Over lanen in Westende, die eigenlijk maar straten zijn!
Er bestaan verschillende categorieën wegen, namelijk alleeën, avenues, banen, dijken, dreven, lanen, paden, stegen en wegen. Het achterste deel van de naam van een weg zou moeten aangeven over welk type het gaat.
In Westende zijn ze als volgt ingedeeld: 3 dijken (Koning Ridder-, zee- en boterdijk, 1 baan (Koninklijke), 3 paden (Brem- Jagers- en Rozen-), 2 polders ‘Jordaens- en Merdaens), 2 dreven (Prinsenveld-, Strandjutters-), 1 weg (Schuddebeurze-), 54 lanen en 48 straten.
Volgens de van Dale zouden ‘allee’, ‘avenue’ en ‘laan’ dezelfde betekenis hebben, namelijk een weg die aan beide zijden met één of meer rijen bomen beplant is, maar ‘avenue’ en ‘allee’ zouden meer thuishoren in een stad of in een verstedelijkt gebied. Andere bronnen vinden dat een met bomen beplante middenberm ook de naam ‘laan’ rechtvaardigt.
Nog andere beweren dat een ‘avenue’ een brede laan is en dat een ‘allee’ langs weerszijden een dubbele rij bomen verlangt. Dat laatste speelt in Westende geen rol aangezien wij noch een avenue noch een allee hebben. Dat is ooit anders geweest. Toen ik destijds een vakantiejob uitoefende in een verhuurkantoor spraken wij van “Avenue des Mouettes”, “Avenue des Invalides de Guerre”, “Avenue des Chardons”, “Avenue de l’Eté, Avenue du Soleil, Avenue du Prieuré, ... Toen moesten de Vlamingen nog ontwaken!
Westende telt een groot aantal lanen. Ze zijn vooral gelegen in Westende-bad (76 %). Dat heeft vooral te maken met een verschuiving van de betekenis van de laan, van ‘weg langs de akkers’ of ‘weg met een landelijk uiterlijk’ naar ‘statige weg met voornaam aanzien’. Men heeft waarschijnlijk in de gemeente gevonden dat ‘toeristen’ of ‘rijke eigenaars van tweede verblijven’ of ‘rijke villabewoners’ niet zomaar in een doodgewone straat konden wonen. Nochtans zijn er heel wat die de naam ‘laan’ niet verdienen omdat er niet één boom te bespeuren valt.
Elke ‘laan’ is een ‘straat’ en dus ook een ‘weg’ maar niet elke straat is een laan.
Eigenlijk zijn er maar 5 die de naam waardig zijn: de Jozef Matthieulaan, de Badenlaan, de Oorlogsinvalidenlaan en de verlengingen ‘Zomerlaan’ en ‘Zonnelaan’ hoewel de bomen in de laatste drie maar schaars voorkomen. In enkele ‘lanen’ is men wel langs beide zijden met groen omgeven, maar dat komt dan door de bomen of hoge struiken aangeplant in de private tuinen (Charles de Broquevillelaan, Cottagelaan en Kursaallaan)
Ik moet toegeven dat het geen zin zou hebben daar nog bijkomende bomen te planten.
Sommige lanen zijn slechts aan één zijde met bomen beplant. Aardige poging maar het zijn dus ook geen lanen: Duinenlaan gedeeltelijk, Essex Scottishlaan en Zeelaan.
Welke bomen moeten dat zijn?
Klassiek is het gebruik van beuken en platanen vanwege hun natuurlijke schoonheid en gemak in het onderhoud. In feite zijn alle bomen geschikt die voldoende hoog opgesnoeid kunnen worden.
Buiten de stad ziet men veelal rijen populieren hoewel er ook hier bij ons aardig wat staan. Ze veroorzaken veel overlast bij het vallen van de bladeren.
De beuk en de plataan groeien zeer hoog en zijn aan de kust minder geschikt door de bodemgesteldheid en de zeewind. Het is hier wellicht niet de bedoeling Napoleon Bonaparte achterna te gaan. Deze liet veel wegen aanleggen en er moesten aan weerszijden daarvan bomen geplant worden. Hun takken raakten elkaar en leverden zo koele schaduw, waardoor soldaten op mars gemakkelijker lange afstanden konden afleggen. Hieronder zien jullie, links een beukenlaan en rechts een plataanlaan.
Bij ons worden kleinere bomen geplant. Hier wordt ook eerder de zon opgezocht dan de schaduw.
De factoren die de keuze van de boomsoort beïnvloeden zijn de volgende. Moeten ze hun bladeren behouden in de winter? Liggen er terrassen, voetpaden of wandelpaden in de onmiddellijke omgeving van de standplaats? Staan ze in volle zon of in de schaduw? Staan ze op een vochtige grond of eerder droog?
Misschien kunnen jullie eens mijn artikel ‘Boompjes ongewenst in Westende’ van 11.10.2009 lezen?
Anderzijds zijn sommige straten genoemd naar een boomsoort. Er staan ook wel degelijk bomen maar hier werd dan gekozen voor ‘straat’. (Beukenstraat, Olmenstraat ). Begrijpe wie kan!
In de Berkenlaan staan dan weer geen bomen.
Een ‘dreef’ is een brede open baan in een bos. Een drift of dreef was ook een weg waarlangs men een kudde vee dreef van het dorp naar het open veld. Dreven komen dus meer voor op de buiten. Onze beide dreven zijn geen dreven.
Tenslotte nog een eigenaardigheidje: één van onze lanen heet in het begin ‘Lusthuizenlaan’ om daarna over te gaan in ‘Lusthuisjeslaan’ of omgekeerd.
Jullie denken nu toch niet dat dit artikel de bedoeling heeft alle namen van lanen en dreven in straten te doen veranderen? Neen, dat zou inderdaad voor veel mensen zeer vervelend zijn. Maar bij een naamsverandering of als er een nieuwe weg aangelegd wordt, dan kan men er misschien rekening mee houden.
Bronnen
http://nl.wikipedia.org/wiki/Laan_(weg)
http://www.encyclo.nl/begrip/avenue
http://www.encyclo.nl/begrip/allee
http://www.harmen-visser.nl/straatnamen_hilversum.html
http://users.skynet.be/wrv/artikels/wrv-jos%20straat%20-%20weg.htm
http://www.bosgroepen.be/documenten/erfgoedwaarde_van_dreven_vioe.pdf