Postkaart

Pauw

Weest geen pauw in uw gewaad,
Geen papegaai in uwen praat,
Geen ooievaar, wanneer gij eet,
Geen gans, als gij daar henen treedt.

Vlaamse rijmspreuk

Ook in Brasilië wordt er kant geklost.
 Getuige dit mooie, houten beeldje van een
Brasiliaanse kantwerkster.

"Kant-Act"

Ook “ Kant-Act “, een zelfstandige organisatie onder leiding van mevr. Martine Bruggeman, was vertegenwoordigd.

Het werd een aangenaam weerzien !!

“Kant-Act“is een werkgroep die zich uitsluitend bezig houdt met het ontwerpen en uitwerken van moderne kant

Klosjes…te kust en te keur

Op zo een internationale “kantbeurs” zie je klosjes met hopen. Doch één handelaar, zeg maar artiest, sprong in ’t oog omdat het waarlijk juweeltjes van klosjes waren!!

Bijna alle klosjes waren gemaakt uit de beenderen van runderen.

Valmanschap en engelengeduld, meer heb je niet nodig om zulke echte juweeltjes te maken.

De klosjes aan de muur waren collectors items maar deze artiest had ze op miraculeuze manier gekopieerd!!!

Prijzig, natuurlijk want het was al gauw tussen de 16 en 25 euro per klos.

Een moeilijke bevalling!!!!

Aan de stand van Bart en Francis kun je moeilijk voorbij.

Een schat aan garens in alle kleuren en dikten.

Ze zijn gespecialiseerd in zijde.

Ik ben er even voor gaan zitten want het was wikken en wegen!!

Eén van de deelnemende kantdames in actie.

Zoals ik gisteren al gezegd heb was het gisteren in Bailleul de moeite waard!!

Toch was ik even teleurgesteld want toen we aankwamen, rond half twaalf, was er  weinig ambiance, het stadhuis was gesloten en …de klosjes waren van de voetpaden verdwenen!!!

Er werd zelfs even getwijfeld of we ons niet van datum vergist hadden.

 Maar naast het stadhuis vonden we de eerste tentoonstelling en het was meteen een schot in de roos!!!

Een prachtige verzameling avondtoiletten waarin machinekant was verwerkt. De ontwerpster zelf, Sylvie Facon, was aan het werk en kreeg vele positieve reacties!

Dentelle a Bailleul

Morgen is het zover…

Het internationale kantgebeuren in het Franse Bailleul!!!

Eigenlijk is het al de hele week bezig maar morgen maken Theo, ik en onze vrienden Annie en Jozef er een dag van.

Alhoewel ik nog steeds met twee krukken “peddel” wil ik dit evenement niet missen want elke keer opnieuw is het een overdonderend succes met kantklossters van over de hele wereld!!!

Ik hou mijn fototoestel in aanslag en breng zeker verslag uit.

Sint Anna, patrones van de kantwerksters, in de kerk van Bailleul.

De rattenvanger van Hamelen

Wie kent niet het verhaal van
“De rattenvanger van Hamelen?”

De stad Hamelen heeft het de wandelaar gemakkelijk gemaakt. Om de mooiste plekjes te ontdekken moet men enkel de op de grond geschilderde ratten volgen.

Bailleul heeft zich hierdoor laten inspireren!!!

Om van de ene tentoonstellingsruimte naar de andere te gaan volgt men gewoon … geen ratten maar…

Klosjes!!! 

Kinderarbeid ?

Naast de kantwerksters die naar de vereniging kwamen waren er ook een groot aantal thuiswerksters die alleen delen van grovere kanten maakten.

Kinderen onder de 7 jaar moesten nog “pluizen”.

Pluizen is de tracédraden, die overgebleven waren na het doorknippen van de steun, uittrekken.

Ze verdienden hierdoor een stuiver of een cent, afhankelijk van de grootte van het werk.

Oudere kinderen mochten traceren en kregen een kwartje.

 De kinderen van de zuster van Rosalie moesten dikwijls na school het kantwerk ophalen bij de thuiswerksters.

De werkgroep van de vereniging laste de verschillende delen aan elkaar.

De zaaier

 

Tekening

 

Middenstuk waarvan de gaas gewerkt is.

Afgewerkte kant.

Klik op de foto's voor de vergroting.

Er werd gestreefd naar ethische en technische volmaaktheid.

Deze groep loste voor het eerst het probleem van het perspectief op en ze pasten hun techniek aan om schaduw te verkrijgen in het kantwerk!!

Sprookjestaferelen, figuren uit de heraldiek, portretten enz. waren de favoriete onderwerpen. Minister Rubbens ontwierp sierlijke tekeningen meestal bloemen en ranken, zo natuurlijk mogelijk weergegeven.

Door zijn relaties in Brussel en Brugge kwamen er heel wat bestellingen bij en was de werkgroep uitgegroeid tot een zestig tal kantwerksters. De werken werden door de minister zelf verkocht, de winst werd verdeeld onder de werksters. Het gebeurde evenwel dat er met verlies verkocht werd maar dat nam E. Rubbens voor eigen rekening.

Verschillende fases van een werkstuk :

Minister Rubbens controleerde elke tekening voor het aan de kantwerksters gegeven werd en gaf opmerkingen voor eventuele wijzigingen zoals hier het geval was.

“Roze, (Rosalie Vergeylen)

De letters R & C staan te dicht. Gelief ze bij het steken (prikken) juist op 10 millimeter vaneen te plaatsen en ze elk 1 millimeter meer naar buiten te plaatsen.”
Ed. Rubbens

Klik op de foto voor de vergroting.

Wat was Kantwerk volgens de Vereniging ?

Kantwerk is de vrouwelijke arbeid bij uitmuntendheid.

Om een kunstwerk te kunnen vervaardigen moet de kantwerkster:

Haar werk innig liefhebben;

Gansch hare aandacht op haar werk richten;

Regelmatig werken, nooit te haastig.

Het werk moet sneeuwwit zijn;

De steken onberispelijk aaneengeschakeld;

De verschillende soorten werk moeten tegenstellingen vormen onder elkaar;

De lijnen moeten zwierig lopen.

De goede smaak moet gansch het werk beheersen.

De kantwerkster mag nooit denken dat zij volleerd is;

Zij moet altijd naar beter en schooner streven…

En kan ene kunstenares worden als zij dat wil. 

De aren raapsters

Werking van de vereniging

“De vereniging voor kunstkantwerk” was volledig onafhankelijk van fabrikanten en handelaars. De leden zorgden zelf voor de ontwerpen en de uitvoering. De afgewerkte stukken werden door minister Rubbens verkocht.

De werksters kregen 3 frank per week daar waar ze vroeger 1 frank verdienden. Per week moesten ze een bijdrage van 5 centiemen in de ziekenkas storten en ze werden ingeschreven in de pensioenkas.

Met nieuwjaar kregen ze een deel in de winst!!

De kantwerksters beoefenden hun kunde in een aangename en hygiënische omgeving.

Ze zaten met 6 aan een tafel, gerangschikt volgens het werk dat ze deden. Specialisatie was ver doorgedreven en ieder deed alleen datgene waar ze best in was.

Elke kantwerkster had een werkboekje. Daarin werd het aantal afgewerkte “blommen” of stukken genoteerd en elke week was het uitbetaling.

Volgens getuigenissen maakte deze werkgroep de mooiste naaldkant ooit!!

“Vereniging voor kunstkantwerk”

Gedurende de 1^ste wereldoorlog leerde minister Rubbens, die dikwijls bezoeken bracht aan eenvoudige mensen,

 mej. Rosalie Vergeylen kennen. Zij stond bekend als een uiterst bekwame kantwerkster.

Of zoals minister Rubbens het uitdrukte :

“Rozeken Vergeylen beoefent haar stiel met een echt kunstenaarstalent en zij vertolkt de haar voorgelegde, nieuwsoortige modellen op een heerlijke manier.”

Onder haar leiding, samen met nog andere kantwerksters, stichtte hij in 1917 :

“De vereniging voor kunstkantwerk.”

Foto 1 : De werkgroep o.l.v. Rosalie Vergeylen ( rechtstaand )

Foto 2 : Zeelse kantwerksters aan het werk.

De teloorgang

Dat de kantnijverheid aan het doodbloeden was, kon zelfs minister Rubbens niet ontkennen!!

De voornaamste oorzaken waren :

• Vervaardigen van machinale kant die tegen een lage kostprijs verkocht werd. Eén machine maakte in 1900 in 1 uur evenveel kant als een kantwerkster in één jaar!!
• Fabrieken lokten vele kantwerksters door hun hogere lonen en kortere arbeidsduur. Van de 150.000 kantwerksters in 1840, bleven er in 1920 maar ongeveer 50.000 over!!
• De kantfabrikanten verwaarloosden hun sociale verplichtingen t.o.v. de kantwerksters.
• De kantwerksters zelf waren niet altijd voldoende onderlegd en het werk begon er onder te lijden. Door te lage lonen werkte men overhaastig en grof om zoveel mogelijk te produceren. Technisch gezien lieten de meeste kanten veel te wensen oven en de fijnste en moeilijkste  kantwerken verdwenen!!
  
  

  
  Voorbeeld van de verschillende fases bij het vervaardigen van naaldkant. Ik zal later een bericht plaatsen met meer technische uitleg.
  

 

Een ongelofelijk fijn naaldkantwerkje van de Zeelse naaldkantschool te tijde van Edmond Rubbens

De vos en de ooievaar

De fabel van De la Fontaine verhaalt van de vos die de ooievaar heeft uitgenodigd om te komen eten. De soep wordt echter geserveerd op een plat bord. Zodoende kan de ooievaar geen slok naar binnen krijgen. Hij laat niets merken,
maar zint op wraak.
Niet lang daarna nodigt hij de vos uit voor een tegenbezoek. De vos ruikt het al : vlees!
Maar helaas, het maal wordt opgediend in een vaas met een lange hals. Dit keer moet de vos nuchter naar huis. Boontje komt om zijn loontje.

Dit moet je lezen !!!

Teekenen

         Versieren

                       Samenstellen

Handboek voor de opleiding in de Decoratieve Teekenkunst
met 27 figuren in den tekst en 36 losse platen, waarvan 19 in kleurendruk.
Door 
Edmond Rubbens, bestuurder
Maurits Van Haver, leeraar
aan de Kantnormaalschool
te Zele.

Citaat :

“Doch al moesten de lonen van de kantwerksters laag blijven, wat stellig uitgesloten is, dan nog is het behoud van de kantnijverheid van het grootste belang.

En wij zouden niet aarzelen openbaar als misdadiger te schandvlekken, diegene die zou durven wensen, noemen en bewerken dat de toekomst van tienduizenden kantwerksters in de toekomst zouden veranderd worden in benden van fabriekswerksters, handschoen – en hemden stiksters, sigarenmaaksters en vellenbewerksters"!!!

Kraag in naaldkant.

Dokter Edmond Rubbens

Zele 1894 – 1938

Wie dit alles met lede ogen aanzag was dokter Edmond Rubbens, later minister van Arbeid en Sociale Voorzorg (1934) en minister van Koloniën (1935).

Reeds als student in Leuven ontpopte hij zich als een sociale werker met christelijke inslag.

Hij wilde de sociale toestand van zijn volk verbeteren en was speciaal begaan met het probleem van drankbestrijding en het lot van de
Zeelse kantwerksters.

Hij streefde er naar om de beste kantwerksters te verenigen en zo de kant haar vroegere luister terug geven.

In die woelige tijden, waar gilden en ambachten door machtsvertoon en rechtsaanspraken de algemene aandacht opeisten, bleven de kantwerksters in de kou staan!

Citaat uit :

“De Vlaamsche kantnijverheid”

Edmond Rubbens

“Haar zacht, schroomvallig vrouwelijk gemoed dat liever leed verkropte dan recht te eisen, dreef haar tot samenkomsten noch verenigingen.

Zij vormden geen gilden, bezaten geen voorrechten en genoten geen bescherming. Ze waren volkomen vreemd aan kringen waar de mode werd bepaald, onbekend met handel der afgewerkte kanten.

Zij leidden een eenvoudig leven in voortdurende afhankelijkheid van de kantuitgeefsters.

Conclusie : De kantnijverheid moest behouden blijven, de werksters beschermd

en de lonen moesten verhoogd worden.

Want :

Kantwerk is kunst en kunst adelt !!!

Naaldkant voor ovaal tafelkleed