Categorie: Kunst

Van 28 maart tot en met 4 oktober 2009 heeft Beaufort 03 plaats. Het is een organisatie van vzw Ku(n)st in samenwerking met het PMMK, Provinciaal Museum voor Moderne Kunst te Oostende.
Vzw Ku(n)st moet culturele activiteiten aan de kust bevorderen en organiseren. Ik bespaar jullie de geschiedenis van beaufort ‘outside’ en ‘inside’ en beperk mij tot het eerste.
Bij Beaufort outside worden kunstwerken op buitenlocaties in elke Belgisch kustgemeente geplaatst zodat ze gratis kunnen bezocht worden. Een deel van de werken worden na het project weer weggehaald, andere worden door de gemeenten aangekocht en blijven dus staan.

De eerste editie van de triënnale voor hedendaagse kunst aan zee heette uiteraard Beaufort 01en had plaats in 2003. In Middelkerke werden toen volgende kunstwerken tentoongesteld:
Caterpillar 5bis van Wim Delvoye. Ik heb het daarover uitvoerig gehad in mijn blogartikel van 5 december 2007, in het bijzonder over de roestlaag die het werk bedekt. Het staat nog steeds op de zeedijk ter hoogte van de Gustave van Rysselbergestraat (‘Bellevue-rotonde’) en tast er nog steeds de onderliggende tegels aan.
Couple Dock van de Zweedse kunstenaar Lars Silberg
Chill Out Room van Marie-Jo Lafontaine, een Belgische beeldende kunstenares
Cités de Sable van Christian Meynen, een Belgische kunstfotograaf

Voor de tweede editie in 2006 was er heel wat te doen om één van de kunstwerken, die in Middelkerke zou te zien zijn. Het kunstwerk ‘Shark’ van de Tsjech David Cerny, waarover ik het had in mijn blog van 18 januari 2009 toont een pop van Sadam Hoessein, die met gebonden handen ronddrijft in een groot aquarium gevuld met sterk water. Michel Landuyt beweert dat de buurtbewoners zich verzetten tegen de tentoonstelling. Misschien had hij eerder schrik van de reactie van de moslims.
In plaats van Saddam kregen we toen maar drie reusachtige beelden in polyester van baby’s met een zwart lijfje en een waterhoofd.

Nu is dus de derde editie aan de gang. Deze ‘blikt nostalgisch terug’ en voert u mee naar de periode tussen 1830 en 1958. Hoe dat weergegeven wordt in de volgende kunstwerken, kan ik u helaas niet verklaren omdat het mij voorlopig ook een raadsel is.
Voor Middelkerke zijn drie werken voorzien.
Het eerste is “Untitled nr 143” van Andreas Wilder. Het is een elegante constructie in houten latjes, waar het licht doorspeelt. Met veel verbeelding, waan je je in een tempel. De werken van de Brit Andreas zijn perfect van vorm en ook vergankelijk want, naar het schijnt, richt de kunstenaar steeds zijn werk zelf ten gronde.   

Het tweede, “Salacia”, een kunstwerk van de Nederlandse kunstenares Tamar Frank, blijft ook na de kusttentoonstelling waarschijnlijk in de badplaats. Het gaat om een lichtinstallatie die geplaatst werd in de belvedère van de watertoren aan de wijk 'Krokodil'. 
'De bewoners van de wijk waren al langer vragende partij om iets te doen met hun toren,' legt schepen voor Cultuur Carine Dejonghe (Open VLD) uit, 'en dit is een prachtige gelegenheid hiertoe”. Dit werk gaat om veel meer dan zomaar een verlichting. Het geeft ontegensprekelijk een artistieke meerwaarde aan de toren, waarvan de kroon om de zeven minuten een andere kleur krijgt en omgetoverd wordt van watertoren naar vuurtoren. Het ruisen van de zee en het suizen van de wind worden vertaald in een subtiele beweging en langzame kleurschakering van de lichtstralen. Frank gebruikt daarbij ragfijne nylondraad, gespannen om de twee centimeter. De gekleurde draden worden overdag beschenen door de zon en ’s nachts uitgelicht. Dat spel moet een magische sfeer creëren. De kostprijs bedraagt al naar gelang de bron 30.000 euro. (vln) of 79.000 euro (efo). Zoals dat heet ‘maakt de gemeente daarvoor geld vrij”. Is het geld voorzien in de begroting? Ik heb het voorlopig nog niet teruggevonden.           

De derde kunstenaar die dit jaar tentoonstelt is John Baldessari, een Amerikaanse fotograaf. Aangezien ik nog de tijd niet had om zijn werk in het casino te bekijken, mag u mijn oordeel daarover te goed houden voor volgende week.

Bronnen:
Zeemagazine 2009 van “DE Standaard”
http://www.beaufort03.be/archief.php?la=nl
http://www.beaufort03.be/organisatie.php?
la=nlhttp://www.kunstbus.nl/kunst/john+baldessari.html

Tsjechië neemt sinds 1 januari 2009 het voorzitterschap waar van de Europese unie.
Het is de gewoonte dat een voorzittend land, bij het begin van de ambtsperiode een kunstwerk ophangt in het Justus Lipsiusgebouw in Brussel. De Tsjechische beeldende kunstenaar David Cerny werd met een opdracht belast. Het resultaat weegt acht ton, meet 16 x 16 m, kost 50.000 euro en heet ‘Entropa’ (samenvoeging van ‘entropie’ of ‘wanorde’ en ‘Europa’) Het beeldt enkele ‘vooroordelen’ over de Europese lidstaten uit. Nederland zou vol staan met minaretten, Roemenië was een Draculastaat, voor Italië bevredigen mannen zich met een voetbal, Frankrijk is een land waar altijd gestaakt wordt, Duitsland een netwerk van autostrades met daarin een hakenkruis, Poolse priesters hijsen een homovlag, voor Zweden staat een Ikea- pakket. België is afgebeeld als een doosje pralines en komt er dus nog goedkoop van af. Andere landen maar vooral Bulgarije, afgebeeld als een Turks toilet. kunnen er niet om lachen en wensen dat het werk verwijderd wordt. Of dat zal gebeuren, is een andere zaak.
Sommigen fronsten al de wenkbrauwen toen Cerny aangezocht werd.
De artiest zit namelijk niet om een stunt verlegen. Begin jaren 1990 werd hij korte tijd aangehouden nadat hij een tank uit de tijd van de Russische invasie roze geschilderd had.

In 2006 weigerde de Middelkerkse burgemeester Landuyt tijdens de zomerexpositie Beaufort het werk ‘Shark’ van hem te exposeren. Het is een beeld van een geboeide Saddam Hoessein in zijn ondergoed in een bak met sterk water. Het kunstwerk werd dan maar vervangen door drie reusachtige beelden in polyester van baby’s met een zwart lijfje en een waterhoofd. In 2007 kocht Blankenberge dat laatste werk voor 180.000 euro.
Waarom die weigering? Michel vreesde dat families met kinderen, die langs het kunstwerk moesten voorbijgaan, er aanstoot aan zouden nemen. Hij vond het ook niet correct dat een toen nog levend man niet als vervormd menselijk wezen mocht voorgesteld worden zolang zijn schuld niet bewezen was. Ten laatste wou hij de moslims niet voor het hoofd stoten. Hij wilde geen enkel risico nemen. Zo kennen we hem.
Willy van den Bussche, commissaris-generaal van Beaufort 2006, sprak destijds van ”een paniekreactie in een verkiezingsjaar". Er hadden immers enkele omwonenden van de geplande locatie hun beklag gedaan.
De directeur van het PMMK vond dat Landuyt niet begreep dat dit werk in zijn artistieke context moet gezien worden. Kunstenaar David Cerny is heel politiek geëngageerd en stelt ook de Amerikaanse politiek aan de kaak. “Saddam is juist het element dat tot nadenken moet stemmen en waarmee Cerny politieke toestanden aanklaagt”.
De meningen over de beslissing van Landuyt zullen wel verdeeld blijven. Eén ding is zeker: die Cerny is inderdaad een controversieel artiest.

Op het stuk zeedijk tussen het Hotel Grand Bellevue en de Logierlaan, werd op 23 maart 2004 een kunstwerk van Wim Delvoye geplaatst. 

Het is een bijna exacte kopie van de CATERPILLAR #5 die op ‘ground zero’ stond in New York (VS). Die diende op zijn beurt als voorbeeld voor het kleinere kunstwerk dat tijdens 2003BEAUFORT op de zeedijk van Middelkerke stond. Het werk com­bineert een rupsbandtractor met een gotische kerk, een verrassende combinatie. Volgens Delvoye is het ‘een evenwichtsoefening tussen de realiteit van het moment en de verheerlijking van het verleden.’

Het werk is 9,3 meter lang, 3,2 meter breed, 4,3 meter hoog en het kunstwerk weegt 4,5 ton. Het is  uitgevoerd in cortenstaal. Dat  is een metaallegering, bestaande uit ijzer waaraan koper, fosfor, silicium, nikkel en chroom toegevoegd zijn. De roestkleurige oxidehuid schermt het dieperliggende materiaal af van zuurstof,  waardoor de oxidatie sterk vertraagt, hoewel in holten die vol staan met water de corrosie zich voortzet.

De roest druipt wel van de kraan en de dijktegels er rond hebben zich ondertussen ook roestgekleurd.

Wie is de kunstenaar?

Delvoye is een West-Vlaming uit Wervik die  geboren werd in 1965. Hij ontwerpt de werken maar maakt ze niet zelf. Hij besteedt ze uit aan ambachtslui.

Hij exposeerde op Documenta IX (1992) in Kassel. Hij beschouwt zichzelf als een ‘artistiek ingenieur ma­nager, bedenker en ontwikkelaar van concepten’. Sommigen noemen hem een ‘kunstenaar van het immorele’. Wim Delvoye werd wereldberoemd met zijn “Cloaca” of ‘strontmachine’, maar ook zijn betonmolens in hout, getatoeëerde varkens, Cement Truck, strontvloeren (Mosaics), vleesvloeren (Marble Floors), foto’s met bergen (Mountains) en radiografische foto’s (X-Rays) veroverden de aandacht van een heel fanatiek publiek.

Velen onder u zullen zich afvragen wat een grijpkraan staat te doen op de zeedijk? Daarom moet u weten dat het kunstwerk bedoeld werd als hommage aan de bouwers van de zeewering.

Het werk is eigendom van het Vlaams Gewest en wordt beheerd door het ‘Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust van het Vlaams ministerie van Mobiliteit en Openbare Werken (domein MOW).’ En juist die dienst heeft de beveiliging van de kust tegen de zee, de stormvloeden en de overstromingen onder zijn bevoegdheid.

Het werd na afloop van de kust- en kunstmanifestatie 2003BEAUFORT aangekocht.

Op 18 juni 2007 werd het stalen kunstwerk Caterpillar 5bis. in bruikleen gegeven aan de organisatoren van de internationale kunstmanifestatie INTERSEZIONE III (van 1 juli tot 30 september 2007),  in het uiterste zuiden van Italië.

Bronnen

http://www.kkunst.com/kk/20040322747.php

http://www.nrc.nl/W2/Nieuws/2000/10/03/Vp/07.html  

In de deelgemeente Lombardsijde staat nog een tweede roestdruipend kunstwerk. Het is een levensgrote ezel ‘Beber’, symbool van het dorp en van de lokale carnavalsgemeenschap, opgebouwd uit allerlei stukken materiaal. “Het is een lijkend beeld en de finesse zit hem in het kiezen van de juiste stukken op de juiste plaats, met inbegrip van het volume van die afzonderlijke stukken om de indruk van lichaam te versterken.”

In 1999 gaf de gemeente aan Patrick Steen (°1961) wonende in Diksmuide (Keiem) de opdracht. Steen studeerde in het Sint-Lucasinstituut in Gent en behaalde er het diploma van meester in de beeldende kunst, optie vrije kunsten, richting beeldhouwkunst. Hij is een assemblagekunstenaar. De verschillende onderdelen zijn meestal oude werktuigen of stukken daarvan, hij haalt ze uit hun context en creëert er een nieuwe vorm mee.

Ik wil niets afdoen van de waarde van de kunstwerken. Ik vind ze beide niet onaardig, maar Middelkerke zal toch niet de gemeente van de ‘geroeste kunstwerken’ worden, zeker?