'Ik heb een mooie dag gehad...'

30 maart 1939- trouwdag van Gerard van der Kolk en Sietje de Bruin.

Bij de afspraken die allemaal nodig waren om het een en ander te regelen voor de begrafenis van moeder van der Kolk hoorde ik de dominee zeggen waar hij graag de microfoon wilde hebben op de begraafplaats. Hij had nl hoogtevrees èn werd wel eens duizelig, dus wilde hij niet vlakbij het graf staan. We hadden al gespeculeerd hoe oud deze meelevende man zou zijn. We kwamen op midden 50. Terwijl wij genoeglijk klem zaten achter in de rouwauto vertelde hij dat hij volgend jaar met pensioen gaat. Hij had de eerste helft van zijn werkzame leven in de hulpverlening voor drugsverslaafden gewerkt, kreeg op zijn 39e een hartinfarct en moest nadenken wat hij met de rest van zijn leven wilde. Dat was de studie theologie. Dat lukte en hij heeft achtereenvolgend in Drenthe en Brabant gestaan, twee totaal verschillende typen mensen. Nu is hij al weer 5,5 jaar in Hattem, een man met een veelbewogen leven. Hij heeft ons allemaal erg fijn begeleid in het afscheid van onze moeder en oma.
Nu blijkt ook dat hij geboren is in de Bilt en dat Arien dagelijks langs zijn geboortehuis rijdt en dat ze wat jaren terug hun box verkocht hebben aan een neef van deze dominee. De wereld wordt klein...

Op een zondags bezoekje aan oma in de Bongerd. - 2008.

Een mooie gewoonte vind ik het om voorafgaand aan de herdenkingsdienst te kunnen condoleren. Je kunt nog even een kopje koffie drinken..even praten.
Samen staan we even later om de kist en de kleinzonen schroeven met elkaar het deksel vast en brengen oma de kerk in. Het ontroert me. En de dienst zelf? Het wordt inderdaad echt een 'Dankdienst voor het leven' van onze moeder en oma Sietje van der Kolk- de Bruin. Op Wilhelm na, die in het buitenland zit, zijn alle neven en nichten van de van der Kolk en de Bruin familie er. En wat een bekenden uit het Hattemse zelf. Voor iemand die zo oud geworden is, is het een bijzonder gevulde kerk. Ik herken veel gezichten die net als wij zoveel jaren ouder zijn geworden. Voor mij zelf vind ik het fijn dat ook Ben en Diny zijn gekomen.
En zoals verwacht wordt er veel gezongen. De dominee heeft moeder van der Kolk door de gesprekken met ons goed leren kennen zoals ze was. Catharina vertelt over haar leven met oma die bij de Hattemse kleinkinderen een erg grote rol speelde. Vaak werd er tussen de middag bij haar gegeten, regelmatig met een vriendje of vriendinnetje. Ook onze jongens konden het altijd goed met oma vinden, een opgeruimde oma waarbij je goed kon logeren. Eén van de liederen die moeder zo mooi vond was het ‘Abba Vader U zij d' eer. Het klinkt prachtig in deze vertrouwde kerk waar alle vier haar jongens getrouwd zijn en als je goed oplet haal je de van der Kolk- stemmen er zo uit. Ik meen Wim en Ben een baspartij horen zingen en Henry een vrij hoge tenor.
Henry spreekt even later een dankwoord voor iedereen die gekomen is en geeft nog enkele aanvullingen en uitleg bij het familiebloemstuk. Ik denk dat moeder trots zou zijn op haar jongens. Mooi is het dat opnieuw de kleinzonen oma de kerk uit dragen naar de begrafenisauto en op het kerkhof naar het graf. Wel zitten wij aardig als sardientjes in ‘t blik in de volgauto. De dominee moet ook mee en zit met Wim en mij klem achterin.
Nu ligt ze dan eindelijk bij haar man Gerard, een mooi afscheid. De achterkleinkinderen leggen als laatste nog een mooie witte roos op haar kist.
Dan volgt er zoiets wat je vaker ziet wanneer er een ouder iemand begraven is. Neven en nichten die elkaar weer tegenkomen, vrienden die je lang niet gezien hebt. Maar vaak hoor ik de naam van tante Siet noemen. Er is koffie met broodjes, zodat niemand met een lege maag verder hoeft.
Rick belt ons net nog even om te melden dat hij het een dag met een lach en een traan had gevonden. En zo was het....

Morgen gaan we moeder van der Kolk begraven. Ds Talma zal de Dankdienst voor haar leven leiden. Hij stelde deze week voor om vanmiddag op haar kamer in Zorgcentrum De Bongerd nog een moment bij elkaar te zijn om in kleine kring rondom haar wat te lezen, te danken en te zeggen wat je in grote kring niet zo gauw zou doen. Hij was daar eens mee begonnen en had de ervaring dat het op prijs werd gesteld. Onze jongens wilden ook mee en zo zaten we weer eens als vroeger met z’n vijven in de auto op weg naar onze moeder en oma.
Er waren zelfs drie achterkleinkinderen bij. Paulijne die net terug is van haar skivakantie met vader Arien, Elianne en Isa. Vol belangstelling keken ze naar hun oma Bongerd en Henry vertelde over de betekenis van de bloemen in het symbolisch familiebloemstuk. ‘Kijk die ene mooie anjer is oom Wim en die iets kleinere ben ik en kijk die langere is opa Ben en……’ Dat rode is haar spirit’, zei Isa die goed onthouden had wat ik erover vertelde. De dominee las een gedicht voor en dankte met ons. Daarna vertelde hij dat hij soms alleen maar met moeder zong als hij haar opzocht. Een wat dieper gesprek was niet meer mogelijk. Eens had hij haar een gedicht voorgelezen over wat er zou kunnen zijn na dit leven. Ze had als antwoord het bekende lied ingezet: Ik zie een poort wijd open staan, waardoor het licht komt stromen… Het had hem geraakt.
Later wachtte hij ons beneden op om afscheid te nemen en ons sterkte te wensen voor de dag van morgen.
Toen we weer bij het huis aan de Dorpsweg waren kwam ook Piet net aan na een lange reis. Hij zal in zijn voormalig ouderlijk huis logeren bij Ben en Niesje en zo morgen erbij zijn als we samen moeder naar haar laatste rustplaats zullen brengen.

Er gebeuren soms heel nare ongelukken, verkeersongelukken of zoals met de drie meisjes die het slachtoffer waren van koolstofmonoxide. Vreselijk, maar wanneer je ze zelf niet kent leef je gewoon door. Vandaag waren we bij Johan en Joke, Joke die twee van haar broers verloor door een dolle stier. Wat een verdriet. Vanavond was er gelegenheid om je medeleven te tonen en afscheid te nemen van de beide broers die op alle verjaardagen van Joke en Johan van de partij waren. Samen met Ben en Diny gingen we er al op tijd heen. We moesten immers nog terug.

De condoleancegelegenheid was tot in de puntjes voorbereid, mede met de burenhulp die hier in de Achterhoek zo’n grote rol speelt: plaatsen waar je kon parkeren, de route door het huis langs de beide broers in het oorspronkelijk ouderlijk huis en langs de familie. Daarna naar een bijgebouwtje waar je kon tekenen. Wat een mensen, honderden… En overal waren glazen met lichtjes die de te volgen route op het erf aangaven en in de vorm van een paar harten.  Eigenlijk is het nog steeds niet te bevatten. Maandag is de afscheidsdienst in de Remigiuskerk in Hengelo Gld met aansluitend de begrafenis. Bijzonder was het dat ondanks hun grote verdriet wij ook gecondoleerd werden met het overlijden van moeder van der Kolk.

Moeder van der Kolk was er op mijn 65e verjaardag in 2008 nog bij.

Alles op één dag… Net het tragische gebeuren van gisteravond, wordt Judiths vader vandaag 80 jaar. Iedereen is uitgenodigd. Hoogtepunten en dieptepunten allemaal tegelijk. We willen ons net aan gaan kleden voor de jarige, komt er een telefoontje van de Bongerd, het zorgcentrum waar moeder van der Kolk al sinds haar 90e woont. Moeder is niet goed geworden en of wij willen komen.
Even later zitten we al in de auto en krijgen onderweg al te horen dat ze is overleden, zomaar ingeslapen. Net nog een rondje gemaakt achter de rollator, even in de stoel en weg was ze. Tegen 5 uur zijn we op haar kamer waar Ben en Niesje al zijn met Gerard en Paul Sietse. Henry in Canada en Piet in Frankrijk zijn al gebeld. Moeder ligt in haar bed en als de dame van De Laatste Eer komt wordt ze door haar en Niesje afgelegd en in een van haar mooie pakjes gekleed. Intussen bezoeken wij haar vroegere buurvrouw Stobbink, die ook in de Bongerd woont om haar over moeder te vertellen. ‘Ach…’, zei die met tranen in de ogen ,’ze neumen mie altied Wiechien’.
De uitvaartverzorger Henniphof (echt een naam van hier) blijkt de vader van de Henniphof uit het schoolbestuur dat mij indertijd benoemde als juf op de van Heemstraschool, bijns 50 jaar geleden.
Er moet gelijk alles geregeld worden: kist, rouwbrief, graf, gemeentehuis, kerk, dominee, koster, bloemen. Al was ze 98, moeder wilde nooit over de dood praten. ‘Lao’w et noe maor aover de laevenden hebb’n’, had ze gisteren nog gezegd tegen Ben toen er over iemand gepraat werd die overleden was. Morgen gaan we opnieuw naar Hattem om samen met de dominee de afscheidsdienst te bespreken. Een ding weten we al zeker... er zal flink gezongen moeten worden want daar hield ze van.

We zijn al een paar dagen van plan om eens lekker te shoppen. Dat doen we altijd ergens tussen kerst en oud en nieuw. Gewoon gezellig even er uit in deze donkere dagen. Maar het is zo gek. ’s Morgens is het pas laat licht, helemaal als het zulk triestig en regenachtig weer is, en al vroeg weer donker. De ene keer doen we even de supermarkt en dan blijkt de post aan de deur te zijn geweest met een pakketje. Een dagje bezoek is erg leuk maar shoppen ga je dan ook niet. Dus morgen maar. Opnieuw laat wakker en het is zomaar oudjaarsdag. Frank en Tim komen ons helpen met de appelflappen. Ze brengen al kniepertjes mee, platte ronde wafels… het jaar is uit. Op nieuwjaarsdag worden hier dezelfde wafels gegeten maar dan opgerold. Het jaar moet immers nog beginnen. Richting Groningen hebben ze nog een andere lekkernij: spekdikken, ronde wat dikkere koeken waar plakjes worst en stroop in verwerkt worden. Buurvrouw Geesje bakt die altijd.
Maar ik hou het bij appelflappen, genoeg voor de hele familie.
Het wordt een gezamenlijk project. Wim schilt de appels, snijdt ze in plakken van 1 cm. Tim roert de kaneel en suiker door elkaar op een bord. Frank zorgt dat de appelplakken aan beide kanten met het mengsel bedekt worden en dat ze mijn kant op komen. En ik bak. Tim zorgt weer voor de poedersuiker die er op mag.
Om half een komt Anja de boys weer halen en drinken we samen een kop koffie mèt appelflap natuurlijk. En vanzelf nemen ze ook een schaal met flappen mee, eerlijk verdiend.
Dan moet Wim eerst even op de bank want vanavond zal het ook niet vroeg zijn. De middag is al een eind op streek wanneer we op pad gaan. We komen niet verder dan Nieuw Dordrecht, want daar kan onze bon van de Winterprijs van de Postcodeloterij ingeruild worden voor biologische soep en een rookworst. Nee de winkels in Emmen hebben we niet gezien. Zo houden we nog geld over….

De Tiffany broche- een toppertje.

'Tussen Kunst en Kitsch' kwam deze week uit Ostende. Vanuit Nederland waren er mensen met hun spullen gekomen maar net zoveel uit Vlaanderen zo te horen. Mooie taal. Eén dame had het over haar floppertje die ze weer in de tas had, maar ik zag een mooie Tiffany broche voorbij komen die 3000 euro waard was. Veel van de spullen die getoond werden vonden de eigenaars zelf lang niet altijd mooi, maar ze glommen als ze flink wat waard bleken te zijn.
Wij hebben niet veel van waarde in geld in huis. Het enige wat echt waardevol was op de Boomgaard was de oude Zaanse klok uit 1649, een erfstuk uit de familie van pa. Hij had het gewoon achter op de bagagedrager meegebracht van de boerderij op het Medler.
Er bleek in de jaren 70 belangstelling voor te zijn en toen er ineens zomaar een vremde kearl in de kamer had gestaan om naar de klok te kijken, besloot pa het bod van 10000 gulden te incasseren, dat hem geboden was, voor die klok op een gegeven moment verdwenen zou zijn. Er kwam een aardige Franse klok voor in de plaats, mama kreeg een gouden horloge en wij kregen alle vier een bedrag.

Hier hopen we weer op....

Deze winter zijn we weer even zonder schapen. Schapenman Rob heeft de vijf Drentse heideschapen opgehaald. Ze gingen eerst in de ponystal en daarna één voor één er uitgehaald, de pedicure verzorgd en kregen door z’n grote hulp een anti- wormmiddel toegediend. Dan pas gingen ze in de aanhanger.
De bedoeling is dat ze tot eind februari bij een boer mogen lopen. Daarna krijgen we een aantal Schoonebeker ooien weer hier. Ze mogen hier aflammeren. Dat doen ze blijkbaar gemakkelijk en gewoon buiten. Maar wij hebben natuurlijk nog wel een stal achter de hand. Ik vroeg Rob wat hij deed wanneer er een moederloos -, verstoten lam of een drieling werd geboren. ‘Die zet ik meteen op Marktplaats’, zei hij. ‘Gratis af te halen Daar heb ik geen tijd voor’. ‘Doe dat maar niet meer. Als je even belt haal ik hem wel op.’
En zo gaat het gebeuren. Ik hoop niet op teveel, Rob ook niet, want een flessenlam bij Drentse heideschapen wordt nooit zo goed als een lam bij de moeder en daar gaat Rob ook niet verder mee fokken.
‘Nee… jij hoeft ze niet te halen… die breng ik je’, was het antwoord op mijn voorstel.