|
De Spaanse Furie of in Spanje bekend als de plundering van Antwerpen duidt op het plunderen en in brand steken van de stad Antwerpen door muitende Spaanse troepen op 4 november 1576, tijdens de Tachtigjarige Oorlog.
Het woord 'furie' heeft waarschijnlijk betrekking op de mythologische furiën.
|
Achtergrond
In Spanje werd 1 september 1575 het staatsbankroet uitgeroepen; door de vele oorlogen die het Spaanse Rijk over de hele wereld voerde had de regering van koning Filips II enorme schulden opgelopen, en konden de troepen niet meer voldoende betaald worden. Sommige soldaten in de Nederlanden hadden al 2,5 jaar geen soldij ontvangen.
Hierdoor sloegen zij aan het muiten, als eerste in maart 1576 die onder Cristóbal de Mondragón te Zierikzee, later ook die onder Francisco de Valdez te Aalst.
De Raad van State reageerde daarop door de muiters vogelvrij te verklaren.
Begin oktober beraamden enkele Spaanse officieren onder leiding van Sancho d'Avila (commandant van de citadel van Antwerpen) in het diepste geheim een plan om de rijke stad Antwerpen te plunderen.
|
|
Binnen Antwerpen lag Sancho d'Avila gelegerd met enkele vendels Spanjaarden. Jerónimo de Roda had op de citadel een schuilplaats gevonden om niet in handen de vallen van de andere Staatsraden.
In Antwerpen gingen geruchten rond door de komst van de Roda; de jezuïeten zouden buskruit en wapens in hun studentenhuis bewaren, dan weer ging het verhaal dat alle burgers door toedoen van de katholieken op een nacht vermoord zouden worden, hetgeen tot opstootjes leidde.
Een bezorgde Raad van State stuurden Filips van Egmont en Jan van Croÿ naar Antwerpen met een regiment Walen, twintig vendels voetvolk en veertien kornetten ruiterij om daar het regiment te versterken dat er al lag.
Het regiment dat er al lag bestond uit Duitsers onder bevel van Otto van Everstein. D'Avila moest eerst afrekenen met graaf Eberstein, de bevelhebber van het Duitse garnizoen dat in Antwerpen gelegerd was.
Op 29 oktober overtuigde hij hem na hem dronken te hebben gevoerd om de stad aan de Spaanse soldaten over te leveren.
Eberstein besefte echter de volgende ochtend wat hij gedaan had en stelde de Antwerpse gouverneur Champagney gauw op de hoogte van het dreigende gevaar.
Intussen deed hij een verzoek aan de muitende regimenten uit Lier, Breda, Aalst en Maastricht om naar de citadel komen.
|
|
Stadhouder Fréderic Perrenot (Champagney) had geen hoge dunk van de nieuwe versterkingen.
Dat bleek ook duidelijk op 3 november, toen de versterkingen binnen de stad kwamen zochten veel soldaten meteen de beste kroegen en herbergen op, daar zongen en dronken zij alsof er geen dreiging was.
Anderen misdroegen zich, waardoor Champagney persoonlijk moest komen opdraven om ze uit de herbergen te jagen.
Zowel van de Waalse als Duitse soldaten vreesde men dat zij zich op het beslissende moment van de aanval bij de muiters zouden aansluiten.
Ondanks deze slechte voortekenen - met name de Walen verrichtten niets opbouwends
- togen meer dan tienduizend burgers aan het werk om provisorische grachten en noodschansen op te werpen.
Antwerpen moest het voor haar verdediging vooral hebben van haar burgerleger dat uit twaalfduizend mannen en vrouwen bestond. Zij hadden in een etmaal een wal opgeworpen van ongeveer vijf meter hoog.
Champagney had met hulp van burgers een batterij laten opwerpen in het Schermershof.
Tijdens de aanleg van de citadel was de stad uitgebreid langs de zuidkant, de nieuwe vestingwerken waren nog niet aangesloten op de oude, delen van het oude waren reeds gesloopt, waardoor Antwerpen de facto een open stad was.
|
|
D'Avila maakte zich eveneens klaar voor de strijd; terwijl de Antwerpenaren hun verdediging opbouwden namen zijn soldaten ze onder vuur om hen te hinderen. Onder kapitein Ortiz werd met een vendel vanuit de citadel een uitval gedaan op de stad waarbij enkele huizen en een molen afbrandden. Verder zouden er geen pogingen ondernomen worden de bouw van vestingwerken te voorkomen of te hinderen. Wel kreeg het vier- tot vijfduizend koppen tellende garnizoen op de citadel versterking. De regimenten uit Lier, Breda, Aalst en Maastricht waren aangekomen. Waardoor de totale sterkte op ongeveer tienduizend man werd gebracht.
De volgende dag vielen de Spaanse troepen Antwerpen aan.
|
Stadsgevecht
Vroeg in de morgen arriveerden ook de muiters uit Aalst. Deze sloegen de aangeboden maaltijd af, zij zouden 's middags in de hemel eten, of 's avonds in de stad.
Zesduizend bleven achter op de citadel, zij zouden de citadel verdedigen, daarnaast de stad beschieten tijdens de uitval.
Op de zondag in de namiddag werd aanvalssein gegeven en zag men Julian Romero, Francisco Baldez, Alonso de Vargas, Camillo del Monte uit de citadel komen met ongeveer vijfduizend man voetvolk, achthonderd ruiters, waarvan vele trossen stro en fakkels meedroegen.
Ze knielden en baden een Ave Maria voordat zij overgingen tot de bestorming.
De aangelegde wal verdedigd door zesduizend mannen en vrouwen werd hevig beschoten, voorafgaande. Verder is niet veel bekend over de stellingen en slagordes die moeten hebben plaatsgevonden.
De eerste weerstand was in elk geval niet hardnekkig ook niet langdurig. Het waren de muiters uit Aalst die de pas aangelegde wal tussen de citadel en het kasteel vanuit drie richtingen aanvielen.
De Walen wisten een eerste bestorming nog af te slaan, maar bleken niet bestand tegen de tweede aanvalsgolf.
Ze waren gedwongen geweest zich terug te trekken naar de Sint-Michielsabdij, waar hun kolonel gevangen werd genomen.
De verschansing op twee andere punten (tegenover de Blijdenhoek en Begijnenstraat) werd snel ingenomen.
De ruiters van Vargas trokken langs het Sint Jorisplein, dreef vluchtenden voor hun uit, sabelden en beschoten iedereen die weerstand bood.
De burgers op de Grote Markt en in het Raadhuis, probeerden het Raadhuis te beschermen. Zij boden een fel verzet, vanuit de ramen van het raadhuis schoten ze op de ruiters.
De ruiters leden opmerkelijke verliezen tijdens de schermutselingen totdat het enkelen lukte binnen te dringen en brand te stichten met de meegenomen bundels stro.
Door de brand was het niet langer mogelijk het raadhuis te verdedigen, iedereen die het raadhuis ontvluchtte werd op het plein doodgeslagen.
De brand sloeg over op andere huizen, er ontstond een algemene stadsbrand, ongeveer zeshonderd huizen (de meeste achter en naast het stadhuis gelegen) brandden af.
De overgebleven Duitse militairen en burgers streden wanhopig dag en nacht door maar konden de Spanjaarden niet tegenhouden.
|
Driedaagse plundering
De muiters drongen allerlei woningen binnen, doodden de bewoners en stalen geld en sieraden. Vrouwen werden verkracht, mannen het hoofd ingeslagen. De honden dronken het bloed van de doden.
Onder andere het stadhuis werd in brand gestoken. Veel mensen kwamen in het vuur om het leven, stikten in de rook, of werden verpletterd door instortende huizen.
Intussen was het plunderen begonnen, zelfs de Walen en Duitsers, die aanvankelijk de stad nog hadden verdedigd, namen er deel aan.
Volgens een andere bron sloten de Walen zich niet bij de muiters aan, maar sloegen zij al snel op de vlucht. De Duitsers wedijverden zelfs met de muitende soldaten in roofzucht en wreedheid.
Veel burgers kwamen om het leven door de om buit twistende soldaten. Drie dagen lang werd de stad geplunderd, arm noch rijk werd gespaard, kleine huizen, stadskastelen werden leeggehaald.
Graaf Eberstein kwam om toen hij trachtte te vluchten. Hij wilde aan boord van een boot springen, maar viel in de Schelde en verdronk.
Petrus Taxis op de vlucht sprong met zijn paard van de stadswal in de gracht, zwom met zijn paard naar de overkant en wist te ontkomen. Er werd voor een bedrag van twintig miljoen gouden kronen geroofd.
Er waren soldaten die hun geroofde goud lieten verwerken in hun harnassen, rapier en stormhoeden, deze daarna zwart schilderden om te verhullen dat het van goud gemaakt was.
|
Nasleep
Het aantal slachtoffers is niet exact bekend, maar men spreekt van vele duizenden doden (ooggetuigen schatten zevenduizend doden). Onder hen waren er ook enkele schepenen.
De furie hield een tijd aan, waarbij de muiters veel rijke burgers gijzelden om hen geld af te persen.
Grote aantallen burgers uit de Zuidelijke Nederlanden namen de wijk naar aanleiding van het geweld naar de Noordelijke Nederlanden, waarvan sinds 1572 delen zich aan het Spaans gezag onttrokken hadden.
Volgens Strada moeten er onder de muiters tweehonderd doden gevallen zijn, hoewel zij zelf beweerden dat het er veertien waren. Onder burgers en haar verdedigers worden getallen van zesduizend genoemd.
Drieduizend tijdens gevechten, vijftienhonderd in de stadsbrand en instortende huizen, vijftienhonderd tijdens hun vlucht, verdronken of vermoord.
Voor de Spaanse kroon was deze gebeurtenis een verlies van tien jaar aan inspanningen om de zeggenschap over de opstandige provincies te behouden.
De gebeurtenissen verontwaardigden zelfs koningsgezinden.
Strada schreef: "...en dat zij (de Spanjaarden), voorwaar tot grote schande de Spanjaarden (tenzij dat de haat gelijk in andere dingen, zoals ook in deze, de roep vermeerderd heeft) de stad die zij rijk en machtig aantroffen, arm en slecht achterliet."
Volgens Strada hadden naast Spanjaarden ook Italianen, Nederlanders en Duitsers deelgenomen aan de plunderingen, waarvan de laatsten volgens hem, zelfs de Spanjaarden verre te boven gingen.
Rijke burgers werden (onder andere) door soldaten onder Cornelius van den Eynde uit pure haat onmenselijk vermoord.
Cornelius van den Eynde had zich met duizend Duitse soldaten bij de muiters aangesloten.
|
Pacificatie van Gent
De gebeurtenissen brachten een enorme schok teweeg door de Nederlanden en stimuleerden in grote mate het tot stand komen van de Pacificatie van Gent op 8 november 1576.
Alle muiters kregen amnestie, velen traden daarna weer in dienst van het leger van Vlaanderen. Alle Spaanse troepen moesten de Nederlanden verlaten.
Daarvoor al joegen de Antwerpenaren in samenwerking met de watergeuzen onder Filips de Zoete tijdens de inname van de citadel de Duitse vendels van onder anderen Karl Fugger de stad uit.
Er werden daarna acht kolonels in het stadsbestuur aangesteld, het miltaire gezag vervangen door burgermilities, alle weerbare mannen tussen 20 en 60 moesten deelnemen, burgers moesten werken aan de vestingwerken, op straffe van een boete van vier stuivers bij verzuim.
Op 18 september was de intocht van de prins van Oranje in Antwerpen.
Willem van Oranje trok met een open wagen door de Rodepoort de stad binnen.
Antwerpen zou vanaf dat moment een bolwerk van de Staatsen zijn tot 1584. Alexander Farnese zou Antwerpen belegeren tot 17 augustus 1585.
Veel Duitse, Spaanse en Italiaanse kooplieden verlieten de stad.
Tijdens het beleg door Parma acht jaar later, waren er niet meer dan hondervijftig buitenlandse kooplieden in Antwerpen, tegenover zestienhonderd inheemse kooplieden.
De laatsten waren vooral Vlaamse en Brabantse vluchtelingen die zich in de stad waren vestigen.
Los van enige religieuze bekommering zochten mensen hun geluk in veiliger oorden.
Het noorden profiteerde van de Migratiestroom in de Nederlanden, van tienduizenden vaak rijke of hoog opgeleide vluchtelingen, die uiteindelijk de Gouden Eeuw brachten in de Republiek.
|
Bron : - wikipedia CC 3.0
Artikel overgenomen zonder nazicht op eventuele onjuistheden. |
11 reacties op dit bericht
nike air max 97
coach
jordan retro 12
goyard tote
yeezy boost 350 v2
jimmy choo
mcm handbags
barbour jacket
pandora
jordan 11
salomon xa pro 3d
moncler
curry shoes
yeezy
vapormax
skechers women
swarovski earrings
pandora jewelry
ralph lauren polo shirts
nike air max 270 flyknit
polo ralph lauren
chrome hearts pendant
salomon skis
kyire 4
north face
asics shoes
christian louboutin
nike shoes
mbt shoes
kate spade bags
prada bags
Hermes Birkin Bags
mont blanc outlet
moncler jacket
burberry wallet
air max
supreme
adidas nmd
valentino heels
yeezy
nike vapormax
ed hardy
balenciaga trainers
coach
pandora necklace
chrome hearts bracelet
red bottoms
Pandora Jewelry
moncler
burberry bags
womens north face jacket
yeezy shoes
ferragamo shoes men
air max 2018
cartier glasses
kate spade purses
adidas outlet
longchamp handbag
swarovski necklace
kd 10
uggs for men
ugg slippers
adidas yeezy
jordan retro 11
oakley sunglasses
fitflop shoes
hermes belt
pandora bracelet
yeezy boost
prada bags
true religion jeans
balenciaga shoes men
adidas originals nmd
adidas nmd r1
jordan retro
pandora
moncler coat
air max 97
pandora rings
fitflop sale
nike air max 97
burberry backpack
didas ultra boost
ray ban glasses
birkenstock sale
mulberry sale
barbour jacket
air max 97 mens
pandora rings
air max 270
lacoste outlet
huarache shoes
supreme shirt
true religion jeans men
nike lebron
louboutin
asics womens running shoes
fitflop sale
jordan 11
jordan 11 retro
mk handbags
ray ban prescription sunglasses
pandora bracelet
pandora bracelet
mcm wallet
pandora
polo
puma fenty
air max 270
ferragamo shoes
uggs for women
ultra boost mens
nike air max
goyard bag
kyrie 4
salomon boots
ray ban
oakley eyeglasses
longchamp bag
stephen curry shoes
adidas superstar shoes
vapormax
michael kors handbags
birkenstock sandals
polo
nike air max
bvlgari sunglasses
huarache
christian louboutin
ultra boost uncaged
fitflop sale
new balance 574
pandora jewelry
kd shoes
nike air max 95
skechers boots
ray ban glasses
skechers shoes
nike air vapormax flyknit
nike vapormax
under armour stephen curry
lebron 15
moncler jacket womens
nike air max 95 mens
chrome hearts
air max 95 mens
kate spade outlet
james harden
ugg
ecco
Adidas Yeezy
nike air max 90
celine handbags
yeezy
moncler jacket womens
Salomon xa pro 3d
mulberry sale
nike air max 97
Hoikes
Na een druk weekend zonder blog & bloggen
kom ik vanavond weer ff langs ...
Fijne start van de nieuwe week maatje ...
Hoi maatje
Fijn weekend & Fijne feestdagen
hallo
bij het overlijden van mijn zus
het doet goed aan je hart!
dikke knuffel van Nestje & Lipske!
Lieve groetjes aus Oberhausen
Fijn weekend ...
Fijne dag maatje ...
Vrijdag groetjes maatje ...
hallo
met een warme knuffel van Nestje & Lipske
en een flinke poot van Hoshi!