kader van de basisbereikbaarheid maar eens bussen inleggen die van snelwegparking naar snelwegparking rijden. Uiteraad nadat de klassieke buslijnen afgeschaft zijn...

Uitgedrukt.

Zeg ni mier: (zeg niet meer) drukt verbazing, verrassing uit, meer is hier de comparatief van veel. Overigens gebruikt men ook: zeg nie men (zeg niet minder), waarbij men dus de comparatief is van weinig.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
Vandaag stond een volgend schuifje GR12 op het programma. Die GR loopt van Amsterdam naar Parijs en dat is natuurlijk enigszins speciaal, maar voor de rest is het een GR zoals zo vele andere. In Vlaanderen betekent dat meestal dat erg mooie stukken afgewisseld worden met doortochten van dorpen en gemeenten waarvan de kern altijd meer gaan woekeren is, zodat je soms langere tijd door woonstraten moet stappen. Vandaag is dat het geval in Ranst en Broechem en in mindere mate Emblem. Dat leidt tot een min of meer voorspelbare TWQ van 59% over de afstand van 13.480km. Je gaat ons dus niet horen klagen over de kwaliteit van de gevolgde paden en wegen: de meeste mogen er best zijn.
Waar ik wel over klaag is een nieuwe stunt van GR-Vlaanderen. We hadden het zo goed voorbereid met de treinhalte van Kessel als eindpunt dat zichzelf zowat opdrong, maar blijkbaar was de GR zoals beschreven in de amper 3 jaar oude topogids niet goed genoeg en dus werd er vanaf het Badhuis in Emblem een nieuwe route uitgetekend. Alleen… die passeerde niet meer door de Kesselse Heide, niet meer langs het Fort van Kessel en ook niet langs de treinhalte Kessel. Ik had de dag voordien nagekeken of er toevallig toch geen trajectwijziging - tijdelijk of definitief - geweest was, maar de gegevens op de website stelden me gerust. Wat ik niet gedaan had, was de route in detail bekeken op het bijhorende kaartje: er was immers geen schijn van een wijziging, niet op de overzichtskaart en niet in de eventuele teksten rond GR12. Maar we werden ondubbelzinnig voorbij het Badhuis geleid en kwamen zo toch terecht op een volledig nieuw traject. Ik keek het toch maar even na en merkte dat dit nieuwe traject niet langs Kessel liep. We hadden 3 opties: 1. de bewegwijzering volgen, zoals zo vaak gestipuleerd primeert die altijd; 2. rechtstreeks naar het station van Kessel stappen, wat het traject aanzienlijk zou inkorten; 3. het oude traject volgen. We kozen optie 3 en voor een keer was het een meevaller dat de oude bewegwijzering op bepaalde plaatsen stand gehouden had en op andere plaatsen op onmiskenbare wijze verwijderd was. En ja, we vonden zonder problemen de door ons vooraf uitgestippelde route die ons naar Kessel bracht.

Een nagekomen bericht: Groteroutepaden heeft al gereageerd op mijn melding, de website is ondertussen aangepast: blijkbaar is de komst van de nieuwe GR Netevalleien de aanleiding voor de wijziging. Waarom het prachtige deel tussen Emblem en Kessel moest sneuvelen blijft vragen oproepen. Voor alle duidelijkheid: de kaartjes - NGI of routeyou - geven het door ons gevolgde, dus oude traject weer.

Buiten het parcours: we waren onvrijwillig afgeweken van onze weg en werden daar door twee vriendelijke ladies op gewezen. Maar zonder onze "fout" had ik geen foto gehad van deze mooie vijver.

De Kesselse Heide is niet goed genoeg bevonden voor de GR12…

Het weer.
Een aangename 24°, een verfrissende matige wind uit het NO en op heel weinig cirrus na helder. Zie foto's.


De stafkaarten.
16/1-2 Zandhoven (2016)16/5-6 Lier (2016).

Hoe we er geraakten.
Toen we de vorige keer in Ranst aankwamen, had de bus van Lier naar Antwerpen nog een ander nummer, maar vandaag maakt bus 20a de dienst uit. Die komt in Lier niet voor het station, maar er is wel een halte Lier Zagerijstraat Station en die ligt op comfortabele afstand van de perrons. De werken op lijn 1 en rond Halle maken dat we opnieuw gebruik moeten maken van de IC Tournai - Turnhout en dat betekent in Halle 10 minuten vroeger vertrekken dan met de IC uit Binche, maar dat is geen probleem. Voor de terugrit gebruiken we een S-trein uit Kessel naar Lier, waar we weer overstappen op de tijdelijke IC Turnhout - Tournai. (Stel dat door die tijdelijke toestand de gewone IC net na 9:00 vertrekt en de gewijzigde net voor 9:00, mag je dan tegen daluurtarief reizen? Gelukkig stelt zich dit probleempje vandaag niet.)

Een beetje geschiedenis.
Ik doe mee met de viering van 100 jaar NMBS en ben dus op zoek gegaan naar de dienstregeling van Kessel in 1926. Spijtig genoeg bezit ik het allereerste NMBS-spoorboekje niet, maar de onderstaande toestand is die van 1928.

Nog enkele opmerkingen: voor veel stations bleef een dergelijke op het eerste gezicht vrij willekeurige dienstregeling tot halfweg de jaren 1980 actief. Wel leidde de elektrificatie op veel plaatsen toch tot een beter gestoffeerde, gecadanceerde dienst. Dat was o.m. ook het geval voor Kessel, waar men tegenwoordig om het half uur een S-trein kan nemen, naar Antwerpen or naar Mol. En nog een opmerking: sommige van de in de tabel vermelde trein reden uit Antwerpen via Kontich en Lint naar Lier, langs lijn 13 dus.

De verbinding.

* Lier Zagerijstraat Station - ** Ranst Gasthuisstraat

En wat we beleefden.
Ook deze IC bestaat uit M6-rijtuigen en behalve de overdaad aan graffiti valt er niet veel te vertellen over deze rit. Wel valt op dat deze IC's in de richting Turnhout stoppen in Buizingen (als enige tussenhalte tot Brussel-Zuid) en dat niet doet bij de terugkeer.

De bus moeten we dus opzoeken aan de halte Zagerijstraat en die kennen we al van vroeger. Het wordt een rustige rit, met niet zoveel reizigers tot Ranst maar daar staan plots wel veel reizigers te wachten. De halte is uitgerust met het nieuwe haltebord waarop eigenlijk alleen de haltenaam nog relevant is. De rest is bla-bla-bla om de reiziger door te verwijzen naar de dienstregeling op de affiches, in dit geval in het bushokje. Alsof die nooit onleesbaar of gestolen worden…

De IC naar Tournai van de terugrit blijft rustig tot Brussel-Noord maar naarmate we door de 3 Brusselse stations rijden, stijgt de bezetting - ook in eerste klas - tot ruim boven de 100%. Op rustige momenten is er uiteraard niks mis met de regeling die door de NMBS is uitgewerkt n.a.v. de werken op lijn 1, maar tijdens de spits volstaat ze niet. In Brussel-Zuid staan we veel te lang stil (van +4 naar +9) en we krijgen een wat wazige uitleg over een sein dat groen staat voor een andere trein, waardoor we met 10 minuten vertraging zullen vertrekken. En dat maakt dan weer dat we in Lot een tijd stilstaan om voorrang te geven aan de Eurostar naar Brussel-Zuid die wel stipt is. De vertraging loopt op tot 14 minuten, maar onze bus R55 zullen we gelukkig nog halen.

De treinlectuur.
Ana HUANG, The striker.
Kathryn HULME, Zuster Luc.

Zonsverduistering? Nog maar eens een voorbeeldje van fake news dat door wetenschappers en politici de goedgelovige wereld werd ingestuurd, na corona, de vaccins, de klimaatopwarming, nieuwe kankertherapieën en ga zo maar door. Ze willen ons zelfs doen geloven dat Trump de president van de VS is…

Uitgedrukt.

Ze is ook van 't straat geraakt: niet bepaald vrouwvriendelijk, gezegd van een vrouw of meisje dat door de natuur stiefmoederlijk bedeeld is en toch een vrijer heeft gevonden met wie ze een gezin heeft kunnen stichten. (Zal wel niet meer mogen, zeker? Maar de uitdrukking heeft ooit wel geleefd.)


Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.

De wandeling.
Tien jaar geleden gaf Natuurpunt een fiets&wandelgids uit, in samenwerking met A.S. Adventure. In het boekje vind je 20 wandelingen (en evenveel fietstochten) en ons oog viel op een suggestie in Wortel, deelgemeente van Hoogstraten: Halsche Beemden. De beschrijvingen van de wandelingen zijn erg summier en de kaarten niet helemaal overzichtelijk. Zo zouden ter plaatse 3 wandelingen zijn uitgezet (een rode, een groene en een blauwe en die dienen natuurlijk wel als inspiratie, maar gemakshalve combineren we de wandelingen met dank aan de wandelknooppunten van het Kempens Landgoed, dat hier ook een korte excursie over de Nederlandse grens maakt. Enfin, Landgoed wil men ons op de bordjes doen geloven, maar blijkbaar stappen we op het wandelnetwerk Kempense Kolonies. Dat ze er zelf al eens naast zitten, verbaast me niets: de netwerken overlappen elkaar dat het een lieve lust is en een overzichtelijke globale kaart behoort tot een ver verleden.
De bijdrage in de gids kreeg dus de naam Halsche Beemden, maar eigenlijk lag het middelpunt van de wandeling rond de vroegere Landloperskolonie, met infopunt en een etablissement met een heerlijk groen terras. In het boekje is dat trouwens het vertrekpunt, maar eens temeer is dat niet met het OV te bereiken. Beemd staat volgens Van Dale voor vlak, waterrijk land, m.n. weiland maar dat kun je in deze droge rotzomer van 2026 wel vergeten. Daar is het gras net iets te rossig voor. De Castelreesche Heide¸tweede attractiepunt, is in krek hetzelfde bedje ziek. En voor de rest stap je over mooie boswegen in allerlei formaten, die soms wel eens eentonig lang rechtlijnig durven uitvallen. Dat merk je ongetwijfeld op de kaart van routeyou en op die van de topomapviewer, die spijtig genoeg niet over de grens gaat. De TWQ bedraagt 80% en zou ongetwijfeld hoger liggen als we niet tweemaal een aanloop moesten nemen van en naar de bushalte van De Lijn. We quoteerden 16.5/20.

De knooppunten:27 24 23 22 21 16 17 18 01 02 03 04 05 57 62 06 76 74 75 98 73 71 70 69 07 09 08 10 12 24 27 . Dat punt 27 vind je als je na uitstappen even terugkeert in de richting waaruit de bus kwam.

Het Bootjesven - een dagelijkse passant zei dat er gisteren maar 3 ganzen zaten, nu zitten er minstens honderd!

Het landloperskerkhof, in dienst tot 1986. Lees meer over de wetgeving op de landloperij op deze plaats.

Het weer.
Ronduit schitterend: een temperatuur rond of net boven 20°, een frisse wind van 3Bf en mooie wolkenluchten, die je ongetwijfeld ook ontdekt op de foto's.

De stafkaarten.
08/3-4 Baarle-Hertog (2018). Het zal onderhand wel duidelijk zijn dat ik niet altijd even gelukkig ben met de reeks op 1:25.000, maar in dit geval valt de kaart reuzegoed mee.

Hoe we er geraakten.
Een bushalte op het parcours konden we niet vinden, maar met wat moeite konden we toch aansluiten op het parcours, vanuit de halte Kolonieweg van buslijn 43a (Reusel) - Turnhout - Hoogstraten. Je moet dan na het uitstappen even terug richting Turnhout en zo bereik je wandelpunt 27.
Turnhout is rechtstreeks bereikbaar uit Halle, maar de aansluitingen zijn afschuwelijk. Toch kiezen we de rechtstreekse trein, want een traject via Antwerpen-Berchem zou ons nauwelijks een kwartier minder tijd kosten.


Een beetje geschiedenis
Voor Wortel begint de OV-geschiedenis in 1901, op het ogenblik dat een tramverbinding Turnhout - Hoogstraten - Rijsbergen (NL) het levenslicht ziet. Opvallend: de tram wijkt van de huidige N124 af om via een soort niemandsland koers te zetten naar wat toen de Rijksweldadigheidskolonie van Wortel heette. De N124 werd opnieuw bereikt ter hoogte van de huidige Kolonieweg, vandaag ook ons beginpunt. (Voor alle duidelijkheid: er is geen enkel verband tussen de hier bedoelde kolonie en de kolonies die we kennen uit het koloniaal verleden. Van Dale omschrijft dergelijke kolonie als een stichting tot landontginning door behoeftigen, instelling waarheen landlopers, bedelaars enz. werden gezonden, om te trachten hen door arbeid op het land te verbeteren.
De bedoeling van dit ommetje zal wel niet geweest zijn om de bewoners de kans te geven om even een ontspannende stap in de wereld te zetten; eerder zal de tramdienst hebben ingestaan voor de aanvoer van eventuele bezoekers. Stel je bij de bediening ook niet al te veel voor: 2 trams op zondag en nog een dagelijkse tram. Althans, dat was de toestand in 1935. (In 1925 bedienden 4 trams uit Turnhout Wortel: 1 naar Hoogstraten, 1 naar Meersel en 2 naar Rijsbergen.)
Bij het uitbreken van WO II was de bediening nog altijd even pover. Wel was er ondertussen een bus (tabel 598) uit Antwerpen, die alleen op zondag naar Antwerpen reed om 20:35 en uit Antwerpen aankwam in Wortel om 0:25!
Het verhaal van de tram eindigt in 1949. In het spoorboekje van 1952 vind ik een lijn Turnhout - Merksplas - Meersel (de internationale verbinding naar Rijsbergen heeft WO II niet overleefd), met 4 ritten per dag. Tien jaar later is het tabelnummer al 641 geworden en dat is niet gewijzigd tot de NMVB-tabelnummers systematisch vervangen werden door lijnnummers. In 1971 is het aantal ritten gestegen tot 6. En in het spoorboekje van 1982 vind ik naast tabelnummer 641 ook lijnnummers 43 en 43. De bediening bleef wel erg onregelmatig: je werd als reiziger verondersteld je aan te passen aan de aangeboden dienstregelingen.
De Antwerpse streekbuslijnen kregen later nog een aanpassing naar 3-cijferige nummers en de 43 werd lijn 430 (en 434: een sporadische uitbreiding van lijn 432 in functie van de schooluren.) Belangrijk was dat de lijn een gecadanceerde uurdienst kreeg op weekdagen. Op zondagen moest Wortel het met een 2-uurdienst doen. Dat vond ik o.a. in het busboekje van januari 2007.
Tegenwoordig draagt de buslijn het nummer 43a. Daarnaast bestaan ook nog schooldiensten met de nummers 434 - 437 - 439 - 458 - 459, alle in functie van de scholen in Hoogstraten. Op en top de basisbereikbaarheid, met een rist schooldiensten naast een "snelle" verbinding, waar nodig met verwaarlozing van de dorpskernen… Overigens is deze lijn nu verknoopt met de vroegere lijn 48, later 480, van Turnhout naar Arendonk en Reusel.
En hoe is het met de bediening van de "kolonie" afgelopen, hoor ik je vragen. Die heeft de afschaffing van de tram nauwelijks overleefd. Vandaag rijden al deze bussen en dus ook de kernlijn 43a over de N124. Alleen een lange, rechte dreef herinnert nog aan de tramsporen van weleer.

De verbinding.

* Turnhout station perron 5 - ** Wortel Kolonieweg - *** Turnhout station perron 3

En wat we beleefden.
Het is even wennen, want de grootscheepse werken op lijn 1 en in en om Halle zijn vandaag gestart en duren nog tot 23 augustus. Daardoor rijdt de IC 3407 tien minuten vroeger dan normaal en komt hij uit Tournai i.p.v. Binche. Helemaal gerust ben ik er niet in, want de treindienst is ferm uitgedund, zeker tussen Tournai en Brussel, waar het aanbod IC-treinen gehalveerd is. En inderdaad, zelfs de eersteklasafdeling zit voor 100% vol en een vluchtige blik op 2^de klas laat vermoeden dat men daar een eind boven de 100% zit. De rit zelf verloopt wel vlot; in Herentals komen we op spoor 1 aan: een reiziger in een rolstoel verlaat daar de trein met de hulp van stationspersoneel en apparatuur.

En dan hebben we luxury time: onze trein is aangekomen om 9:53 en de aansluitende bus van lijn 43a vertrekt om 10:51. Gelukkig hoor ik al een halve eeuw dat de aansluitingen trein/bus beter moeten worden. En toch hadden we beter moeten opletten: als we de overweg oversteken doen we dat gelijk met de 43a van het uur voordien in vertraging. Als we ons enigszins gehaast hadden, hadden we misschien nog meegekund, maar het zou alleszins een dubbeltje op zijn kant geweest zijn. De chauffeur van onze 43a moet er een stevig tempo inhouden met zijn bus en zelfs dan gaat er nauwelijks 1 minuut van zijn kleine vertraging af.

Idem trouwens voor de terugrit, maar deze bus komt wel stipt aan het station. De IC naar Tournai zou op perron 2 staan en daar staan alleen 2 vierledige stellen. Naar ik begrepen had zouden die niet naar Tournai rijden, maar nu dus blijkbaar wel. Een NMBS-bediende bevestigt dat op mijn vraag: Materieel zou het zo beslist hebben. Maar vrij snel klinken tegenberichten door de luidsprekers: de IC naar Tournai zal niet vertrekken van spoor 2 maar van spoor 1 en daar komt inderdaad een stel M6-rijtuigen aan. Nog even aan de treinbestuurder gevraagd die nog op het perron staat en even later horen we ook de tbg omroepen dat dit wel degelijk de IC naar Tournai is. Ook nu stel ik me vragen bij de bezetting vanaf Brussel maar dat valt erg mee. En ook deze trein rijdt stipt. Hij heeft dan ook langere voorziene stilstanden in Brussel-Noord, Brussel-Zuid en Halle.

Erg moeilijk was het vandaag allemaal niet en de stevige uitdunning van het treinaanbod valt al bij al mee. Hopelijk blijft dat zo, want als er dan ook nog eens treinen uitvallen en de voorziene samenstellingen niet gehaald worden, kan dit nog wel eens tot weinig frisse toestanden leiden.

De treinlectuur.
Ana HUANG, The striker. Twee voetbalsterren hebben het moeilijk met elkaar en de ploeg lijdt eronder. Daarom moeten ze extra oefenen tijdens de zomerse onderbreking. Alleen, de vakantietrainer is de zus van een van hen en op de koop toe raken voetbalster en trainer ook nog verliefd op elkaar.Ik dacht dat ik me nooit liet misleiden door de kaft van een roman, maar voor alles is er een eerste keer. Dit is ongetwijfeld de zwakste, meest futloze roman die ik in de voorbije 60 jaar heb gelezen.
Kathryn HULME, Zuster Luc. In een erg ver verleden verfilmd met Audrey Hepburn in de hoofdrol.

Als we nu eens al het geld dat vandaag naar defensie gaat in kleine en grote oorlogen, overal ter wereld, in een pot stopten waarmee we de wetenschap massaal zouden steunen in hun zoektocht naar oplossingen voor de opwarming van de aarde, zouden we dan niet voor echte afkoeling (militair en klimatologisch) kunnen zorgen? Maar ja, wie moet de pot dan beheren? Als daar maar geen oorlog van komt…

Uitgedrukt.
Dad es gien avance. Dat haalt niets uit, dat is geen oplossing voor het probleem.

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.