Zunig Jenneken- 2

Ie snapt natuurlijk wel dat ik het Drents efkes umme ezet heb in de taal
dee tante Gerritje gebruken tiedens onze vismaoltied in 1986.

Völle leu
hebt last van zunigheid. Maor Jenneken… dee is toch zunig! Dat kö’j gien ens
meer zunig numen; Jenneken is een knieperd. Iederene in ‘t derp wet d’r van. Aj
bi’j Jenneken an de deure komt met de collectebusse, löt ze oe altied veur de
deure staon. Dan zeg ze:’O daorveur? Nou doe mien de busse maor effen met…’ Dan
nemp ze de busse met naor de kökken, ze rammelt een keer flink veur et aanrecht,
maor ze dut d’r niks in heur!
O, ze is zó zunig! Ene keer in ’t jaor, as ’t
opruming is geet ze naor de galanterieënwinkel. Daor hebt ze dan zon stellage
met spul dat af epriesd is. Dan köch Jenneken wel twintig, dattig dinger. Der
mut dan allemaole een striksken op, want Jenneken zeg:’’t Is allemaole um vot te
geven heur.’ Zo hef Jenneken veur ’t hele jaor wat in huus veur verjeurdagen en
trouwerieën en kraomvisites: Jenneken hoef de kaste maor lös te trekken. Maor
a’j van Jenneken wat kriegt, dan wet ie van te veuren dat der wat met is. Der
zit altied wel een barste in of een scherfken d’r of, of een weeffoute in ’t
goed.
Maor disse mergen is Jenneken goed te sprekken! Ze mot nog efkes naor
de kerke, met Willem, heur man, dat bunt ze zo gewoon alle zundage, mar daornao,
nao de dienst, geet et regelrechte op Arnhem an. Naor Hendrik Jan, eur zönne en
heur schoondochter, en ’t kleine jungesken dat naor Willem vernuumd is… ’t Heet
Michael!
Jenneken hef al een mooi slabbetjen borduurd veur den kleinen. De
name steet der onderan, in kruussteekskes. En gistern hef ze nog gauw een koeke
ekoch veur de schoondochter. ’t Was in de reclame! ’Zal wel een dreuge koeke
wean, mar ja, ze weet in Arnhem neet wat der hier in de reclame is! Ze hef de
hele boel al klaor staon op de achterbanke van de auto.
Maor as ze dan in de
auto zit, Willem achter ’t stuur, dan betrekt inens Willem zien
gezichte.
‘Jenneken,’zeg e, ‘nou dat is noe toch wat! Noe he’k toch gisteren
vergetten um benzine te tanken!’
Ach ie kuken!’, jammert Jenneken. ‘Hoe mot
wi’j noe toch in Arnhem kommen? Op zundag bunt alle pompen dichte, in ’t hele
derp. En langs de snelweg is der ok vaste gienene lös. ‘k Hadde miej der zo op
verheugd en noe kan ’t neet deurgaon’.
‘Ach mense,’zeg Willem. ‘Maak oe neet
druk. Wi’j bunt ja altied bi’j Gert an de pompe. Die helpt ons noe ok vaste wel
uut de nood’.
‘Op zundag mergen?’, snibt Jenneken. ‘Veur kerktied? Ku’j toch
neet doon, man! Al ’t kerkvolk kump der langes en dan stao wi’j bi’j de pompe te
kieken? Da’s ja gien gezichte!’ ‘Wee’j wat wi’j doot’, wet Willem. “Wi’j zet de
auto wel an de achterkante van ’t höksken. Ziet ze allenig de bumper der achter
vandan kommen. Kunt ze nooit zeen wee of ’t is’.
En zo staot ze dan effen
later bi’j de benzinepompe. Jenneken höldt heur heuf mor wat naor beneden. Maor
’t duurt völs te lange! Wat hebt die kearls toch te praoten? Laot ze noe toch es
op schieten! En dan kump Willem ok nog met ’t heufd um ’t portier:’Jenneken mag
ik oen portemonnee efkes hebben? ‘k Hebbe de mienen in huus laoten
liggen.’
Wat onwillig gef Jenneken de portemonnee of. As hee noe maor neet
dat breefken van honderd ansprekt! Jao dee briefkes bewaart ze altied töt ’t
leste!
Maor as Willem weer naost heur zit, achter ’t stuur, dan zöt ze ’t
wel! Kiek hef e toch dat breefken van honderd an-esprokken. Allemaole lösse
guldens hef e weer e-kregen, en nog een hele vodse met tientjes. En ’t gekste
is: hee zit der wat zörgelijk naor te kieken. Net of ’t neet klopt!

wordt
vervolgd...

Het is alweer minstens 25 jaar geleden dat  Emmen een visrestaurant had, visrestaurant  Schrik. Wim had al vaak gezegd dat het hem wel wat leek om daar eens te gaan eten, maar er was nog niet van gekomen. Tot pa en tante Gerritje  het een mooie gelegenheid vonden om het eens uit te proberen. Hij was altijd al gek op vis. Met z’n allen togen we die kant op, we hadden er zin in. Het was een perfect uitje, iedereen had wel iets te vertellen. Tussen de bedrijven door vertelde tante Gerritje het verhaal van ‘zunig Jenneken’, dat iemand had  voorgelezen of verteld op de vrouwenvereniging. Ze deed het in het Achterhoeks, een prachtig verhaal. En het was een werkelijk zunig Jenneken, een knieperd.
Zunig Jenneken zou een deel van ons leven worden. Na onze verhuizing naar het Schoolpad veranderden we ook van kerk. Vaak zat er een vrouw voor ons in die kerk, die er heel erg netjes en precies uitzag, en ze had een heel zuinig mondje. Als het eerste lied gezongen moest worden pakte ze een grote witte zakdoek tevoorschijn, vouwde die open en spreidde die op haar keurige witte plissé rokje uit
. Daar werd het psalmboek op gelegd. Ik keek Wim eens aan en fluisterde: ‘Zunig Jenneken’. De keren erna hoefden we elkaar alleen maar aan te kijken en herinnerden ons het het verhaal van tante Gerritje.
Ik heb me altijd afgevraagd waar dat verhaal vandaan kwam. Nu weet ik het. Gisteren struinden Susan en ik rond in ‘Het Goed’ bij de boeken. En… daar stond een boek op een extra opvallend plekje. Het bleek een wat ouder boek te zijn van de Drentse schrijfster Marga Kool die zowel in het Nederlands als in het Drents schrijft. In 1981 kreeg ze al de Johanna van Buren prijs voor haar literaire prestaties in de Nedersaksische taal. Johanna van Buren schreef in het begin van de vorige eeuw al in het Sallands en begon men meer oog te krijgen voor het schrijven in de streektaal.
‘Op-eschoond’ heet het. Het staat vol met losse verhalen en gedichtjes die ze nog ergens had liggen. Toen ik het even opensloeg viel het open en ik zie meteen de titel van het verhaal:  Zunig Jennechie. Het bleek inderdaad het verhaal van tante Gerritje. Je snapt dat ik dit niet kon weerstaan en het ging mee naar huis. Vandaag met dit gure novemberweer hoefde ik me niet te vervelen. Nieuwsgierig geworden?

Zoals in R.K kringen de overledenen worden herdacht begin november met Allerzielen, zo gebeurt dat in de Protestantse kerken op de laatste zondag van het kerkelijk jaar, eind november. Afgelopen zondag werden zo in onze kerk van Emmen Oost, de Schepershof, de overledenen herdacht van afgelopen jaar. En ook is er voor iedereen  gelegenheid om een kaarsje aan te steken voor wie je zelf wilt herdenken.
Dit keer is er weer een liturgische schikking bedacht om het geheel voor in de kerk vorm te geven. Samen met Rien hebben we gebrainstormd en we besloten tot een schikking met stammetjes in veel soorten, sommigen met mos, helemaal zo uit de natuur. Met Wim heb ik de eikentakken, die lagen te wachten tot er brandhout van gemaakt werd, helpen zagen. Rien had weer andere soorten. De rode kornoelje takken die de stammetjes verbinden staan voor de liefde die blijft. De lange klimopslingers die naar het houten kruis slingeren staan voor trouw. Er tussen werden verschillende kaarsjes gezet. De grotere kaarsen die voor de stammetjes staan werden door familieleden aangestoken tijdens de dienst.

‘Natuurlijk, onze eerste ritje was naar de vuurtoren bij
Hollum.

Dat was toch wat… ik schrokke miej kepot. Toe wie bi’j de auto
kwamen…’ Ben belt even en kon er niet over uit. Terug van een paar fantastische
dagen op Ameland scheidden onze wegen zich weer in Holwerd. Ben en Niesje hadden
hun auto op een andere plek gezet dan wij. Ze kwamen bij hun auto en zagen dat
een ruit was afgeplakt met plastic. Wat denk je dan? Inbraak misschien? Nee het
bleek dat de parkeerwacht van Wagenborg zijn raam netjes had afgeplakt dat een
beetje open had gestaan.
‘En toe wie thuuskwamen… hing de bos met sleutels
van ’t huus nog in de schuurdeure’, ging hij verder. En… ik bun mien petje uut
Canada ok nog kwiet ewodden.’ Op de heenweg naar Holwerd hadden ze ook al met
omleidingen te kampen gehad, maar de rest van onze paar gezamenlijke dagen van
ons uitje naar Ameland was perfect. Mooi hotel, mooi weer, lekker eten, eigen
fietsen mee en wat is het een mooi eiland. Het is al bijna 30 jaar geleden dat
ik er met Wim een paar dagen doorbracht. Dit keer ook met Ben en
Niesje.
Misschien hebben jullie me een paar dagen gemist, maar het notebookje
dat ik voor onderweg altijd bij me heb is voor een uitvoerige update naar Bareld
en is nog niet terug. Dat was dus een paar dagen verplicht afkicken van alles
wat internet is. Tja.. Wim en Ben klooiden wat met hun mobieltjes, maar dat
mocht geen naam hebben. We hebben ons nu weer thuis geïnstalleerd. Wel rustig
zonder Storm. Die is nog bij Mark en Jennifer, maar morgen zien we die ook weer
terug. Tot dan….

Zo heel vaak zien we elkaar niet eens, Jack en Margie en wij. Toch kennen
we Jack al meer dan 40 jaar. Bij Stork was hij al een medewerker die heel
precies was met de rapportageboeken van de Pijpenbuigerij. Toen Wim bij
Holvrieka iemand met die kwaliteiten en meer zocht, dacht hij meteen aan Jack.
En Jack kwam… met Margie. Ze hebben veel meegemaakt die twee, Wim en Jack. Ze
wisten wat ze aan elkaar hadden.
De pup die ze 15 jaar geleden bij ons
uitzochten was Skipper waar ze een heel fijne tijd mee gehad hebben.

Afgelopen vrijdag waren we bij ze. Veel oude herinneringen kwamen spontaan
naar boven, aan de inspecteurs bij Stork èn Holvrieka, de collega's, Hengelo.
Maar ook over hun eigen interesses en leven in Stadskanaal. We moesten blijven
eten. Dat werd een lekkere Indische maaltijd. Erg gezellig allemaal. Moeten we
vaker doen, mailde Jack vanmiddag. Hij stuurde meteen een paar foto’s van een
paar mooie spreuken die zoals het hoort in hun toilet hingen te pronken. Ik
bewonderde ze maar had zelf geen camera mee.
Een waarheid als een koe… toch?
Bedankt Jack!

Het was even zoeken, maar ik vind nog een foto van de fam. Aartsen waar tante Aart bij op staat naast haar nog jonge broer Sjoerd. Het is hier waarschijnlijk 1947, alleen Gerke l. en Heiny staan er pas op.

Tante Aart is 100. Ze is niet eens onze tante Aart maar als zus van oom Sjoerd hoorde ze er in de familie helemaal bij. Ze heeft heel wat hand- en spandiensten verricht in het gezin van oom Sjoerd en tante Hermien en net als haar broer Sjoerd werkte ze in diens kleermakerij. De mooiste mantelpakjes en jurken kwamen uit haar handen. Veel van de leerlingen van de School met den Bijbel aan het Hooge in Vorden hebben, net als ik in de zesde klas, naailes van haar gehad. Ik weet nog dat we eens met heel warm weer naar buiten mochten onder de appelboom om daar te naaien. Een andere leerling herinnert zich dat ze ons al naaiend zelfs het Engelse en Franse volkslied leerde…. nee niet het Duitse, dat woord was nog te beladen, zeker in die tijd.
Toen op 23 december 1953 mijn broer Johan geboren moest worden, waren Diny en ik bij voorbaat ondergebracht bij de fam. Aartsen. Ik sliep die nacht ik bij nichtje Gerke in bed en we maakten er met z’n beiden ’s avonds een potje van. Het hele bed lag door elkaar. Het was nog de tijd van de losse lakens en dekens. Opeens schoot Gerke in de stress, want tante Aart was die avond de oppas en ze hoorde een deur en zag haar al aankomen. ‘Gauw gauw… onder de dekens, als tante Aart deze puinhoop ziet… ze slaat ons voor de blote kont…!’ Het viel mee, tante Aart bleek de kwaadste niet. De volgende morgen ging de telefoon in de gang naast onze slaapkamer.’ ‘Een jonge zoon..?’, hoorde ik tante Hermien zeggen, ’en 10 pond en een ons?’ Dat bleek onze Johan te zijn.
Tante Aart was ook degene die de verjaardagspartijtjes organiseerde voor de kinderen. Die werden vaak in de kleermakerij gehouden. Tante Hermien zorgde voor de versnaperingen en tante Aart deed de rest... mooie herinneringen.
Naast de hulp die ze voor oom Sjoerd en zijn gezin was, werd ze dat later voor haar broer Jan toen zijn vrouw tante Beitske onverwacht overleed. Oom Jan was mijn eerste baas in 1962, toen ik net de Groen van Prinsterer Kweekschool had afgerond. Hij was hoofd van de van Heemstraschool in Hattem. Later werd hij Inspecteur van het Onderwijs in Gorkum en daar ging tante Aart wonen om ook dit gezin te steunen. En nog steeds woont ze daar nu ze de 100 jaar heeft mogen vol maken. Hartelijk gefeliciteerd, tante Aart!

En... wie lang leeft kan veel verhalen. Ze schijnt een boek te hebben geschreven over haar leven, samen met een neef. Ik gok op neef Johan ...? Het zal zeker de moeite waard zijn!

Toen ik in het begin van de week in de wachtkamer bij de huisarts zat kwam het gesprek zomaar over hulp in huis van de WMO, huishoudelijke hulp ( Wet Maatschappelijke Ondersteuning) . Nee, de ene dame wilde die niet vaker over de vloer: 'Moet je d'r steeds maar voor thuis blijven'. Een jongeman die ook hulp nodig had gehad merkte op: 'En dan hebt ze soms ok nog haor op de koezen'.
's Middags bezocht ik een lezing en  leerde ik: Mantelzorg staat voor langdurige en onbetaalde zorg voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende naaste: partner, ouder, kind of ander familielid, vriend of kennis.
Er was in het teken van de week van de Mantelzorg een bijeenkomst in de Schepershof door het Contactpunt Mantelzorg Emmen.
Nu weet ik dus dat er 2,6 miljoen mantelzorgers in Nederland zijn die ons land 7 miljard euro besparen. De meeste zorg heeft toch te maken met psychsociale begeleiding, zoals emotionele steun en regeltaken. Er waren een aantal mantelzorgers onder ons die gelukkig ook professionele hulp kregen, maar soms kan het te zwaar zijn en dan is er ook voor hen ondersteuning te krijgen. Ze noemen dat Respijtzorg. Een probleem is soms dat de dementerend zieke geen ander om zich heen wil hebben dan eigen man of vrouw. Zo kwam er raad vanuit ervaringsdeskundigen die zelf mantelzorger waren geweest voor hun partner.
In de gespreksronde na de pauze werd er nagedacht over hoe je vervangende zorg geregeld zou kunnen worden, of jezelf respijtzorg zou kunnen bieden en… of je nagedacht hebt wie jouw mantelzorger zou kunnen of moeten worden als het nodig wordt. Het was een mooie maar ook enerverende middag. En je komt er achter dat de meesten van ons wel betrokken zijn bij een vorm van mantelzorg of respijtzorg. We wisselden nog even van gedachten over wat je wel of niet verwachten mag van een mantelzorger. En heel even zag ik de jongeman weer voor me met z'n ervaring van zijn hulp met haor op de koezen.