Archief

UITSTAP: 'België bezet 1940-1944'  (zaterdag 28 april 2012)

De Duitse troepen walsen in mei door België en kunnen al na 18 dagen de capitulatie van de Belgen ontvangen. Van dan af aan begint een streng bezettingsregime. Er ontstaat al gauw een heel netwerk van spionnen en weerstanders die in het geheim het verzet organiseren en de Britse militaire overheid over heel belangrijke informatie laat beschikken. Spioneren was echter niet zonder gevaar, en meer dan eens werd een netwerk door de Duitsers opgerold. Opsluiting in concentratiekampen of onmiddellijk ter dood veroordeling waren dan meestal het gevolg voor wie ontmaskerd werd.

Een bezoek aan Fort Breendonk bracht ons het verhaal van hoe de nazi's zich vergrepen aan misdaden zonder gelijke. We brachten ook een bezoek aan het Nationaal Museum van de Weerstand en het Koninklijk Legermuseum in Brussel om het verhaal van de bezetting van België te ontdekken.

Philippe Delameilleure is één van de weinige specialisten omtrent het thema Tweede Wereldoorlog. Als verwoed verzamelaar slaagde hij erin een unieke collectie bijeen te garen (waarvan delen in verscheidene gekende musea te bewonderen zijn), en zijn expertise kent geen gelijke. Ga mee op stap en kom alles te weten over hoe de Belgische burgerbevolking de aanwezigheid van de nazi's verwerkten.

Onze  gidsen waren Wouter Feys & ik zelf (Philippe Delameilleure)

WaR

 Meer info over het Nationaal Museum van de Weerstand op:
https://blog.seniorennet.be/tfrontgeheimleger/archief.php?ID=1149611

ANZAC Day   25 april 2012 ZONNEBEKE:
op ANZAC Day (Australian and New Zealand Army Corps Day) worden de Australische en Nieuw-Zeelandse militairen herdacht die in diverse oorlogen gevallen zijn. Het Australian and New Zealand Army Corps was een legereenheid van Australische en Nieuw-Zeelandse troepen die in dienst stonden van Groot Brittannië en de rest van het Gemenebest.
Op woensdag 25 april 2012, ANZAC Day, werd overal ter wereld de inzet van de Australische en Nieuw-Zeelandse troepen herdacht. Op deze symbolische dag ging het ‘Australian and New Zealand Army Corps’ (ANZAC) in 1915 de Eerste Wereldoorlog in met de landing op Gallipoli (Turks Gelibolu), een schiereiland in het zuiden van Europees Turkije. Hierbij kwamen veel Australiërs en Nieuw-Zeelanders om. In Zonnebeke was het op woensdag vroeg dag met om 6.00 uur een ingetogen Dawn Service voor de gesneuvelde Australiërs en Nieuw-Zeelanders.

'De Slag bij Loos'

Nadat de Duitsers op 22 april 1915 voor het eerst gifgas als wapen inzetten aan het front, gaven de Britten hen lik op stuk. In het offensief bij Loos werden niet alleen de New Armies van Kitchener voor het eerst massaal ingezet, de Britten maakten ook gebruik van chloorgas. Een taktiek en wapen dat ze duidelijk nog niet helemaal onder de knie hadden...

Op zaterdag 21 april 2012 reden we via Armentières, Fromelles en Aubers  naar Dud Corner Cemetery & Loos Memorial. Wat verderop in het dorpscentrum bezochten we het Loos Memorial Museum. Na een verkwikkende lunch reden we langsheen enkele sleutelposities van de Slag bij Loos. Zo kwamen we o.a. voorbij aan Hill 70, Lone Tree en het 46th (North Midland) Division Memorial. We eindigden ons bezoek op Quarry Cemetery.

Onze gids was  Wouter FEYS

WaR

Gedenkplaat voor LT Lee Scott MC Polygon Wood  (Polygoon bos)

Enkele dagen terug vertelde Marc Vanthournout mij dat hij achter de Buttes War Cemetery een herdenkingsplaquette  van een Australiër had gezien. Ik was verwonderd, ik kende die niet en vroeg hem om een foto door te mailen! Inderdaad op de foto zag ik dat een het gedenkplaat is voor de Australische luitenant Lee Scott. Na wat zoekwerk vond ik dat deze plaquette daar pas in de loop van 2011 is aangebracht, daarop besloot ik om dat eens ter plaatse te gaan bekijken!  

De gedenkplaat geplaatst bevindt zich in de noordoostelijke hoek van het bos. Het memoreert de moed van de Australische luitenant Lee Scott, die in de buurt van deze plek in september 1917 de flank van het 56th bataljon moest beschermen. Hierbij veroverde hij twee Duitse betonnen schuilplaatsen (bunkers) die de Australische actie  bemoeilijkten. Hiervoor kreeg hij het MC (Military Cross) toegekend. Hij voerde ook geregeld patrouilles uit om de bewegingen van de vijand waar te nemen, ondanks het aanhoudende gevaar toonde hij zich een competent leider. Hij was ook de broer van luitenant-kolonel Humphrey Scott DSO, die in oktober 1917 in het Polygoon bos sneuvelde.  Humphrey Scott's lichaam werd begraven in de buurt waar hij viel in het Buttes War Cemetery, Polygon Wood,  vlakbij de gedenkplaat van zijn broer Lee. Op 18 oktober 1917 werd LT Lee Scott opgenomen in het 3rd London General Hospital Wandsworth hij leed aan gematigde gasvergiftiging. Hij overleefde de oorlog en keerde terug naar Australië.

Dedication plaque at the NE corner of Polygon Wood, this is a dedication to the bravery of LT Lee Scott MC, who took 2 bill boxes near this spot in Sept 1917, he was also the brother of Lt Col Scott DSO, who was KIA Oct 1917 in Polygon Wood.


http://www.polygonwood.com/Polygon%20Wood%20Site%20Map.htm

The Lady of Loos

Emilienne Moreau, gekend als de Lady of Loos, werd geboren op 4 juni 1899 in Wingles gelegen in de noordelijke regio van Pas-de-Calais. Haar vader had 38 jaar in de mijn gewerkt en nu had hij een kleine kruidenierswinkel. In oktober 1914 werd Loos waar Emilienne Moreau woonde bezet door de Duitsers. Deze plunderden het dorp evenals het huis van haar familie. Emilienne die de ambitie had om onderwijzeres te worden organiseerde in februari 1915, in een kelder, een school. De lessen werden in beurtrol gegeven want de kinderen waren tussen de  drie en zestien jaar oud. In september 1915 wilden de Britten Loos heroveren. Er volgden vier dagen van hevig vechten. Emilienne Moreau begon haar oorlogsbijdrage met het uitdelen van chocolade en koeken aan de Britse militairen. Ze veranderde haar ouders huis in een tijdelijke schuilplaats en verbandpost, waar ze zorgde voor Britse gewonden. Zij observeerde de Duitse lijnen en hun troepenbeweging en deelde die informatie mee aan de Britten. Op een bepaald ogenblik, om het leven van een Britse soldaat te redden, trok zij gewapend met handgranaten en een revolver de straat op, zij doodde vijf Duitsers!

Emilienne Moreau Kreeg, zowel van Britse als van Franse zijde, erkenning voor haar bijdrage aan de oorlog. Ze kreeg o.a. het Franse Croix de Guerre en de Britse  Military Medal en de titel van "The Lady or Heroine of Loos". Het Royal Red Cross erkende haar hulp aan de gewonde militairen  met een First Class Award. Sir Douglas Haig noemde haar affectief the Jeanne d’Arc of Loos.

In 1932 huwde zij met Just Evrard, de vicesecretaris generaal van de Socialistische Federatie  van Pas-de-Calais. Ze hadden twee kinderen. Bij de val van Frankrijk in juni 1940, geraakte Emilienne Moreau weer betrokken bij de oorlogsinspanningen. De Duitsers plaatsten haar, gezien haar daden in  de vorige oorlog, onder surveillance maar dat hield haar niet tegen. Ze verdeelde pamfletten en werd een contactpersoon  van de British Information Services. Ze richtte verschillende weerstandsgroepen op. Wanner haar echtgenoot in 1941 gearresteerd werd veranderde ze haar naam in Jeanne Poirier. Ze diende eerst  als agent in het Brutus netwerk en vervolgens bij de propaganda groep France Fights. Ze moest noodgedwongen onderduiken in de regio van Lyon, waar ze missies tussen Lyon en Zwitserland organiseerde. Ze speelde er een belangrijke en moedige rol. in 1944 moest ze noodgedwongen bezet Frankrijk verlaten en trok naar Algerije, ook daar bleef ze actief. Later dat jaar, na D Day, keerde ze naar Frankrijk terug met een Canadese tank eenheid. Opnieuw kreeg ze hele reeks onderscheidingen opgespeld.

Le Calvaire d’une Jeune Fille

Toute la France connaît le nom d'Émilienne Moreau. Il est désormais inséparable de la bataille dont Loos-en-Gohelle, en septembre dernier, fut le théâtre. Elle venait de s'y installer dans une petite boutique de la place de la République avec sa sœur, un très jeune frère et son père, brave porion du Nord retraité après trente-huit ans de service à la mine, quand la guerre éclate en coup de foudre. Un matin d'octobre les uhlans arrivent, et c'est aussitôt l'invasion méthodique et atroce. Les hordes campent, insolentes et brutales. Pendant un an pas une douleur n'est épargnée à cette enfant de dix-sept ans, pas une horreur ne fait grâce à ses yeux bleus. Les vivres manquent. En quelques semaines la faim, les privations, la torture de voir le pays violé par la botte étrangère, viennent à bout d'un père qui a résisté à toute une vie dans la mine: il succombe dans ses bras. Elle n'a même pas, la pauvre enfant, la consolation de pouvoir l'ensevelir dignement. Il ne reste plus un menuisier à Loos, plus de bois. Les Allemands ont tout pris. Elle court en chercher jusque dans les lignes ennemies. Sous les balles, sous les obus, elle s'en va, pieuse Antigone, voler les quelques planches dont elle confectionne, avec un petit frère de seize ans, un cercueil pour son père.

Et le calvaire continue, interminable série de douleurs. A peine s'est-elle redressée sous un coup, qu'un second s'abat sur elle. Un jour elle apprend la mort d'un frère tombé dans les rangs français; le lendemain, un obus allemand éclate près d'elle sur la place et blesse grièvement sa jeune sœur. Rien ne décourage sa vaillance.

De Slag bij Loos (25 september - 19 oktober 1915)

Na de gevechten in het voorjaar van 1915: Vimy, Lorette, Neuve-Chapelle, Festubert, Ieper, is de zomer op het Britse front in de Artois en Vlaanderen een relatief kalme periode. Geen enkele grote aanval wordt ondernomen, toch verliezen de oorlogsvoerders iedere dag honderden mannen door het sporadisch artillerievuur en actieve snipers (scherpschutters). De twee kampen benutten deze kalmere periode om hun loopgraven te herstellen en te versterken, tevens voert  men een geniepige oorlog met landmijnen. Op vraag van de Fransen breidt het Britse leger de bufferzone van het front uit tot ten noorden van Ieper en in het zuiden tot aan Lens. Het nieuwe 3^e  leger gaat zich in augustus 1915 tussen de Somme en Hébuterne installeren, dit is in het zuiden van de Pas-de-Calais. Tussen mei en september 1915 arriveren zo’n vijftien divisies van het nieuwe leger “Kitcheners Army” in Frankrijk en België.

De enige noemenswaardige gebeurtenis op het Franse front speelt zich af op 15 en 16 juni 1915 bij Givenchy-lès-La-Bassée. Deze actie gaat gecopuleerd met de hervatting van het Franse offensief in de Artois door Foch. Dat gebeurt ter voorbereiding van een grotere operatie in het zuiden bij Loos om de hoger gelegen punten in te nemen. Het voorbereidende bombardement tegen een uiterst sterk verdedigde zone stelt in feite niets voor en veroordeelt de infanterie tot een bloedbad! Van een compagnie van vijf officieren en 170 mannen van de 2nd Yorks ontglippen slechts 40 man aan de dood of aan verwondingen. Voor de Britten en Canadezen die aan de gevechten deelnemen loopt de aanval al snel uit op een complete fiasco. Velen zijn immers nog niet volledig gerecupereerd van de Tweede Slag bij Ieper.

De Slag bij Loos,  in september-oktober 1915,  is de Britse bijdrage van de grote geallieerde aanval in de Artois. De Britten hebben de LOOS-sector pas een maand voor de aanval van de Fransen overgenomen. Dit in verband met de groei van het Britse leger. Joffre spreekt bij die gelegenheid over een ideaal terrein voor een infanterieaanval. LOOS is in die tijd een mijnstadje omgeven door kolenmijnen met de daarbij behorende installaties en afvalbergen. Het terrein is over het algemeen open en vlak. Het ligt in een lichte terreininzinking met een flauwe helling. Een lichte verhoging loopt, in oostelijke richting, naar heuvel 70. De Duitsers bevinden zich op de wat hoger gelegen grond, verschanst achter prikkeldraad en in ook naar achteren uitgebouwde loopgraven met prima schootsvelden voor hun mitrailleurs.

De Franse opperbevelhebber Joffre start deze actie tegelijkertijd met het Franse hoofdoffensief in de Champagnestreek. Joffre meent dat het tijdelijke numeriek overwicht van zijn leger een beslissende doorbraak moet kunnen mogelijk maken. De Fransen gaan zich concentreren op de heuvelrug van Vimy, de Britten op de mijnstreek in de omgeving van het lager gelegen Loos-Hulluch op de vlakte van Gohelle. Generaal Haig, die altijd bereid is om grootschalige aanvallen te ontketenen en zonder rekening te houden met de massale menselijke verliezen van zijn eenheden, heeft dit keer ondanks een zeer negatief perspectief zes divisies opgetrommeld. Zijn troepen zijn uitgeput door de geleden verliezen in het voorjaar en er heerst nog steeds een schrijnend gebrek aan munitie. Hij rekent echter op een beduidend getalsmatig overwicht ,van 1 op 7,  voor de aanval op de gekozen smalle zone van het front. De Slag bij Loos is voor de Britten door het aantal betrokken manschappen een van de grootste aanvallen sinds het begin van de oorlog en wordt door de initiatiefnemers ingeschat als de ‘Big Push’.

De Britten beginnen hun voorbereidende beschieting bij het aanbreken van de dag op 21 september met 110 zware vuurmonden en 84 lichtere vuurmonden, rekening houdend met een frontbreedte van 12 km. Een ononderbroken bombardement van vier dagen en  nachten werpt 250.000 artilleriegranaten neer op de Duitse verdedigingslinies. Weliswaar zonder reëel effect.

Door de moeilijk te voorspellen ontwikkeling van de windrichting besluit de door twijfels gekwelde Haig pas op het laatste moment om gas te gebruiken. De Britten verspreiden in de ochtend van 25 september 1915 140 ton chloorgas. Ze doen dat door middel van 5.000, in de eerste linie, geplaatste gascilinders. Dat chloorgas wordt gelost als aanvulling op het spervuur van de artillerie waarvan men denkt dat het niet voldoende is geweest. Na de gruwelijke  kennismaking ( in april) met het Duitse chloorgas nabij Ieper, maken de geallieerden voor het eerst gebruik van dit wapen nabij Loos! Met dat gas willen ze de eerste Duitse linie uit te schakelen. De Britten beschikken zelf slechts over zeer primitieve gasmaskers. De draaiende wind jaagt op sommige plaatsen de gassen terug naar de Britse loopgraven. Gelukkig telt men aan Britse kant slechts zeven doden, maar toch zijn er meer dan 2.600 mannen met het gas in aanraking gekomen en buiten gevecht gesteld. De Duitsers slaan in de eerste instantie in paniek. Aan hun kant komen ongeveer 600 soldaten om door vergassing.

Om 06.30 word de aanval ingezet met zes divisies, 75.000 Britse infanteriesoldaten kruipen uit de loopgraven. De zuidelijke zone van de aanval registreert op de eerste dag een spectaculair succes. De aanvallers, gedeeltelijk aan het zicht onttrokken door rookschermen, nemen het dorp Loos in vanaf heuvel 70 en trekken op naar Lens. De opmars is echter van korte duur vanwege het munitiegebrek en de vertraging van de versterking. De Duitsers nemen heuvel 70 terug. Meer naar het noorden is de Britse opmars beperkter want de aanvallers stuiten op de sterke fortificaties van de ‘Hohenzollern Schans’. Dit is een uitgebreid complex van loopgraven en onderaardse stevige schuilplaatsen. Ze worden bedolven onder mitrailleurvuur, maar nemen desondanks een deel van de versterkte eerste linie in, voornamelijk rond de Hohenzollern Schans. De Duitse mitrailleurs hebben schade aangericht, de Britten tellen in één dag 8.500 doden, het grootste verlies sinds het begin van de oorlog.

De volgende dag, op 26 september, arriveert de Duitse versterking in groten getale om de bressen te vullen. De Britten lanceren een aanval, maar zonder voorafgaand bombardement. Het loopt uit op een bloedbad! Het merendeel  wordt gedood door mitrailleurvuur. De Britten beginnen met sommige nieuw verworven stellingen van de vorige dag te verlaten. De sporadische gevechten,  veelal rond de Hohenzollern Schans, aduren nog enkele dagen voort, voordat het Britse opperbevel eindelijk besluit tot terugtrekking en constateert dat de slag een totale mislukking is.  De Britten doen een nieuwe poging op 13 oktober, weer met gebruik van oorlogsgassen. Ook deze aanval mislukt! In tien minuten verliest de 46^e  Divisie 180 officieren en 3.583 manschappen voor de ‘Hohenzollern Schans’.

Dit keer zijn de Britse verliezen angstwekkend hoog!!  Er zijn 50.000 gewonden, doden en vermisten (minstens 20.000 doden). Onder de vermisten, de enige zoon van schrijver Rudyard Kipling. Rudyard Kipling, schrijver van het Jungleboek, Nobelprijswinnaar in 1907, is in 1914 een voorstander van inmenging van het Britse Rijk in de Eerste Wereldoorlog. Zijn enige zoon John, aan wie hij in 1910 het beroemde gedicht 'If' (you'll be a Man, my son) opdraagt, wenst, zoals zijn opvoeding hem ingeeft, ten strijde te trekken. John wordt eerst geweigerd op grond van zijn slechte gezichtsvermogen. Door toedoen van zijn vader wordt hij alsnog ingedeeld bij de Irish Guards. Kipling blijft ontroostbaar en te vergeefs de omgeving van Gohelle afzoeken naar sporen van zijn vermiste zoon. De stoffelijke resten van John Kipling worden pas in 1991 geïdentificeerd en rusten nu op de begraafplaats Saint-Mary’s Advanced Dressing Station Cemetery in Haisnes. Diverse nieuwe eenheden met rekruten die voor het eerst vochten, zijn volledig uiteengeslagen. De verliezen zijn bijzonder hoog bij de Schotse troepen en officieren. De Duitse verliezen liggen voor de helft lager. Tegelijk met de Britse nederlaag in Loos eindigen de Franse offensieven in de Artois en de Champagnestreek na een hoopvol begin ook op wrede teleurstellingen. 

De grootste consequentie van het falen bij Loos is de vervanging van generaal French als opperbevelhebber van het Britse leger door Haig, dat gebeurt  op 19 december 1915. Ondanks de ondergane beproevingen is het nieuwe Britse leger begin 1916 in volle bloei. De Duitse aanval op Verdun heeft een nieuwe uitbreiding van het Britse westfront als gevolg. Vanaf maart 1916 loopt het front van Ieper tot aan de Somme, de Fransen hebben immers de Artois verlaten om het hete hangijzer Verdun aan te pakken.

Nadat de gevechten bij LOOS tot stilstand zijn gekomen claimden beide partijen de ‘overwinning’ . Hoewel er objectief bezien geen sprake van ‘overwinning’ kan zijn trachten de Engelsen in hun literatuur daar toch wat inhoud aan te geven: ‘A great deal of nonsense has been written about LOOS. The real tragedy of that battle was its nearness to complete succes. But, alas, neither ammo nor reinforcements were immediately available and the great opportunity passed’.

Hoewel er in de Eerste Wereldoorlog vaak word gesproken van ‘les Généraux de Châteaux’, omdat de gevechten op de hogere niveaus veelal geleid worden vanuit wat meer achterwaarts gelegen kastelen (die zijn er nu eenmaal veel in Frankrijk), is het des te opmerkelijker, dat er in de slag bij LOOS drie Britse generaals zijn gesneuveld. Bijvoorbeeld de commandant van de 7^e divisie, die voorin zijn troepen leidt, sneuvelt wanneer hij een van de laatste reservepelotons in de strijd voorgaat omdat de pelotonscommandant voor zijn voeten is neer gevallen.

Het is een schrikwekkende constatering dat de ernstige fouten van het opperbevel tijdens de Slag bij Loos over het hoofd zijn gezien en dus herhaald worden op de eerste dag van de Slag bij de Somme, die op 1 juli 1916 uitloopt op de grootste ramp in de hele Britse militaire geschiedenis.

http://www.youtube.com/watch?v=wi94IpFM5L0

John Kipling’s Death :  http://www.youtube.com/watch?v=8dcWir-S5vo

Tijdelijke tentoonstelling

GOTT MIT UNS in het IJzertorenmuseum

IJzerdijk 49 te 8600 Diksmuide

In de geschiedenis zien we steeds dat de mens zijn krachten wil vergelijken met de goden. Wie een oorlog wilde winnen, moest aan een oorlogsgod offeren. Daarna kwamen dan de oorlogen die werden gevoerd voor godsdienstige redenen: de kruistochten, de conflicten tussen katholieken en protestanten, recent nog, de Jihad. Ook het Amerikaans leger probeert nu nog mensen in te lijven onder de leuze... 'based ons Christian values'.

Bij het uitbreken van WO I zien we dat de strijdende partijen de naam van God nog vaak gebruiken in hun militaire attributen en hun waarden, o.a. Gott mit uns, God strafe England, Dieu avec nous, ... Daarnaast willen we tonen hoe dat geloof in de loopgraven tot uiting kwam: uitingen van verschillende godsdiensten (met oa. link naar Talbot house Poperinge), misvieringen in en achter de loopgraven, aalmoezeniers, brancardiers, bedevaarten naar Lourdes, beschermingsmedailles, ... Wat was het standpunt van Kardinaal Mercier en de paus tijdens de oorlog ? Wat met de niet-gelovigen? Wat met de Franse anti-clericalistische strekking ?

De tentoonstelling 'Gott mit uns' hebben wij o.a. te danken aan de grote inzet van Philippe Oosterlinck, Frankie Van Rossem en conservator Peter Verplancke.

Restauratiewerken in Bayernwald

Bayernwald is een unieke site in Wijtschatedie de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog levig houdt. Ze werd na een jaar restauratie geopend in april 2004.Bayernwald is de enige Duitse site uit de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen met een unieke combinatie van een loopgravenstelsel, een mijnenschacht en bunkers. Men kan er zien hoe de Duitsers, onder leiding van Rupprecht van Beieren, op deze plek in de huidige gemeente Heuvelland een heuvel omgebouwd hebben (tussen 1914 en 1917) tot een onneembare vestingombouwden. Wat nu nog te zien is maakt amper 10% uit van wat het ooit was. Vier betonnen bunkers, 320 meter loopgraven en twee mijnschachten, 25 meter diep, zijn gerestaureerd. Ze maakten deel uit van de Duitse versterkingen op de Wijtschate-Messines Ridge.

Momenteel is een nieuwe fase in de restauratiewerken bezig. Ze biedt de bezoekers een interessante inkijk op het technisch vernuft van de Duitse loopgraven zoals die vanaf 1916 op die plaats effectief in gebruik werden genomen.

De heuvelrug waarop 'Bayernwald' gelegen is, vormt de laatste natuurlijke hindernis op weg naar de zee. Bayernwald ligt op een hoogte van 40 meter en heeft hierdoor uiteraard een heel grote militair-strategische waarde. Wie tijdens de oorlog op een hoogte of heuvel ligt , heeft immers het nodige zicht op het front. Hij kan zijn artillerie trefzekerder richten en zijn stellingen makkelijker verdedigen. Daarom strijden Franse en Beierse militairen in november 1914 verbeten om het bezit van deze plaats. De Duitsers winnen het treffen en Kroonprins Rupprecht von Bayern geeft de plaats officieel de naam van Bayernwald. Rond Diksmuide loopt het front vast door de onderwaterzetting van de IJzervlakte. Beide partijen graven zich in! Het fundamentele probleem van de Eerste Wereldoorlog is dan ook dat van de doorbraak. Van 1914 tot de zomer van 1917 bouwen de Duitsers het“Bayernwald” uit tot een onneembare vesting. Wat nu nog rest is maar 10% van wat het Bayernwald ooit in 1917 geweest is.

Tijdens de oorlog is het hier op het eerste gezicht, een vrij (relatief)rustige frontsector, de beide legers zitten vast in hun stellingenoorlog. Om deze te kunnenlaten openbarsten trachten ze ondergronds elkaars posities te gaan ondermijnen. De Duitsers in Bayernwald denken dat hun loopgraven op grote diepte worden ondergraven en dat de Britten er duizenden kilo’s springstof zullen plaatsen. De Duitsers bouwen en graven als tegenactie metersdiepe luisterschachten om de werkzaamheden van de Britten beter te kunnen volgen. Ze gaan ook tientallen raids in het vijandelijk gebied uitvoeren, ze hopen om zo te weten te komen wat de Britten van plan zijn. Maar de verschillende dieptemijnen die in 1917 gaan ontploffen, worden elders geplaatst. Na deze mijnenslag van 1917 komt Bayernwald ver achter de Britse linies te liggen. Tijdens de slag om de Kemmelberg, in het voorjaar van 1918, heroveren de Duitsers deze positie. Hun aanwezigheid is er deze maal van kortere duur, het bos wordt op 28 september 1918 door Britse eenheden van de 34^ste Divisie heroverd. Op 11 november is de oorlog voorbij.

De Britten bereiden in 1916een groot offensief voor. Ze willen de Duitsers, letterlijk, uit hun hoger gelegen posities wegblazen. Ze gaan over de gehele frontlinie op 24 plaatsen en op grote diepte mijnschachten graven, hun tunnels lopen tot onder de Duitse stellingen. Aan het einde van de tunnel is een kamer gegraven waarin de Britten duizenden kilo’s springstoffen plaatsen.

In het ‘Bayernwald’zijn de Duitsers ongerust. De blauwe klei die ze wat verderop bij het ‘Bois Carré’, nabij Sint-Elooi en ook nabij de ‘Hollandse Schuur’ zien, toont aan dat de Britten diep aan het graven zijn. De Duitsers graven als reactie luisterschachten uit, zoals de ‘Berta 1 tot de ‘Berta 6’. Daar diep onder de grond hopen ze te kunnen horen waar de vijand aan het graven is, om zo dan deze vijandige werken proberen te vernietigen. In realiteit werken de Britten er aan een 400 meter lange infanterieverbinding, zo kunnen hun manschappen veilig van en naar hun eerste en tweede frontlijn lopen.

In 1971 wordt de ‘Berta 4’ die bij toeval door de familie Becquart ontdekt. In de zomer van 1971 zijn André Becquart en zijn zoon Ignace aan het jagen in het Croonaertbos te Wijtschate. Wanneer ze de vermoedelijke schuilplaats van een gewond konijn beginnen uit te graven, gaat de grond plotseling schuiven en wordt een diepe schacht zichtbaar.

De schacht heeft een diepte van 25 meter, met daar boven de resten van een houten schachtbarak. Hierin stond tijdens de oorlog een windassysteem om de klei naar boven te halen of om deDuitse gravers naar beneden te laten. De bestaande constructie is nog 17 meter diep en er zijn nog restanten van een luchtpijp en van een ijzeren ladder.

In de ‘Wytschaeteboog’ wordt de Duitse verdediging geconcentreerd rond vooruitgeschoven posities op die natuurlijke hoogtes, zoals 'Sint-Elooi', 'Bayernwald', 'Hollandse Schuur', 'Petit Bois', 'Maedelstede', 'Peckham', 'Spanbroekmolen', … Op 7 juni 1917 laten de Britten tussen Ieper en Mesen de 24 dieptemijnen ontploffen, maar vijf dieptemijnen weigeren dienst en ontploffen niet. Duizenden kilo’saarde, beton, stellingen, wapentuig en uiteraardDuitse militairen vliegen de lucht in. De ontploffingen van in totaal 500.000 kg springstof zijn oorverdovend en dus ver hoor- en voelbaar. De desorganisatie is onbeschrijfbaar. Tijdens de daarop volgende Britse verrassingsaanval wordt er uiteraard Duits gebied veroverd. Achterafgetuigen de Britten dat ‘Bayernwald’ het de best verdedigde ondergrondse sector in Vlaanderen was. Vanaf 1916 richten de Duitsers hun verdediging en bunkerstellingen op de hoogtesin. Overal worden mitrailleurs opgesteld die alles onder vuurkunnen houden en elke aanval moeten afslaan. Veel betonnen bunkerszitten half ingegraven, waardoor ze moeilijk te zien zijn.

De bunkers in ‘Bayernwald’ hebben slechts een hoogte van 1,20 meter. Ze zijn alleen bedoeld als een veilig schuiloord tijdens beschietingen.a De meeste bunkers zijn in gegoten beton. Daar waar het nabij de frontlijn te onveilig is om bunkers te gieten, gaan de Duitsers bunkers bouwen met betonstenen. De overblijvende bunkers in het ‘Bayernwald’ behoren tot beide types en dateren van de zomer 1916. De bunkers zijn gebouwd op gegoten platforms en rusten op een laag van zachtere stabilisering. Al de bunkers bestaan uit twee kamers, die binnenin verbonden zijn met een deuropening en iedere kamer heeft een koker voor een kachelaansluiting en/of periscoopgebruik. In september 1918 staan er in het oorspronkelijke ‘Bayernwald’ tien betonnen bunkers die samen ruimte bieden aan 47 Duitse soldaten. Na de oorlog zijn de betonnen stenen gegeerde materialen voor de heropbouw, zodat dit bunkertype heden ten dage zeldzaam is geworden.

In 1914 maakt ook het stuklandbouwgrond, gelegen aan de overkant van de toegangsweg, deel uit van Bayernwald. Hier brengen de Duitsers, in moeilijke omstandigheden, de eerste drie winters van de oorlog door. Door de hoge grondwaterstand worden de loopgraven vooral met zandzakken opgebouwd. De vele beschietingen maken er een drassig en chaotisch geheel van. Daarom beginnen de Duitsers, op de huidige site Bayernwald, in het voorjaar 1916 met de aanleg van een goed verdedigbare tweede lijn. Een linie met ingegraven loopgraven en betonbunkers. De materialen worden met behulp van een smalspoorlijn tot op de plaats aangevoerd. In februari 1917 trekken de Duitsers zich dan bijna geheel op deze nieuwe frontlijn terug, maar er blijven wel nog een aantal verbindingsloopgraven bestaan naar enkele vooruitgeschoven posten. Eén ervan bevindt zich op deze site. De huidige loopgraven zijn volledig gereconstrueerd op basis van archeologisch onderzoek en oude Duitse stellingskaarten. De onderbouw van de loopgraaf bestaat uit omgekeerde A-frames met daarop de loopplanken, het water wordt eronder weggevoerd. De wanden zijn gesteund met stevig verankerd vlechtwerk in wilgentenen.

(Info: Persmap naar aanleiding van de officiële opening van Bayernwald te Wijtschate-Heuvelland)

De gemeente Heuvelland heeft een gebruikersovereenkomst op zak met eigenaar René Declercq en heeft het recht van opstal voor didactisch materiaal. De gemeente staat ook in voor het opvolgen van de restauratiewerken en de subsidiedossiers.
Bayernwald werd ingehuldigd door Prins Wolfgang van Beieren. De bouwer was een broer van zijn grootvader.

Om Bayernwald te bezoeken dienen bezoekers zich eerst aan te melden in het VVV-kantoor te Kemmel.