Todesfuge van Paul Celan
Je goudblonde haar Margarete
Je asgrauwe haar Sullamith
Deze twee beelden omvatten de moord op miljoenen joden onder het nazisme. Je goudblonde haar Margarete verwijst naar het beeld van de Arische vrouw, zoals de nazi-leiders dit propageerden: blond, een krachtig gezond lichaam, kinderen barend voor het vaderland, zodat toekomstige mannen ten strijde konden trekken en moedig vallen om de Arische droom te verdedigen. Sullamith is de vrouw uit de Hooglied, een verzameling liefdesliederen in het Oude Testament. Zij staat voor alle vrouwen en mannen die Joods zijn en in het verlengde daarvan, allen die niet-Arisch zijn. Hun leven is tot as vergaan in de crematoria.
Het is een steeds weerkerend verhaal. Hoe kan je een halt toeroepen aan de verdwazing van oorlog? Vooral als er een god of een vervangmiddel of hogere waarden ingeroepen wordt, doet fanatisme zijn intrede

